Cuộc nhậu ép rượu, cãi qua cãi lại giữa đám học sinh với nhau, dẫu sao cũng chẳng đến mức nghiêm túc như bàn hợp đồng làm ăn.
Cố Triệt uống cạn ba chén, phần rượu còn lại trong chai cứ từ từ nhấm nháp bên mâm cơm, coi như đã qua được ải.
Chẳng mấy chốc, các bạn cùng bàn chuyển sang hỏi vì sao hắn đến muộn.
Hắn vốn không định khoe khoang. Nhưng đã bị hỏi thì giấu giấu giếm giếm lại thành ra làm bộ, vậy nên hắn thoải mái kể thẳng.
Mấy người kia lập tức ngạc nhiên. Một cậu bạn dáng người nhỏ thó, cùng phòng ký túc với Cố Triệt, tên là Khương Quân, không nhịn được mà reo lên:
- Ghê thật đấy! Cậu vào được Học viện Chu Khả Trinh rồi à? Thế chẳng phải thuộc tốp ba phần trăm sinh viên giỏi nhất Đại học Đông Hải sao? Sau này cơ hội học tiếp lên cao học, rồi đi du học chắc nhiều lắm nhỉ?
Giọng cậu ta oang oang, cả phòng đều nghe thấy.
May mà Cố Triệt biết cậu ta không cố ý làm mọi người ganh ghét, chỉ là uống hơi quá chén.
Dẫu sao quan hệ giữa hai người cũng khá thân. Khương Quân chơi thể thao dở tệ, thành tích học tập cũng na ná Cố Triệt trước khi hắn bật lên, hai đứa ít nhiều có cảnh ngộ giống nhau.
Cố Triệt đang định khiêm tốn vài câu thì Từ Tung ngồi bên cạnh đã chặn Khương Quân lại:
- Bảo sao cậu chẳng biết gì! Bọn tôi đoán A Triệt vào Học viện Chu từ lâu rồi. Còn chuyện sau này có được đi du học không, cần gì phải đoán?
Hôm nay A Triệt đi bàn chính chuyện đó đấy. Học bổng người ta cấp còn kèm thỏa thuận phục vụ, đã ghi rõ nếu sau này được cử ra nước ngoài trao đổi thì tốt nghiệp phải quay về. Không định cho cậu ấy đi du học thì người ta bày vẽ thế làm gì?
- Thật à? Thế chẳng phải đã chắc suất ra nước ngoài trước ba bốn năm rồi sao?
Lần này, ba bàn học sinh trong phòng đều vểnh tai lên nghe, đến cả bàn bên cạnh cũng bị kinh động.
Với thành tích của Cố Triệt, trước kia hắn chỉ đứng thứ năm cả lớp, vốn chẳng phải nhân vật được chú ý nhất.
Nhưng sau chuyện vừa rồi, mọi người ngưỡng mộ hắn còn hơn cả hai bạn đỗ Đại học Phục Đán. Trên đầu hắn chỉ còn Trình Dĩnh vào Thanh Hoa và Hàn Khôn vào Bắc Đại, tạm thời vẫn đứng trên cùng trong bảng xếp hạng của đám học trò.
Cố Triệt vội giải thích:
- Mọi người đừng trêu tôi nữa. Điều khoản hợp đồng bao giờ chẳng viết cho đầy đủ, đâu có nghĩa là chắc chắn được đi. Nếu vào đại học rồi thể hiện kém, người ta vẫn có thể hủy bất cứ lúc nào.
Lời thanh minh chẳng ăn thua, chỉ khiến mọi người càng xúm vào công kích:
- Thôi đi! Giả vờ khiêm tốn. Có cơ hội tốt như thế, cậu mà chịu thả lỏng mới lạ. Ai chẳng biết cậu toàn lén lút chăm chỉ!
- Đúng đấy, tôi làm chứng. Tôi thấy Cố Triệt mấy lần rồi, trước kỳ thi tháng cứ bảo chưa ôn gì, lần này toi rồi, nhưng sau lưng thì ôn còn dữ hơn ai hết!
Cố Triệt có miệng cũng khó cãi. Hắn đành vừa ăn vừa bị mọi người khích uống thêm nửa chai vang, uống đến đầu óc lâng lâng.
May thay, cơn ganh ghét của mọi người cũng dần nguôi. Câu chuyện trên bàn chuyển sang những đề tài thoải mái hơn, từ học hành sang trò chơi, World Cup rồi chuyện phiếm về phụ nữ. Áp lực của Cố Triệt cuối cùng cũng nhẹ đi đôi chút.
Có lẽ vì ai nấy đều đã ngà ngà say. Giữa tiếng ồn ào, mấy bạn thi không được như ý, trong lòng nặng trĩu, dần dần không giữ nổi bình tĩnh.
Một nữ sinh ngồi cùng bàn bỗng gục xuống khóc nức nở, còn hất đổ mấy chiếc chén đĩa. Chúng rơi xuống đất vỡ tan.
- Thôi nào, vỡ rồi thì coi như tai qua nạn khỏi. Cẩn thận tay, mau gọi nhân viên đến quét dọn là được.
Mấy bạn uống ít rượu lập tức sốt sắng thu dọn. Nhiệt tình nhất là Lâm Tĩnh Tĩnh, cô chạy sang an ủi bạn.
Nghe tiếng khóc, Cố Triệt cũng ngẩn ra. Hắn không có ấn tượng gì nhiều với cô gái kia, chỉ nhớ tên cô là Hồ Tử Quân. Cô trông bình thường, gia cảnh cũng bình thường, chẳng mấy khi được ai chú ý.
Nghe các bạn thì thầm, hắn mới biết năm nay Hồ Tử Quân thi được 627 điểm. Cô đăng ký Đại học Đông Hải nhưng thấp hơn điểm chuẩn năm điểm, lại không chịu chuyển sang ngành khác, thành thử trượt nguyện vọng và chỉ đỗ một trường hạng hai.
- Liều quá rồi. Được 627 điểm mà sao cô ấy dám đăng ký thế? Dẫu nhiều người sợ bị chuyển sang ngành nông nghiệp, điểm này cũng đâu thể xem nhẹ Đại học Đông Hải như vậy.
Biết rõ đầu đuôi, Cố Triệt khẽ thở dài với Lục Thám U ngồi bên cạnh.
Trong lòng hắn cũng thấy lạ. Kiếp trước hắn không nhớ Hồ Tử Quân từng gặp chuyện như vậy. Chẳng lẽ lại là hiệu ứng cánh bướm?
Suốt bữa tiệc, Lục Thám U vẫn vui vẻ thoải mái. Vậy mà lúc này sắc mặt nàng lại sa sầm, dường như không đồng tình với lời Cố Triệt.
Thấy vẻ lạnh lùng của nàng, Cố Triệt tỉnh rượu được mấy phần. Hắn vội dịu giọng dỗ dành:
- Sao thế? Sao em cũng tự dưng không vui? Điểm của em chẳng phải vừa đủ phát huy hết rồi sao?
Lục Thám U hít sâu một hơi, hạ giọng thấp nhất có thể:
- Tôi là người ích kỷ đến thế sao? Tôi thương người khác cũng không được à? Anh còn hỏi nữa. Chắc chắn tại anh điền nguyện vọng ầm ĩ quá, khiến Hồ Tử Quân liều mình bắt chước. Chuyện anh gây ra thì anh tự lo đi, mau khuyên cô ấy bình tĩnh lại, đừng làm mất vui của mọi người.
Cố Triệt ngơ ngác:
- Chuyện này liên quan gì đến tôi?
Lục Thám U nhướng mày:
- Tĩnh Tĩnh đã sớm nhận ra Hồ Tử Quân có lẽ thầm thích anh. Anh cũng giỏi thật đấy.
Cố Triệt suýt phun cả ngụm rượu ra ngoài.
Trời đất chứng giám, chuyện này hắn hoàn toàn không biết, kiếp trước cũng không biết. Hắn chẳng có chút ý gì với Hồ Tử Quân.
Suốt ba năm cấp ba, lòng hắn chỉ hướng về Lục Thám U. Một cô gái xinh đẹp, có gia thế, khí chất và tình cảm với hắn đều vượt xa người khác như nàng đứng đó, ai còn để ý một người mờ nhạt như Hồ Tử Quân?
Nghĩ kỹ thì cũng có lý. Có lẽ vì Hồ Tử Quân chẳng có gì nổi bật nên mới âm thầm thích Cố Triệt.
Trước khi bật lên, trong mắt người khác, Cố Triệt chỉ là học sinh có thành tích khá, cao lớn, thật thà, trầm tính. Ngoài ra chẳng có ưu điểm gì. Mặt không đẹp trai, vóc dáng cũng không đẹp, nhà lại chẳng có tiền.
Cố Triệt nhanh chóng bình tĩnh lại. Hắn hiểu Lục Thám U đang ghen, nhưng nàng lại chẳng có lý do chính đáng để ghen, vì hai người còn chưa xác định quan hệ.
Câu “Tĩnh Tĩnh đã sớm nhận ra cô ấy thầm thích anh” hẳn chỉ là nàng lấy cô bạn thân ra làm cớ. Người sớm nhận ra vốn là chính nàng, nhưng ngại nên mới đẩy sang Tĩnh Tĩnh.
Cố Triệt nghĩ rất nhanh rồi quyết định ngay:
- Thám U, em tin hay không cũng được, tôi đảm bảo thật sự không biết chuyện này. Có khi Tĩnh Tĩnh đoán bừa thôi. Nhưng dù sao em đã nghĩ cô ấy làm vậy vì tôi, tôi sẽ đi giải quyết cho ổn thỏa, khuyên cô ấy lấy lại tự tin.
Cố Triệt nói rất có trách nhiệm. Trước tiên, hắn khẳng định mình không hề biết chuyện, càng không định giở trò lăng nhăng kiểu không chủ động, không từ chối, cũng chẳng chịu trách nhiệm.
Hắn sẽ giữ thể diện cho đối phương, lặng lẽ nhưng dứt khoát từ chối, rồi khuyên cô đón nhận cuộc sống mới.
Sau cùng, lời hắn còn ngầm mang một ý khác: tất cả những việc này, hắn làm vì Lục Thám U.
Lục Thám U vốn tinh ý, chỉ nghĩ thoáng qua đã hiểu. Nàng quay mặt đi:
- Anh báo cáo với tôi làm gì! Muốn làm gì thì làm!
- Tôi hiểu rồi.
Nói rồi, Cố Triệt cầm ly rượu đi thẳng đến trước mặt Hồ Tử Quân, rộng rãi mời cô uống một ly.
Quả nhiên Hồ Tử Quân không từ chối. Cô rụt rè uống cạn ly rượu, nghẹn ngào nói nhỏ:
- Từ nay tôi là sinh viên trường hạng hai rồi. Sau này mọi người chắc dần dần chẳng còn liên lạc với tôi nữa nhỉ?
Cố Triệt khẽ vỗ vai cô, chân thành khuyên nhủ:
- Sao có thể chứ? Thời đại nào rồi mà còn kết bạn dựa vào bằng cấp, như thế chẳng phải quá thực dụng, còn xúc phạm hai chữ “bạn bè” sao? À, cô học ngành gì?
Hồ Tử Quân đã dễ chịu hơn đôi chút:
- Đại học Công nghiệp Đông Hải, ngành luật.
Xem ra cô là kiểu người coi trọng thành phố hơn trường học. Cô thà trượt xuống một trường hạng hai ở tỉnh lỵ, còn hơn đến học ở một trường thuộc nhóm 211 ngoài tỉnh.
Cố Triệt ngẩn ra:
- Đại học Công nghiệp chẳng phải trường hạng nhất sao? Thế thì tốt quá rồi.
- Một số ngành chỉ là hạng hai, nhất là mấy ngành văn mới mở.
Cố Triệt xoa thái dương, cố nói cho tròn ý:
- Thế cũng đầy hy vọng mà. Mấy năm nay tỉnh rất coi trọng, cũng đầu tư nhiều cho trường Công nghiệp. Năm nào chẳng có ngành hạng hai được nâng lên hạng nhất?
Đến lúc tốt nghiệp, biết đâu khoa của cô đã thành ngành hạng nhất rồi. Thời đại bây giờ khác trước, bằng cấp chỉ là tấm vé vào cửa lúc khởi đầu, cô không cần lo lắng quá. Nếu muốn học lên cao, bốn năm tiếp theo chăm chỉ ôn luyện, thi vào một trường tốt hơn là được.
Hồ Tử Quân im lặng nghĩ ngợi một lúc:
- Thật sao? Nhưng bằng cấp đầu tiên vẫn quan trọng lắm chứ? Tôi nghe nói nhiều cơ quan vẫn xét bằng cấp đầu tiên, người học lên cao học để đổi đời cũng không được công nhận.
- Sao có thể thế được? Phải nhìn mọi việc theo hướng phát triển chứ.
Cố Triệt vừa nói vừa đẩy gọng kính, rồi thao thao bàn chuyện:
- Cô thử nghĩ xem, bằng cấp quan trọng thế nào vào thập niên tám mươi, rồi sang thập niên chín mươi còn quan trọng đến mức nào, còn bây giờ thì sao? Quy luật lớn của lịch sử là xã hội càng phát triển, công nghệ thông tin và dữ liệu càng tiến bộ, việc đánh giá toàn diện một con người càng dễ dàng.
Thời trước, cách ghi chép và tra cứu lý lịch của mỗi người quá lạc hậu. Muốn đánh giá nhanh, người ta buộc phải rút gọn mọi thứ, cuối cùng chỉ còn lại vài tiêu chí ít ỏi.
Nhưng đó là kiểu rút gọn làm mất thông tin. Trong tâm lý học, người ta gọi nó là “định kiến”, chẳng hạn như nghĩ người Pháp đều lãng mạn, người Đức đều nghiêm cẩn, hay cứ học cao học là có năng lực học tập tốt…
Khi công nghệ và xã hội tiến lên, việc lưu trữ và tra cứu thông tin về con người ngày càng thuận tiện, xã hội sẽ đánh giá mỗi người đầy đủ hơn. Người đôi lần vấp ngã cũng có thêm cơ hội đứng dậy.
Dĩ nhiên, những người nhất thời thể hiện vượt quá thực lực, ngồi không đúng chỗ, sau này cũng có thể bị kéo trở lại. Cuối cùng, ai cũng sẽ được đặt vào vị trí xã hội phù hợp nhất với năng lực thật của mình.
Cố Triệt nói rất chậm. Hồ Tử Quân chăm chú nghe, chẳng mấy chốc bỗng cảm thấy lòng can đảm trong cuộc đời đã trở lại.
Cô thấy lời hắn thật sự có lý, như thể những điều cô vốn chỉ hiểu lờ mờ bỗng được nói toạc ra. Những lời ấy chắc chắn không phải bịa ra ngay lúc này chỉ để an ủi cô.
Hồ Tử Quân lại tuôn nước mắt, rồi lấy khăn lau kính chùi đi. Cô thở dài một hơi, nở nụ cười chân thành:
- Cố Triệt, cảm ơn cậu nhiều lắm. Trước giờ tôi cứ nghĩ cậu chỉ là người thật thà, chẳng hiểu gì về chuyện xã hội của dân văn. Không ngờ cậu biết nhiều đến vậy, tôi thấy khá hơn nhiều rồi.
Giọng nói cùng nhịp điệu của Cố Triệt ban nãy trầm ổn, từng trải, lúc nhanh lúc chậm rất đúng mực. Hắn còn biết ngừng lại đúng lúc để tạo sự yên lặng, kéo những người nghe lơ đãng trở về.
Đó rõ ràng là năng lực suy luận và ăn nói hắn rèn được sau nhiều năm làm luật sư ở kiếp trước.
Vì vậy, sau khi Cố Triệt nói xong, không chỉ Hồ Tử Quân mà ít nhất hơn chục bạn học tiếc nuối vì kỳ thi đại học đều nghe say sưa, còn tìm lại được đôi chút động lực để tiếp tục cố gắng.
Những người trượt nguyện vọng cũng lần lượt tự nhiên vây quanh Cố Triệt, nghe hắn gỡ rối tâm sự.
Thậm chí có người còn nghĩ, giá mà cô chủ nhiệm Vương Vũ Phi cũng biết cách an ủi, khích lệ lòng người đúng lúc như Cố Triệt thì tốt biết mấy. Tâm lý của cả lớp trong giai đoạn nước rút cuối cùng có lẽ sẽ vững vàng hơn, chẳng đến nỗi cứ nghe thầy cô giảng bài cứng nhắc là phát chán.
Tầm nhìn của Cố Triệt về cách dạy dỗ và dùng người chẳng lẽ đã hơn cả cô chủ nhiệm rồi sao? Sao có thể chứ? Đây đâu phải sở trường của dân học tự nhiên!
Trong chốc lát, đám con trai đang vây quanh mời rượu Vương Vũ Phi cũng thưa đi. Không ít người tự nhiên chuyển sang đây nghe Cố Triệt phân tích.
Cuối cùng, chính Vương Vũ Phi cũng nhận ra sự thay đổi. Cô vốn là giáo viên nữ ngày nào cũng ăn mặc thay đổi như bươm bướm, được đám con trai săn đón nhất. Giờ đây, trong lòng cô không khỏi thấy hụt hẫng.
- Điều Cố Triệt nói cũng có phần đúng. Nhưng chuyện ấy chỉ nên nói sau khi thi xong thôi. Trước kỳ thi mà nói ra, tôi cũng sợ mọi người nản chí…
Vương Vũ Phi lúng túng giải thích với mấy cậu học sinh giỏi vẫn còn ở cạnh mình, cũng là để tìm đường xuống cho khỏi ngượng.
Thấy Vương Vũ Phi khác hẳn vẻ cứng rắn thường ngày, mấy cậu học sinh giỏi quanh cô lập tức không chịu nổi.
Hàn Khôn, người đỗ Bắc Đại, nóng đầu lên, đứng ra bênh cô giáo xinh đẹp một cách đầy khí phách, rồi phản bác Cố Triệt:
- Cố Triệt, cậu nói thế quá lời rồi! Sau này bằng cấp dần dần bớt quan trọng, điểm này tôi công nhận. Nhưng bằng cấp còn có một giá trị quan trọng nhất mà chẳng thứ gì thay thế được, đó là giúp người ta bước vào mạng lưới cựu sinh viên. Quan hệ của người học trường danh tiếng, trường dở làm sao sánh được?
- Cậu im đi! Nói chuyện có biết nhìn hoàn cảnh không? Đúng lúc này cậu còn chen vào gây rối à?
Cố Triệt thẳng thừng quát lại. Hắn chẳng có ý kiến gì với Hàn Khôn, nhưng kỳ thi đã xong, hắn đang an ủi, khích lệ tinh thần những người trượt nguyện vọng. Hàn Khôn nói vậy chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa, đúng là chẳng biết nghĩ cho ai.
Hàn Khôn bị mắng đến ngây người, nhất thời chưa kịp phản ứng.
Trong ấn tượng của cậu ta, Cố Triệt cũng là kiểu người tự hào vì mình thông minh, chẳng hề thương hại những người học kém. Sao thi đại học xong, hắn bỗng quay lưng với phe mình rồi?
Mấy giây sau, Hàn Khôn mới nghĩ thông. Cậu ta dựa vào đâu mà dám lớn tiếng với mình? Hôm nay hắn dám lên mặt, chẳng phải vì đỗ Đại học Đông Hải, vào Học viện Chu Khả Trinh, lại nhận được học bổng Khâu Thành Đồng sao?
Mấy thành tích đó cùng lắm chỉ giúp hắn tạm thời lấn lướt hai người đỗ Phục Đán, chứ tuyệt đối chưa đủ tư cách lớn tiếng với người đỗ Thanh Hoa, Bắc Đại!
Vả lại, Hàn Khôn vừa uống rượu với cô chủ nhiệm xinh đẹp, men rượu đang bốc lên, lập tức nổi đóa:
- Cố Triệt! Cậu dám bảo tôi im miệng à? How dare you? Cậu lấy đâu ra gan thế? Tôi không chấp nhặt chuyện lễ phép với cậu. Cậu chỉ cần nói xem câu nào của tôi sai!
Quan hệ cựu sinh viên không quan trọng sao? Mạng lưới cựu sinh viên tương lai của tôi, mạng lưới của cậu sao sánh nổi? So ai nói to hơn thì ai chẳng làm được!
Thấy Hàn Khôn sắp nổi xung, Từ Tung, cậy mình khỏe, vội bước tới kéo cậu ta ra.
- Hàn Khôn, bình tĩnh, bình tĩnh đã. Cố Triệt đang giúp Hồ Tử Quân và mọi người gỡ rối trong lòng thôi. Bữa cơm chia tay vui vẻ thế này, nổi nóng làm gì? Chuyện từ đầu đã chẳng liên quan đến cậu. Ăn đi, ăn đi.
Trình Oánh, người cũng đỗ Thanh Bắc, ngồi bên cạnh. Con gái gần như không phải uống rượu nên đến giờ cô vẫn tỉnh táo. Cô cũng lên tiếng khuyên:
- Thôi nào, thôi nào. Chuyện hội cựu sinh viên có gì đáng khoe đâu, trong lòng mọi người hiểu là được rồi.
Cố Triệt vốn không muốn đắc tội với những bạn học có thành tích tốt hơn mình. Nhưng một khi đã nhận lời làm việc gì, hắn nhất định phải làm cho đến nơi đến chốn. Huống chi lần này, hắn đã hứa với Lục Thám U, người hắn thầm thương.
Hơn nữa, hắn làm vậy giờ đây không chỉ để giúp Hồ Tử Quân vực lại tinh thần, mà còn vì những bạn vừa rồi đã tin hắn, nghe hắn phân tích rồi trượt xuống nguyện vọng thấp hơn. Hắn không muốn họ mang theo nỗi ám ảnh này.
Cố Triệt bình thản ra hiệu cho Từ Tung buông Hàn Khôn. Sau đó, hắn đứng trước mặt cậu ta, không kiêu ngạo cũng chẳng hèn nhát, ánh mắt thẳng thắn, lời lẽ rành rọt:
- Hàn Khôn, cậu đã muốn nói lý lẽ, vậy chúng ta cứ từ tốn nói cho rõ. Tôi thật sự chẳng trông mong gì vào hội cựu sinh viên. Dĩ nhiên, tôi không phản đối ai đặt kỳ vọng vào nó.
- Cứ tự hỏi mình xem, nếu sau này năng lực tổng thể của cậu đủ để đứng trong nửa trên của hội cựu sinh viên trường cậu, thì hội ấy còn giúp được cậu đến mức quyết định hay không? Không đâu.
- Vị trí của cậu trong hội càng thấp, cậu càng mong được mặt bằng chung của hội nâng đỡ. Còn nếu cậu đứng ở hàng đầu, về cơ bản chỉ có cậu dìu dắt người khác, chẳng cần ai dìu dắt mình.
- Chỉ kẻ phải mượn danh tiếng nhà trường để tự hào mới trốn dưới lá cờ của trường mà hưởng ké lợi ích. Còn khi nhà trường tự hào về cậu, cậu phải là người xông lên trước nhất, nâng tầm nhà trường. Chẳng phải giống hệt khái niệm “định kiến” tôi vừa nói đó sao?
- Kẻ yếu trốn trong tập thể để hưởng lợi từ những định kiến tốt đẹp. Người mạnh thì đối diện với cuộc cạnh tranh khốc liệt nhất, nâng cao hình ảnh chung của tập thể mình trong mắt người đời.
- Có người học hành không cao, nhưng nếu họ có lòng, có chí nâng cao hình ảnh của những người cùng cảnh ngộ, thì họ vẫn cao thượng hơn đám chỉ biết núp sau định kiến để ăn vốn cũ!
Hàn Khôn nghẹn lời.
Cậu ta rất muốn cãi lại, nhưng nếu giờ nổi nóng, chẳng phải sẽ thành kẻ chỉ muốn dựa vào định kiến để ăn vốn cũ hay sao?
Thấy Hàn Khôn im bặt, Cố Triệt xoay người, sải bước khoáng đạt, vung tay nói với tất cả bạn học trong phòng:
- Nhân dịp hôm nay, tôi muốn nói mấy lời thật lòng với những ai cảm thấy mình thi không tốt. Nếu thi đại học sơ sẩy, điều đó có nghĩa là gì? Là đời người thất bại ư? Không phải. Cùng lắm chỉ là thời cấp ba của các bạn chưa học tốt.
- Dĩ nhiên, đó là vì kỹ thuật và quy chế hiện giờ còn hạn chế. Kỳ thi đại học chỉ có thể phân định bằng một lần thi, nên người ta dùng kết quả một kỳ thi để thay cho sáu năm nỗ lực ở bậc trung học. Sau này kỹ thuật tiến bộ, chi phí khảo thí giảm xuống, biết đâu một kỳ thi cũng không thể đại diện cho sáu năm cố gắng nữa…
Nói đến đây, Cố Triệt khựng lại đôi chút. Những lời ấy thật ra chẳng liên quan mấy đến điều hắn muốn nhắn nhủ, nhưng đã sống lại một lần, hắn vẫn không thể không nói ra.
Bởi ở đời sau, kỳ thi đại học quả thực đã thay đổi. Khi chi phí tổ chức thi giảm, thí sinh có thể thi nhiều lần, lấy điểm cao nhất để xếp hạng. Cách ấy là phúc lành cho những người chẳng may sơ sẩy, đồng thời cũng giảm ảnh hưởng do đề thi một lần quá dễ hoặc quá khó.
Mọi người mất một lúc mới miễn cưỡng hiểu được viễn cảnh Cố Triệt nói đến. Hắn tiếp tục:
- Dù là hiện tại, thi đại học không tốt chỉ có nghĩa là quãng đời trung học chưa học tốt. Vậy mọi người nên làm gì để thay đổi số phận? Rất đơn giản. Tôi đúc kết được một quy luật: lùi một bước thì phải tiến hai bước.
- Xã hội này rất công bằng. Một người mắc lỗi một lần, không thể chỉ cần làm đúng thêm một lần là được tha thứ. Nếu vậy, phạm lỗi chẳng phải sẽ chẳng phải trả giá sao? Ai cũng có thể tùy tiện làm sai rồi dễ dàng sửa lại là xong.
- Quy luật trong lịch sử loài người xưa nay vẫn thế: sai một lần thì ít nhất phải làm đúng hai lần mới bù đắp được. Hồi trung học học chưa tốt, lên đại học có cố gắng đến đâu, khi tốt nghiệp nộp hồ sơ vào công ty hàng đầu, lý lịch của bạn vẫn có thể bị người ta ném thẳng vào sọt rác.
- Nhưng bạn có thể chọn con đường tìm việc khác. Chẳng hạn, bốn năm nữa, nếu Hồ Tử Quân muốn vào Microsoft mà nhân sự ở đó ném hồ sơ của cô ấy đi, cô ấy có thể thử tìm đến nhà cung cấp của Microsoft. Mấy công ty nhỏ làm thuê ngoài ấy hẳn không quá coi trọng bằng cấp đầu đời đâu.
- Chỉ cần cô ấy làm thật tốt, cho mọi người thấy mình không thể thay thế, cuối cùng vào Microsoft với tư cách nhân viên thuê ngoài xuất sắc, bằng cấp còn quan trọng không? Không còn quan trọng nữa. Bộ phận mua sắm của Microsoft sẽ đứng ra bảo chứng cho nhà cung cấp giỏi ấy!
- Cái giá cô ấy phải trả trên con đường đó là gì? Là bốn năm đại học cắm đầu nỗ lực đến kiệt sức, cộng thêm những cố gắng trong công việc đầu tiên ở công ty cung cấp nhân lực thuê ngoài, có khi mất thêm ba năm.
- Trong khi đó, một sinh viên khoa máy tính Thanh Hoa, nếu vào đại học chỉ lo ăn chơi, nhưng nhờ cái mác trường danh tiếng, miễn là không quá bê bối, có lẽ vừa tốt nghiệp đã vào được Microsoft.
- Hai người trong ví dụ này khác nhau ở chỗ, người đầu phải nỗ lực thêm bảy năm. Người sau thì ngay từ đầu đã buông thả suốt bảy năm ấy. Nhưng cuối cùng, cả hai vẫn có thể đạt đến cùng một tầm cao.
- Vì vậy, tôi muốn nhắn với những ai thi không tốt: hãy cứ xem như lần này thi hỏng chỉ khiến mình đi đường vòng thêm bảy năm, chứ không phải từ nay chẳng thể đuổi kịp ai!
- Có thể những người giỏi hơn các bạn cũng sẽ tiếp tục cố gắng. Khi ấy, suốt đời các bạn có khi vẫn chậm hơn họ bảy năm. Nhưng nếu họ chểnh mảng, các bạn sẽ dần đuổi kịp. Còn nếu bây giờ đã bỏ cuộc, khoảng cách bảy năm ấy sẽ chỉ hóa thành mười năm, mười lăm năm.
- Đời người là một cuộc chơi không có hồi kết, cũng là cuộc chạy đường dài chẳng có đích đến. Chưa chết thì vẫn chưa bị loại khỏi cuộc chơi. Vì vậy, dù lúc nào cũng đừng dừng bước, nhưng cũng phải biết giữ sức, đừng lao lên quá sức rồi nằm bẹp mấy năm trời.
- Ngã một lần thì đừng nghĩ đến chuyện đọc lại ván cũ. Bạn chỉ có thể đứng dậy, tiếp tục chạy cho hết chặng đường.
- Epictetus từng nói: Mỗi người chúng ta đều bước lên sân khấu không do mình chọn, diễn một vở kịch chẳng phải do mình viết, nhưng vẫn phải diễn tiếp.
Nói xong, Cố Triệt cầm chai vang đỏ trên bàn, nâng lên chào ba bàn bạn học rồi ngửa đầu uống cạn.
Hắn nói những lời ấy cho hả lòng, chứ không phải muốn lên lớp ai. Đó là những kinh nghiệm thật sự của đời trước, hắn giữ trong lòng mãi cũng không được.
Cố Triệt trước khi sống lại vốn cũng được xem là người thành công, chỉ là chưa thắng trọn vẹn.
Kỳ thi đại học thất bại ở kiếp trước khiến hắn mất bảy năm. Nhưng hắn đủ bền chí, cuối cùng từng bước một bò ra khỏi vũng lầy.
Đời này, hắn cũng chẳng ngại rộng lòng một phen, giúp được vài người bạn thì giúp.
Hơn mười thí sinh thi không tốt, thậm chí có người trượt xuống nguyện vọng thấp hơn, ai nấy đều nghe đến đỏ hoe mắt. Họ chợt cảm thấy mình có thêm động lực sống.
- Anh Cố, anh nói hay quá! Uống đi, bọn em kính anh!
- Chẳng qua chỉ là phải đi đường vòng thêm bảy năm thôi, chứ đâu phải vĩnh viễn không đuổi kịp! Anh uống hết chỗ này là được, tôi mở chai mới!
- Ông đây còn trẻ mà! Cùng lắm thì liều một phen, cứ xem như mình sống lâu hơn người ta bảy năm. Đuổi đến chết thì cũng đuổi kịp!
- Tôi không nên thi xong đã vứt sách đi. Đời người là cuộc chơi không có hồi kết! Sống đến lúc nào thì học đến lúc ấy!
Mọi người vây quanh Cố Triệt, ôm nhau khóc nức nở. Chẳng hay từ lúc nào, uy tín của hắn trong mắt bạn học đã vượt xa Hàn Khôn và lớp trưởng Trình Oánh, dù hai người kia đều đỗ Thanh Bắc.
Thậm chí mọi người còn thấy cô chủ nhiệm Vương Vũ Phi cũng chẳng giỏi nói về kinh nghiệm sống, khích lệ lòng người bằng Cố Triệt.
Cố Triệt lại an ủi mọi người một lúc lâu, mãi mới thoát ra được. Hắn trở về ngồi cạnh Lục Thám U, khẽ báo công:
- Em bảo tôi dỗ dành những bạn thi hỏng cho ổn thỏa. Tôi làm được rồi.
Lục Thám U chỉ thấy tim mình đập thình thịch. Anh Cố quả là đáng tin, đã hứa thì nhất định giữ lời.
Quả nhiên, bất cứ lúc nào nàng cũng có thể tin hắn.