Từng xe lương thực nối nhau bày hàng một lượt trước cửa tiệm rồi mới dỡ xuống.
Tiểu nhị mở một bao ra, bên trong toàn là thóc gạo trắng ngần.
- Hàng thật giá thật!
Một quân sĩ cất giọng hô:
- Mỗi nhà mỗi hộ mua có hạn. Cứ theo hộ tịch, mua rồi thì ghi sổ.
Có người hỏi:
- Mua lần thứ hai thì sao?
- Nhìn sang bên kia kìa.
Quân sĩ chỉ tay sang cạnh. Hơn mười gã đàn ông đang phơi mình dưới nắng chang chang.
- Quay về tu sửa đầu thành một tháng! Ai muốn học theo bọn họ thì cứ việc tới!
- Không tới, không tới!
Phơi nắng một tháng, việc nhà coi như bỏ hết! Được chẳng bõ mất.
- Con chó họ Dương lại chở lương tới nữa rồi!
Đám hào cường đang tụ họp nghe tin thì sững sờ.
- Làm sao đây?
- Còn không bán nữa, dân chúng mua đủ lương rồi, lương của chúng ta bán cho ai?
- Phải đấy!
- Im lặng!
Tôn Hiền quát một tiếng. Đợi mọi người yên rồi, lão nói:
- Hạ giá ba thành, chúng ta có chịu nổi không?
Mọi người lặng ngắt.
Ruộng đất năm nào cũng sinh ra thóc lúa. Năm nào bọn họ cũng đem số lương gần đến hạn cất trữ ra bán. Khoản thu ấy năm nào cũng cố định như nhau.
Bớt đi ba thành, bao nhiêu khoản chi tiêu trong nhà đều bị ảnh hưởng. Tôn Hiền nói:
- Đã vậy, chúng ta cứ nhìn xem, con chó họ Dương lôi được bao nhiêu lương tới. Lão gia đây không tin!
- Phải!
Ai cũng nuôi một bụng may rủi. Biết đâu con chó họ Dương gắng gượng được cùng lắm một ngày. Ngày mai, mọi sự lại như cũ.
Mặt trời vẫn mọc như thường. Tá điền vẫn cúi đầu cày cấy cho mình như thường. Giá lương vẫn trở lại như cũ. Ngày tháng của mình vẫn dài lâu giàu sang như cũ.
Tôn Hiền nói:
- Thần linh chỉ phù hộ người khôn. Người khôn mới thành người có tiền. Người có tiền mới cúng tế được cho thần linh, thần linh cũng phải ăn uống chứ?
Mọi người gật đầu.
- Còn kẻ ngu dốt sẽ thành kẻ nghèo. Kẻ nghèo không phụng dưỡng nổi thần linh, cho nên đời đời nghèo khổ. Còn chúng ta, phú quý của chúng ta sẽ còn nối dài, nghìn năm vạn năm. Con cháu chúng ta, đời đời đều là người trên kẻ khác, là người phú quý.
Có đầy tớ mang rượu nước lên.
Tôn Hiền nâng chén:
- Nào, vì phú quý vạn năm của chúng ta.
Chậc!...
Lại nói ở Đại Đường, giàu sang bao giờ cũng chỉ quanh quẩn một nhúm người ấy. Sau có khoa cử, thỉnh thoảng mới có con em nhà dân cá chép hóa rồng, thành người trên kẻ khác, nhưng chuyện như thế ít đến đáng thương.
Hàn Kỷ cùng Dương Huyền đang uống rượu.
Uống ngay tại nhà họ Hàn. Dương Huyền nhấp một ngụm, Hàn Dĩnh bưng một đĩa rau vào. Dương Huyền cười:
- Qua loa là được, có phải người ngoài đâu!
Hàn Dĩnh cúi đầu:
- Phó sứ khó nhọc mới tới một chuyến.
- Không phải khó nhọc mới tới, mà là lão Hàn keo kiệt!
Dương Huyền chỉ vào Hàn Kỷ, hai người nhìn nhau cười. Hắn hỏi:
- Muốn tìm đấng trượng phu thế nào, cô cứ nói.
Hàn Dĩnh ngẩng đầu lên một chút, vẻ mặt bình thản:
- Tôi chưa từng nghĩ tới chuyện ấy.
Dương Huyền lắc đầu, nhưng không tiện khuyên thêm.
- Con gái này, làm lão phu đau đầu.
Hàn Kỷ cười khổ:
- Con cái đều là nợ!
A Lương còn nhỏ, sau này ắt sẽ ngoan thôi... Dương Huyền nối lại chuyện khi nãy:
- Đi học phải tốn tiền. Với dân thường, đọc sách là chuyện ngó thấy mà chẳng với tới. Cái gọi là dân chúng thi đỗ khoa cử, thực ra kẻ dân ấy cũng là con em nhà quan, chỉ là xuất thân tầm thường mà thôi.
Hàn Kỷ gật đầu:
- Cho nên nghèo vẫn nghèo, giàu vẫn giàu.
- Không, giàu càng thêm giàu, nghèo càng thêm nghèo.
Dương Huyền gắp một miếng thịt khô. Nhắm rượu vẫn phải món này mới đượm.
- Với dân thường, muốn đổi đời chỉ có hai đường, đi lính và đọc sách. Đi lính, tức là xông pha trong muôn quân nghìn ngựa, lấy mạng mình mở ra một con đường sống, kẻ thành công trong vạn người không được một. Mà so với đám mù chữ như họ, con em nhà tướng, con em quyền quý quan lớn, cho chí con em hào cường nơi quê mùa, thăng tiến trong quân dễ hơn nhiều.
Hàn Kỷ đặt một chiếc đũa lên mặt bàn:
- Như vậy, đường đi lính coi như bị chặn quá nửa.
Dương Huyền gật đầu:
- Đọc sách tốn kém không ít. Tuy châu huyện có trường quan, nhưng trường quan chứa được bao người? Có ngần ấy suất, con em bình dân lấy gì tranh với hào cường bản xứ, với con em địa chủ lớn nhỏ, con em nhà buôn, con em nhà quan? Cuối cùng trường quan thành nơi kẻ sang ở địa phương dạy dỗ con em mình, dân chúng vẫn một nắng hai sương.
Hàn Kỷ nheo mắt:
- Lang quân liếc một cái đã trông thấu bức tường ngăn giữa dân chúng và kẻ ăn thịt, lão phu...
Lão đứng dậy chắp tay:
- Xin thụ giáo.
- Cần gì khách sáo!
Dương Huyền mỉm cười.
- Lão phu từng nghĩ tới đủ thứ tệ đoan của Đại Đường, như thôn tính ruộng đất, như quan trường tối tăm... Nhưng lang quân lại nhìn một cái đã thấy chỗ cốt tủy, đọc sách!
Sự khâm phục của Hàn Kỷ là thật lòng, lại mừng rỡ không kìm được:
- Thế gia môn phiệt, quyền quý, hào cường nơi quê mùa, vì sao đám kẻ ăn thịt ấy đời đời giàu sang? Không phải lão phu khoác lác, những năm ở Trường An, lão phu cũng gặp không ít quyền quý, bảo đám ấy mưu trí như biển thì chỉ là chuyện cười, nhiều kẻ ngu đến mức không dám tin, ngu hơn cả lợn.
Dương Huyền cười:
- Ngu thì ngu, nhưng họ có một cái hay.
- Cái gì?
- Biết đầu thai!
Hàn Kỷ ngẩn ra:
- Lời này, tuyệt diệu!
Dương Huyền nói:
- Nhiều nơi còn cố tình đặt ra giới hạn, không cho con em bình dân đọc sách, vì sao?
Hàn Kỷ cười cay độc:
- Đám ngu xuẩn không bằng lợn ấy, sợ mở ra cửa này, dân chúng sẽ theo cửa ấy mà một mạch lên mây. Nhưng cái lợi trong thiên hạ chỉ có bấy nhiêu, chính bọn họ chia còn chưa đủ, sao chịu để người khác tới chia một chén canh?
- Ta gọi đó là lũng đoạn!
Dương Huyền uống một ngụm rượu:
- Một tầng lớp vì muốn giữ khư khư cái lợi vơ vét được lúc này mà cắt đứt con đường đi lên tầng lớp ấy, đó là lũng đoạn.
- Lũng đoạn.
Hàn Kỷ cười:
- Theo lão phu, đây càng giống tham lam! Đám người này, tham lam như loài thú, như thao thiết.
Lão chợt sững lại:
- Lang quân ở Thái Bình, mở trường dạy học ở Trần Châu, học trò phần nhiều là con em bình dân...
Chẳng lẽ, lang quân từ khi ấy đã bắt tay tìm cách gỡ mối này sao?
Dương Huyền khẽ gật đầu. Trong lòng Hàn Kỷ dậy sóng:
- Lão phu quả nhiên không nhìn lầm, lang quân...
Mẹ nó! Lão già này, định bảo ta đã có dã tâm từ sớm sao?
Dương Huyền ho khan một tiếng, Hàn Kỷ ngồi thẳng người, mắt sáng rực:
- Nếu dân chúng chen được vào tầng lớp ấy, sẽ thành một thế lực, khuấy đảo cục diện lúc này. Đến khi đó...
- Thế lực của thế gia môn phiệt sẽ dần rã, cục diện có sẵn của đám quyền quý sẽ bị va chạm. Mà ta, điều ta muốn làm hơn là...
Dương Huyền ngửa cổ uống cạn chén rượu.
- Lôi đám ngu xuẩn tự cho mình là thần linh ấy khỏi khám thờ, đạp thêm mấy đạp, cho lăn lộn cùng giòi bọ dưới đất. Cho người trong thiên hạ biết, cõi đời này, ai cũng như ai, chẳng ai cao quý hơn ai!
- Chuyện này...
Hàn Kỷ có phần kinh hãi trước thái độ của Dương Huyền:
- Nếu vậy, khác nào long trời lở đất!
Dương Huyền cười:
- Nếu không đổi hết thảy, cho dù ông Hàn Kỷ làm tể tướng, ông có chịu để dân thường nhờ khoa cử mà lên ngôi cao không?
Hàn Kỷ nghiêm mặt nghĩ hồi lâu, thật lâu, rồi nhọc nhằn lắc đầu:
- Lão phu e là... khó!
- Ông đang nghĩ gì?
Dương Huyền nhìn lão hỏi. Hàn Kỷ chậm rãi nói:
- Lão phu đang nghĩ, nếu thả họ lên, con cháu lão phu làm sao? Chức quan trong thiên hạ chỉ có bấy nhiêu, họ lên rồi, con cháu lão phu vốn được nhờ bóng cha ông, biết tính sao? Người không vì mình, trời tru đất diệt!
- Ông còn nghĩ vậy, người khác thì sao? Những thế gia môn phiệt truyền đời đã lâu sẽ nghĩ sao?
Dương Huyền cầm bầu rượu ngửa cổ tu, sảng khoái tràn trề.
- Vậy ý lang quân là!
Dương Huyền đặt bầu rượu xuống mặt bàn, quệt vệt rượu nơi mép, ánh mắt nhìn bao quát:
- Ta muốn đập nát hết thảy!
Lại nói Tôn Ngạn tới, phận hàng tướng, y ở Bắc Cương không có gốc rễ nào, chỗ dựa duy nhất là Liêu Kình.
Liêu Kình ở thư phòng, Tôn Ngạn thấy lão xem lại là binh thư, trong lòng không khỏi buồn bã... Liêu Kình chẳng còn cưỡi ngựa được nữa.
- Ừ!
Liêu Kình khẽ ừ một tiếng. Tim Tôn Ngạn giật thót, khom người đứng hầu:
- Bên Dương phó sứ tung ra rất nhiều lương, giá lương trên chợ nay bị ép xuống ba thành. Dân trong thành ùn ùn kéo tới... Đám hào cường đứng nhìn lạnh mắt.
- Ba thành?
Liêu Kình đặt quyển sách xuống, day day trán, một đầy tớ tới bóp vai cho lão.
- Vâng.
Tôn Ngạn liếc trộm Liêu Kình:
- Chẳng biết Dương phó sứ kiếm đâu ra lắm lương đến thế. Nay nhiều người lo...
- Lo cái gì?
Liêu Kình phẩy tay, đầy tớ lui ra:
- Lo không đủ lương?
Tôn Ngạn gật đầu:
- Vâng.
- Một lũ ngu!
Liêu Kình lắc đầu, cười mỉa:
- Đầu đuôi là vợ hắn gây gổ với đám hào cường chứ gì?
- Vâng.
Tôn Ngạn thưa:
- Chỉ vì hơn ba mươi vạn tiền lương, vợ của Dương phó sứ cưỡi lên lưng cọp khó xuống.
Thế là Dương Huyền xắn tay áo ra trận.
- Dương Huyền giữ giá lương thì còn là tranh hơi. Nhưng hắn lại ép giá lương xuống... Lão phu không thể ra mặt, hắn bây giờ gần như là kẻ nắm Bắc Cương. Kẻ nắm Bắc Cương lại vì tranh hơi mà đánh một trận giá lương với hào cường, thế là muốn bảo tể tướng mù mắt, hay muốn bảo lão phu là thằng ngốc?
Tôn Ngạn giật mình:
- Trung thừa...
Liêu Kình cười lạnh:
- Ép giá lương xuống ba thành, ai được lợi? Muốn ngẫm một việc, phải xem việc ấy ai được lợi, ai chịu thiệt. Lão phu tuy chưa rõ mưu tính đằng sau của hắn, nhưng việc này dân chúng được lợi, hào cường chịu thiệt... Hào cường năm nào cũng phải bán ra một đợt lương, nếu không thối rữa trong kho, đám tham lam ngu xuẩn ấy đau lòng chết mất. Giá lương ép xuống ba thành, bọn họ nỡ bán sao? Lão phu dám đánh cược, đám ngu ấy không nỡ! Nhưng đợi đến khi lương trong nhà dân đủ nhiều, lương của bọn họ bán cho ai?
Tôn Ngạn chấn động trong lòng:
- Nhưng cần bao nhiêu lương? Cần bao nhiêu tiền?
Liêu Kình phẩy tay, Tôn Ngạn lui ra. Đợi y đi rồi, Liêu Kình sai người đỡ mình ra sân.
- Lang quân, nắng quá.
Quản sự khuyên:
- Dưới hiên vẫn mát hơn.
- Lúc này đám hào cường đang bị Dương Huyền quẳng ra phơi dưới nắng to, một lũ ngu còn chưa biết, lại dương dương tự đắc.
Liêu Kình ngẩng đầu:
- Lão phu chỉ ra nếm thử mùi vị bị phơi nắng.
- Nóng!
Liêu Kình sờ tóc, thấy sợi tóc cũng nóng bỏng:
- Đám ngu ấy tưởng Dương Huyền không có tiền... Tích góp bao năm của ba bộ lớn, gộp lại giàu sánh nước. Tể tướng năm ấy mắt nhắm mắt mở cho Dương Huyền nuốt số tiền của ấy, mãi chẳng thấy Dương Huyền động tới. Tể tướng còn cười hắn là thần giữ của. Chuyện đã lâu, lão phu còn suýt quên, đám ngu ấy càng khỏi nhắc. Dương Huyền nắm trong tay món tiền lớn như thế, nện xuống... giá lương ư? Lão phu dám cược, thu dọn đám ngu ấy chỉ là tiện tay với Dương Huyền, vậy mà đám ngu ấy còn như gặp đại địch...
Lão lắc đầu:
- Mẹ nó, nắng quá.
Lão thẫn thờ nhìn mặt đất:
- Thằng nhãi ấy muốn bày trò gì?
Lương thực cuồn cuộn chở vào không ngớt. Đám hào cường ngồi không yên.
- Hắn lấy đâu ra lắm tiền của đến thế?
Có kẻ gầm lên.
- Làm sao đây?
Có kẻ như đưa đám. Ngay lúc đám hào cường vò đầu bứt tai, Dương Huyền đang nướng thịt ở sân sau.
Thịt dê thượng hạng ướp qua, xiên vào que, gác lên than hồng nướng.
- Xèo xèo ứa mỡ!
Khương Hạc Nhi ngồi xổm bên cạnh phụ việc, thèm nhỏ dãi. Dương Huyền làm bếp chính, đưa một xiên cho Chu Ninh sau lưng, Chu Ninh nếm một miếng, hỏi:
- Vậy mà chẳng còn mùi hôi, Tử Thái học nướng thịt từ khi nào?
Dương Huyền lật mấy xiên thịt:
- Năm ấy săn bắn trong núi Đông Vũ, thịt thú tanh hôi, ta bèn ngẫm ra không ít cách. Nếu bàn nướng thịt, ta nhận thứ hai, khắp thiên hạ không ai dám nhận thứ nhất.
Kinh nghiệm của chính hắn, cộng thêm các cách thức thấy trong cuộn sách, khiến hắn tin tưởng mười phần:
- Cho dù không làm quan nữa, ra ngoài mở tửu lâu, ta vẫn thành thủ phú đương thời!
- Thịt!
Cậu cả ra tới, ngửi mùi thịt liền kêu, nhưng giờ cậu chưa ăn được. Dương Huyền đưa xiên thịt tới bên miệng cậu rồi nhanh tay lấy đi.
Thấy A Lương mếu, Chu Ninh vội dỗ, rồi lườm hắn:
- Nào có người làm cha như hắn... như mình.
Khương Hạc Nhi tò mò:
- Lang quân không lo đám hào cường nện lương ra sao?
- Không lo.
Dương Huyền nheo mắt, hít hương thịt, say sưa:
- Tham lam là tội gốc. Ta đã cho họ cơ hội. Lúc đầu nếu họ sớm bán số lương trong tay đi, lúc này vẫn là cảnh đôi bên cùng vui. Nhưng tính người vốn tham, dù biết phía trước là vực sâu vạn trượng, vẫn không chút do dự bước xuống. Chuyện ấy, liên quan gì tới ta?
Chu Ninh ngồi cạnh hắn, giọng xa xăm:
- Ta đã nói tự ta làm, vậy mà hắn... vậy mà mình đã bày sẵn cả. Giờ càng giống mình trải sẵn đường, ta chỉ việc ngồi xe, một mạch nghênh ngang đi qua...
- Vui không?
Dương Huyền cười hỏi.
- Cũng tàm tạm!
Dương Huyền cười:
- Trời này, sẽ đổi.
Ăn một bữa nướng thỏa lòng, Dương Huyền chuẩn bị ra thành.
- Mời Ninh chưởng giáo tới.
Ninh Nhã Vận đeo đàn sau lưng, tay cầm phất trần, ung dung tới.
- Tử Thái!
Dương Huyền cười:
- Chưởng giáo phong độ ngời ngời, khiến người gặp một lần quên tục.
- Lão phu đang ngẫm đạo lớn...
Nắng to chang chang, lão đẹp trai cũng chẳng muốn ra ngoài.
- Có việc muốn nhờ ngài bàn giúp.
- Ồ!
Rồi một đoàn ra thành. Đi thẳng ra đồng ruộng. Dương Huyền tìm hơn mười lão nông tới. Dương phó sứ rất thân tình:
- Dạo trước ta nghe không ít người bảo, khí hậu năm nay tốt đến phát tà, các vị có thấy thế không?
Hơn mười lão nông nhìn nhau, một người nói:
- Phó sứ, năm nay nắng này... tốt lắm, lại nữa, mạch suối cạn bao năm cũng phun nước...
Chuyện này chẳng phải tốt sao... Khương Hạc Nhi không hiểu.
Một lão nông khác khịt mũi:
- Đến châu chấu cũng ít thấy, trời này, tà lắm!
Lão nhìn Dương Huyền, Dương Huyền mỉm cười:
- Ta từng vì lời nói mà bắt tội ai chưa?
Vương lão Nhị bĩu môi, nói với Đồ Thường:
- Lần trước có kẻ ăn nói hỗn hào, bị lang quân một đao giết rồi.
Chát!
Vương lão Nhị ôm gáy:
- Ta nói có sai đâu!
Đồ Thường thu tay về, mặt không đổi sắc:
- Câm miệng!
Bên kia, các lão nông rôm rả lên tiếng.
- Phải đấy! Trời năm nay tốt đến phát tà.
- Giống hệt... mười hai năm trước.
- Đúng, mười hai năm trước cũng thế, năm sau là hạn hán, nạn sâu...
- Phải! Lão đã muốn nói từ sớm, lại sợ bị bảo là yêu ngôn mê hoặc lòng người... Mười hai năm trước, có người bảo không ổn, kết quả bị đám tiểu lại đánh cho một trận nhừ tử!
Dương Huyền đứng dậy, quay đầu lại.
Từ sau khi nghe lời lão nông đầu tiên, Ninh Nhã Vận đã bấm tay tính. Lão mở mắt ra:
- Lão phu giờ mới biết vì sao ngươi ép giá lương.
Xin nhớ tên miền đọc sách đầu tiên của quyển này. Địa chỉ đọc trên điện thoại: wap.