Lại nói trong nhà châu nha, Phương Thước đi đi lại lại giữa công đường, tay múa lia lịa, dáng vẻ như phát cuồng mà gào lên:
- Đàn hặc! Dâng sớ lên Trường An, đàn hặc hắn! Giết người! Giết người! Giữa thanh thiên bạch nhật vu cho người ta tội mưu phản, rồi sao nhà... Sứ quân!
Phương Thước bỗng sáng mắt, bước tới trước mặt Chúc Niên, khom mình nói:
- Sứ quân, đây là tội lớn tày trời!
Chúc Niên gật đầu:
- Bản sớ này...
- Lão phu viết!
Phương Thước nghiêm mặt nói:
- Con chó họ Dương hung hãn, nếu hắn liều mạng làm càn, lão phu nguyện gánh lấy.
Dương Huyền vừa được thăng làm Phó sứ Tiết độ Bắc Cương, ở Trường An có bao nhiêu người muốn kéo hắn xuống?
Đây đâu phải sớ tấu, đây là thư xin hàng!
Dâng cho hoàng đế, dâng cho các nhà thế gia quyền quý để tỏ lòng trung thành!
Con đường luồn cúi mà ngày thường Phương Thước có vắt óc cũng tìm không ra, lúc này lại bày ngay trước mắt.
Đường lớn thênh thang!
Một khi bản sớ của lão được hoàng đế cùng đám quyền quý thế gia để mắt tới, từ đây về sau, bay cao tiến xa chỉ là chuyện sớm muộn!
Chúc Niên hiểu rõ trong bụng, bèn mỉa mai hỏi:
- Ngươi thật không sợ hắn trả thù?
Phương Thước cứng cỏi đáp:
- Trên đời cái gì là quý? Là đạo lý! Đạo lý ở phía trước, lão phu dù chết cũng không lùi nửa bước!
- Sứ quân!
Một viên tiểu lại bước vào, bẩm:
- Bên phía Dương Huyền đã tìm được chứng cứ Vương thị mưu phản.
- Hoang đường!
Phương Thước quát.
Tiểu lại nói:
- Là thư từ qua lại giữa Vương thị với mấy nhà kia. Mấy nhà hào cường hẹn nhau, ép dân chúng nổi loạn trước, đợi Đặng Châu rối loạn thì thừa thế đứng lên. Còn nói, muốn báo thù cho thái tử, dẹp bè lũ quanh vua!
Mẹ kiếp!
Con chó họ Dương lại dám lôi cả thái tử vào!
Hễ là người tinh khôn đều biết, thái tử rõ ràng chết trong tay hoàng đế.
Lúc này ai gào lên một tiếng báo thù cho thái tử, dẹp bè lũ quanh vua... thế là chán sống rồi, mà còn chán sống to!
- Giả!
Phương Thước cười lạnh.
Tiểu lại nói:
- Bọn tiểu nhân đã xem qua, đúng là ấn tín của mấy nhà đó.
Phương Thước hắng giọng một tiếng:
- Trời hôm nay, xem ra hơi nóng! Sứ quân, hôm nay trong thành e có phần rối loạn, lão phu đi tuần một vòng.
- Thế còn bản sớ?
Chúc Niên hỏi.
Phương Thước nghiêm mặt đáp:
- Sứ quân vẫn thường dạy làm việc phải vững vàng, phải nghĩ kỹ ba lần rồi hãy làm. Lúc trước lão phu lại quên mất lời dạy ấy, hổ thẹn, hổ thẹn thay!
Tiểu nhân!
Nhìn Phương Thước đi ra, Chúc Niên cười lạnh:
- Đến nhà họ Triệu.
Chúc Niên thân hành tới nhà họ Triệu, cùng gia chủ Triệu Lê bàn bạc hồi lâu. Lúc bước ra, ông nhìn về phía chỗ đóng quân của Dương Huyền, bực bội nói:
- Tình người, tình người, dùng một lần là bớt một lần. Tiếc thay, lần này vì con chó dữ kia, lão phu đành phải dùng tới.
Kẻ tùy tùng nói:
- Sứ quân, giao tình chẳng phải càng dùng càng sâu đó sao?
Chúc Niên lên ngựa:
- Dùng, là phải trả. Cái gọi là giao tình, đều từ việc lợi dụng lẫn nhau mà sinh ra. Dùng một lần không trả, ngươi còn muốn dùng lần thứ hai, ai cho ngươi mặt mũi ấy?
- Nhưng cũng có người bằng lòng đấy thôi!
- Đó là ở chỗ ngươi không nhìn thấy, còn giấu món lợi!
Không bao lâu, gia chủ họ Triệu là Triệu Lê liền tới chỗ đóng quân của Dương Huyền.
Ông ta ngoài bốn mươi, nhìn phong độ đường hoàng, ánh mắt ôn hòa mà vẫn mang vẻ uy nghiêm, khiến người ta muốn gần gũi, lại thấy mình hổ thẹn kém cỏi.
Tổ tiên họ Triệu đời nước Trần từng đi học khắp vùng Bắc Cương, thu nhận không ít học trò. Trong đám học trò ấy về sau có mấy nhân vật lừng lẫy tiếng tăm. Nhờ đó, tổ tiên họ Triệu nổi danh lớn, bèn định cư ở huyện Lỗ thuộc Bắc Cương.
Học trò của cụ đắc ý gió mây, lẽ nào quên ân sư, thế là ra sức tâng bốc đủ đường. Tổ tiên họ Triệu cũng nhân thời cơ soạn lại học vấn của mình, in thành sách, truyền khắp thiên hạ.
Học vấn đã truyền khắp thiên hạ, liền đủ tư cách được gọi là tử.
Thế là tổ tiên họ Triệu được gọi là Triệu Tử.
Con cháu nhờ đó cũng thành thế gia, địa vị tôn quý ở Bắc Cương.
Đúng là một người đắc đạo, gà chó cũng lên trời.
Nước Trần mất, họ Triệu tuy danh lớn, lại sợ gặp phải kẻ thảo khấu không biết oai danh của cụ tổ nhà mình mà ra tay, hoặc thèm thuồng gia sản đồ sộ của họ Triệu, nên chia con cháu trong nhà ra mấy nhánh.
Nhánh ở Đặng Châu chính là từ lần chia nhà khi ấy mà tới.
Tuy nói chia nhà, thực ra vẫn là một nhà. Mỗi năm họ Triệu ở Đặng Châu đều về huyện Lỗ ở Bắc Cương cúng tổ.
- Lão phu là Triệu Lê, xin ra mắt Dương sứ quân.
Vệ binh không dám chậm trễ, vào bẩm báo.
- Triệu Lê?
Dương Huyền nhìn Hàn Kỷ một cái.
Lúc này chính là lúc cần tới mưu sĩ.
Hàn Kỷ nói:
- Triệu Lê, gia chủ nhánh họ Triệu ở huyện Lỗ đặt tại Đặng Châu.
- Vốn không muốn gặp, nhưng đã tới rồi thì gặp một lần vậy.
Dương Huyền gật đầu.
Chốc lát sau, Triệu Lê bước vào.
Dương Huyền đứng dậy, nhưng không ra đón.
Trong mắt Triệu Lê thêm vài phần không vui.
Con cháu họ Triệu đi tới đâu, nơi ấy chẳng kính trọng?
Vậy mà vị Phó sứ họ Dương này chỉ đứng dậy, chắp tay qua loa.
Không biết lễ!
- Ra mắt Dương Phó sứ.
- Ngồi!
Dương Huyền chỉ chỗ đối diện, ngẩng đầu gọi:
- Dâng trà!
Khương Hạc Nhi quỳ ngồi bên cạnh hắn, còn việc pha trà là do vệ binh đi làm.
Triệu Lê kín đáo liếc một cái, ánh mắt dừng lại ở chỗ Khương Hạc Nhi một thoáng.
Là đàn bà!
Ra ngoài còn mang theo đàn bà, kẻ này đúng là đồ háo sắc!
Trà bưng lên, Dương Huyền nhấp một ngụm:
- Triệu công tới đây, có điều gì chỉ giáo?
Triệu Lê hắng giọng:
- Oai danh của Phó sứ ở Bắc Cương, lão phu cũng từng nghe qua, gọi một tiếng văn võ song toàn cũng không quá.
- Quá khen rồi.
Dương Huyền giờ đã miễn nhiễm với những lời khen khách sáo ấy.
Hắn nâng chén trà, thần sắc thản nhiên, không có việc gì thì mời về cho!
Khương Hạc Nhi ở Nam Chu cũng từng nghe danh họ Triệu... bậc đại học vấn, tiếng thơm lưu mãi ngàn đời.
Vậy mà ông chủ lại lạnh nhạt với con cháu của Triệu Tử như thế, chậc chậc! Đây là coi thường hay sao?
Tiếc là Hách Liên Yến không có đây, nàng đầy một bụng lời chẳng biết nói cùng ai.
Triệu Lê mở miệng:
- Phó sứ tới dẹp dân loạn, lão phu nghe tin rất mừng. Theo lão phu, Phó sứ là danh tướng Đại Đường, dẹp yên đám loạn ấy dễ như trở bàn tay. Nhưng lão phu chờ mãi lại không phải tin Phó sứ xuất binh, mà là...
Ông ta nhìn Dương Huyền một cái, thấy mặt người này bình thản, trong bụng cười lạnh:
- Mà là Phó sứ sao nhà ở Đặng Châu, khiến trên dưới Đặng Châu bất an!
Cái gì mà mưu phản, Vương thị cùng mấy nhà kia sống sung sướng như thần tiên, đại quân Bắc Cương ở cách có vài trăm dặm, cho bọn họ mười lá gan cũng chẳng dám!
Cho nên Triệu Lê quả quyết đây là vu oan!
Ánh mắt Dương Huyền xa xăm:
- Tuy khó khăn trùng trùng, ta vẫn moi được không ít tin tức ở Đặng Châu. Nhất là chuyện dân sinh.
Mấy năm nay dân Đặng Châu sống khổ như ngâm trong nước sôi lửa bỏng. Núi nhiều ruộng ít vốn đã chật vật, vậy mà hào cường nơi đây ngày càng tham lam, cấu kết với quan lại, thôn tính ruộng đất, tự đặt ra đủ thứ khoản thu, dân chúng khổ không kể xiết.
Triệu công, những chuyện này, ông có biết không?
Triệu Lê dùng bàn tay trắng nõn được chăm sóc kỹ hơn cả đàn bà nâng chén nước, ánh mắt sâu thẳm:
- Gian nan, chỉ là nhất thời. Hơn nữa, Phó sứ nay cũng coi như địa vị tôn quý, tiến thêm một bước là có thể ngồi ngang hàng với tể tướng. Nghĩ lại, ruộng đất trong nhà cũng không ít chứ?
Quyền quý Đại Đường hễ có tiền là tậu ruộng, nhưng ruộng đều đã có chủ, làm sao bây giờ?
Quan lại địa phương liền ra mặt, giở đủ thủ đoạn, ép dân bán đi ruộng đất truyền mấy đời.
Lời này là ngầm bảo Dương Huyền: thiên hạ này đều như vậy, ngươi cũng thế!
Dương Huyền nhìn ông ta, trong mắt lộ rõ vẻ khinh bỉ không buồn che giấu:
- Ta chỉ có một trang trại nhỏ vua ban trước đây!
- Việc này, phải dè dặt.
Triệu Lê như bị tát một cái vào mặt già, nhưng vẫn vững như bàn thạch.
- Dân Đặng Châu khổ!
Dương Huyền nói:
- Khổ thì khỏi nhắc, nhưng dân nơi đây lại sợ quan lại như sợ cọp, điều ấy khiến ta hơi hiếu kỳ. Một bên bóc lột tới xương, một bên dọa nạt, quan lại Đặng Châu, hào cường Đặng Châu coi dân là gì?
Dân, dân chẳng phải chỉ là cái rắm thôi sao... Triệu Lê nhìn kỹ Dương Huyền, ông thấy lời này của hắn là lời quan cách, lời sáo:
- Ý Phó sứ là...
- Dân Đặng Châu sống khốn khổ như vậy, ta muốn hỏi, cái gì đã ép Lỗ Nhị giương cờ khởi nghĩa? Cái gì đã ép đám dân chúng kia theo về như gió?
Dương Huyền nhấp một ngụm trà:
- Triệu công về nhắn lại với những người kia, sự nhẫn nại của ta không còn nhiều. Kẻ đầu sỏ gây ra vụ dân loạn lần này là ai, chủ động ra thú còn được khoan hồng. Che che giấu giấu, thậm chí viện binh, kéo quan hệ, đó là tự tìm đường chết!
Lời này cũng quét luôn cả Triệu Lê vào.
Rầm!
Triệu Lê đập mạnh chén trà xuống bàn, đứng dậy, xoay người đi rồi lại quay lại, cười lạnh:
- Lão phu tới đây là có lời khuyên nhủ, nhưng xem ra, Phó sứ chẳng coi người Đặng Châu ra gì!
- Người Đặng Châu trong miệng ông là những ai?
Dương Huyền ngẩng đầu nhìn ông ta:
- Là đám hào cường, là đám quan lại ấy chứ gì! Vậy ta muốn hỏi, còn dân thì sao? Dân trong mắt các người là gì? Trâu ngựa? Súc sinh! Đúng là không phải người!
Dương Huyền đứng dậy, mắt sáng quắc nhìn chằm chằm Triệu Lê:
- Nhớ trong sách của Triệu Tử có một đoạn bàn về dân sinh, ta quên mất chữ nghĩa, chỉ nhớ đại ý. Đại ý nói: dân là quý!
Triệu Tử còn nhắc tới thân thế của mình... nhà nông hộ, may đọc sách mà ngẩng đầu lên được.
Triệu Tử nổi tiếng vì không quên gốc gác, nay ông làm ra điệu bộ thế này, không sợ tấm ván quan tài của Triệu Tử đè không nổi hay sao?
Triệu Lê mặt xanh như sắt:
- Không thể nói lý, toàn lời xằng bậy.
Ông ta phất tay áo bỏ đi.
Hàn Kỷ quay về, cười khổ:
- Đắc tội với vị này, lang quân trong mắt giới đọc sách, thanh danh coi như hỏng rồi.
Dương Huyền ngồi xuống, chậm rãi nói:
- Thiên hạ này đang suy yếu. Nhìn Đại Đường buổi khai quốc mà xem, hăng hái vươn lên, tràn đầy sức sống. Khi ấy trên dưới một lòng, kẻ địch mạnh mấy cũng không thắng nổi quân hổ bôn Đại Đường. Nhưng dần dần, Đại Đường này bắt đầu đi xuống. Vì sao?
Lão Tặc lôi ra quyển sổ nhỏ cùng bút than, chăm chú ghi chép.
Thấy Khương Hạc Nhi cũng ghi chép, trong lòng Lão Tặc không hiểu sao dấy lên một đám mây mù.
Hình như, có gì đó không ổn!
- Cái bụng của quyền quý hào cường ngày càng to, bọn chúng điên cuồng thôn tính ruộng đất, vậy mà chết nỗi ruộng của bọn chúng lại không nộp thuế.
Nông hộ mất ruộng thành lưu dân, Đại Đường cũng mất thuế má.
Thuế má ít đi, mà chi tiêu mỗi năm lại ngày một nhiều. Thế là thu không đủ chi, không còn cách nào, tiếp tục ra tay với dân, bóc lột tới xương.
Cứ thế kéo dài tới hôm nay, không còn ruộng đất, chế độ quân điền bị bỏ.
Không có quân điền, chế độ phủ binh bị bỏ...
Khắp nơi là lưu dân, quân đội yếu ớt... Tất cả những thứ ấy từ đâu mà ra? Từ tham lam! Từ lòng tham của quyền quý hào cường!
Năm xưa Hiếu Kính hoàng đế đã nhìn ra tất cả, nên rất bất mãn với thế gia quyền quý cùng hào cường, mấy lần dâng lời, muốn kìm bớt lòng tham của đám người này.
Nhưng ngài đã đánh giá thấp sự điên cuồng của bọn chúng... Bất mãn của bọn chúng tràn ngập triều dã. Rồi cha con Lý Bí thuận thế bắt tay với bọn chúng... Bánh xe lịch sử chầm chậm lăn, nghiền nát số phận biết bao người.
Là con trai ngài, Dương Huyền chẳng những phải nối dòng máu ấy, cũng phải nối chí hướng chính trị của ngài.
- Lang quân, ruộng đất trong thiên hạ, buôn bán, xưởng thợ... phần lớn nằm trong tay những kẻ ấy. Người của bọn chúng rải khắp trong quân.
Người của bọn chúng đầy triều dã, nói riêng Đặng Châu, bao nhiêu quan lại là người của bọn chúng? Hoặc đã bị bọn chúng mua chuộc.
Có câu chớ nên đối địch với người trong thiên hạ, lang quân, người trong thiên hạ ấy, nói chính là đám người này.
Sắc mặt Hàn Kỷ nghiêm trang, quỳ ngồi nơi đó.
Khương Hạc Nhi đã nghe tới ngây người, quên cả ghi chép, chỉ biết nhìn ông chủ nhà mình.
Ông chủ, điên rồi sao?
Dương Huyền nhấp một ngụm trà, thần sắc ung dung.
- Thiên hạ này bệnh rồi, ta đã có lòng chữa bệnh cho thiên hạ này, thì phải xem bệnh mà cho thuốc. Thiên hạ này, bệnh nằm ở đám kẻ ăn thịt.
Có người nói, muốn làm nên việc lớn, phải biết đứng phe. Đứng phe, lẽ tự nhiên phải đứng về phía mạnh nhất.
Khương Hạc Nhi ghi chép, rồi ngẩng đầu.
Nàng thấy lời hôm nay của ông chủ, sẽ còn ảnh hưởng thiên hạ rất lâu.
Dương Huyền nói:
- Đó là cách chọn của lái buôn. Ta, không phải lái buôn. Vậy, ta nên đứng ở đâu?
Hắn nhìn mọi người, chậm rãi nói:
- Ta lẽ dĩ nhiên phải đứng về phía dân!
Trong lòng Hàn Kỷ chấn động:
- Chủ công nhân từ!
Lão Hàn, lại lỡ lời rồi!
Dương Huyền đành chịu.
Hàn Kỷ bỗng phát hiện Lâm Phi Báo lại rưng rưng nước mắt, không khỏi ngạc nhiên.
Lâm Phi Báo nhớ tới tiên đế.
Năm ấy, tiên đế cũng hăng hái như vậy trình bày chủ trương của mình trên triều, lời lẽ tuy khác, nhưng hướng đi lại cùng một đường...
Thiên hạ khổ vì kẻ ăn thịt đã lâu! Cô, đứng về phía dân!
Cách bao năm, con trai ngài đối diện thuộc hạ của mình, một lần nữa nhắc tới chủ trương của mình.
Ta, đứng về phía dân!
Lâm Phi Báo quay mặt đi, búng giọt lệ nơi khóe mắt.
Bệ hạ!
Có người nối dõi rồi!
...
Triệu Lê sai tùy tùng tới châu nha báo lại kết quả thương thuyết với Dương Huyền, còn mình về nhà viết một phong thư, gọi người phi ngựa gấp đưa tới huyện Lỗ ở Bắc Cương, gửi cho gia chủ tông chính họ Triệu là Triệu Uân.
Đưa thư cho quản sự, Triệu Lê đứng dậy vươn vai, bước ra khỏi thư phòng. Mấy thị nữ xinh đẹp bưng mấy chậu hoa tới, nhìn là biết giống quý hiếm.
Hoa nở rực rỡ, xuân đầy vườn.
Mấy thị nữ thấy ông, không khỏi cười lấy lòng, chỉ mong gia chủ giữa ban ngày cũng kéo mình vào thư phòng ngủ một giấc. Nếu một sớm mang thai, từ đây có thể một bước lên trời.
Dù không có con, kẻ đã được gia chủ ngủ qua đãi ngộ cũng khá hơn. Ít ra, hơn đám nô bộc nhiều.
Người sống, phải có chí tiến thủ chứ... Lời này, vẫn là cụ Triệu Tử nhà ta dạy đấy!
Đúng là chân lý!
Mấy thị nữ mặt mày tươi tắn, đứng cùng hoa tươi, chính là sắc xuân.
Nhìn sắc xuân phủ khắp sân, Triệu Lê không khỏi dùng một câu của cụ tổ Triệu Tử để khen, thật lòng thật dạ:
- Đẹp thay! Vui thay!
...
Dương Huyền đuổi hết quân trong thành ra ngoài, sai bọn họ tuần tra khắp các nơi.
- Nhưng binh trong thành ít đi, chỉ sợ Lỗ Nhị kéo tới!
Chúc Niên tới tìm hắn, lòng như lửa đốt.
Dương Huyền lắc đầu, không buồn để ý.
Tới ngày thứ năm, mấy người lái buôn phi ngựa xông vào thành Định Đông.
- Lỗ Nhị tới! Lỗ Nhị tới!
Quân giữ thành mặt cắt không còn máu:
- Còn cách bao xa?
Một người lái buôn nói:
- Nhiều nhất hơn ba mươi dặm!
- Đám chân đất ấy chạy nhanh, hôm nay là tới nơi!
Trong thành rối loạn cả lên.
Dương Huyền được mời tới.
- Hoảng cái gì?
Dương Huyền nói:
- Theo ta lên đầu thành xem.
Mọi người theo hắn lên đầu thành, chỉ thấy xa xa bụi cuốn mù trời.
- Không xong, giặc tới rồi!
- Mau chạy!
Một đám người lộ đủ trò xấu xí.
Dương Huyền lạnh lùng nhìn, tới khi có người kêu lên:
- Nhìn kìa, là kỵ binh!
Trong bụi mù cuồn cuộn, hơn nghìn kỵ binh đang phi nhanh tới.
Một lá cờ lớn thấp thoáng trong bụi.
Có người hô:
- Là... là cờ chữ Dương!
Dương Huyền trên đầu thành giơ tay lên.
Ô Đạt bên cạnh giương cung lắp tên, một mũi tên kêu vút lên trời.
Trong tiếng xé gió chói tai, đám kỵ binh kia đồng loạt xuống ngựa.
Quỳ một gối.
Hành lễ.
- Ra mắt Phó sứ!
Mọi người trên đầu thành, mặt xám như đất.