Sáng sớm thức dậy, Trịnh Ngũ Nương ăn mặc chỉnh tề, tìm đến Quản đại nương xin nghỉ ra ngoài.
- Con ra ngoài mua ít đồ.
- Đi đi!
Trịnh Ngũ Nương rất biết bổn phận. Từ khi vào nhà họ Dương, suốt ngày chỉ quanh quẩn trông nom Chu Ninh. Rảnh rỗi lại cùng người ta bàn chuyện bế con, nuôi trẻ. Bởi vậy Quản đại nương thấy đây là một phụ nhân khiến người ta yên tâm.
- Trịnh Ngũ Nương, ra ngoài đấy à?
Chương Tứ Nương đứng dưới mái hiên, tay co ro vì rét.
- Phải đấy! Trịnh Ngũ Nương cười với thị.
Chương Tứ Nương nói:
- Lúc về mua hộ ta nửa cân thịt khô có được không? Nói rồi, thị đưa mấy đồng tiền qua.
- Được! Trịnh Ngũ Nương rất dễ nói chuyện.
Chương Tứ Nương cười tủm tỉm, thong thả dạo bước dưới hành lang.
Mông hết ngoáy sang trái lại lắc sang phải, đàn ông bình thường nào trông thấy cũng phải bốc lửa trong người.
Di nương đứng cách đó không xa, lạnh mắt nhìn hết mọi chuyện.
Trong hậu viện này, trừ bà ta và Quản đại nương, cùng một Trịnh Ngũ Nương ra, những người đàn bà còn lại đều coi Dương Huyền như báu vật, chỉ hận không thể nuốt chửng một miếng.
- Nuốt ư? Còn phải xem các ngươi có bản lĩnh ấy không! Di nương chắp tay trong ống áo, ánh mắt xoay chuyển, nhìn vào bụng Chu Ninh, ánh nhìn dần dần nóng rực.
- Sắp đến ngày đứa con của lang quân chào đời rồi.
Ra khỏi cửa lớn, một luồng gió lạnh ùa tới. Trịnh Ngũ Nương nhìn quanh hai phía rồi rẽ sang bên trái.
Đầu xuân, Bắc Cương vẫn lạnh, nhưng thỉnh thoảng đã cảm được một chút hơi xuân.
Trịnh Ngũ Nương vào ngôi chùa trong thành, tìm đến vị sư tiếp khách.
- Lá bùa bình an con cầu đã có chưa?
Vị sư tiếp khách nói:
- Lá bùa của ngươi phải cúng trước Phật đủ chín chín tám mươi mốt ngày, nay ngày tháng còn chưa tới. Mà này, ngươi cầu bùa cho ai? Nếu cầu cho chính mình thì chẳng cần như vậy.
Trịnh Ngũ Nương đáp:
- Con cầu cho đứa bé.
- Trẻ con hồn phách chưa đủ, dùng bùa bình an để trấn áp tà ma bên ngoài, cũng là cần thiết. Vị sư dẫn bà ta đi vào.
Vào đại điện, thấy lá bùa mình cầu đang được cúng trước Phật, Trịnh Ngũ Nương chậm rãi quỳ xuống, lặng lẽ khấn thầm.
- Cầu Phật tổ phù hộ cho phu nhân, mẹ tròn con vuông. Cầu Phật tổ phù hộ cho đứa bé ấy, nhất định phải lanh lợi, thân thể khỏe mạnh…
Khấn xong, Trịnh Ngũ Nương đứng dậy tạ ơn vị sư.
Vị sư tiếp khách nhìn miếng ngọc bội bên hông bà ta, cười nói:
- Muốn phù hộ cho đứa bé, tốt nhất nên bế nó tới trước Phật.
Miếng ngọc bội ấy là Chu Ninh cho. Đã vào hậu viện nhà họ Dương, nếu không có một món trang sức cho ra dáng, ra đường sẽ mất mặt. Ngọc bội của con gái họ Chu cho, phẩm chất đương nhiên không tầm thường, nhà tầm tầm bậc trung e cũng chẳng nỡ mua.
Vị sư nhìn thấy, thái độ lại càng thêm niềm nở.
Ra khỏi chùa, Trịnh Ngũ Nương thấy hai gã ăn mày ngồi xổm bên ngoài run lẩy bẩy, bèn cúi chào hỏi:
- Các ngươi từ đâu tới?
Một gã ăn mày ngẩng đầu, khuôn mặt đen đúa lộ vẻ mong chờ.
- Bọn tôi từ huyện Vạn Cố tới.
Trịnh Ngũ Nương ngạc nhiên:
- Huyện Vạn Cố ư, sao bên Vạn Cố lại chạy tới tận đây?
- Đầu xuân đổ một trận mưa, dìm chết không ít người đấy! Gã ăn mày còn lại ngẩng đầu nói, rồi rụt cổ lại, bị gió lạnh thổi cho run cầm cập.
- Quan sở tại không phát thóc gạo sao? Trịnh Ngũ Nương hỏi.
- Không có! Gã ăn mày trước hậm hực: Bên này đùn, bên kia đuổi, chẳng ai ngó ngàng tới bọn tôi.
Đừng nói đến miếng ăn, đến chỗ ở cũng mất, những người ấy ở ngoài trời rét đến tím tái cả người cũng chẳng ai quản, tự mình kiếm củi về đốt.
Mùa này, củi đều ẩm ướt, toàn khói là khói. Một đám người xúm lại sưởi lửa, nửa ngày xong, trông ai cũng đen thui, chỉ còn hàm răng là trắng, lại vàng khè.
- Ra thế sao?
Trịnh Ngũ Nương mò ra mấy đồng tiền.
- Ít ngày nữa sẽ phát cháo, các ngươi cứ chờ ở cổng thành là được. Mấy đồng này cầm lấy, đi mua vài tấm bánh, ăn dè sẻn thôi.
- Đa tạ nương tử!
Hai gã ăn mày vội vã đón lấy tiền, suýt nữa đánh nhau.
- Mụ này, có tiền đấy! Một gã ăn mày chỉ vào lưng Trịnh Ngũ Nương nói: Hay là… cướp một mẻ?
Gã còn lại lưỡng lự:
- Đây là chùa đấy! Chỉ sợ Phật tổ nghe thấy, đến lúc ấy bị trời đánh sét bổ.
Trịnh Ngũ Nương đi mua thịt khô rồi quay về nhà họ Dương.
- Đa tạ. Chương Tứ Nương đón lấy thịt khô, nếm một miếng: Quả nhiên vẫn là thịt nhà hắn ngon.
Trịnh Ngũ Nương đi xin gặp Di nương.
- Di nương, ban nãy con gặp hai gã ăn mày, nói là người bên Vạn Cố, bảo Vạn Cố vỡ đê nước lớn, nhiều dân chúng không có cơm ăn áo mặc.
Dương Huyền từng dặn, người làm trong nhà ra ngoài, nếu nghe được tin gì, chuyện quan trọng thì về bẩm lại.
Di nương sững người:
- Sao chưa từng nghe nói?
Bà ta đứng dậy:
- Hai gã ăn mày ấy ở đâu?
- Ở chỗ chùa.
- Người đâu! Di nương biết chuyện này không đơn giản, bèn gọi mấy hộ vệ đi.
Hai gã ăn mày gặp phải hộ vệ của ông chủ Trần Châu thì sợ đến hồn bay phách lạc.
Một lát sau, tin tức đã hỏi ra.
- Xác thực.
Di nương sai người ra phía trước truyền lời, rồi gọi Trịnh Ngũ Nương tới.
- Hôm nay coi như ngươi lập công.
Trịnh Ngũ Nương liếc nhìn Chu Ninh đang đi dạo trong sân, trong mắt thêm vẻ mong mỏi.
Người đàn bà này trong mắt chỉ có đứa bé ấy, cũng là một kẻ si dại.
- Có điều, lần sau ra ngoài ngươi phải cẩn thận!
Trịnh Ngũ Nương không hiểu, Di nương nói:
- Ngươi có biết hôm nay ngươi để lộ của, hai gã ăn mày ấy đã muốn cướp ngươi không?
Trịnh Ngũ Nương đáp:
- Con, con là có lòng tốt mà!
- Lòng tốt, nhiều khi cũng phải biết cách, bằng không lòng tốt sẽ rước họa vào thân. Di nương răn dạy.
Nhưng quay lưng lại, bà ta liền thưởng cho Trịnh Ngũ Nương một trăm đồng.
Trong nhà nha của châu, Dương Huyền nhận được tin, nhìn tấm bản đồ rồi nói:
- Huyện Vạn Cố giáp với huyện Đức Thành của Tuyên Châu, chỗ vỡ đê nằm giữa hai huyện, thuộc dải giáp ranh ba bên chẳng ai quản. Nhưng nước lớn như vậy, sao quan sở tại không cứu tế? Sao không tâu lên?
Hắn hơi bực, Lư Cường nói:
- E là quan sở tại sơ suất.
- Mạng người là chuyện lớn, cũng sơ suất được sao? Sắc mặt Dương Huyền hơi lạnh: Vừa hay ta định đi xem xét các nơi, vậy thì tới đó xem sao.
Lư Cường tuổi đã cao, bớt kiêng kỵ, bèn hỏi thẳng:
- Phu nhân trong nhà của sứ quân sắp sinh, lúc này ra ngoài, có ổn không? Hay để lão phu đi cho!
- Vẫn còn ít ngày nữa. Nhắc tới Chu Ninh và đứa bé, Dương Huyền không nén được cười: Nói ra, đứa bé này còn chưa chào đời đã khiến ta bị mắng cho một trận.
Lư Cường bật cười:
- Vì đứa bé này, cuối năm ngoái sứ quân không về Trường An, tấm lòng cha hiền đã có rồi đấy.
- Trẻ con mà! Dương Huyền hiểu, điều hắn vướng bận không chỉ là đứa bé, mà còn cả mẹ của nó.
Tào Dĩnh nói:
- Quan lại địa phương xảo quyệt, nếu rầm rộ kéo đến, e bọn chúng đã chuẩn bị từ trước.
Điều ấy Dương Huyền biết:
- Ta dẫn ít người, mặc thường phục đi xem.
…
Đầu xuân ở Bắc Cương vẫn chưa thấy màu xanh.
Trên cánh đồng mênh mông, lúc này có thể thấy vài con chim đang thò đầu ngó nghiêng.
- Chưa tới tiết Kinh Trập, sâu bọ đều nấp dưới đất, chim có tới cũng chẳng có gì ăn.
Dương Huyền chỉ vào lũ chim mà nói.
- Lang quân, vậy chúng ăn gì? Khương Hạc Nhi giả làm thư đồng hỏi.
- Gì cũng ăn, ngoài ra, có những con chim năm ngoái đã giấu sẵn thức ăn. Dương Huyền xuống ngựa, đi tới bờ ruộng, nhìn kỹ.
- Lang quân nhìn gì thế? Khương Hạc Nhi chẳng hứng thú với chỗ này: Hình như phía trước có quán rượu ven đường, chúng ta tới xem đi!
- Đừng ồn!
Dương Huyền nheo mắt nhìn cánh đồng, hơi thở dài và đều.
- Ta đang xem khí đất.
Khương Hạc Nhi khen:
- Năm xưa con theo sư phụ đi nam về bắc, cũng từng gặp bậc cao nhân xem khí, chỉ nhìn một cái là đoán được thu hoạch năm nay của mảnh đất ấy. Hoặc cho nghỉ ruộng, hoặc đốt thêm tro cỏ cây.
Dương Huyền nhắm mắt lại, day day khóe mắt.
- Thế nào? Khương Hạc Nhi hỏi.
- Chẳng nhìn ra gì cả.
Khương Hạc Nhi trợn mắt:
- Con đói rồi.
Phía trước có một quán rượu.
Gọi là quán rượu, thực ra chỉ là dựng tạm cái lều bên đường, kê mấy chiếc ghế dài mà thôi.
Chủ quán là một người đàn ông trung niên, thấy hai người Dương Huyền dắt ngựa tới thì khập khiễng một chân đi ra, chắp tay chào.
- Hai vị muốn ăn gì?
Dương Huyền liếc qua, chỉ có bánh, bên cạnh có cái lò nhỏ, trên lò đặt một hũ sành đang bốc hơi nóng, ngửi thấy mùi thịt heo, nhưng tanh nồng lắm.
- Cho hai tấm bánh.
- Không lấy canh thịt sao? Người đàn ông hơi thất vọng.
- Không lấy.
Khương Hạc Nhi cau mày.
Nhà nàng ta dẫu sao cũng khá giả, sư phụ theo cũng không thiếu tiền, dù đi lại trên giang hồ cũng chưa từng ăn thứ đồ tanh hôi thế này.
Ngồi xuống rồi, Khương Hạc Nhi hỏi:
- Không có thịt dê sao?
Người đàn ông cười khổ:
- Trước kia thì có đấy!
- Giờ thì sao?
- Bị nước lớn cuốn mất rồi.
Dương Huyền hỏi:
- Còn lụt nữa sao?
- Phải đấy! Người đàn ông thở dài: Đầu xuân đã lụt, trái lẽ thường. Cho nên chẳng ai đề phòng, một loáng là bị cuốn sạch.
- Nước lớn ngập chỗ nào? Dương Huyền thấy người đàn ông nhìn mình thì nói: Ta có một người bạn học ở Vạn Cố, đầu xuân không thấy hắn tới đọc sách, thầy lo hắn gặp chuyện nên sai ta tới xem.
- Người bạn học ấy của ngươi, ở gần chỗ giáp ranh ba bên chẳng ai quản phải không? Người đàn ông hỏi.
- Đúng vậy! Ngày thường nghe hắn nói chỗ ấy gần Tuyên Châu.
- Chao ôi! Trận nước này, ào một cái nhấn chìm sáu thôn, hơn hai nghìn miệng ăn đấy! Thảm lắm!
- Trong châu không cứu tế sao? Dương Huyền hỏi.
- Chao ôi! Trong châu ấy à, Dương sứ quân e đã quên mất Vạn Cố chúng tôi rồi!
- Không đến nỗi chứ! Khương Hạc Nhi cãi lại: Dương sứ quân tốt lắm mà!
Con bé này, lại bảo ta là người tốt… Dương Huyền liếc Khương Hạc Nhi một cái.
- Tốt hay không, Vạn Cố cũng chỉ có minh phủ từng gặp, chúng tôi nào biết.
- Coi như châu không cứu tế, vậy huyện thì sao? Dương Huyền hỏi.
- Huyện ư… Người đàn ông xoa mặt, thở ra một hơi: Nghe nói Phương thiếu phủ mở kho phát thóc, bị minh phủ mắng cho rồi xử trí.
- Bọn ta còn phải lên đường. Dương Huyền đứng dậy: Hạc Nhi, đi thôi.
- Vâng, lang quân. Khương Hạc Nhi giả làm thư đồng qua dắt ngựa.
Phía sau, người đàn ông buông một câu đầy u uất:
- Quan làm việc cho dân thì gặp xui, quan chẳng làm gì cho dân lại lên như diều gặp gió, đó là đạo lý gì?
Hai người Dương Huyền muộn hơn thì tới được huyện thành Vạn Cố.
Giấy thông hành không có vấn đề, là Tào Dĩnh đích thân trông coi làm.
Lúc này trong nhà nha của huyện, huyện lệnh Vạn Cố là Lục Giác sầm mặt hỏi:
- Phương Lâm dẫn người đi làm gì?
Huyện thừa Phùng Cực xoa tay, hơ tay trên chậu than sưởi, ngẩng đầu đáp:
- Nghe nói vác hết thóc gạo trong nhà đi, lại mua thêm không ít, kéo hơn chục xe, rầm rộ kéo nhau tới phía thôn Đính Dương.
- Hắn làm thế là mua danh câu tiếng! Lục Giác giận không kìm nổi: Sáu thôn ấy xưa nay đất thuộc về ai còn chưa rõ, lúc vớ được lợi thì bên Tuyên Châu bảo là đất của mình, lúc không có lợi thì đẩy cho Vạn Cố. Đã vậy, sao chúng ta phải nhận việc này?
Trong phòng trực hơi tối, mặt Phùng Cực bị than hồng hắt lên đỏ bừng.
- Minh phủ, Phương Lâm nếu thu được lòng dân, một khi Dương sứ quân biết thì đó là công lao đấy!
- Đồ chó đê tiện!
Lục Giác nghiến răng nói:
- Hắn làm vậy, bên Tuyên Châu ắt sẽ bảo sáu thôn ấy chính là đất của Vạn Cố ta, đến lúc ấy vẫn là cái nồi úp lên đầu chúng ta. Mới đầu xuân, nếu trong địa hạt xảy ra tai họa lớn thế này, khảo hạch năm nay của lão phu ắt là hạng kém nhất!
Thằng ngu này, hại lão phu rồi!
Cho người đi, niêm phong nhà họ Phương trước đã.
Phùng Cực nói:
- Ý của minh phủ là lo Phương Lâm về sau…
- Lão phu bắt hắn cấm túc ở nhà, hắn lại dám ra ngoài, hạng người này to gan lớn mật, không niêm phong nhà hắn… nếu hắn bán sạch gia sản đi cứu tế, rắc rối của ta và ngươi sẽ lớn đấy!
- Bên sứ quân e sẽ nổi trận lôi đình. Phùng Cực run lên.
- Vị sứ quân ấy… Lục Giác nghĩ tới lúc Dương Huyền mới đến Thái Bình, mình từng gây khó dễ cho hắn mấy lần, trong lòng không nén được hơi hối hận: Chuyện này cách tốt nhất là đừng động đậy, trên hỏi tới thì bảo đó là đất của Tuyên Châu, không liên quan tới chúng ta.
Nhưng Phương Lâm ra tay, lại kéo trách nhiệm về mình.
- Hay để lão phu đuổi theo hắn? Phùng Cực đứng dậy nói.
- Lão phu đi, ngươi ở lại giữ! Lục Giác sốt ruột không chờ nổi: Chuẩn bị ngựa, chuẩn bị ngựa!
…
- Phương thiếu phủ có nhà không?
Ngoài nhà họ Phương có một nam một nữ tới.
- Cha tôi tới thôn Đính Dương rồi. Con trai Phương Lâm ra tiếp khách.
- Trong huyện cứu tế rồi sao? Dương Huyền hỏi.
- Chưa, cha tôi mang hết thóc gạo trong nhà đi, còn mua thêm không ít.
Trong lòng Dương Huyền khẽ động.
- Hai ta tới Vạn Cố thăm bạn, ngờ đâu bạn không có nhà, đói rét thế này, có thể cho một tấm bánh không?
Hắn không thể nghe một phía, nên muốn thử xem sao.
Một nhà có trách nhiệm, lòng dạ hiền lành, gặp người tới cầu giúp thế này, cho một tấm bánh ắt sẽ không từ chối.
Con trai Phương Lâm lưỡng lự một thoáng.
Lẽ nào là mua danh câu tiếng?
Dương Huyền vốn tưởng đã phát hiện một người có năng lực, còn định xem xét thêm để trọng dụng, không ngờ…
Con trai Phương Lâm gãi đầu:
- Trong nhà hết bột mì rồi, hai người uống tạm ngụm nước, đợi tôi đi mua về đã.
- Thóc gạo trong nhà… Khương Hạc Nhi thấy khó tin, đổi lại là Nam Chu, dù là quan thanh liêm cũng không thể đem hết thóc nhà mình cho đi chứ!
Con trai Phương Lâm đỏ bừng mặt:
- Còn phải đi bán bớt đồ đạc, hai người cứ ngồi chơi nhé!
Người này, vậy mà vét sạch tiền trong nhà.
Dương Huyền hơi nheo mắt:
- Được.
Trần Châu nay tốc độ phát triển có phần kinh người, nhưng rõ ràng nảy ra một vấn đề: năng lực của quan lại không theo kịp tốc độ phát triển, thành ra kéo chân sau.
Làm sao thay đổi tất cả?
Dương Huyền thấy một mặt phải dạy quan lại theo kịp thời thế, học cách cai trị mới; mặt khác phải chọn kẻ giỏi bỏ kẻ kém, để những quan lại không làm việc, không làm được việc hoặc xuống chức, hoặc về nhà ăn bám.
Phương Lâm xét trước mắt, lòng trách nhiệm đã có.
Trách nhiệm là gốc của mọi thứ, dù người này năng lực kém một chút, chỉ cần có gốc ấy là có thể rèn giũa được.
- Này! Các ngươi muốn làm gì?
Qua hồi lâu, con trai Phương Lâm xách đồ vừa mua định vào nhà thì cãi cọ với người ta.
Mấy viên lại dịch bước tới.
- Cho tiểu lang quân hay, Phương thiếu phủ trái lệnh ra ngoài, minh phủ nổi giận, sai bọn ta tới niêm phong cửa nhà họ Phương, từ giờ trở đi, trong nhà một người cũng không được ra ngoài!
Con trai Phương Lâm biết chuyện đã vỡ lở, hắn ưỡn cổ nói:
- Cha ta không hề bỏ chức trách, sao lại không được ra ngoài? Hôm nay ta xem ai dám niêm phong cửa nhà họ Phương!
Viên lại dịch cười gằn:
- Tiểu lang quân e còn chưa biết nhỉ? Lệnh tôn đắc tội với minh phủ, minh phủ bảo phải khiến thằng chó đê tiện Phương Lâm thân bại danh liệt, mất quan mất chức. Tiểu lang quân, ngày lành của ngươi hết rồi! Còn bày giá quan với bọn ta sao? Người đâu, niêm phong!
Mấy viên lại dịch xông lên, mấy cú đấm đánh cho con trai Phương Lâm mặt mũi bầm tím, một cước đạp hắn vào trong.
- Đóng cửa!
Tên lại dịch cầm đầu hô.
Phụ nữ trẻ con trong phủ chạy ra, thấy vậy không nén được gào khóc.
Cánh cửa lớn từ bên ngoài chậm rãi khép lại.
Ngay lúc sắp đóng hẳn, một bàn chân chen vào.
Khẽ gạt một cái, cửa lại mở ra.