Chương 383: Bàn chuyện chính sự
Anna lập tức lao vào lòng Cao Đức.
Đã có mấy ngày trông trẻ, Cao Đức bế nàng lên bằng một tay hết sức thành thạo.
Anna vòng tay ôm cổ hắn, trông vui vẻ ra mặt, hẳn vì đã lâu không gặp Cao Đức nên mới mừng đến thế.
Nhưng nếu nhìn kỹ, sẽ thấy đôi mắt trong veo của nàng thoáng ánh lên vẻ ranh mãnh ngây thơ chỉ trẻ con mới có.
- Ở Phượng Hoàng, con sống quen chưa? Điều kiện nơi này không bằng bên ngoài, mà…
Cao Đức ngừng lại, mỉm cười nói tiếp:
- Trời cũng lạnh hơn bên ngoài.
Lạnh hơn một chút ư? Aisha thầm nghĩ. Nàng vội đáp:
- Có được nơi yên ổn thế này, để hai chị em tôi không phải ngày ngày nơm nớp lo sợ, tôi đã mãn nguyện lắm rồi.
Thật ra nàng muốn hỏi cho rõ chuyện “Bắc Cảnh chi vương” là thế nào, và vì sao Cao Đức lại có mặt ở đây.
Nhưng trước hết, nàng thấy hỏi chuyện ấy không tiện. Hơn nữa, Sunaifa vẫn đang đứng bên cạnh.
Đó là một Pháp sư Ngũ Hoàn. Dù còn trẻ đẹp đến đâu, Aisha vẫn hết mực kính sợ nàng.
- Không mời bọn ta vào ngồi sao? Cao Đức mỉm cười hỏi.
Lúc ấy Aisha mới sực tỉnh, vội mời hai người vào nhà.
Trong nhà đương nhiên chẳng có trà nước gì để đãi khách.
Cao Đức ngồi xuống bên bàn đá, để Anna ngồi gọn trên đùi mình.
Anna ngoan ngoãn nép vào lòng hắn như mèo con, nhưng đôi mắt cứ láo liên nhìn quanh.
- Cô thấy nơi này thế nào?
Cao Đức chẳng để tâm đến bao ý nghĩ đang cuộn lên trong lòng Aisha, hỏi thẳng.
Câu hỏi ấy rõ ràng nằm ngoài dự liệu của nàng. Aisha sững ra một lúc rồi mới dè dặt đáp:
- Khác hẳn Bắc Cảnh trong ấn tượng của tôi. Nơi này tràn đầy sức sống.
- Theo cô, Phượng Hoàng hiện giờ có vấn đề gì? Hãy nhìn từ góc độ của người cai trị.
Cao Đức ngắt lời xã giao của Aisha, đi thẳng vào chuyện chính.
Aisha cũng thôi khách sáo. Nàng suy nghĩ cẩn thận rồi mới đáp:
- Theo tôi, vấn đề lớn nhất của Phượng Hoàng lúc này là phát triển quá nhanh, bộ máy quản lý không theo kịp.
- Theo tôi biết, bộ tộc Băng Chân trước nay vẫn theo chế độ Chiến Mẫu, do các trưởng lão cùng nhau bàn bạc. Cách tổ chức ấy còn khá thô sơ, mà chẳng ai thật sự có kinh nghiệm hay năng lực quản lý một thành phố.
- Trước kia, chuyện đó không thành vấn đề. Dân trong thành phần lớn đều là người của bộ tộc Băng Chân, cả nơi này vẫn mang dáng dấp một bộ lạc, cách quản lý đơn giản như vậy đã đủ dùng.
- Nhưng Phượng Hoàng đang lớn mạnh rất nhanh, ngày càng có nhiều bộ tộc khác gia nhập. Nơi đây dần chuyển mình từ một bộ lạc thành thành phố, thậm chí có thể nói là một nước nhỏ. Muốn cai quản nó, tất nhiên phải có bộ máy quản lý tốt hơn.
Nói xong, Aisha dè dặt liếc nhìn Sunaifa vẫn im lặng từ đầu đến giờ. Thấy nàng không tỏ vẻ bất mãn, Aisha mới khẽ thở phào.
- Theo cô, có cách nào giúp việc quản lý theo kịp tốc độ phát triển của Phượng Hoàng không? Cao Đức lại hỏi.
Aisha rơi vào trầm tư.
Câu hỏi này chẳng dễ trả lời, bởi phải xét đến tình hình thực tế ở Bắc Cảnh.
Mà đã thiếu thốn đủ đường thì người tài giỏi đến mấy cũng khó xoay xở. Cũng như muốn tìm một cô gái trong trắng ở chốn mua vui, điều ấy chẳng khác nào chuyện viển vông.
Bắc Cảnh cũng vậy. Chế độ bộ lạc đã kéo dài bao năm, biết tìm đâu ra người có tài quản lý thành phố, thậm chí cả quốc gia?
Suy nghĩ hồi lâu, Aisha mới lên tiếng:
- Trước mắt, cách tốt nhất là thu nhận các tộc trưởng của những bộ tộc mới gia nhập Phượng Hoàng, để họ tham gia vào bộ máy quản lý. Sau đó, cho mỗi người chọn những kẻ thích hợp trong bộ tộc mình, tạm thời dựng lên một đội ngũ quan lại đủ dùng, giải quyết chuyện trước mắt rồi tính tiếp.
Cách này tất nhiên có lắm điều bất cập, nhưng không nghi ngờ gì, đó là lựa chọn thích hợp nhất với tình hình hiện giờ.
Ít nhất Aisha là nghĩ như vậy.
- Để các tộc trưởng chọn người trong bộ tộc mình, rồi lập thành bộ máy quản lý. Vậy những người ấy sẽ nghe lời tộc trưởng của họ hay nghe lời chúng ta? Khi giải quyết công việc, họ liệu có thiên vị bộ tộc mình không? Cao Đức điềm nhiên hỏi.
- Chuyện ấy khó tránh, nhưng cũng chẳng còn cách nào tốt hơn.
Aisha hiểu rõ những điều Cao Đức vừa nói. Nhưng như nàng đã nghĩ, cân nhắc thiệt hơn thì đây vẫn là cách tốt nhất lúc này.
- Giả sử… Cao Đức ngừng lại, chậm rãi nói, - ta chia các công việc trong thành thành từng mảng, giao cho từng bộ phận phụ trách. Sau đó, ta sẽ tuyển người trong khắp Phượng Hoàng, từ bộ tộc Băng Chân đến những bộ tộc mới gia nhập, cho họ vào tòa thị chính, làm việc trong các bộ phận ấy, đảm nhiệm những chức vụ gọi là quan chức.
- Ừm, ở Phượng Hoàng, họ sẽ được gọi là công chức. Cô thấy thế nào?
Aisha ngây người. Một lúc lâu sau, nàng mới mở to mắt:
- Ý ngài là tuyển chọn công khai, ai cũng có cơ hội làm quan, làm công chức ư? Kể cả dân thường?
- Nếu họ có đủ năng lực, vì sao lại không được? Cao Đức hỏi ngược.
- Hơn nữa, ở Bắc Cảnh chỉ có pháp sư và người thường, chứ không có quý tộc với dân thường. Ở đây xưa nay vốn chẳng có cái gọi là quý tộc.
- Nhưng…
Aisha ấp úng hồi lâu, cuối cùng vẫn không nghĩ ra được vế sau.
Kinh nghiệm mách bảo nàng rằng điều Cao Đức nói không hợp lẽ thường.
Khi còn là một công chúa hoàng gia được nuôi dạy chu đáo, Aisha từng học bài bản về việc cai trị và tổ chức một quốc gia. Nàng hiểu rõ cơ cấu của nhiều nước trên đại lục Nolan, kể cả hai cường quốc là Vương triều Kim Tước Hoa và Thánh Đế quốc.
Ngoài ra, nàng cũng biết đôi chút về cơ cấu của Vương triều Mễ Hi Nhĩ, một nước ở tận đại lục khác.
Bởi vậy, dù Cao Đức định dùng cách nào để cai quản Phượng Hoàng, nàng hẳn cũng không thấy lạ, thậm chí còn có thể góp vài lời khuyên.
Đáng lẽ phải là thế.
Nhưng những điều Cao Đức vừa nói, nàng chưa từng nghe qua, thậm chí chưa bao giờ nghĩ đến.
Bộ máy cai quản Phượng Hoàng trong dự tính của Cao Đức hoàn toàn mới mẻ, tận gốc đảo lộn những lề lối cũ.
Nói đảo lộn tận gốc là sao?
Vương triều Kim Tước Hoa theo chế độ quân chủ, còn Thánh Đế quốc do nghị viện cai quản. Thoạt nhìn, đó là hai mô hình quốc gia hoàn toàn khác biệt.
Nhưng ấy chỉ là cách nhìn hời hợt của người ngoài.
Xét đến cùng, cách vận hành của hai bên có cùng một nền tảng: nhà vua hoặc nghị viện, tức tầng lớp thống trị cao nhất, ban hành mệnh lệnh. Các đại thần nhận lệnh rồi lo thi hành.
Còn thi hành ra sao lại do các đại thần tự quyết, chẳng có một khuôn phép thống nhất nào.
Ngoài những thỏa thuận kín hoặc quan hệ lợi ích riêng, giữa các đại thần vốn chẳng có liên hệ công khai nào.
Sở dĩ như vậy là vì nhà vua hoặc nghị viện bổ nhiệm đại thần, nhưng đội ngũ dưới quyền lại do chính đại thần tự mình dựng nên.
Ở điểm này, các đại thần có quyền tự quyết rất lớn.
Dĩ nhiên, để ngăn họ lạm dụng quyền ấy, những chức vụ quan trọng vẫn phải được trình lên nhà vua phê chuẩn.
Nhưng phần lớn chức vụ còn lại, nhất là những vị trí phục vụ trực tiếp cho đại thần và các chức vụ cấp thấp, đều do đại thần tự ý bổ nhiệm.
Không cần nghĩ cũng biết, họ ắt sẽ trọng dụng thân tín, người trong gia tộc, thậm chí cả thành viên các gia tộc phụ thuộc, lấy mình làm trung tâm mà kết thành một nhóm lợi ích chính trị khổng lồ.
Cái giá phải trả cho quyền tự quyết quá lớn ấy là tiền lương của đám người dưới quyền cũng do quý tộc tự lo, chứ không phải do quốc gia cấp phát.
Dĩ nhiên, so với những lợi ích khổng lồ mà phe phái chính trị có thể thu về, chút tiền lương ấy chẳng đáng là bao.
Quyền và tiền vốn chẳng rời nhau. Có quyền trong tay, tiền bạc sẽ tự tìm đến như ong thấy mật.
Cũng vì vậy, muốn làm đại thần, nắm giữ quyền lực, trước hết phải xuất thân quý tộc, hoặc là Pháp sư Cao Hoàn có đủ tiền tài và danh vọng để chiêu mộ người theo mình.
Trong chế độ ấy, một kết cục tất yếu là quốc gia càng tồn tại lâu, giai tầng càng bị đóng cứng.
Những chức vụ quan trọng, tức vị trí đại thần, sẽ bị quý tộc nắm chặt trong tay. Dân thường xuất thân thấp hèn hầu như chẳng có hy vọng phá vỡ xiềng xích ấy.
Nền tảng chính trị này đã tồn tại từ khi Vương triều Kim Tước Hoa, triều đại đầu tiên của loài người, được lập nên.
Thời cuộc đổi thay, quốc gia vì những căn bệnh cố hữu của chế độ ấy mà gặp bao phen khốn đốn, nhưng chưa từng có gì thay đổi.
Không ai thay đổi được, mà cũng chẳng ai từng nghĩ đến chuyện đổi thay.
Dường như điều ấy đã trở thành chân lý mặc định.
Vậy mà giờ đây, Cao Đức lại muốn xây dựng một chế độ chính trị hoàn toàn khác biệt với mọi nước trên thế gian.
Theo lời hắn, ở Phượng Hoàng, không chỉ đại thần mà cả những người dưới quyền họ cũng do tòa thị chính tuyển dụng và trả lương.
Trong trường hợp ấy, họ chẳng còn là thuộc hạ riêng của đại thần nữa, mà đều thuộc về bộ máy của Cao Đức và Sunaifa, chỉ khác nhau ở chỗ nắm quyền nhiều hay ít.
Nói cách khác, nếu một đại thần làm việc không ra gì, Cao Đức có thể trực tiếp cách chức, bổ nhiệm người khác thay thế, hoặc cất nhắc một người từ dưới lên.
Trước kia, chuyện đó thật không sao tưởng tượng nổi.
Trong chế độ cũ, muốn bãi chức một đại thần không chỉ đơn giản là thay một người. Cả đội ngũ dưới quyền cũng phải sắp xếp lại từ đầu.
Hơn nữa, mỗi lần thay đại thần thường kéo theo thay đổi lớn về đường lối chính sách. Việc thay người trong bộ máy cũng chính là khâu then chốt khi chuyển giao quyền lực.
Cách làm của Cao Đức sẽ phá vỡ thẳng tay giới hạn lâu nay, rằng chỉ quý tộc và Pháp sư Cao Hoàn mới được làm đại thần, mới có quyền lực.
Đương nhiên, đem chế độ ấy áp dụng vào bất cứ quốc gia nào khác cũng khó mà thành công.
Quý tộc và Pháp sư Cao Hoàn là nền tảng của một quốc gia, còn chế độ hiện hành cũng chính là nền tảng của quý tộc.
Đụng đến gốc rễ của họ, họ hoàn toàn có thể liên thủ lật đổ người cầm quyền trước.
Nhưng ngẫm kỹ, Aisha lại nhận ra ý tưởng của Cao Đức không phải chuyện viển vông. Thậm chí, có lẽ chỉ trên mảnh đất Bắc Cảnh này nó mới có cơ hội bén rễ nảy mầm.
Bởi Bắc Cảnh không có quý tộc, còn dân chúng lại kính sợ Chiến Mẫu và Cao Đức gần như sùng bái một người.
Trong tình cảnh ấy, Sunaifa và Cao Đức muốn thi hành chế độ hay chính sách nào cũng khó gặp phải sự chống đối.
Một chuyện nữa là, nếu toàn bộ công chức đều do tòa thị chính tuyển dụng, tiền lương phải chi trả sẽ thành gánh nặng lớn với người cai trị.
Nhưng với Phượng Hoàng, ít nhất là Phượng Hoàng hiện giờ, đó không phải vấn đề. Bắc Cảnh còn chưa có hệ thống tiền tệ, nói gì đến chuyện trả lương.
Dẫu vậy, khó khăn vẫn có.
- Với điều kiện hiện nay của Bắc Cảnh, chẳng thể tìm đủ người thích hợp làm công chức. Aisha, giờ đã thực sự bước vào cuộc bàn bạc, nghiêm túc nói với Cao Đức.
- Vì vậy, hiện nay Phượng Hoàng chỉ lập ba bộ phận. Một là Bộ Nông nghiệp, lo chuyện lương thực. Một là Cục Trị an. Bộ phận còn lại là Bộ Giáo dục.
- Bộ Giáo dục?
- Phụ trách việc dạy học. Ta muốn phổ cập giáo dục cho toàn dân ở Phượng Hoàng. Không cần ai cũng thành tài, nhưng ít nhất người Bắc Cảnh phải biết đọc, biết viết, biết tính toán. Những người học giỏi hơn có thể được học lên cao.
- Chỉ cần mọi người đều biết đọc biết viết, dù ta muốn tuyển bao nhiêu công chức cũng có thể tìm được người thích hợp. Đến lúc đó, không phải tòa thị chính thiếu người tài, mà là người tài thiếu chỗ làm.
- Mà bộ máy này cũng sẽ thúc đẩy việc phổ cập giáo dục.
- Bởi hiện giờ, phần đông người Bắc Cảnh chưa hiểu đúng tầm quan trọng của việc học. Họ chỉ chịu cho con em đến trường vì kính trọng và tin phục ta cùng Sunaifa.
- Nói đạo lý với họ, họ khó lòng hiểu được mà tiếp nhận. Nhưng nếu để họ biết rằng học hành tử tế, sau này sẽ có cơ hội vào tòa thị chính làm công chức, địa vị được nâng cao, đến khi hệ thống tiền tệ được lập nên còn có thể nhận mức lương hậu hĩnh, thì…
- Thì họ sẽ coi trọng chuyện học, thậm chí chủ động bảo con cái rằng phải đến trường học hành tử tế. Aisha tiếp lời.
Thật là một “âm mưu” đáng sợ… Anna, cô bé vốn chẳng ham học, đang ngồi trên đùi Cao Đức, nghe chị mình và “anh Cao Đức” nói chuyện mà mắt chớp lia lịa, chỉ thấy sống lưng lạnh toát.
- Cô thấy có khả thi không? Cao Đức chăm chú nhìn Aisha.
- Khả thi! Aisha gật mạnh.
Ban đầu nghe qua, chế độ này quả thật kinh thiên động địa. Nhưng chỉ cần suy xét kỹ, người ta sẽ nhận ra những ưu điểm mà nó đem lại nếu được thực hiện.
Chất lượng lẫn tốc độ thi hành mệnh lệnh đều có thể tăng vọt.
Khi ai cũng có cơ hội trở thành công chức, cả quốc gia sẽ tràn đầy sinh khí, người người đều hăng hái vươn lên.
Nếu có thể tùy lúc bổ nhiệm hay cách chức bất kỳ quan chức nào, nạn tham nhũng, ức hiếp dân lành và làm trái pháp luật cũng sẽ giảm đi đáng kể.
Quyền cai trị của người đứng đầu cũng sẽ đạt đến đỉnh cao…
Chỉ cần nghĩ thoáng qua, Aisha đã kể ra được hàng loạt ưu điểm.
- Như cô vừa nói, hiện giờ Phượng Hoàng rất thiếu người có tài quản lý. Theo những gì ta biết, trước khi Công quốc Tây Điện bị Công quốc Nga Phục Ca tiêu diệt, cô là công chúa Tây Điện, có nhiều kinh nghiệm trị quốc, lại được dân chúng Tây Điện hết mực công nhận…
Cuối cùng, Cao Đức cũng nói rõ mục đích chuyến đi của mình:
- Người như cô chính là nhân tài Phượng Hoàng đang cần nhất. Ta muốn mời cô làm người đứng đầu một bộ phận mới sắp thành lập ở tòa thị chính, Văn phòng. Chức danh là Chủ nhiệm Văn phòng, kiêm Phó Bộ trưởng Bộ Giáo dục. Cô có bằng lòng không?