- Tại hạ là Tiêu Nguyên Đĩnh, người kinh thành, cũng là sĩ tử dự kỳ thi Hội năm nay.
Sĩ tử trung niên thong thả báo rõ thân phận, rồi đi thẳng vào chuyện chính:
- Tuy nhà không có truyền thống học binh thư, nhưng lúc rảnh rỗi, tại hạ cũng từng đọc qua vài quyển. Từ trước đến nay, tại hạ vốn rất thích tìm hiểu việc binh. Vì vậy, trận chiến giữa Đại Việt ta và quân Quỷ Nhung lần này, tại hạ cũng đã bỏ công xem xét khá kỹ.
- Thất bại trong chuyến Bắc phạt này có thể nói là trận thua nặng nề nhất kể từ ngày Đại Việt ta dựng nước đến nay, đã hơn trăm năm. Trước kia, tuy cũng từng có lúc hao binh tổn tướng, nhưng xét về thiệt hại lẫn ảnh hưởng, đều không thể sánh với lần này. Bởi vậy, tại hạ cho rằng triều đình nhất định sẽ truy cứu trách nhiệm. Những tướng lĩnh, quan viên có liên can, chẳng ai thoát được tội. Còn nếu phải nói kẻ gây ra tai họa lớn nhất lần này, dĩ nhiên chính là Đô đốc Bắc Cương Thẩm Trọng Sơn!
- Ngay khi chiến sự nổ ra, ông ta đã khinh địch, ham tiến trước. Thân làm chủ soái mà chẳng biết xét thời tiết, lại dẫn đại quân tiến sâu vào sa mạc, để rồi bị tuyết lớn chặn đường. Hơn mười vạn quân phải co cụm trong một góc, bị quân địch vây kín phía sau. Về sau, ông ta quả thật cũng có chút công lao, dám quyết đoán giữa trận, dẫn quân tử thủ cho đến khi viện binh tới nơi. Nhưng so với những sai lầm đã gây ra, chút công lao ấy chẳng đáng kể gì!
Nói rồi, Tiêu Nguyên Đĩnh hơi cúi mình, ung dung bước xuống đài.
Người đầu tiên lên tiếng quả nhiên đã khơi dậy hứng thú của tất cả mọi người. Sau khi hắn xuống, lập tức lại có người bước lên trình bày ý kiến. Chỉ có điều, quan điểm của những người sau nhìn chung vẫn gần với Tiêu Nguyên Đĩnh, chẳng qua mỗi người nhấn mạnh một khía cạnh khác nhau.
Trong số đó có một người thật sự hiểu việc binh. Hắn chỉ vào bản đồ, liên tục chỉ trích cách dùng quân của Thẩm Trọng Sơn, cho rằng nếu lúc tiến quân chậm lại đôi chút, ông ta đã không tiến quá sâu vào đất địch, khiến quân đội rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan.
Dù mọi người phân tích thế nào, ý kiến của họ vẫn chưa vượt ra ngoài điều Tiêu Nguyên Đĩnh đã nói. Mãi đến khi một sĩ tử khác tên Dương Hàn bước lên đài.
- Những điều các vị vừa nói, tất nhiên cũng có phần đúng. Nhưng theo tại hạ, cách nhìn ấy vẫn còn phiến diện. Hẳn các vị đã quên rằng Đô đốc Thẩm xuất binh còn có một tiền đề. Triều đình từng hạ lệnh, yêu cầu ông ta chủ động tiến công, nhất định phải chặn quân địch ngoài cửa ải nước ta. Chỉ xét riêng việc ấy, Đô đốc Thẩm đã làm khá trọn vẹn, không thể nói là có sai lầm. Còn chuyện cuối cùng hao binh tổn tướng, thắng bại vốn là lẽ thường trong việc binh, chẳng thể đổ hết lên đầu ông ta.
- Hơn nữa, sau khi giành thắng lợi trong trận đầu, Đô đốc Thẩm thừa thế tiến lên phía bắc cũng không thể xem là tính sai. Chỉ trách trời đất nổi cơn bất thường, vô tình giúp Quỷ Nhung một phen. Vì vậy, theo ý tại hạ, cho dù Đô đốc Thẩm có sai, ông ta cũng chưa phải kẻ có tội lớn nhất. Người đáng chịu tội nặng nhất phải là Đô đốc Kế U Nhạc Lâm!
Tiêu Nguyên Đĩnh lập tức đứng dậy phản bác:
- Dương huynh, lời ấy tại hạ không thể đồng tình. Đô đốc Nhạc là người lập công lớn, cứu vãn tình thế trong lần này. Sao qua lời huynh, ông ấy lại biến thành kẻ phải gánh tội? Đảo lộn trắng đen, chỉ cốt làm chuyện gây chú ý, đâu phải việc người quân tử nên làm!
Ngay sau đó, lại có người đứng lên:
- Tiêu huynh nói rất có lý. Nếu Đô đốc Nhạc không kịp thời đến nơi, e rằng đại quân phương bắc của Đại Việt ta đã phải chịu một phen thất bại thảm hại trên thảo nguyên! Hơn nữa, mọi người đều biết tình hình khi ấy. Ông ta xuất binh cứu viện tuy chậm mất ít ngày, nhưng rốt cuộc cũng là vì lo cho an nguy U Châu. Sự việc sau đó đã chứng minh nỗi lo của ông ta hoàn toàn có cơ sở. Nhờ vậy, ông ta mới phá tan quân Quỷ Nhung dưới chân thành U Châu, xoay chuyển được thế trận…
- Các vị chỉ biết một mặt mà chưa xét đến mặt kia. Đô đốc Nhạc quả thật là người lập công lớn sau cùng, nhưng theo tại hạ, ông ta cũng là kẻ khiến đại quân phương bắc của ta bị vây khốn ở Lạc Tinh Hải suốt gần một tháng. Bởi khi Đô đốc Thẩm xuất quân Bắc phạt, ông ta đã hẹn với Đô đốc Nhạc, hai cánh quân nương tựa lẫn nhau, cùng tiến từ hai phía.
- Các vị thử nghĩ xem, nếu hai đạo đại quân thật sự phối hợp, tiến lui có nhau, thì dù gặp thời tiết khắc nghiệt, dù quân Quỷ Nhung nhân cơ hội hành động, chúng cũng làm sao địch nổi mấy chục vạn hùng binh trấn giữ biên cương Đại Việt? Đến lúc ấy, đại quân ta sẽ có thế núi Thái Sơn đè xuống, đủ sức quét sạch thảo nguyên, đánh quân địch lui hàng trăm dặm mà chẳng phải trả giá quá lớn.
Lời này quả thật có lý, khiến những người phản đối hắn nhất thời chẳng biết nói sao. Khí thế của Dương Hàn càng lúc càng dâng cao:
- Ngoài ra, mối nguy ở U Châu mà các vị vừa nhắc đến cũng phải xét trước sau cho rõ. Nếu tiền tuyến không thất bại, khiến quân Quỷ Nhung từ trên xuống dưới bỗng thêm gan lớn, chúng tuyệt đối không dám mạo hiểm tiến thẳng về U Châu. Suốt trăm năm qua, Quỷ Nhung nhiều lắm cũng chỉ đánh đến vùng lân cận Trấn Bắc quan, chưa từng dám nhòm ngó những thành trì trọng yếu của U Châu.
- Vì thế, cho dù Đô đốc Nhạc từng lập công, công là công, tội là tội. Nếu bàn về kẻ có tội lớn nhất trong thất bại của chuyến Bắc tiến lần này, tại hạ cho rằng vẫn phải kể đến Đô đốc Kế U Nhạc Lâm!
Lời ấy nhận được sự tán đồng của không ít người. Dương Hàn vừa xuống đài, lại có thêm mấy người bước lên, lần lượt kể ra những sai lầm của Nhạc Lâm. Trong chốc lát, hai luồng ý kiến tranh nhau không nhường, chẳng bên nào lấn át được bên nào.
Trong gian phòng riêng trên tầng bốn, Hoàng đế nghe đám sĩ tử trẻ tuổi kia hăng hái bàn chuyện binh đao. Ánh mắt hắn chớp lên mấy lần, nụ cười tựa như có tựa như không.
- Những lời này tuy đều là cách nói cũ, nhưng xem ra bọn họ cũng được gia đình dạy dỗ tử tế. Ngày thường hẳn đã chịu khó học hành dưới sự chỉ bảo của các bậc trưởng bối.
- Hoàng huynh quả nhiên biết nhìn người. Hai kẻ vừa nêu ra hai cách nhìn đầu tiên là Tiêu Nguyên Đĩnh và Dương Hàn đều thường xuyên đến chỗ đệ. Ngày thường chúng cũng hay đưa ra những nhận xét sâu sắc, bên cạnh còn có không ít người ủng hộ.
- Ừm, lập luận rõ ràng, lời lẽ lanh lợi, quả thật là những người trẻ hiếm có. Chỉ tiếc… những điều chúng nói chưa chắc là kiến thức thật sự của bản thân. Phần lớn chẳng qua chỉ là những lời cũ kỹ nghe được trong nhà mà thôi. Trong cung, trẫm đã nghe quá nhiều người nói những lời tương tự rồi, chưa đủ đặc sắc.
Hoàng đế vừa cười vừa nhấp một ngụm rượu.
Hoài vương chỉ biết cười gượng, chẳng tiện nói thêm. Những người đang làm quan trong triều đều là bậc tài giỏi nhất thiên hạ. Kiến thức và tầm nhìn của họ đâu phải những sĩ tử trẻ tuổi kia có thể sánh bằng? Bởi vậy, những lời bàn chuyện xưa nay của đám sĩ tử trong tửu lâu, dĩ nhiên khó lòng vượt qua được kiến giải của các vị đại thần trong triều.
Theo những gì Hoài vương biết, hiện giờ trong triều cũng chỉ có hai cách nhận định ấy. Một bên đổ hết lỗi cho Thẩm Trọng Sơn, bên kia cho rằng Nhạc Lâm xuất binh quá chậm, khiến tiền quân bị vây khốn. Còn trong đó có bao nhiêu phần là do tranh giành phe phái, một vị vương gia nhàn tản như hắn không tiện đoán bừa.
Hoài vương cũng nhìn ra vẻ thất vọng của Hoàng huynh. Nhưng chính hắn còn không hiểu rõ chuyện này, dĩ nhiên chẳng thể sắp xếp người nào lên tiếng để làm Hoàng đế vui lòng.
Đúng lúc ấy, trước đài bên dưới lại có một người bước lên. Đó là một thư sinh trông chỉ khoảng hai mươi tuổi, gương mặt còn rất trẻ.
Hắn cũng làm ra vẻ đàng hoàng, hơi cúi mình chào mọi người xung quanh:
- Tại hạ là Lý Lăng, người huyện Giang Thành, phủ Hành Châu, miền Hoài Bắc. Xin ra mắt các vị!
Hoàng đế vừa nghe đến cái tên ấy, người hơi khựng lại.
- Hành Châu… Lý Lăng… Cái tên này nghe quen lắm…
Nói rồi, hắn liếc nhìn lão nội thị vẫn đứng bên cạnh. Lão lập tức hiểu ý, mỉm cười đáp:
- Bệ hạ, trước kia người quả thật từng sai nô tài tra xét người này. Chính là người trong vụ quyên góp đay vàng…
- À…
Lần này, Hoàng đế lập tức nhớ ra. Hắn nhìn chàng trai trẻ bên dưới với vẻ thích thú.
- Không ngờ người dân ở một huyện nhỏ từng đưa ra cho trẫm một câu hỏi khó như vậy lại trẻ đến thế. Hắn còn đỗ thành sĩ tử dự thi năm nay sao?
- Vâng. Trước kia hắn đã đỗ kỳ thi hương ở miền Hoài Bắc, nghe nói còn được Trương Hòa Phong hết sức coi trọng.
Lão nội thị là người tuyệt đối thân tín bên cạnh Hoàng đế, dĩ nhiên có chỗ hơn người. Ngày thường lão không nói nhiều, nhưng hễ Hoàng đế hỏi đến, lão luôn có thể đưa ra câu trả lời hết sức tường tận.
Hoàng đế khẽ gật đầu:
- Nghe xem hắn còn có thể nói ra kiến giải gì.
Bên dưới đã có người lên tiếng trêu chọc:
- Lý công tử, nếu chỉ nhắc lại lời người khác thì tại hạ khuyên công tử đừng nói nữa. Mọi người đã phân tích công tội của hai vị đô đốc rất rõ ràng rồi, không cần công tử phải nói thêm.
Lý Lăng cười tươi, khẽ gật đầu với mọi người:
- Các vị nói phải. Tại hạ vốn không thông việc binh, trước kia cũng chưa từng đọc kỹ binh thư, chuyện như thế này dĩ nhiên không thể nói cho hay.
Hắn ngừng lại một thoáng, rồi chuyển sang ý khác:
- Nhưng sau khi nghe các vị phân tích, tại hạ lại có một ngu kiến riêng. Hôm nay nếu không nói ra thì trong lòng chẳng yên. Nếu có điều gì chưa đúng, mong các vị rộng lòng chỉ bảo.
- Các vị đều chỉ nói lỗi nằm ở hai vị đô đốc Thẩm Trọng Sơn và Nhạc Lâm. Nhưng các vị có từng nghĩ rằng, thật ra mọi người đã bỏ sót một nhân vật hết sức quan trọng hay chưa? Người đó mới là nguyên nhân căn bản khiến biên quân Đại Việt ta rơi vào cảnh khốn đốn giữa thảo nguyên phương bắc.
Dưới những ánh mắt đầy ngờ vực của mọi người, Lý Lăng nghiêm giọng nói:
- Đó chính là việc vận chuyển lương thảo! Vì lương thực, quân nhu đưa ra tiền tuyến không đủ nhanh, lại bị tuyết lớn cản trở, nên tiền quân mới bị vây khốn ở Lạc Tinh Hải. Hơn nữa, theo suy nghĩ của tại hạ, việc Đô đốc Nhạc không kịp xuất binh cũng có liên quan đến chuyện điều động lương thảo không theo kịp. Chỉ là Đô đốc Thẩm nóng tính hơn, lại cho rằng việc chuyển lương không khó, nhất định có thể theo sát đại quân, nên mới mạo hiểm tiến quân. Còn Đô đốc Nhạc thì già dặn, thận trọng hơn, vì vậy mới ở lại U Châu!
Lời ấy khiến những người uống rượu và đám sĩ tử bên dưới sững ra. Ngay cả Hoàng đế trên tầng bốn cũng lộ vẻ trầm ngâm.
- Điều hắn nói quả thật có lý. Đúng rồi, người đầu tiên đổ lỗi cho Thẩm Trọng Sơn chẳng phải là phe phụ trách vận chuyển ở Bắc Quan hay sao?
Trong đầu Hoàng đế chợt hiện lên vài chi tiết trước kia hắn chưa từng để tâm.
Mọi người bên dưới lúc này cũng bắt đầu hiểu ra, lập tức có người phản bác:
- Ngươi nói nghe thật dễ dàng! Vận chuyển lương thảo vốn chẳng phải chuyện đơn giản, chậm trễ đôi chút cũng là việc thường thấy. Sao có thể tùy tiện đổ tội cho bọn họ?
- Đúng vậy! Ngươi làm chuyện gây chú ý như thế, chẳng phải việc người đọc sách chúng ta nên làm!
Trước những lời chất vấn dồn dập, Lý Lăng vẫn giữ nguyên vẻ điềm tĩnh, nụ cười chưa hề tắt:
- Các vị cứ nghe tại hạ nói hết đã. Thật ra ban đầu tại hạ cũng không nhận ra điểm này. Mãi đến vừa rồi, vị huynh đài kia chỉ cho tại hạ thấy mấy kho lương, thị trấn và thành lũy trên bản đồ, tại hạ mới phát hiện một chuyện khá thú vị.
- Những nơi như kho Thường Thắng, trấn Bắc Tiến và thành Vạn Thắng đều nằm trong đường biên giới của Đại Việt ta. Còn vùng đất rộng lớn bên ngoài Trấn Bắc quan, tuy chúng ta vẫn có hơn mấy chục tòa thành lũy, đồn bảo, nhưng lương thảo lại rất ít khi được đưa đến đó trước hoặc sau lúc xuất binh.
Vừa nói, hắn vừa đưa tay chỉ từng tòa thành lũy quan trọng trên bản đồ.
- Là chỗ này, chỗ này, rồi cả chỗ này nữa…
Sắc mặt Lý Lăng đã trở nên nặng nề khác thường.