- Quán trà của các anh tiện cho bà con thật đấy, cho tôi một bát!
- Tôi ở Đường Sơn đây. Ai nghĩ ra cách này vậy? Hay lắm!
- Hợp tác xã của các anh mai không bị dẹp chứ? Ôi chao, trước cổng nhiều người qua lại, có quán trà nước thế này tiện biết bao.
- Đây là trà hoa nhài phải không? Tôi nhấp một ngụm là nhận ra ngay. Để tôi mách các anh một mẹo: cứ nấu sẵn một nồi lớn từ trước, rồi rót vào ấm. Bếp lò chỉ dùng để giữ nóng, như vậy sáng nào mở quán cũng có trà bán ngay…
Có người mở hàng trước, những người khác cũng thôi ngần ngại.
Thời buổi này, nhổ một bãi nước bọt xuống đường cũng có khối người đứng xem, huống hồ chuyện mới lạ thế này. Dù có khát hay không, ai nấy cũng mua một bát. Giá chỉ hai xu, chẳng ai chê trà dở. Nhưng lời ăn tiếng nói của nhiều người vẫn lộ vẻ coi thường hợp tác xã.
Chẳng ai đứng ra cử, vậy mà Hoàng Chiếm Anh tự nhiên thành người gánh vác chính. Nàng một tay bưng trà, một tay thu tiền, miệng còn phải chào hỏi khách, bận đến chân không chạm đất.
- Chị Anh! Chị Anh!
Một thanh niên bỗng chạy bổ tới, nói:
- Một ấm đã bán hết rồi, có đun thêm ấm nữa không?
- Bán hết rồi à?
Hoàng Chiếm Anh bước qua xem. Quả nhiên, ấm trà đã cạn sạch. Ban đầu nàng chẳng ôm hy vọng gì nhiều, nào ngờ đông người mua đến thế. Nàng vội nói:
- Đun đi, mau lên! Đừng để khách phải chờ!
Dặn xong, nàng quay đầu nhìn quanh, lập tức nổi giận.
- Trần Kỳ! Cậu làm gì đấy?
- Sao thế?
- Mọi người bận tối mắt tối mũi, còn cậu ngồi chồm hổm ở đó à?
- Tôi cũng đang bận mà!
Trần Kỳ ngồi xổm một bên, trông chẳng khác nào con chó già. Hắn chỉ lên đầu mình:
- Tôi đang tính toán vài thứ, đừng quấy rầy.
- Cậu…
Hoàng Chiếm Anh chỉ muốn đá cho hắn một cú. Nhưng nghĩ đến tình nghĩa cùng chung cảnh ngộ, nàng đành nhịn, quay lại tiếp khách.
Trần Kỳ vẫn ngồi xổm, mắt không rời dòng người qua lại. Hắn đếm xem người đi qua cổng vòm bao nhiêu lần, nhìn cách ăn mặc của họ, xem ai đi bộ, ai đạp xe, thậm chí ai ngồi ô tô. Hắn còn để ý xem có người nước ngoài nào không…
Quyền sở hữu quán trà này vốn rất mập mờ.
Lúc đầu mọi người góp được bốn mươi đồng, ai có bao nhiêu góp bấy nhiêu, khu phố cũng góp một phần. Xét theo nguyên tắc, quán thuộc về khu phố và toàn thể nhân viên. Nhưng thời ấy quy định chưa chặt chẽ, mặc nhiên vẫn tính là tài sản của khu phố.
Theo lời bà Vương, hiện giờ khu phố gánh chung cả lãi lẫn lỗ. Mỗi người được trả lương ba mươi sáu đồng một tháng. Quán kiếm được hay thua lỗ thì tiền lời cũng phải nộp lên khu phố.
Nhưng hợp tác xã kiểu này đều làm ăn có lãi. Khu phố gánh chung lãi lỗ rất dễ khiến việc chia chác bất công, làm mọi người sinh bất mãn. Vì vậy, sang năm nhà nước ban hành quy định mới, chuyển thành tự chịu lãi lỗ.
Trần Kỳ nhẩm tính sơ qua.
Mỗi người ba mươi sáu đồng, mười ba người, mỗi tháng hết bốn trăm sáu mươi tám đồng. Tính cả chi phí làm ăn, cứ cho tối đa là sáu trăm đồng.
Một bát trà giá hai xu. Bán ba vạn bát là thu được sáu trăm đồng, tức mỗi ngày một nghìn bát.
Làm ơn đi!
Đây là Tiền Môn đấy!
Ngày bán một nghìn bát, coi thường ai vậy? Bán gấp mấy lần cũng chẳng thành vấn đề.
Quán trà tồi tàn này có tương lai lắm.
Trần Kỳ vốn định chuồn đi. Bỏ Hoàng Chiếm Anh lại một mình, hắn cũng thấy áy náy. Bởi vậy hắn mới nghĩ cách làm ăn cho quán khấm khá hơn, để đến lúc bỏ đi còn yên lòng.
Từng đợt người kéo tới, xem mãi vẫn chưa chán.
Chớp mắt đã đến trưa. Bà Vương thấy họ làm việc ngày một quen tay, bèn về trước. Hoàng Chiếm Anh cuối cùng cũng có lúc rảnh để nghỉ. Nàng cầm hai chiếc bánh bột thô đi tới, ngồi phịch xuống đất:
- Phù, mệt chết mất!
- Vất vả rồi! Bữa trưa chỉ có thế này thôi à?
- Không thì sao?
- Sơ sài quá đấy!
Trần Kỳ cầm lấy một chiếc bánh, cắn một miếng. Bánh khô khốc, thô ráp. Hắn hỏi:
- Chưa cần cá thịt, đến chút dưa muối cũng không có à?
- Dưa muối ấy hả, để tôi hỏi…
Hoàng Chiếm Anh hỏi một cô gái. Cô gái mang tới một miếng củ cải muối nhỏ, còn liếc Trần Kỳ một cái rồi cố ý lầm bầm cho hắn nghe:
- Mọi người bận rộn cả, chỉ có vài người lười biếng, cứ như cậu ấm ấy. Hừ!
Trần Kỳ bật cười. Vài người lười biếng.
Hồi đi học, hắn cũng từng là “vài người lười biếng” trong miệng thầy giáo. Một thằng bạn thì bị gọi là “một số học sinh”, thằng khác là “có kẻ còn quá đáng hơn”, đứa nữa là “tôi không nói tên, tự biết trong lòng”. Bọn hắn tự xưng là Tứ Đại Thiên Vương của trường.
Trần Kỳ lặng lẽ bẻ đôi chiếc bánh, kẹp miếng củ cải muối vào giữa, tự làm cho mình một chiếc bánh kẹp củ cải muối khổng lồ.
Hoàng Chiếm Anh nhìn hắn:
- Tôi nhận ra rồi nhé, cậu càng ngày càng mê hưởng thụ vật chất. Lúc thì chê cái này, lúc thì chê cái kia. Sao nào? Muốn lái ô tô, ở nhà Tây, khôi phục chủ nghĩa tư bản à?
- Tôi đâu có bản lĩnh ấy. Đó là trí khôn của người đời sau.
Hắn vội lắc đầu, rồi hỏi:
- Sáng nay bán được bao nhiêu bát rồi?
- Bận quá, chưa kịp đếm. Dù sao việc buôn bán cũng khá lắm, giờ tôi có tinh thần làm việc rồi… À, lát nữa cậu phải phụ một tay đấy. Mọi người đều có ý kiến về cậu rồi, đừng làm mất đoàn kết.
- Ừ ừ, tôi làm đây!
Trần Kỳ ậm ừ đáp, vừa gặm chiếc bánh kẹp củ cải muối khổng lồ, vừa húp trà già bằng bát lớn. Đúng là hết sảy!
Bánh khó ăn quá, hắn nhai rất nhẹ nhàng, còn nhẹ hơn cả lúc chạm lưỡi cô nương.
Hắn mới ăn được nửa chiếc thì bên kia bỗng ồn ào. Hoàng Chiếm Anh bật dậy, lập tức chạy tới. Đám đông vây xem vẫn đông nghịt, nhưng đứng ngay phía trước là mấy gã thanh niên ăn nói bỡn cợt, cười hô hố.
- Chà! Lưu manh lang thang ở đâu tới đây?
- Lưu manh gì? Ăn nói cho đàng hoàng, người ta gọi là hộ kinh doanh cá thể!
- Tôi nghe nói hộ kinh doanh cá thể toàn là bọn mới ra tù mà?
- Ối chà!
Từ “lưu manh lang thang” vốn xuất hiện trong một văn bản thập niên năm mươi, tên là “Chỉ thị ngăn nông dân tự ý đổ xô vào thành phố”. Nói gọn lại, nó trở thành một cách gọi đầy miệt thị.
Hoàng Chiếm Anh can đảm đứng chắn phía trước, lớn tiếng hỏi gã thanh niên cầm đầu:
- Các anh làm gì đấy? Không uống trà thì tránh ra!
Nhìn cách ăn mặc, rõ ràng gã kia có công việc tử tế, được nơi làm việc chăm lo. Gã quái gở kêu lên:
- Chà, cô này dữ quá! Đúng là dân làm ăn cá thể có khác!
- Anh chẳng biết gì cả. Người ta không phải hộ kinh doanh cá thể, mà là hợp tác xã!
- Ồ, thì ra gọi là hợp tác xã à!
Mấy gã cười rộ lên.
Bọn chúng mỉa mai châm chọc, vậy mà đám đông đứng xem cũng bật cười. Chẳng ai bước ra ngăn cản, bởi ai nấy đều mặc nhiên chấp nhận sự phân biệt giữa các chỗ làm: đơn vị quốc doanh là bát cơm sắt, đơn vị tập thể thì bị người ta ghét bỏ. Còn hộ kinh doanh cá thể ư? Xin lỗi, đến chó cũng chẳng bằng.
Không thể trông mong ai cũng tử tế, huống chi định kiến của thời đại còn sâu nặng…
Mấy người cùng quán không nhịn được nữa, lần lượt lên tiếng:
- Các anh vô lễ quá đấy!
- Sao lại nói năng như thế?
- Đúng đấy, chúng tôi cũng làm việc đàng hoàng!
- Việc đàng hoàng gì? Thanh niên thất nghiệp chứ gì! Tưởng bọn tôi không biết à? Chẳng qua là kiếm đại việc gì đó để thu xếp cho các người thôi. Ai ngờ thật sự có người đi bán trà nước!
- Này, mai họ không dẹp các người à? Cuốn chăn gối rồi cút đi!
- Bài hát kia hát thế nào nhỉ?
Gã thanh niên cầm đầu đắc ý ra mặt, càng hăng hái nghêu ngao:
- A ba la cổ…
A ba la cổ…
Ồ ồ ồ…
Đó là khúc nhạc trong bộ phim Ấn Độ Người lang thang, sản xuất vào thập niên năm mươi, có tên Bài ca của Raj. Phim từng được chiếu trong nước, năm ngoái lại chiếu lại và gây tiếng vang dữ dội. Giai điệu bài hát bắt tai, dễ thuộc, chẳng mấy chốc đã lan khắp đường phố ngõ hẻm.
Hứa Kính Thanh dựa vào giai điệu ấy để viết nên Cô gái Thiên Trúc. Bạch Triển Đường trong Võ Lâm Ngoại Truyện cũng từng hát khúc này.
Thế hệ cha mẹ chúng ta, hầu như ai cũng từng nghe qua.
Dịch ra nghĩa là: “Lang thang khắp nơi… Lang thang khắp nơi…”
Bài hát vừa vang lên, một cô gái trong nhóm tức phát khóc. Mấy thanh niên khác mặt mày tái mét, nhưng chẳng biết đáp trả thế nào. Hoàng Chiếm Anh càng trợn mắt tức giận, sắp sửa lật bàn đánh người.
Bàn tay nàng nắm chặt thành quyền vẫn run lên. Chút tự hào vừa nhen nhóm trong lòng đã bị những lời mỉa mai kia dập tắt sạch.
Nhưng bên cạnh cơn giận, nàng còn thấy tự ti. Cớ sao mình lại phải đi bán trà bát lớn?
Dù sao nàng cũng là con gái. Trăm mối cảm xúc dồn lên, mắt nàng đỏ hoe, nhưng vẫn cố nén xuống.
- Các đồng chí, các anh thuộc đơn vị nào?
Đúng lúc ấy, một câu hỏi bỗng vang lên từ góc quán trà. Rồi một thanh niên lười nhác đứng dậy, bước lên mấy bước và hỏi lại:
- Các anh thuộc đơn vị nào?
- Anh có ý gì?
Gã cầm đầu ưỡn cổ hỏi vặn. Thấy hắn tiến lại gần, gã càng cười lạnh:
- Sao nào, muốn đánh nhau à?
- Đánh nhau ư? Không, không. Tôi chỉ muốn đến gặp lãnh đạo của các anh, hỏi ngay trước mặt ông ấy xem có phải nhân viên các anh được dạy phải khinh miệt người lao động không. Có phải họ không coi trọng đoàn kết, cứ việc chế giễu chị em chúng tôi, ra vẻ mình hơn người không?
- Anh dám!
Mặt gã cầm đầu biến sắc.
- Tôi đâu dám bằng anh?
Trần Kỳ chỉ tay ra sau lưng:
- Nhìn cho rõ nhé, chúng tôi thuộc Hợp tác xã Dịch vụ Sản xuất Đại Sách Lan, tổng cộng mười ba người. Anh mắng chúng tôi là bọn lang thang, mắng chúng tôi là tù nhân mới ra. Anh có biết cả thành phố có bao nhiêu thanh niên đang thất nghiệp không?
Bốn trăm nghìn!
Anh mắng cả bốn trăm nghìn người đấy!
Anh giỏi thật!
Trần Kỳ giơ ngón tay cái lên, nói liên tiếp như súng liên thanh:
- Báo chí đã đăng rồi. Thu xếp việc làm cho thanh niên thất nghiệp là chính sách của nhà nước, là việc lớn hàng đầu trong năm nay.
Từ lãnh đạo đến cán bộ khu phố, ai nấy đều lao tâm khổ tứ, vất vả lắm mới tìm cho chúng tôi một con đường sống. Thế mà cuối cùng còn phải chịu đám rác rưởi các anh khinh miệt, đứng đây nói lời mỉa mai, châm chọc sao?
Chúng tôi bán trà thì đã sao? Chúng tôi dùng sức lao động của mình đổi lấy tiền công. Chúng tôi đáng tự hào!
Các anh khinh người bán trà, khinh người lao động. Tổ tiên các anh là địa chủ chắc? Hay là tư bản khốn kiếp?
Nước Trung Hoa cũ sụp đổ được bao nhiêu năm rồi? Ba ngọn núi lớn lại quay về ư?
Các anh định khôi phục chủ nghĩa tư bản đấy à?
- Anh… anh đừng có nói năng hồ đồ!
Mặt gã kia xanh mét, lùi lại bằng những bước nhỏ.
Trần Kỳ nhanh hơn một bước, túm lấy cổ áo gã, giọng càng lúc càng lớn:
- Mười ba người chúng tôi không trộm không cướp, một lòng hướng về Tổ quốc. Tổ chức bảo chúng tôi đi đâu, chúng tôi đi đó. Vậy mà các anh đứng đây phun lời bẩn thỉu vào mặt chúng tôi!
Chúng tôi nghe lời tổ chức là sai à? Chúng tôi phục vụ nhân dân là sai à?
Chúng tôi đáng lẽ không nên ngoan ngoãn làm việc, mà phải khóc lóc đòi tổ chức sắp cho một công việc tốt hay sao? Trên đời làm gì có cái lý ấy!
Nói đi! Các anh thuộc đơn vị nào? Hôm nay tôi sẽ đến trước cổng đơn vị các anh dán báo chữ lớn, để mọi người đều nhìn cho rõ…
Trần Kỳ vung tay, gân cổ nổi cuồn cuộn. Trong khoảnh khắc ấy, tinh thần của Trương Ma Tử và Thang Sư Gia như nhập vào người hắn. Hắn gào đến khản cả giọng:
- Đây chẳng phải là bắt nạt người hiền lành hay sao!!!
(Cảm ơn đại gia jamesxu-SBZ đã tặng minh chủ. Hết mất rồi…)