Tôn Ung và Tôn Phổ, một người là vua, một người là bề tôi, lại là anh em ruột, được đội thị vệ hộ tống. Chẳng bao lâu sau, họ đã theo lối đi riêng tiến thẳng vào Quy Hải Cư, lên tầng bốn, bước vào căn nhã gian xưa nay không mở cửa đón khách.
Nơi này có tầm nhìn đẹp nhất, trông thẳng xuống đài giảng phía dưới. Cách bố trí cũng rất khéo, khiến tiếng nói từ bên dưới truyền lên rõ ràng. Đây chính là chỗ đặc biệt dành cho Tôn Phổ, ông chủ của Quy Hải Cư.
Hai người vừa ngồi xuống, tiểu nhị trong lầu đã liên tiếp bưng rượu ngon thức quý lên như nước chảy. Chỉ một lát, hai chiếc bàn thấp đã bày kín món ngon vật lạ. Nhưng dù là hoàng đế hay Hoài vương, lúc này chẳng ai còn lòng dạ để ý đến rượu thịt trước mặt.
Hoàng đế đưa mắt nhìn khắp căn nhã gian, rồi cảm khái lẩm bẩm:
- Hai năm rồi trẫm chưa tới đây, vậy mà cảnh vật chẳng thay đổi chút nào. Phải rồi, hôm nay đệ định cho bàn về đề tài gì?
- Bẩm hoàng huynh, đề tài lần này là bàn về được mất của hai triều Đường, Tống.
Hoàng đế nghe xong, khẽ nhíu mày:
- Đã nói ra ngoài cung thì không cần câu nệ như vậy, cứ tự nhiên hơn đi. Với lại, đề tài này cũ rích quá rồi, nghe đã thấy chán. Nó cũng chẳng thể làm nổi bật tài học và kiến thức của đám sĩ tử bên dưới.
Tôn Phổ mỉm cười. Hắn không còn ngồi thẳng lưng nghiêm chỉnh như trước, dáng vẻ đã thoải mái hơn đôi chút:
- Theo ý hoàng huynh, nên ra đề gì để thử tài bọn họ?
- Chuyện này…
Hoàng đế ngẫm nghĩ một lát rồi nói:
- Trước kia Đại Việt ta từng chịu thiệt trong tay người Quỷ Nhung ở phương Bắc, phải không? Cứ để bọn họ bàn về chuyện ấy. Đúng rồi, hãy để họ nói xem thất bại ở trấn Bắc Quan lần trước, rốt cuộc là lỗi của ai!
- Hoàng huynh…
Hoài vương vừa mới thả lỏng được đôi chút, nghe vậy liền giật bắn người, suýt nữa không giữ nổi tư thế ngồi. Hắn kinh hãi nói:
- Việc lớn liên quan đến quân đội và quốc gia, sao có thể đem ra bàn tán tùy tiện trong một tửu lâu nhỏ thế này? Thần đệ sợ hãi…
Nói rồi hắn định đứng dậy quỳ xuống, nhưng bị ánh mắt hoàng đế ngăn lại.
- Có gì đâu? Sau Tết, chẳng phải trong thành đã có rất nhiều người bàn luận đúng sai đó sao? Trong triều cũng có không ít đại thần đưa ra ý kiến khác nhau, người này đổ lỗi cho người kia, tìm cách chối bỏ trách nhiệm. Đem chuyện ấy ra bàn một phen ở chỗ đệ thì có gì đáng ngại?
- Nhưng…
Hoài vương trong bụng kêu khổ. Lời bàn tán ngoài phố ngoài chợ sao có thể đem so với việc bày hẳn một cuộc tranh luận đàng hoàng ở Quy Hải Cư? Dưới kia còn có không ít tai mắt của quan viên trong triều đang nhìn ngó. Một khi chuyện này truyền ra ngoài, ắt sẽ gây nên sóng gió lớn.
Dù sao đây cũng là việc trọng đại, hiện đang trở thành tâm điểm tranh cãi trong triều.
Hoàng đế nhìn hắn, cười nói:
- Lão Bát, gan đệ càng ngày càng bé đi rồi. Trẫm nhớ năm xưa đệ đâu có như thế. Chỉ là một đề tài tranh luận thôi, đệ sợ gì chứ? Đây chẳng phải ý của trẫm hay sao? Với lại, trẫm nhớ bên ngoài Quy Hải Cư của đệ còn treo hai câu, hình như là “Bàn chuyện thiên hạ, được mất tự biết trong lòng”. Khí phách ngày ấy lớn biết bao, sao hôm nay lại không làm được nữa?
- Chuyện này…
Hoài vương giằng co hồi lâu, nhưng nhìn ra hoàng đế đã quyết, đành cười khổ đáp:
- Vậy thần đệ xin làm theo lệnh hoàng huynh.
Nói rồi, hắn vẫy tay gọi một viên quản sự dưới quyền tới cửa, ghé tai nói nhỏ việc thay đổi đề tài. Viên quản sự nghe xong cũng lộ vẻ bồn chồn, bất an.
Giọng hoàng đế lại vang lên từ phía sau:
- Bắt đầu đi. Trẫm thấy khách bên dưới cũng sắp không nhịn nổi rồi, đừng để người ta chờ lâu.
Hoài vương chỉ còn cách phất tay, ra hiệu cho quản sự lập tức xuống dưới chủ trì cuộc tranh luận.
Quả nhiên đúng như lời hoàng đế. Khách khứa ở các tầng trong lầu lúc này đã uống qua ba tuần rượu, ai nấy đều ngà ngà, tinh thần phấn chấn. Người thì gọi tiểu nhị, kẻ tìm chưởng quỹ, tranh nhau hỏi thăm đề tài hôm nay.
Đúng lúc mọi người đang xôn xao, chưởng quỹ Vương, người vẫn trông coi mọi việc lớn nhỏ trong lầu, cười tươi bước lên chiếc đài gỗ giữa sảnh. Hắn quay về bốn phía vái chào, rồi nói:
- Các vị hoặc là khách quen của Quy Hải Cư, hoặc đã từng nghe danh tiếng và những chuyện thú vị của tửu lâu chúng tôi. Vì vậy, tại hạ không nói dài dòng về quy củ nữa. Hôm nay chỉ ra một đề. Ai có cách nhìn riêng, tự thấy lời mình đủ sức thuyết phục mọi người thì cứ lên đài. Chỉ cần nói có lý, có căn cứ, nêu được điều người khác chưa từng nói, lại được chúng tôi công nhận, toàn bộ tiền rượu thức ăn hôm nay sẽ được miễn. Người ấy còn được lưu danh trong lầu. Sau này quay lại, sẽ được giảm tiền tiếp đãi.
Chưởng quỹ Vương dừng một chút rồi nói tiếp:
- Được rồi, những chuyện khác không cần nói thêm. Đề tài tranh luận trong những ngày còn lại của tuần này là một trận chiến xảy ra cách đây mấy tháng ở biên cương phía Bắc Đại Việt ta. Khi ấy, người Quỷ Nhung bất ngờ chiếm thế chủ động giữa tháng Chạp, đánh phá mấy cửa ải trấn Bắc, thậm chí mũi quân còn áp sát trọng trấn U Châu của ta. Vậy thất bại ấy rốt cuộc là lỗi của ai? Các vị, xin mời lên đài, cứ thoải mái nói hết điều mình nghĩ!
Nói xong, hắn hơi cúi người rồi nhanh chóng bước xuống, nhường lại sân khấu.
Lúc này, mấy trăm người ở cả bốn tầng trong Quy Hải Cư cùng chìm vào im lặng trong chốc lát. Sắc mặt ai nấy đều thay đổi. Đề tài này quá đỗi kích thích, khiến mọi người nhất thời chẳng biết nên phản ứng ra sao.
Trước đây, trong những cuộc tranh luận của Quy Hải Cư cũng từng có đề tài bình phẩm việc đang được triều đình quan tâm. Nhưng những chuyện ấy đều đã có kết luận, nhiều khi chỉ cần lên đài nói vài câu, ca ngợi triều đình sáng suốt và xử lý đúng đắn là xong.
Còn lần này thì khác hẳn. Trận chiến hồi trước Tết vẫn chưa có kết luận. Nghe nói các phe phái trong triều còn đang tranh cãi không ngừng, người này trách người kia. Vậy mà Quy Hải Cư lại đem chuyện ấy ra cho dân thường bàn luận. Gan của họ quả thật lớn đến mức khiến người ta phải kinh ngạc!
Lý Lăng cũng thầm tặc lưỡi. Lạc Dương quả không hổ là kinh thành. Những chuyện người ta bàn đến hoàn toàn khác với các châu huyện bình thường hắn từng đi qua. Câu “bàn chuyện thiên hạ” kia xem ra chẳng phải lời khoe khoang suông. Đến chuyện được mất của quân đội và quốc gia cũng có thể đem ra công khai tranh luận hay sao?
Từ Thương hơi ngơ ngác, hỏi:
- Ôn Huân, trước Tết phương Bắc từng có một trận thua sao?
Hắn sống ở Từ Châu, suốt ngày chỉ vùi đầu đọc sách, đương nhiên không thể biết tình hình chiến sự phía Bắc.
Lý Lăng thì có nghe qua. Khi ngồi thuyền đến Lạc Dương, hắn từng nghe vài người trong bang vận lương bàn tán. Sau khi vào kinh, hắn lại nghe đám người hầu trong nhà lén nhắc đến. Vì vậy, hắn cũng nắm được đại khái câu chuyện.
Lý Lăng cười nói:
- Cũng không hẳn là thua, chỉ là chịu thiệt đôi chút thôi. Phải rồi, huynh biết về mối họa Quỷ Nhung ở biên giới phía Bắc Đại Việt ta chứ?
Từ Thương gật đầu:
- Trong sách có ghi. Quỷ Nhung là một tộc do nhiều bộ tộc hợp lại. Trăm năm qua, các tộc Khiết Đan, Nữ Chân và Đảng Hạng bị tinh binh Đại Việt ta đánh cho tan nước, phải chạy trốn về phương Bắc, sau đó lại thôn tính, dung hợp với nhau, rồi sáp nhập thêm một tộc ở xa hơn về phía Bắc là Thất Vi. Qua nhiều đời biến đổi, cuối cùng hình thành tộc Quỷ Nhung ngày nay. Người Quỷ Nhung vừa dũng mãnh vừa man rợ, giỏi cưỡi ngựa bắn cung, ham giết chóc, chính là mối họa lớn của vùng Trung Nguyên chúng ta.
Lý Lăng gật đầu:
- Đúng vậy. Từ khi Đại Việt ta thay nhà Tống dựng nước, ra sức chấn chỉnh Trung Nguyên và mở rộng bờ cõi về phương Bắc, những bộ tộc phương Bắc kia đã chẳng còn ngày tháng dễ chịu. Qua bao năm quân ta liên tục đánh lên phía Bắc, bọn họ chỉ có thể hốt hoảng tháo chạy. Sau đó, các tộc lại chém giết, dung hợp lẫn nhau. Trải qua mấy chục năm, mới hình thành Quỷ Nhung như ngày nay.
- Nhưng các tộc phương Bắc ấy xưa nay vẫn vậy. Khi đại quân Trung Nguyên không ngừng tiến tới, họ liền xưng thần, lùi bước. Đến lúc quân ta tạm ngừng chinh phạt, bọn họ lại trở mặt, lúc nào cũng nhăm nhe tràn vào trong quan ải cướp bóc một phen. Nói là mối họa lớn thì chưa đến mức, nhưng rốt cuộc vẫn là một phiền toái không nhỏ.
- Đặc biệt trong mười năm gần đây, Quỷ Nhung nhiều lần tràn xuống quấy nhiễu. Mùa đông năm ngoái, nhân lúc trời rét dữ dội, chúng lại xâm phạm biên giới. Vì thế triều đình lệnh cho các đạo quân phương Bắc, nơi thì phòng thủ, nơi thì chủ động tấn công, định tiêu diệt chúng bên ngoài cửa ải, tránh để năm nay chúng lại kéo xuống.
- Khi ấy, đô đốc phương Bắc Thẩm Trọng Sơn dẫn mười hai vạn quân chủ động xuất kích, tiến thẳng ra trấn Bắc Quan. Nào ngờ sau khi giao chiến, lần này người Quỷ Nhung đã khôn ngoan hơn. Chỉ vừa chịu một chút tổn thất, chúng lập tức rút lui thật nhanh.
- Thẩm soái muốn đánh một trận dẹp yên cả mối họa nên dẫn quân đuổi theo không ngừng. Chỉ trong mấy ngày, quân ta đã truy sát chúng hơn trăm dặm, tiến sâu vào vùng thảo nguyên hoang mạc của Quỷ Nhung.
- Đúng lúc ấy, trời bỗng đổ tuyết lớn. Đường sá bị tuyết vùi lấp, đường lương bị cắt đứt. Quỷ Nhung lại có kỵ binh nhẹ đi nhanh như gió, thoắt ẩn thoắt hiện. Kết quả, mười hai vạn đại quân Đại Việt ta bị kẹt toàn bộ ở vùng Lạc Tinh Hải.
- Người Quỷ Nhung cho rằng đây là cơ hội tuyệt hảo để đánh tan quân ta, liền gom quân từ hơn mười bộ tộc, tập hợp hai mươi vạn binh mã bao vây bốn phía. Chúng định nuốt trọn tinh binh phương Bắc của ta chỉ trong một trận!
Lý Lăng vừa kể đến đó, sắc mặt Từ Thương đã căng thẳng. Hắn còn buột miệng kêu lên:
- Chuyện này… vậy phải làm sao đây?
Dù biết quân đội cuối cùng chỉ chịu một phen tổn thất nhỏ, lúc này Từ Thương vẫn không kìm được mà nhập tâm, cứ như chính mình đang đứng giữa chiến trường.
Lý Lăng nhấp một ngụm rượu cho dịu cổ họng, rồi kể tiếp:
- May mà quân phương Bắc của Đại Việt ta vốn là đội quân tinh nhuệ. Dù đường lui bị cắt, bị vây hãm tại một nơi, họ vẫn cố thủ doanh trại, liên tiếp liều chết giao chiến. Trong nửa tháng, họ đánh lui hai mươi ba đợt tấn công dữ dội của quân địch, cuối cùng cũng chờ được viện quân từ U Châu tới.
- Nhưng họ không biết rằng mưu kế lần này của Quỷ Nhung còn hiểm độc hơn thế. Ngoài việc dồn đại quân đến vùng Lạc Tinh Hải, chúng còn điều một đạo tinh binh khác, định nhân lúc quân phòng thủ U Châu kéo đi cứu viện thì đánh úp thành trì.
- Nào ngờ Nhạc Lâm, đô đốc Kế U kiêm tướng trấn thủ U Châu, đã sớm nhìn thấu ý đồ hiểm độc ấy. Hắn bèn tương kế tựu kế, trước tiên giả vờ xuất quân. Đợi quân Quỷ Nhung công thành, hắn bất ngờ quay lại đánh thẳng vào phía sau, cùng quân trấn thủ còn ở trong thành tạo thành thế trong đánh ra, ngoài đánh vào. Nhờ vậy, quân Quỷ Nhung bị đánh tan. Sau đó, quân U Châu thừa thế tiến lên phía Bắc, cuối cùng cứu được chủ lực đang bị vây khốn của ta.
- Chỉ có điều, sau trận này quân biên phòng cũng tổn thất rất nặng. Nghe nói số người chết và bị thương lên tới hơn năm vạn. Đây là một trong những lần Đại Việt ta chịu thiệt lớn nhất kể từ ngày lập quốc. Vì thế, sau khi tin chiến sự truyền về, mọi người đều gọi đó là một trận thua.
- Cho đến hôm nay, triều đình vẫn còn tranh cãi không dứt. Người nói thế này, kẻ nói thế kia. Tóm lại, ai cũng tìm cách giành công, đẩy lỗi cho người khác.
Lý Lăng kể tỉ mỉ những gì mình biết. Trong tửu lâu, mọi người lập tức xôn xao bàn luận.
Cùng lúc ấy, phía sau đài giảng cao ngất cũng có người chu đáo treo lên một tấm bản đồ phòng tuyến phương Bắc khổng lồ. Bản đồ tuy không quá tỉ mỉ, nhưng thành trì, núi non, sông ngòi đều được đánh dấu khá rõ, giúp mọi người hình dung tình thế trực quan hơn.
Nhờ vậy, lòng nhiệt tình của đám đông càng dâng cao. Không ai đoán được đề tài hôm nay do chính thiên tử đưa ra, nhưng ít nhiều đều cảm nhận được cuộc tranh luận khác thường này hẳn có một vị quý nhân quan trọng đang ngồi nghe.
Nhiều người lập tức vắt óc suy nghĩ, phấn chấn tinh thần, cố moi hết vốn hiểu biết trong đầu để tìm ra một nhận xét đủ sức khiến người khác tin phục. Ai mới là kẻ phải chịu trách nhiệm cho thất bại lần này trước quân Quỷ Nhung?
Chẳng bao lâu sau, một người trung niên ăn mặc như sĩ tử sải bước lên đài…