Được Lục Thám U khéo léo khuyên nhủ, Cố Triệt cũng bị khơi dậy hồi ức, nhớ lại chuyện cũ đã để lại cho hắn bài học sâu sắc suốt phần đời còn lại.
Đối với thân xác hiện giờ của hắn, chuyện ấy mới xảy ra nửa năm trước, nhớ rõ cũng là lẽ thường.
Nhưng với linh hồn hắn, chuyện đó đã cách đây hai mươi bốn năm. Từ năm mười sáu tuổi đến năm bốn mươi tuổi, hắn vẫn nhớ rành rành như vậy, đủ biết bài học ấy đã khắc sâu vào xương tủy, trở thành phương châm sống của hắn.
Cố Triệt hít sâu mấy hơi, rồi chậm rãi kể:
- Học kỳ trước, ở cuộc thi hóa học cấp trường rồi vòng sơ khảo thành phố, tôi đều đứng nhất. Trương Minh hai lần xếp sau tôi. Nhưng đến chung kết cấp tỉnh, cậu ta vượt lên, giành suất vào đội tuyển quốc gia tập huấn, lại được tuyển thẳng vào đại học. Những chuyện này cậu đều biết rồi, phải không?
Lục Thám U gật đầu:
- Tôi biết. Thầy Kim cũng kể rồi. Tôi còn biết sau vòng sơ khảo thành phố, cậu bỗng lơi việc ôn hóa, nhất là phần thực hành. Người ta đều dồn sức luyện thí nghiệm, còn cậu thì không. Cậu quay sang bù tiếng Anh với ngữ văn. Tôi vẫn lấy làm lạ, sao cậu lại đột nhiên nản chí, không cố đến cùng. Trương Minh chẳng phải thắng nhờ kiên trì đến cùng đó sao?
Nghe vậy, Cố Triệt cười tự giễu:
- Cậu ta quả thật thắng nhờ kiên trì đến cùng, nhưng chuyện không đơn giản như thế. Hồi ấy tôi nản chí là vì năm ngoái, vòng sơ khảo thành phố, cả Minh Châu đều thi đấu uể oải, gần như buông xuôi, đến đề thi cũng chẳng buồn tự ra. Khi đó chúng tôi dùng chung đề với tỉnh lỵ.
- Thi xong, tôi đặc biệt tìm hiểu điểm của những thí sinh khác cũng làm đề tỉnh lỵ. Điểm của tôi tuy đứng đầu Minh Châu, thậm chí còn nhất trong ba thành phố phía bắc, trừ tỉnh lỵ. Nhưng chỉ cần tính thêm thí sinh ở Phương Chu, nhất là đám học sinh quái vật của trường cấp hai số Hai Phương Chu, tôi lập tức rớt xuống ngoài mười hạng đầu.
- Theo quy định, chỉ bốn người đứng đầu toàn tỉnh mới được chọn vào đội tuyển quốc gia tập huấn, có suất tuyển thẳng bảo đảm. Khi ấy ngữ văn và ngoại ngữ của tôi còn kém quá. Tôi nghĩ đã không còn hy vọng được tuyển thẳng, đằng nào cũng phải thi đại học, chi bằng sớm bỏ phần mạnh để cứu phần yếu. Suốt hai tháng từ vòng sơ khảo thành phố đến chung kết tỉnh, tôi gần như không luyện phần thí nghiệm.
Lục Thám U kinh ngạc kêu lên:
- Trường cấp hai số Hai Phương Chu sao lại mạnh đến thế? Hạng nhất bên mình còn không bằng người ta hạng mười mấy ư?
Cố Triệt nhún vai:
- Thật ra cũng chẳng lạ. Trường đó vốn là đội mạnh. Từ năm 1996, năm nào cũng có học sinh vào đội tuyển quốc gia, rồi giành huy chương vàng ở các vòng chung kết thế giới như IMO, IPHO, ICHO.
- Đến năm 1999, tức khóa chúng tôi vừa lên lớp mười, sở giáo dục đặc cách cho trường cấp hai số Hai Phương Chu mở lớp bồi dưỡng thi đấu. Họ được phép tuyển trước những học sinh giỏi toán, lý, hóa trên khắp tỉnh. Với tình hình ấy, khoảng cách đương nhiên càng ngày càng lớn. Đến khóa chúng tôi, thí sinh từ các trường khác trong tỉnh vốn đã là những người bị trường đó chọn lọc bỏ lại từ ba năm trước.
Lục Thám U biết chuyện đã qua rồi, nhưng nghe đến đây, nàng vẫn bất giác lo thay cho Cố Triệt. Sau đó, nàng chợt nhận ra một điểm không hợp lý:
- Khoan đã. Nếu học sinh trường cấp hai số Hai Phương Chu thật sự giỏi như vậy, lúc sơ khảo thành phố Trương Minh nhiều lắm cũng chỉ đứng ngoài mười hạng đầu toàn tỉnh thôi chứ? Sao đến chung kết tỉnh cậu ta lại tiến bộ nhiều thế?
Cố Triệt cười nhạt, tự giễu:
- Cậu ta thật ra chẳng tiến bộ bao nhiêu. Cuối cùng đứng thứ mười hai toàn tỉnh, vẫn vào đội tuyển quốc gia tập huấn.
Lục Thám U ngạc nhiên:
- Chẳng phải cậu bảo chỉ lấy bốn người sao?
Cố Triệt thở dài:
- Trước kỳ chung kết tỉnh năm ấy, sở giáo dục đi kiểm tra tình hình chuẩn bị của các thành phố. Cuối cùng họ nhận ra khắp nơi đều có không khí thi đấu uể oải, nhất là những nơi từng dùng đề tỉnh lỵ ở vòng sơ khảo.
- Nhiều người giống tôi, cho rằng có cố gắng cũng chẳng tranh nổi suất tuyển thẳng, thế là nằm im buông xuôi. Sở giáo dục thấy tình hình không ổn, bèn khẩn cấp gửi văn bản nội bộ để giữ cho cuộc thi còn sức hút. Họ đặt ra một nguyên tắc, nói trắng ra là một quy định ngầm:
- Thông báo các phòng giáo dục thành phố rằng từ năm đó, về nguyên tắc, mỗi môn thi chung kết cấp tỉnh không được để thí sinh của riêng một vùng hay một trường chiếm hết các suất đi tiếp. Khi cần thiết, có thể tăng thêm một giải nhất cấp tỉnh, để người cuối cùng được chọn dành cho thí sinh ở vùng có điều kiện giáo dục kém hơn, coi như một phần an ủi…
Chính sách Cố Triệt vừa nhắc đến về sau được nhiều tỉnh áp dụng, tuy chưa chắc đã ban hành công khai thành văn bản. Nhưng ở tỉnh Đông Hải, năm 2002 là lần đầu tiên có chuyện ấy.
Người làm nghề chặt măng cũng biết không thể chặt tận gốc, nếu không người ta sẽ nằm im mặc kệ.
Đội bóng bàn quốc gia cũng hiểu rằng gặp đối thủ yếu thì nên nhường một hai điểm, chứ đừng thắng trắng. Có thế, các nước khác mới còn muốn chơi môn bóng bàn này.
Lục Thám U xâu chuỗi những khúc quanh trong lời Cố Triệt, chợt hiểu ra, kinh ngạc kêu lên:
- Vậy là Trương Minh gặp may thật! Cậu ta được hưởng lợi từ chính sách lấy người làm gương, giống như người xưa treo thưởng mua xương ngựa quý để thu hút nhân tài? Cấp trên muốn đưa cậu ta ra làm gương, để thí sinh ở nơi khác còn tin rằng họ có thể tiếp tục thi đấu sao?
Cố Triệt khoát tay:
- Cũng không cần nói vậy. Bây giờ tôi nghĩ thông rồi, chẳng hề bất phục cậu ta. Ít nhất phải thừa nhận ngữ văn và ngoại ngữ của Trương Minh tốt hơn tôi, nên cậu ta không lo việc dồn quá nhiều sức cho cuộc thi sẽ làm ảnh hưởng đến chuyện ôn thi đại học.
- Hơn nữa, khi mọi người đều tuyệt vọng, bỏ cuộc để tập trung cứu vãn những môn yếu, cậu ta vẫn kiên trì đến cùng. Đó cũng là thắng lợi của ý chí. Cơ hội chỉ dành cho người đã sẵn sàng. Trời có rơi bánh xuống, người dậy sớm mới kịp nhặt.
- Còn tôi, trong chuyện này, đã không gắng nổi qua quãng tối tăm nhất trước bình minh. Hai tháng sau khi có kết quả chung kết tỉnh, tôi sống như kẻ mộng du vì hối hận, cứ ngỡ mình vừa đánh rơi cả gia tài.
- Đêm nào ngủ, tôi cũng mơ thấy một cảnh trong bộ phim truyền hình mới nổi lúc bấy giờ. Số phận chĩa súng săn vào đầu tôi, gào lên: “Cơ hội đưa tận tay mà mày chẳng biết nắm! Cơ hội đưa tận tay mà mày chẳng biết nắm!”
- Dạo trước, sau khi vượt qua được chuyện đó, cuối cùng tôi cũng tỉnh ngộ. Tôi khắc sâu câu “Cơ hội chỉ dành cho người đã sẵn sàng” vào lòng. Từ nay về sau, đã xác định mục tiêu thì tôi sẽ cắn răng theo đến cùng, quyết không buông tay.
Trước khi sống lại, Cố Triệt quả thật đã làm được như vậy. Ở kiếp trước, ngoài hai lần vấp ngã nặng nề trong kỳ thi Olympic lớp mười hai và kỳ thi đại học, suốt hơn hai mươi năm sau đó, hễ hắn đã nhắm một mục tiêu và biết hướng đi không sai, hắn liền dốc hết sức theo đuổi, bám riết không buông cho đến khi đạt được.
Bài học cay đắng đến thế, đời người trải qua một lần là đủ. Nếu lại để chuyện ấy xảy ra lần thứ hai, chẳng khác nào phụ bạc phần đời còn lại của mình.
Dĩ nhiên, ở kiếp trước, hắn phải mất mấy năm mới thật sự vượt qua được khúc mắc ấy. Nay sống lại, hắn có thể bỏ qua những quanh co giữa chừng, đi thẳng đến phiên bản hoàn thiện nhất về bản lĩnh và tâm lý.
Còn Lục Thám U thì nào biết những chuyện ấy. Hôm nay nghe hắn kể xong, nàng bỗng hiểu ra, tự cho rằng mình đã tìm được nguyên nhân. Nàng nghĩ sự thay đổi lớn lao, vẻ trưởng thành hẳn lên của Cố Triệt trong một thời gian ngắn đều bắt nguồn từ chuyện đó.
“Đúng là như cách cả một đời… Hồi trước, ấn tượng của mình về cậu ấy chỉ là học giỏi, bền chí, chịu khó. Xét về độ chín chắn, có khi mình còn hơn cậu ấy. Sau khi trải qua bao trắc trở như vậy, chẳng trách bây giờ cậu ấy hơn mình ở mọi mặt.”
Ý nghĩ ấy cuộn lên trong lòng Lục Thám U. Nàng thấy mặt mình chắc đang nóng bừng, đành quay tiếp sang phía cửa sổ xe, tim đập thình thịch.
May mà bầu không khí kín đáo đầy xao xuyến ấy không kéo dài lâu.
Chiếc Phỉ Thắng lao vun vút trên đường cao tốc ven biển. Dù đã đi vòng, quãng đường vốn phải mất hai tiếng đi xe buýt vẫn chỉ tốn hai mươi phút.
Ra khỏi đường cao tốc, xe nhập lại vào dòng người đông đúc. Lục Thám U vội vuốt lại mái tóc, điều chỉnh tâm trạng:
- Vẫn thả cậu ở chỗ cũ nhé? Thi đại học xong rồi, chẳng cần phải khách sáo như trước nữa. Làm thế chẳng giống bạn bè chút nào. Trời sắp đổ mưa giông rồi.
Cố Triệt thoáng ngẩn ngơ, cố nhớ lại một lúc mới hiểu Lục Thám U đang nói gì.
Thì ra trước khi sống lại, vì không giỏi giao tiếp, lại sợ bị bạn học nhà giàu coi thường, hắn không muốn để Lục Thám U nhìn thấy căn nhà cũ kỹ trong xóm chài của gia đình.
Suốt ba năm trung học, hắn đi nhờ xe nàng hơn hai mươi lần, nhưng chưa lần nào dám nhờ nàng dừng ngay trước cửa nhà mình.
Lần nào hắn cũng lấy cớ không muốn làm phiền nàng đi vòng, bảo nàng dừng ở ngã ba giữa nhà họ Lục và nhà họ Cố, đoạn đường cuối cùng hắn tự đi bộ về.
Thỉnh thoảng thời tiết quá xấu, mưa to tuyết lớn, Lục Thám U thương tình nhất quyết đưa hắn đến tận nhà. Khi ấy, hắn lại viện một cái cớ nghe càng đường hoàng hơn:
“Mẹ tôi nghiêm lắm, cứ sợ tôi yêu sớm ảnh hưởng đến việc học. Nếu bà thấy con gái đưa tôi về, tôi sẽ bị đánh.”
Có cái cớ ấy, Lục Thám U cũng không nài nỉ nữa.
Nhưng có lẽ giờ cớ đó không còn dùng được. Thi đại học đã kết thúc, hắn lại thi đỗ vào một trường đại học thuộc nhóm chín trường hàng đầu. Dù cha mẹ có lo con trai yêu sớm đến đâu, cũng chẳng đến mức lấy cớ đó để đánh hắn nữa.
Ông trời dường như cũng không chiều lòng người. Đang giữa mùa hè, phần lớn thời gian trời quang mây tạnh, chỉ trước buổi trưa thường có mưa giông. Lúc này đúng vào một cơn như thế.
Đứng trước lời mời lần nữa của Lục Thám U, Cố Triệt nghĩ rất nhanh rồi lập tức quyết định:
- Cảm ơn cậu. Cứ thả tôi ở chỗ cũ, nhưng rẽ sang phía tây thêm một hai trăm mét là được.
Lục Thám U càng tò mò:
- Thì ra nhà cậu ở đó à? Nói rõ hơn đi. Đã rẽ rồi thì phải đưa đến tận cửa chứ.
Quen Cố Triệt bao năm, cuối cùng nàng cũng có thể biết nhà hắn ở đâu.
Nhưng Cố Triệt vẫn khéo léo né tránh câu hỏi. Hắn nói, giọng điệu bình thản mà không hề tự ti:
- Không phải. Trước đây cậu đưa tôi về đều là buổi chiều tan học, dĩ nhiên tôi phải về nhà. Hôm nay mới gần trưa, bố mẹ tôi đang bận nhất, trong nhà chẳng có ai.
Lục Thám U càng tò mò hơn:
- Vậy cậu đi đâu?
Cố Triệt đáp:
- Đến tiệm của mẹ tôi.
Lục Thám U chợt nhớ ra:
- Tôi nhớ rồi. Trước đây tôi có hỏi nhà cậu làm nghề gì. Cậu bảo mẹ mở nhà hàng.
Nghe vậy, chính Cố Triệt cũng thấy buồn cười.
Hồi trước, khi còn trẻ, lòng tự trọng lại nhạy cảm, hắn chẳng quên tô vẽ gia cảnh trước mặt cô bạn thân thiết.
Cha hắn chỉ có một hai chiếc thuyền đánh cá cũ nát, vậy mà hắn nói như thể nhà mình có cả một đội tàu. Mẹ hắn khi ấy chỉ bày một quầy đồ nướng, chuyện mua mặt bằng vẫn còn nằm trên giấy. Thế mà bạn học nữ hỏi đến, hắn đã bảo mẹ mở nhà hàng.
May mà bây giờ câu ấy không còn là nói dối. Hai năm trước, mẹ hắn là Sở Tú đã dành dụm đủ tiền mua mặt bằng, giờ quầy hàng rong coi như đã có chỗ đứng đàng hoàng. Dù theo diễn biến vốn có, nếu không nhờ Cố Triệt kiếm tiền trả góp, nửa năm sau cửa tiệm của mẹ hắn vẫn sẽ bị ngân hàng thu hồi rồi đem bán đấu giá.
Nghĩ đến đây, Cố Triệt càng quyết tâm giúp mẹ trả nợ, giữ lại cửa tiệm. Chuyện ấy không chỉ liên quan đến tiền bạc, mà còn là tấm bình phong che đậy câu khoác lác thuở thiếu thời của hắn, mang một ý nghĩa đặc biệt.
Trong đầu Cố Triệt còn đang nghĩ ngợi lung tung thì xe đã đến nơi. Hắn còn chưa kịp mở cửa xe, đã thấy mẹ mình mặc tạp dề, vội vã chạy ra.
Lúc này chưa đến mười một giờ, chưa tới giờ cao điểm ăn trưa nên cửa tiệm khá vắng khách.
Gia đình đang phải gồng gánh khoản nợ lớn, mẹ hắn đương nhiên nóng lòng kiếm thêm khách. Người buôn bán nhỏ thường tinh mắt, từ xa thấy xe sang giảm tốc tấp vào lề, bà liền cầm thực đơn in trên tờ quảng cáo, lớn tiếng mời chào:
- Ông chủ, ăn hải sản nướng không? Cả Ân Thành chẳng chỗ nào thật thà hơn quán nhà tôi đâu. Hải sản đưa thẳng từ cảng cá về, ai ăn rồi cũng khen ngon!
Cố Triệt không ngờ lại gặp cảnh này. Tiệm nhà hắn cũng thuê một cô phục vụ, thường ngày những chuyện như vậy đều do cô ấy làm.
Nhưng chẳng có gì phải ngượng, cứ đường hoàng đối diện là được.
Cố Triệt vội xuống xe:
- Mẹ, bạn học tiện đường đưa con về thôi. Trời đang mưa, mẹ chạy ra đây làm gì?
Vừa nói, hắn vừa đỡ mẹ vào dưới mái hiên, cầm miếng giẻ treo bên cạnh lau những hạt mưa vừa đọng trên lưng bà.
Ban đầu, Lục Thám U không định xuống xe, cũng không nghĩ sẽ gặp người nhà Cố Triệt. Nàng chỉ muốn đưa hắn đến tận cửa.
Nhưng nghe hắn gọi mẹ, nàng không tiện lẳng lặng bỏ đi, đành xuống xe chào hỏi:
- Cháu chào dì, cháu là bạn học của Cố Triệt, tên Lục Thám U. Cố Triệt tốt với cháu lắm. Lần này điền nguyện vọng thi đại học, cậu ấy giúp cháu rất nhiều, nếu không cháu cũng chẳng dám đăng ký vào Đại học Đông Hải.
Sở Tú theo phản xạ nhìn kỹ Lục Thám U. Ánh mắt bà lập tức chan chứa vẻ quý mến, khen ngợi và cảm khái, nhưng tuyệt nhiên không hề kinh ngạc:
- Cháu là Tiểu Lục… cô Lục phải không? Mau vào trong đi. Đã phiền cháu đưa Tiểu Triệt về, dì ngại quá. Đúng là con nhà khuê các, dì vừa nhìn đã nhận ra. Chẳng phải cháu có trong tấm ảnh tốt nghiệp cấp hai của Tiểu Triệt sao?
Người nhà Cố Triệt chưa ai gặp Lục Thám U ngoài đời, nhưng Sở Tú chắc chắn biết con trai mình có cô bạn học ấy.
Dù sao, hồi cấp hai Lục Thám U từng ngồi cùng bàn với Cố Triệt suốt hai năm. Về nhà, hắn hẳn cũng đôi lần nhắc đến nàng.
Lúc tốt nghiệp cấp hai, cha mẹ cũng hỏi: “Trong lớp con còn ai thi đỗ vào trường cấp ba Trấn Dương không?” Mỗi lần trả lời, Cố Triệt khó tránh khỏi chỉ vào ảnh tốt nghiệp, nói cho cha mẹ biết người nào là Lục Thám U.
Ba năm trước, lần đầu nhìn thấy Lục Thám U trong ảnh tốt nghiệp của con trai, Sở Tú đã ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của nàng. Ấn tượng ấy sâu đậm đến mức không quên nổi.
Ba năm qua, Lục Thám U chịu nhiều áp lực, dồn hết sức học hành, lại cách ngày giải nghệ thể thao thêm ba năm. Nàng đã đẫy đà hơn hồi mới tốt nghiệp cấp hai chừng mười cân, trái lại không còn ở thời kỳ nhan sắc rực rỡ nhất.
Vì thế, khi gặp nàng, Sở Tú chẳng hề ngạc nhiên trước nhan sắc ấy. Bà chỉ nghĩ: “Con trai mình sao xứng với một cô tiểu thư vừa giỏi giang, vừa có học thức, lại hiểu lễ nghĩa đến thế? Nhìn thêm vài lần cũng thấy mình tổn phúc.”
Sau mấy câu khách sáo, Sở Tú đương nhiên phải lên tiếng mời:
- Đã đến đây rồi, sắp tới bữa trưa, cháu nể mặt ở lại dùng bữa nhé. Bảo cả tài xế vào nghỉ chân luôn. Cháu có kiêng món hải sản nào không? Trước hết nướng một tá hàu với hai con cá chim vàng cho cháu nếm thử. Ở thành Ngân, cháu chẳng thể tìm được chỗ nào ngon hơn đâu…
Lục Thám U nghe vậy thì ngượng ngùng. Dù sao hôm nay cũng là lần đầu nàng gặp cha mẹ Cố Triệt. Hơn nữa, nếu không về nhà ăn cơm, nàng sẽ phải chịu một phen tra hỏi.
Nhưng Sở Tú đã hạ mình đến mức ấy, ngay cả câu “nể mặt ở lại” cũng nói ra, rõ ràng bà biết gia cảnh nhà nàng. Lục Thám U sợ bà nghĩ mình chê quán ăn, rồi sinh lòng nhạy cảm.
Trong lúc cấp bách, nàng nghĩ nhanh vài giây, nở nụ cười dịu dàng:
- Dì khách sáo quá. Cố Triệt cũng thật là, chẳng coi cháu là bạn bè gì cả, đến quán này là của nhà mình mà cũng không nói cho cháu biết. Cháu đã đi ngang đây bao lần rồi, người trong công ty của ba cháu đều khen đồ ăn ở đây ngon lắm. Nhưng hôm nay ở nhà đã dọn cơm sẵn rồi, lần sau cháu nhất định sẽ ở lại. À, hôm kia Cố Triệt còn nói sẽ mời những bạn học đỗ Đại học Đông Hải như bọn cháu đi ăn đồ nướng. Lần ấy cháu nhất định bắt cậu ấy mời ở đây, nếu không thì không tính.
Nghe nàng nói vậy, Sở Tú thấy thể diện và lễ nghĩa đều vẹn cả. Bà không cố giữ nữa, chỉ nhìn nàng đầy vẻ yêu mến rồi tiễn nàng lên xe.
Chiếc Phaeton chạy xa dần, Sở Tú mới thở dài:
- Ôi, con gái nhà giàu đúng là vừa xinh đẹp, học hành lại giỏi, ăn nói cũng lễ phép. Con cũng thật làm bố mẹ nở mày nở mặt. Là bố mẹ có lỗi với con.
Cố Triệt nghe mà trán gần như phủ kín những vạch đen:
- Mẹ nói linh tinh gì vậy? Con có bạn học, có bạn bè đàng hoàng. Bố mẹ cần gì phải thấy có lỗi với con?