Tuần đầu sau kỳ thi đại học trôi qua bình lặng.
Ban ngày, Cố Triệt quanh quẩn trong phòng thí nghiệm, luyện đi luyện lại những bài thực hành sẽ phải thi, đến mức thuộc nằm lòng.
Sáng sớm và chiều tối, hắn ra sân vận động chạy bộ, rèn luyện sức khỏe. Một tuần trôi qua, tinh thần và thể trạng đều khá hơn lúc mới sống lại.
Ngày kia, 18 tháng Sáu, thứ Ba, là hạn chót chính thức nộp nguyện vọng.
Sau đó, từ lúc công bố điểm thi đến đợt tuyển sinh đầu tiên, rồi xét tuyển đặc cách sau khi có kết quả, mỗi giai đoạn cũng mất khoảng một tuần.
Bởi vậy, đến cuối buổi tập hôm Chủ nhật, Cố Triệt thấy mình đã luyện gần đủ, bèn bàn với Thiệu Giai và người kia:
- Hai tuần tới tôi tạm ngừng luyện. Đợi giấy báo trúng tuyển gửi đến rồi tập trung ôn lần cuối cũng chưa muộn. Nếu hai người không ngại, tôi trả chìa khóa phòng thí nghiệm trước nhé. Còn phòng ký túc xá thì chưa cần trả vội. Hai người thấy sao?
Dĩ nhiên cả hai chẳng có ý kiến gì. Với thực lực của họ, vốn không thể vào Học viện Trúc Khả Trinh.
Suốt tuần qua, cả hai gần như lấy cớ làm thí nghiệm để thoải mái chơi bời. Gần gũi nhau lâu ngày, tình cảm còn thêm thắm thiết, đến mức bắt đầu trêu ghẹo ve vãn. Cố Triệt ở bên cạnh cũng phải ăn cơm chó của họ.
Nghĩ đến đây, hắn chẳng còn thấy áy náy vì lợi dụng người khác nữa.
Tạm biệt hai đồng đội, Cố Triệt lấy mấy sáng chế nhỏ đã nghiền ngẫm trong tuần ra, bắt đầu tính chuyện kiếm tiền.
Nói thật, ban đầu hắn đã nghĩ quá lớn, lạc quan hơi quá đà.
Đến khi thực sự bắt tay vào làm, hắn mới nhận ra hết vấn đề này đến vấn đề khác. Dù có sống lại, kiếm tiền vẫn chẳng dễ dàng.
Trước hết, những lĩnh vực hắn chuyên sâu ở kiếp trước, như vật liệu mới hay công nghệ gia công đắp lớp, đều là kỹ thuật tiên tiến. Những công nghệ nền tảng cần thiết còn chưa phát triển, nên lúc này chẳng khác nào xây lâu đài trên không.
Mặt khác, từng làm luật sư chuyên về bằng sáng chế, hắn hiểu rất rõ: bằng sáng chế chia làm hai loại chính, sáng chế và giải pháp hữu ích, chưa kể kiểu dáng công nghiệp. Sáng chế có điều kiện đăng ký khắt khe hơn, xét duyệt lâu hơn, lệ phí cũng cao hơn. Giải pháp hữu ích rẻ hơn, thủ tục nhanh gọn hơn.
Nhưng theo Luật Sáng chế, giải pháp hữu ích chỉ áp dụng cho sản phẩm hữu hình, không bảo hộ phương pháp hay quy trình.
Những kỹ thuật không tạo ra vật thể cụ thể chỉ có thể đăng ký sáng chế. Còn sáng chế liên quan đến vật liệu mới thì công thức bị xem xét rất nghiêm ngặt.
Cố Triệt không thể nhớ hết mọi chi tiết. Hắn chỉ có thể chỉ ra hướng nghiên cứu, còn muốn đăng ký thành công thì phải làm thí nghiệm nhiều lần, bổ sung số liệu. Chuyện ấy phải đợi đến khi hắn mở công ty, có phòng thí nghiệm riêng mới làm được.
Cuối cùng, Cố Triệt cũng hiểu đạo lý: kẻ yếu ôm báu vật chẳng khác nào tự chuốc họa vào thân.
Khi thực lực còn yếu, có thứ tốt trong tay cũng không giữ nổi.
Nhất là bằng sáng chế chỉ được bảo hộ theo từng quốc gia. Nếu hắn đưa ra một công nghệ có giá trị cả trong lẫn ngoài nước, lúc này hắn chưa có đường dây để đăng ký theo Hiệp ước PCT tại những thị trường lớn trên thế giới, cũng chẳng kham nổi phí đăng ký.
Còn nếu chỉ đăng ký trong nước rồi bán lấy tiền trước, một khi bị người ta để mắt đến, công nghệ sẽ bị sao chép, xâm phạm quyền ở nước ngoài. Chẳng phải rốt cuộc lại làm lợi cho người ngoài hay sao?
Suốt tuần, những lúc rảnh rỗi, Cố Triệt bình tâm “làm phép trừ”, lần lượt gạch bỏ những con đường hiện giờ mình chưa thể đi.
Gạt hết những thứ ấy, trong tay hắn chỉ còn hai món đồ nhỏ, có chút cải tiến về kết cấu máy móc. Chúng thuộc loại chỉ cần vẽ sơ đồ cấu tạo là có thể đăng ký giải pháp hữu ích.
Chẳng hạn như chiếc “muỗng hớt mỡ gà trong canh, vận dụng nguyên lý phễu chiết và bình thông nhau” đã nhắc đến trước đó, là một ví dụ tiêu biểu.
Món còn lại là “ống nhỏ giọt pha cocktail nhiều tầng, dựa trên nguyên lý ống chuẩn độ”, giúp cả những người pha chế không giỏi căn độ ngang cũng làm được một số loại cocktail phân tầng theo mật độ.
Ống nhỏ giọt được làm riêng bằng vật liệu mao dẫn kỵ nước. Khi chọc qua mặt phân tầng của chất lỏng, nó sẽ không làm vỡ sức căng bề mặt, khiến các lớp rượu trộn lẫn rồi đục lên. Loại dụng cụ này đặc biệt hợp với những món thường thấy ở quán bar đời sau, như “Sứa biển sâu” hay “Não người ngoài hành tinh”.
Còn cảm hứng thì nảy ra khi Cố Triệt làm thí nghiệm chiết xuất phân tầng.
Nếu Kim Bình biết người học trò cưng của mình mấy ngày nay bận rộn cải tiến phễu chiết và ống chuẩn độ cao cấp thành đồ dùng cho đầu bếp với người pha chế, không biết cô sẽ nghĩ thế nào.
…
Hôm sau là thứ Hai.
Sáng sớm, Cố Triệt cầm theo bản thiết kế mấy món đồ nhỏ, cùng bản thuyết minh kỹ thuật và văn bản yêu cầu bảo hộ mà hắn thức trắng đêm viết xong, đến Cục Khoa học Công nghệ xếp hàng hỏi thủ tục.
Sau đó, hắn gửi toàn bộ hồ sơ đăng ký đến Bắc Kinh bằng chuyển phát nhanh, rồi chuyển khoản nộp lệ phí.
Mọi đơn đăng ký bằng sáng chế trong nước đều phải gửi thẳng đến Cục Sở hữu trí tuệ ở Bắc Kinh. Các địa phương không có cơ quan tiếp nhận thay.
Năm 2002 cũng chưa có cách nộp hồ sơ qua mạng. Cố Triệt không có tiền, cũng chẳng có lộ phí lên Bắc Kinh, đành gửi EMS.
Hắn đến Cục Khoa học Công nghệ chỉ để tìm hiểu quy trình hiện hành, tiện hỏi luôn cách chuyển khoản nộp phí.
Đăng ký sáng chế, riêng phí thụ lý ban đầu đã mất một nghìn tệ. Giải pháp hữu ích thì từ năm trăm tệ trở lên.
Nếu văn bản yêu cầu bảo hộ có nhiều mục, mỗi mục vượt quá một mục đầu tiên sẽ tốn thêm 150 tệ. Bản thuyết minh kỹ thuật vượt quá một trang cũng phải đóng thêm 50 đến 150 tệ.
Giải pháp hữu ích chỉ cần qua xét duyệt hình thức, không phải xét nội dung. Sáng chế thì còn phải qua bước xét nội dung, đến giai đoạn đó lại phải nộp thêm 2.500 tệ.
Tính gộp lại, đăng ký một sáng chế ít nhất cũng tốn hơn bốn nghìn tệ. Giải pháp hữu ích cũng vào khoảng một nghìn. Với Cố Triệt, người đang lo kiếm hai vạn tệ tiền trả góp cho mùa hè này, đó là khoản chi không nhỏ.
Thành ra hắn chẳng dám đụng đến sáng chế. Đến tiền phí đăng ký, hắn còn chưa kham nổi.
Mà Cố Triệt đã tính tiết kiệm lắm rồi. Ít nhất, toàn bộ hồ sơ đều do hắn tự viết. Chẳng khác nào ra tòa tự bào chữa, chỉ phải nộp án phí chứ không mất tiền thuê luật sư.
Nếu nhờ công ty đại diện làm hộ, dù chọn nơi rẻ nhất, giải pháp hữu ích cũng phải tốn hai ba nghìn tệ, còn sáng chế thì bảy tám nghìn.
Khởi nghiệp gian nan thật!
…
Xong xuôi việc nộp hồ sơ, Cố Triệt bước ra khỏi khuôn viên Cục Khoa học Công nghệ, sờ chiếc ví lép kẹp. Nghĩ đến khoản sinh hoạt phí mùa hè của mình đã tiêu mất tám phần, hắn thấy nắng hè dường như cũng tối đi.
Hắn chẳng có bao nhiêu thời gian để phí hoài. Trước khi gửi hồ sơ, hắn đã liệu sẵn cách chào bán những kỹ thuật của mình.
Giải pháp hữu ích ít nhất phải mất nửa năm mới được xét duyệt cấp bằng. Sáng chế còn phải qua bước xét nội dung, kéo dài hai năm cũng có thể. Nhưng không có nghĩa là phải đợi bằng sáng chế được cấp mới được sử dụng kỹ thuật.
Trước khi được cấp bằng, hắn vẫn có thể tự mình sử dụng. Ngay cả muốn chuyển nhượng lấy tiền, chỉ cần biết thương lượng, khiến bên mua tin rằng đơn đăng ký sẽ được duyệt, thì vẫn có thể làm được.
Thông thường, hai bên sẽ ký hợp đồng kèm điều kiện. Bên mua trả tiền trước, nếu cuối cùng hồ sơ không được thông qua thì người bán phải hoàn lại và bồi thường thiệt hại.
Cố Triệt đang cần tiền cháy bỏng, sao có thể ngồi đợi nửa năm đến lúc được cấp bằng? Hồ sơ vừa gửi đi, hắn đã phải tìm người mua ngay.
May mà tỉnh Đông Hải cũng là nơi có nền kinh tế đổi mới khá phát triển, các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ coi trọng nghiên cứu kỹ thuật không ít.
Hôm trước, Cố Triệt đặc biệt đến quán net tra cứu thông tin. Hắn biết ở Cối Kê, thành phố lân cận, có một doanh nghiệp đồ dùng nhà bếp khá có tiếng tên Tô Bạc Nhĩ. Có lẽ họ sẽ quan tâm đến chiếc muỗng hớt mỡ gà và ống nhỏ giọt pha cocktail kiểu cách của hắn.
Rời Cục Khoa học Công nghệ, hắn đi thẳng đến bến xe khách đường dài, bỏ hai mươi tệ mua vé đến thành phố bên cạnh. Một tiếng sau, hắn đã tới Cối Kê. Trước khi ra khỏi bến, hắn mua thêm tấm bản đồ, rồi lặn lội tìm đến công ty.
Bữa trưa, hắn giải quyết ngay trên xe khách bằng hai chiếc bánh bao nhân rau mua ở nhà ăn từ sáng.
Hồ sơ mang theo chỉ có hai tờ biên nhận gửi hồ sơ đăng ký đến Cục Sở hữu trí tuệ, cùng một giấy xác nhận đã tiếp nhận yêu cầu tư vấn mà hắn lấy được sáng nay ở Cục Khoa học Công nghệ Minh Châu.
Cái kiểu đã nói là làm của hắn quả thật chẳng ai bằng. Đằng nào hắn cũng chẳng cần giữ thể diện, cứ thử một phen thì có mất gì đâu.
Cùng lắm bị người ta tưởng là kẻ lừa đảo rồi đuổi ra ngoài. Mấy chục tệ tiền xe, hắn vẫn đền nổi.
…
Doanh nghiệp tư nhân có một điểm hay, giờ nghỉ trưa ngắn, khách đến làm việc cũng không phải chờ lâu.
Cố Triệt đến cổng công ty đối tác đúng vào giờ nghỉ trưa. Hắn tốn một hồi giải thích, rồi đưa giấy xác nhận tư vấn xin được ở Cục Khoa học Công nghệ ra, nói mình đến tìm phòng nghiên cứu phát triển để bán bằng sáng chế.
Dù hắn chẳng nói được tên một ai trong phòng nghiên cứu, cũng không hẹn trước, hai lớp bảo vệ liên tiếp vẫn bị cách trình bày rành rọt của hắn làm cho tin tưởng. Họ chỉ bảo hắn ghi thông tin đăng ký, rồi có người dẫn hắn đến phòng nghiên cứu.
Cố Triệt được dẫn vòng vèo qua mấy hành lang, cuối cùng tới một phòng họp. Cô lễ tân đi trước khẽ cúi chào người đàn ông trung niên đầu hói vừa ăn xong, rồi nhỏ giọng báo tình hình.
Sau đó, cô quay lại giới thiệu với Cố Triệt:
- Đây là Chủ nhiệm Thạch Đào Hối, người phụ trách thẩm định và tiếp nhận công nghệ của phòng nghiên cứu chúng tôi.
Nói rồi, cô lễ tân rời đi. Cố Triệt nhìn tấm bảng tên trên ngực người phụ trách, biết hắn tên Thạch Đào Hối.
Tiếc rằng vừa mở miệng, hắn ta đã để lộ mình chẳng hề “giấu tài chờ thời” như cái tên:
- Cậu Cố còn trẻ quá. Cậu nói mình phát minh ra muỗng múc canh gà kiểu mới với ống nhỏ giọt pha cocktail, muốn bán cho chúng tôi à? Nhìn sơ đồ phác thảo thì hai thứ này bình thường lắm. Công ty chúng tôi làm thiết bị nhà bếp cao cấp, ít đụng đến những thứ hàm lượng kỹ thuật thấp. Cho tôi hỏi cậu biết đến chúng tôi qua đâu? Cậu có kinh nghiệm nghiên cứu gì?
Là cán bộ cấp trung trong phòng nghiên cứu của một doanh nghiệp tư nhân lớn, Thạch Đào Hối khá bận rộn.
Khi sàng lọc những người tùy tiện tìm đến, hắn chỉ có thể xem lý lịch trước. Người không đáng tin thì sản phẩm cũng chẳng cần xem nữa.
Cũng giống như bộ phận tuyển dụng của các công ty lớn, hồ sơ không đạt yêu cầu học vấn là bị loại ngay.
Xã hội này có quá nhiều người tự nhận nghiên cứu, chỉ giỏi mơ tưởng viển vông, tốn thời gian vô ích.
Cố Triệt cũng không muốn nói dối, bèn đáp thẳng:
- Tôi học ở trường trung học Trấn Dương, Minh Châu. Tuy năm nay mới tốt nghiệp, nhưng điểm thi đại học của tôi chắc chắn đủ vào Đại học Đông Hải. Cứ xem như tôi là sinh viên giỏi của ngành có liên quan ở Đại học Đông Hải đi. Hơn nữa, mấy món nhỏ này chỉ là chuyện nghĩ thông được một chút là làm ra, đâu liên quan gì đến học vấn hay kinh nghiệm. Năm ngoái tôi từng dự vòng chung kết cuộc thi hóa học cấp tỉnh và đoạt giải. Nếu ông muốn xem, tôi có thể đưa giấy chứng nhận.
Ban đầu, nghe hắn chỉ mới tốt nghiệp trung học, Thạch Đào Hối suýt bật cười. Nhưng sau khi nghe nói hắn đoạt giải trong cuộc thi hóa học cấp tỉnh, vẻ mặt hắn ta cũng nghiêm túc hơn đôi chút.
Dù sao chính hắn cũng không thi đỗ Đại học Đông Hải, chỉ tốt nghiệp Đại học Công nghiệp Đông Hải.
Thạch Đào Hối bèn kiên nhẫn thêm một chút. Hắn ta xem kỹ bản phác thảo, vừa hỏi:
- Thôi được, cứ cho người trẻ một cơ hội. Cậu Cố năm nay đoán mình được khoảng bao nhiêu điểm? Điểm chính thức còn chưa công bố phải không? Cậu định bán giá nào? Đưa giấy tờ tùy thân cho tôi xem trước.
- Nói thật, những thứ này nằm ngoài kế hoạch của công ty. Dù mua về, chúng tôi cũng chỉ bổ sung vào danh mục bằng sáng chế, chưa chắc đã đưa vào sản xuất ngay. Vì vậy chúng không đáng giá bao nhiêu. Cậu nên nghĩ kỹ rồi hãy ra giá.
Câu cuối của hắn ta đúng là sự thật. Công ty không thể thấy một bằng sáng chế có chút mới mẻ là mua về đưa vào sản xuất ngay.
Còn phải nghiên cứu thị trường, xem nhu cầu ấy có thật hay không. Việc đó không thể chỉ do phòng nghiên cứu tự quyết.
Nhưng hễ là bằng sáng chế, dù chỉ là thứ vô dụng chẳng có giá trị thương mại, mua với giá mười nghìn hay tám nghìn tệ thì công ty vẫn không lỗ.
Số lượng bằng sáng chế liên quan đến tiêu chuẩn để công ty xin công nhận doanh nghiệp công nghệ cao từ Cục Khoa học Công nghệ thành phố và Sở Khoa học Công nghệ tỉnh. Nó còn ảnh hưởng đến ưu đãi thuế và hỗ trợ chính sách mà doanh nghiệp được hưởng. Dù chỉ là cho đủ số lượng, cũng có ích.
Chỉ cần bán một món với giá hơn mười nghìn tệ, chẳng phải đã có tiền trả khoản góp hai vạn tệ mà gia đình Cố phải lo trong mùa hè này rồi sao?
Thấy mọi chuyện xem ra khá thuận lợi, Cố Triệt thầm cân nhắc. Đằng nào cũng là mấy món đồ chẳng đáng giá, hay hắn cứ ra giá vừa phải để chắc chắn bán được trước? Trong đầu hắn còn nhiều món vụn vặt kiểu này, cùng lắm tốn vài ngày viết hồ sơ, vẽ sơ đồ cấu tạo, kiếm chút tiền công thôi.
Nào ngờ đúng lúc hắn đang tính toán, tình thế bỗng xoay chuyển.
Lúc đầu Thạch Đào Hối xem bản phác thảo, miễn cưỡng tỏ ra có hứng thú. Nhưng sau khi nhìn chứng minh thư của Cố Triệt, sắc mặt hắn ta lập tức trầm xuống:
- Cậu học vượt lớp phải không? Tốt nghiệp trung học rồi mà vẫn chưa đủ mười tám tuổi à? Cậu thuộc diện người chưa thành niên bị hạn chế năng lực hành vi dân sự theo luật đấy. Cậu lấy tư cách gì nói chuyện với chúng tôi? Lỡ đôi bên thỏa thuận xong, cậu lại ra tòa khiếu nại rằng mình không đủ khả năng nhận thức, rằng trong lúc thương lượng chúng tôi lừa gạt, ép giá cậu, thì tôi biết kêu ai đây? Hay cậu là con nhà có người thân làm trong ngành nghiên cứu, lấy thành quả của bề trên trong nhà đứng tên mình để làm đẹp lý lịch? Thôi, đi đi. Chúng tôi làm ăn đàng hoàng.
Cố Triệt thoáng sững người, rồi nhận ra mình đã bỏ sót một chuyện.
Hắn quên mất mình đi học sớm, vẫn chưa đủ mười tám tuổi!
Không phải hắn không hiểu pháp luật. Chỉ là linh hồn hắn đã là một người đàn ông ngoài bốn mươi, nên điểm mù dưới đèn khiến hắn chẳng nghĩ đến chuyện này.
Cố Triệt vội giải thích:
- Mấy thứ này đúng là do tôi tự phát minh. Hơn nữa, tôi đã đủ mười sáu tuổi. Điều 11 Luật Dân sự có quy định bổ sung: “Công dân từ đủ mười sáu tuổi đến dưới mười tám tuổi, nếu lấy thu nhập do lao động của mình làm nguồn sống chính thì được xem là người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.” Ông nhìn tôi xem, người giỏi giang như tôi rõ ràng có thể tự nuôi sống mình bằng thu nhập của bản thân. Xử lý chuyện nhỏ thế này, tòa án chắc chắn không cho rằng nó vượt quá khả năng nhận thức của tôi đâu…
- Thế cậu có giấy tờ đóng bảo hiểm xã hội và hồ sơ nộp thuế thu nhập cá nhân không? Thạch Đào Hối hỏi vặn.
“……” Cố Triệt nghẹn lời.
Quả thật, hắn chẳng có lấy một tờ khai thuế nào. Dựa vào đâu mà dám nói mình “sống chủ yếu bằng thu nhập do sức lao động của bản thân”? Luật pháp xét chứng cứ, chứ đâu thể chỉ nghe hắn nói suông.
Thạch Đào Hối phẩy tay:
- Thôi, chuyện này đến đây là xong. Hoặc cậu đưa người giám hộ, hoặc người thực sự phát minh ra thứ đó đến nói chuyện với chúng tôi. Hoặc cậu đăng ký một công ty rồi để công ty đứng ra bàn bạc.
- Cậu tự mình đến thì chúng tôi tuyệt đối không chấp nhận. Cũng đừng giả vờ nữa. Hạng con nhà ngành khoa học, mượn danh bố để khoe thành tích, tôi gặp nhiều rồi.
Cố Triệt nghĩ một lát. Hôm nay chuyện này không thể giải quyết được, nhưng ít ra hắn cũng thu được chút kết quả. Thái độ của bên kia không phải cố tình gây khó dễ, mà là thỏa thuận này quả thật có sơ hở về mặt pháp lý.
Sau lần vấp này, hắn ít nhất đã biết mình còn bao nhiêu khúc mắc cần tháo gỡ. Vậy thì giải quyết từng việc một.
Khởi nghiệp chẳng phải là cứ gặp vấn đề thì tìm cách giải quyết sao? Ngay từ đầu, hắn đã chẳng mong mọi chuyện thành công chỉ sau một bước.
Cố Triệt lấy lại bình tĩnh, thu dọn giấy tờ, giọng điệu vẫn đường hoàng:
- Vậy xin cảm ơn anh đã chỉ điểm. Tôi sẽ còn quay lại.
Thạch Đào Hối nhìn theo bóng lưng Cố Triệt, thầm nể hắn đôi chút. Ở cái tuổi ấy mà vẫn bền chí, làm việc đâu ra đấy như vậy, trong đám thanh niên quả là hiếm có.
Ghi chú của tác giả: Chương này vẫn dài hơn bốn nghìn chữ, không phải ít. Tôi đã cố hết sức rút gọn những điều khoản pháp luật, sợ mọi người đọc thấy khô khan. Nhưng đã rút đến mức này thì không thể ngắn hơn nữa. Nếu còn ít hơn, bạn đọc không rành luật sẽ chẳng hiểu được nguyên do và hệ quả.
Tôi sẽ cố đẩy nhanh diễn biến, đồng thời tiết chế phần công nghệ và pháp luật.