Đầu tháng Tư.
Lại là một buổi sáng.
Cả nhà ăn sáng xong, Trần Kỳ mặc bộ quần áo màu xám, bên trong là chiếc sơ mi vải bông, dưới chân vẫn đôi giày vải đen đế đỏ. Hắn hí hửng đi bán trà nước, còn cha mẹ thì mặt mày ủ rũ, chỉ thiếu nước bày trò xử trảm trước cửa doanh trại để ngăn hắn lại.
- Con xem con đi, công việc đàng hoàng chẳng chịu làm, cứ nhất quyết tự hành mình.
- Mẹ còn lạ gì tính con nữa? Con có mặt dày mà đứng rao hàng không? Người ta đưa tiền, chắc con cũng chẳng biết đếm.
Vu Tú Lệ vừa khóc vừa sụt sùi. Trần Kỳ cạn lời:
- Mẹ đừng nói con như đồ ngốc thế chứ. Con còn khôn hơn khỉ ấy!
- Dù sao cũng phải cẩn thận. Làm không nổi thì về nói với cha mẹ.
Trần Kiến Quân cũng dặn thêm một câu.
Cuối cùng, Vu Tú Lệ còn cầm chiếc mũ bông định đội cho hắn. Trần Kỳ sống chết không chịu. Đội thứ này lên, nhan sắc của hắn sẽ trở nên khó lường, trên thì như Trần Quán Hy, dưới thì như Triệu Bản Sơn.
Hoàng Chiếm Anh vẫn đứng chờ bên cạnh. So với Trần Kỳ, cha mẹ nàng chẳng buồn để tâm đến nàng chút nào.
Trần Kỳ vẫy tay, Hoàng Chiếm Anh lặng lẽ theo sau, đối lập rõ rệt với hắn. Người biết chuyện thì thấy hai người đi bán trà nước; người không biết còn tưởng gã chồng hèn kia cuối cùng đã đưa đủ tám trăm nghìn tiền sính lễ để rước vợ về nhà.
Điểm tập kết ở lầu tên Tiền Môn.
Chỗ đó cách có vài trăm mét, hai người đi bộ, hơn mười phút là tới.
Trục đường chính giữa kinh thành chạy qua Cố Cung, Thiên An Môn, Đài tưởng niệm các anh hùng nhân dân và nhà tưởng niệm. Từ nhà tưởng niệm đi về phía nam là Tiền Môn, qua Tiền Môn lại đi tiếp về nam sẽ tới lầu tên. Tính từ cột cờ trên quảng trường Thiên An Môn, nơi này cũng chỉ cách chừng một phẩy năm cây số.
Đây là khu vực trung tâm.
Lầu tên được xây từ thời nhà Minh, cao ba mươi tám mét, trông vô cùng bề thế. Phía dưới có một cổng vòm lớn. Năm 1949, quân giải phóng tiến vào thành cũng đi qua cổng này.
- Hoàng Chiếm Anh!
- Trần Kỳ!
Lúc này, mười một thanh niên thất nghiệp đã có mặt ở phía đông lầu tên. Dưới sự chỉ huy của bà Vương, ai nấy bận túi bụi. Thấy hai người tới, bà Vương liền gọi:
- Mau đến phụ một tay! Xếp bát lên bàn, nhóm lò lên!
- Được ạ!
Trần Kỳ chẳng nói hai lời, xắn tay áo bắt đầu làm.
Việc chuẩn bị bán trà chẳng có gì phức tạp. Mọi người góp được bốn mươi đồng, mua hai ấm trà lớn, trà lá và năm mươi chiếc bát sứ thô. Bàn thì đi mượn, còn lò phải tự xây. Không sai, ngay trước Tiền Môn mà xây lò!
Thế đã là gì. Ngay quảng trường Thiên An Môn còn có người bày hàng bán củ cải…
Trần Kỳ trông thì có vẻ đang bận, thật ra chẳng làm gì cả.
Bận theo kiểu hư hư thực thực.
- Ôi, mệt chết tôi rồi!
Gã giả vờ lau mồ hôi, rồi nói:
- Bà Vương, cháu uống thử một bát trước được không ạ?
- Uống thử đi. Trà của chúng ta tuy rẻ nhưng giải khát. Người đi đường ghé lại xin nước, đâu cần trà ngon, chỉ cần đỡ khát thôi. Nào, mọi người cũng mệt rồi, nghỉ một lát đi…
Bà Vương là người tháo vát, rót mấy bát trà chia cho mọi người.
Trần Kỳ bưng bát sứ lớn lên. Bát sờ vào thô ráp vô cùng. Hắn nhấp một ngụm, vị trà chợt khơi dậy ký ức xa xưa: hồi còn đi làm thuê ở kiếp trước, hắn từng bỏ mười đồng mua nửa cân trà Bích Loa Xuân trên mạng. Mùi vị y hệt.
Uống vào chỉ muốn phun ra.
- Toàn bột trà với cọng trà chết tiệt!
Mấy người bạn chẳng thấy có gì lạ. Từ nhỏ họ đã uống thứ trà này rồi.
Thế nào gọi là trà vụn hạng sang?
Ngày trước, người nghèo ở Bắc Kinh cũ không mua nổi trà ngon nhưng vẫn thích uống trà. Các tiệm trà bèn đặt cho thứ vụn trà này cái tên “trà vụn hạng sang”, bán đi bán lại. Người nghèo vừa có trà uống, vừa có thể ngẩng mặt với đời.
Hay thật, đúng là một nước đi khéo!
Tiệm trà lâu đời Trương Nhất Nguyên ở Đại Sách Lan, về sau vẫn kiên trì bán loại trà vụn này.
Trong lúc họ tất bật chuẩn bị, người đi đường đã vây quanh mỗi lúc một đông.
Từ đời Thanh, Tiền Môn đã là nơi phồn hoa, cửa hàng san sát, giao thông thuận tiện. Gần đó có bến xe buýt, bến xe khách, ga tàu điện ngầm, tuyến này thông xe từ năm 1971, còn có khách sạn Tiền Môn chuyên tiếp đón khách nước ngoài. Trước cửa khách sạn toàn xe con đỗ kín…
Bấy giờ, dân số Bắc Kinh đã lên tới tám triệu chín trăm bảy mươi nghìn người. Cộng thêm khách từ nơi khác đến công tác, khách nước ngoài cùng kiều bào ở Hồng Kông, Ma Cao, người qua lại đây mỗi ngày đông không đếm xuể.
Nam nữ già trẻ đều mặc áo xám, áo xanh lam hoặc quân phục xanh lá. Người đứng chen kín mấy vòng, ai nấy tò mò như nhân vật trong trò chơi, trên đầu lơ lửng dấu hỏi. Chỉ cần bước thêm một bước là nhận nhiệm vụ “uống một bát trà lớn”.
Hoàng Chiếm Anh và những người khác hoàn hồn, trước mắt đã là cảnh tượng ấy.
Thế rồi tất cả đều chùn bước.
- Bà Vương, thế này… thế này phải làm sao ạ?
- Rao lên!
- Nhưng chúng cháu có bảng hiệu rồi mà.
- Có bảng hiệu thì cũng phải rao! Buôn bán mà không rao, ai biết đường tới mua?
- Rao… rao… rao lên…
Mười hai người, trong đó có cả Hoàng Chiếm Anh, đứng ngắc ngứ như đám sinh viên ngây ngô thời sau này. Chẳng ai từng làm việc này, ai cũng ngại mất mặt. Đừng nói năm 1979, ngay cả năm 2024, bảo nhiều người bày sạp rồi đứng rao, họ cũng chưa chắc mở miệng nổi.
Bà Vương tỏ vẻ dứt khoát:
- Đừng trông mong tôi. Hôm nay tôi giúp các cô cậu một lần, chẳng lẽ lần nào cũng phải giúp? Việc này phải tự mình làm.
- Này, mấy người làm gì đấy?
- Bán thứ gì thế?
- Sao chẳng nghe ai nói gì vậy?
Đám đông nhận ra họ đang lúng túng, chẳng có ý tốt cũng chẳng có ý xấu, chỉ đứng xem náo nhiệt, còn bắt đầu trêu chọc.
Hoàng Chiếm Anh liếc Trần Kỳ. Hắn đang cúi đầu đếm kiến. Nàng đành nghiến răng, mặt đỏ bừng, răng va vào nhau lập cập:
- Trà… trà bát lớn đây! Hai xu một bát!
Ầm!
Trên bảng đã viết rõ “trà bát lớn, hai xu một bát”, người vây xem cũng đã chuẩn bị tinh thần, vậy mà đám đông vẫn ầm lên như vừa bị tiếng sét đánh.
Tiếng rao ấy, cũng như chai nước ngọt đầu tiên của Trung Quốc, mẩu quảng cáo truyền hình đầu tiên, tấm áp phích đầu tiên để lộ đôi chân trong bộ đồ bơi, buổi nhảy disco đầu tiên, bài hát đầu tiên của Đặng Lệ Quân, chiếc váy đỏ đầu tiên… Tất cả đều như những giọt nước nhỏ hòa vào dòng người, dần dần góp thành làn sóng cải cách.
Có người đứng cách mấy bước hỏi:
- Đồng chí, các cô cậu thuộc đơn vị nào?
- Hợp tác xã sản xuất và dịch vụ Đại Sách Lan.
- Có cần tem phiếu không?
- Không cần tem phiếu!
Hỏi một câu, đáp một câu, thế là người mua biết rõ lai lịch.
Đám đông càng xôn xao. Người vừa hỏi cũng có vẻ do dự, nhưng cuối cùng vẫn bước lên. Gã trông như một cán bộ trung niên, tay xách túi, giọng đặc sệt tiếng Sơn Đông:
- Bán cho tôi ba bát!
- Có ngay!
Hoàng Chiếm Anh vội ra hiệu cho người bạn bên cạnh. Người kia ngẩn ra rồi mới phản ứng, cuống quýt rót trà. Nước trà vàng đục như nước thuốc đổ vào chiếc bát sứ thô nền trắng hoa lam, hơi nóng bốc lên nghi ngút.
Bọn họ chưa có kinh nghiệm. Đáng lẽ phải rót trà ra trước, đậy nắp lại để nước nguội bớt, khách đến là uống được ngay.
Người đàn ông trung niên đưa tay sờ thử, thấy nóng quá, bèn tranh thủ trò chuyện vài câu:
- Chúng tôi đi suốt nửa ngày mà chẳng tìm được chỗ nào uống nước. Sạp trà của các cô cậu mở đúng lúc quá, chúng tôi cảm ơn.
- Chúng tôi đều là người phục vụ nhân dân. Bác đến đây công tác ạ?
- Đúng vậy, chúng tôi từ Sơn Đông tới.
- Hoan nghênh các bác đến Bắc Kinh. Có thời gian thì đi tham quan thêm nhé, Vạn Lý Trường Thành, Cố Cung, Di Hòa Viên đều đẹp cả.
Hoàng Chiếm Anh dần bình tĩnh lại, tính cách hướng ngoại cũng bắt đầu phát huy.
Người đàn ông trung niên còn có hai người bạn đồng hành. Mỗi người uống một bát, uống cạn rồi vẫn chưa đã, lại gọi thêm ba bát. Sau đó, gã lấy ra hai đồng năm xu và hai đồng một xu, xếp ngay ngắn lên bàn. Ồ, dùng chữ “xếp” ở đây thật chuẩn!
- Cảm ơn bác đã ủng hộ công việc của chúng tôi!
- Lần sau lại ghé nhé!
Bàn tay Hoàng Chiếm Anh cầm tiền vẫn run lên. Nàng vừa xấu hổ, vừa thấy tự hào. Một lúc đã bán được sáu bát trà. Bốn đồng xu leng keng rơi vào hộp tiền, nghe thật vui tai. Mấy người bạn bên cạnh cũng hiện lên vẻ mặt y hệt nàng.
Còn Trần Kỳ vẫn đang cúi đầu đếm kiến.