Thi Văn Tâm đeo kính lão, nâng bản thảo dày cộp như chiếc bánh thịt Hương Hà, tìm đến đoạn mới viết.
Người đầu tiên cô thấy là Cảnh Oánh, nhân vật vừa được thêm vào.
Cảnh Oánh một mình gánh vác cả nhà, là mẫu phụ nữ tốt theo quan niệm truyền thống. Nhưng nàng cũng có mặt khiến người ta ghét. Riêng tư, nàng khuyên Chu Quân rời xa em trai mình; quay sang lại bảo với em trai rằng chính Chu Quân chủ động bỏ đi…
“Đứng từ góc nhìn khán giả, đương nhiên người ta sẽ ghét nàng. Nhưng nhìn từ phía nàng, nàng chẳng làm gì sai.”
Thi Văn Tâm gật gù. Nhân vật này được thêm vào rất khéo, sinh động hẳn lên. Thật ra, về sau kiểu tình tiết như vậy đã được dùng đến mòn cả rồi, chẳng có gì lạ. Nhưng tuyệt đối không được quên bối cảnh thời đại lúc này.
Trong một thời gian dài, nhân vật trong phim ảnh trong nước thường được xây dựng rất đơn điệu: hoặc đúng hoặc sai, hoặc tốt hoặc xấu, chẳng có chỗ để đào sâu bản tính con người. Điều ấy cần được nhìn nhận khách quan, bởi đấu tranh cách mạng đâu phải chuyện mời nhau ăn cơm, những tác phẩm như vậy là điều cần thiết.
Thi Văn Tâm trước hết khen nhân vật Cảnh Oánh, rồi đọc tiếp, bắt gặp đoạn đối thoại kia.
Cô vô thức đẩy gọng kính lão, người hơi chồm về phía trước, đọc đi đọc lại mấy lần. Cuối cùng, cô không nén nổi vẻ kích động, gọi:
- Tiểu Lương, cậu cũng lại xem đi!
Lương Hiểu Thanh ghé tới, nhận lấy bản thảo.
Một lát sau, anh bỗng ngẩng đầu, phấn khích nói:
- Đoạn này thêm hay quá! Cách nhìn này mới mẻ thật!
- Rốt cuộc viết gì vậy?
- Đưa tôi xem với!
Hai biên tập viên còn lại cũng sán tới. Đọc xong, ai nấy đều bật cười:
- Ha ha, tôi đã bảo thằng nhóc này có ý tưởng mà! Đúng là khác hẳn bọn người có tuổi chúng ta!
- Người trẻ bây giờ quả nhiên chẳng tầm thường!
- Mọi người đang bàn chuyện gì thế?
Đúng lúc ấy, Giang Hoài Diên bước vào. Thi Văn Tâm cười nói:
- Tiểu Trần thức trắng cả đêm, mang bản thảo đến rồi. Chúng tôi xem qua hết rồi, ông đọc thử đi?
- Ồ? Nhanh thế à?
- Tôi quên dặn cậu ấy không cần vội, cứ từ từ viết là được.
Giang Hoài Diên tiện tay kéo chiếc ghế, ngồi phịch xuống, giở bản thảo đọc một lượt. Đến đoạn cuối, ông nhìn thấy:
Chu Quân và Cảnh Oánh đã đến đình Vọng Giang ở Lư Sơn.
Đình dựng trên hẻm núi Tiễn Đao, ba mặt núi non bao bọc, phía bắc thoáng đãng, vừa khéo là nơi ngắm Trường Giang từ xa.
Cảnh Oánh nói:
- Rốt cuộc cô muốn nói chuyện gì với tôi? Tôi nói cho cô biết, cho dù cha tôi có đồng ý, tôi cũng chẳng đổi cách nhìn về cô đâu. Cô đừng hòng thuyết phục tôi.
Chu Quân đáp:
- Chị Oánh, vì sao chị lại thành kiến với em đến thế? Chẳng lẽ em thích Cảnh Hoa là có lỗi sao?
- Cô xem đi, đâu phải tôi thành kiến với cô. Mở miệng ra là thích, là yêu, chẳng biết ngượng là gì. Bọn tôi không giống cô!
Chu Quân im lặng một lúc rồi hỏi:
- Chị Oánh, em hỏi chị một chuyện được không? Chị có yêu Tổ quốc mình không?
- Còn phải hỏi! Đương nhiên là tôi yêu Tổ quốc rồi!
- Vậy chị có yêu cha mẹ mình không?
- Đương nhiên!
- Chị có yêu em trai mình không?
- Đương nhiên!
- Thế còn người mình yêu, chị có yêu không?
- Tôi…
Cảnh Oánh bỗng sững lại.
- Chị thấy những tình cảm ấy giống nhau hay khác nhau? Chẳng lẽ chúng không phải đều là tình cảm chân thành, tha thiết nhất của chúng ta sao?
Chị Oánh, em yêu cha mẹ mình, yêu Cảnh Hoa, em cũng yêu Tổ quốc.
Cha em thường kể cho em nghe núi sông nơi này đẹp đẽ đến nhường nào, từng ngọn cỏ, nhành cây đều đáng quý. Vì vậy em mới trở về. Em không chỉ muốn thăm Lư Sơn, em còn muốn đi thăm Ngũ Nhạc, ngắm Trường Giang, Vạn Lý Trường Thành, Hoàng Sơn, Hoàng Hà!
Em muốn đi khắp nơi, em còn muốn đến Thiên An Môn!
Đây cũng là Tổ quốc của em!
Em muốn ở lại, không chỉ vì Cảnh Hoa. Em thấy mảnh đất này tràn đầy sức sống lớn lao. Em muốn được cảm nhận hơi thở của thời đại mới nơi đây, muốn góp sức mình xây dựng một tương lai tốt đẹp!
Chị Oánh, chị nói xem, chẳng phải tất cả những điều ấy đều là tình yêu sao?!
Giang Hoài Diên bật dậy.
Trên mặt ông đan xen vẻ kinh ngạc và phấn khích. Ông vỗ bàn, tán thưởng:
- Gan lớn tày trời, tuyệt hay!
Đây là Lư Sơn Luyến mà!
Đương nhiên không thể chỉ quanh quẩn chuyện yêu đương đôi lứa. Đã yêu thì phải yêu cho lớn lao hơn.
Theo lẽ thường, người ta dường như phải nghĩ rằng tình yêu lớn là yêu nước, tình yêu nhỏ là yêu một người.
Nhưng hình như không nên phân lớn nhỏ. Yêu là yêu, đó là thứ tình cảm chân thật nhất, tha thiết nhất của con người. Ta có thể yêu một người, yêu người thân của mình, cũng có thể yêu một đất nước, một dân tộc, một vùng đất rộng lớn!
Trần Kỳ đã khoác cho tư tưởng chủ đạo một lớp áo mới, khiến người đương thời dễ tiếp nhận hơn. Thế nhưng chỉ riêng đoạn ấy đã đủ làm mọi người kinh ngạc, cảm giác như sét đánh ngang tai.
- Lão Giang, thấy thế nào? Hay ta mở cuộc họp?
- Khỏi họp nữa. Tôi đi tìm phó… Không, tôi đến gặp giám đốc Uông luôn!
Ông sốt ruột không chờ thêm được giây nào, cầm bản thảo đi thẳng đến văn phòng giám đốc.
Uông Dương đang nhấp trà thì Giang Hoài Diên bất ngờ xông vào, khiến ông giật mình.
- Ông làm gì mà cuống cuồng thế? Nhật Bản đánh sang à?
- Giờ Trung Quốc với Nhật Bản đang hữu hảo, ông đừng nói vậy!
Giang Hoài Diên đặt phịch bản thảo xuống bàn:
- Chẳng phải ông quý người có tài sao? Người ngay trước mắt ông đây. Nhất định phải quay bộ phim này!
- Ồ? Hiếm khi thấy ông coi trọng đến thế. Kể tôi nghe thử.
- Được!
Thế là Giang Hoài Diên kể lại bản mới sửa của Lư Sơn Luyến, đặc biệt nhấn mạnh đoạn đối thoại ấy.
Uông Dương lặng lẽ đứng lên, chắp tay sau lưng, đi qua đi lại.
Câu chuyện này có quá nhiều yếu tố nhạy cảm: tình yêu, Quốc Dân Đảng, nước Mỹ, lại còn có cả một cảnh hôn. Trò đùa tư bản chủ nghĩa gì thế này, hôn với chả hít!
Chỗ nào cũng như bãi mìn.
Người ta lo nhất điều gì vào lúc này?
Chính là sợ đường lối chính trị đổi chiều.
Uông Dương không có ngón tay vàng biết trước tương lai như Trần Kỳ. Ông không thể biết chắc Lư Sơn Luyến sẽ thành công. Nhưng ông có quyết đoán. Đi đi lại lại trong phòng mấy vòng, ông chợt dừng bước, vung tay nói:
- Quay!
- Không những phải quay, còn phải đưa vào danh sách phim trọng điểm của xưởng. Có chuyện gì, tôi chịu trách nhiệm!
- Được ông nói vậy thì yên tâm rồi!
Giang Hoài Diên lòng đầy phấn khởi. Bỗng ông cũng thấy mình như đang dám làm chuyện người đời chưa ai dám, tự nhủ phen này mình đúng là kẻ tiên phong. Ông trở về ban văn học, giơ cao bản thảo:
- Thông qua rồi!
- Hay quá!
- Nhất định sẽ thành phim kinh điển!
- Chúng ta cũng được thơm lây!
- Hiểu Thanh, cậu mau đi báo tin đi!
- Được, được!
Lương Hiểu Thanh vội đứng dậy, chạy thẳng ra ngoài. Anh đến nhà khách, tới phòng 302, đẩy cửa bước vào rồi gọi:
- Tiểu Trần, qua rồi!
- Qua cái gì?
- Kịch bản được thông qua rồi! Giám đốc Uông đích thân lên tiếng, sẽ quay!
- Phù!
Trần Kỳ đang định ngủ bù, nghe vậy mới thở phào nhẹ nhõm. Trong lòng hắn cũng dâng lên chút phấn khích. Phiên bản này đâu phải ăn không của người khác, chính tay hắn đã viết, đã bỏ công sức thì ai mà chẳng mong được đền đáp.
- À, cậu ra đây một chút!
- Làm gì?
- Cứ ra đây đã!
Lương Hiểu Thanh gọi hắn ra ngoài, rồi gõ cửa phòng bên cạnh. Trần Hoài Khải mở cửa, cười hỏi:
- Sao thế? Tôi nghe cậu gọi rồi.
- Kịch bản của Tiểu Trần được thông qua rồi!
- Thế thì hay quá! Cậu hô lên một tiếng đi?
- Được!
Lương Hiểu Thanh hít sâu, bỏ hẳn vẻ kín đáo thường ngày, dồn hết sức hét lớn:
- Lư Sơn Luyến, hôm nay đã qua cửa công đường!
- Lư Sơn Luyến, hôm nay đã qua cửa công đường!
“Qua công đường” vốn là cách nói chỉ việc bị đưa ra trước công đường xét xử.
Khâu kiểm duyệt kịch bản của xưởng phim Bắc Kinh vốn rất nghiêm ngặt, được thông qua chẳng khác nào chịu một phen tra hỏi trước công đường. Vì thế, mỗi biên kịch may mắn vượt qua đều không nén được mà hô lên một tiếng. Người viết không hô thì người khác cũng hô giúp. Đó là niềm vui chung, dần dà thành lệ.
Lương Hiểu Thanh vừa hô, người ở tầng ba đã lũ lượt kéo ra.
Ngay sau đó, người ở các tầng trên dưới cũng nghe thấy.
- Chúc mừng! Chúc mừng!
- Trẻ thế này cơ à?
- Nghe nói là phim tình cảm? Khó lắm mới được đấy!
Không chỉ biên kịch, người làm ở những bộ phận khác cũng kéo đến bắt chuyện, như thể chỉ trong chớp mắt, bộ phim này đã thành việc chung của tất cả mọi người.
Thời ấy, làm phim theo chế độ kế hoạch. Mỗi xưởng phim mỗi năm có chỉ tiêu riêng. Chẳng hạn, xưởng phim Bắc Kinh một năm quay bảy, tám bộ, thỉnh thoảng có thể nhiều hơn, nhưng phần lớn các năm đều không đạt chỉ tiêu.
Có năm chỉ quay được một, hai bộ.
Việc này liên quan đến kinh phí, kịch bản, nhân lực, chính sách và đủ mọi thứ khác.
Bởi vậy, một bộ phim được duyệt để đưa vào kế hoạch chưa bao giờ là chuyện dễ dàng. Điều đó cũng có nghĩa là sẽ có cả một nhóm người bắt tay vào việc. Ai được tham gia, ai không, trong đó đều có những đợt sóng ngầm.
Lư Sơn Luyến đã được thông qua, nghĩa là sắp bắt đầu chuẩn bị quay.
Đạo diễn, diễn viên, người làm hậu trường… biết bao nhiêu người đang dõi mắt trông chờ!