Uông Dương đã sáu mươi ba tuổi.
Mắt ông sớm đã mờ, hai bên tóc mai lốm đốm bạc. Lúc này, ông đang đeo kính lão, ngồi trong văn phòng ở tòa nhà chính của Xưởng phim Bắc Ảnh, lật xem hai ấn phẩm mới ra lò là Tác phẩm điện ảnh mới và Tác phẩm điện ảnh.
Một quyển do Xưởng phim Thượng Ảnh xuất bản, quyển kia của Xưởng phim Nga Ảnh. Tính chất của chúng cũng giống tờ Sáng tác điện ảnh bên Bắc Ảnh, đều là nơi tiếp nhận kịch bản gửi đến. Các xưởng phim ngoài mặt không nói gì, nhưng trong bụng đã ngầm ganh đua. Anh làm ra một tác phẩm hay đến rung chuyển thời đại, tôi sẽ làm một bộ còn rung chuyển hơn nữa.
- Chẳng có bộ nào xem được!
- Không đáng nhắc tới!
Uông Dương lật sơ qua một lượt, hừ mũi đầy kiêu ngạo. Ông đứng dậy, chắp tay sau lưng, chậm rãi đi xuống lầu, rồi cũng hướng về phía nhà ăn. Dọc đường, hễ gặp người nào, người ấy đều cung kính gọi một tiếng:
- Xưởng trưởng Uông!
Xưởng trưởng đầu tiên của Xưởng phim Bắc Ảnh là Điền Phương, cha của Điền Tráng Tráng.
Người thứ hai chính là Uông Dương. Ông giữ chức suốt ba mươi lăm năm, mãi đến năm 1986 mới nghỉ hưu. Dưới tay ông, Xưởng phim Bắc Ảnh bước lên thời kỳ cực thịnh. Ông rất giỏi đào tạo nhân tài. Bốn vị đạo diễn lớn, bốn nhà quay phim lớn, cùng ba đóa hoa vàng của điện ảnh đều do ông dìu dắt.
Lưu Hiểu Khánh là một trong ba đóa hoa ấy. Khi trước, cô vốn làm ở đơn vị khác, được Uông Dương tìm cách mời về.
Ông cũng có cách nghĩ riêng về việc điều hành xưởng phim. Từ thập niên sáu mươi, ông đã nhận ra những mặt hạn chế của chế độ xưởng phim quốc doanh quy mô lớn, muốn thử áp dụng cách giao khoán. Nói cho cùng, đó chính là mô hình xưởng sản xuất của các nhà làm phim Hollywood, nhưng trong nước khi ấy còn chưa có khái niệm này.
Ý tưởng ấy đi trước thời đại quá xa, rốt cuộc không thành.
- Xưởng trưởng Uông!
- Xưởng trưởng Uông!
- Lão Uông, sao giờ ông mới tới?
Uông Dương bước vào nhà ăn, ngồi xuống chỗ quen thuộc của mình. Ông nhìn quanh hai bên rồi nói:
- Tôi đi dò xem mấy đơn vị anh em dạo này thế nào. Được rồi, bắt đầu đi!
Cả nhà ăn lập tức tắt đèn. Bốn bề tối đen như mực.
Ngay sau đó, màn ảnh lớn sáng lên. Cỗ máy dệt nên những giấc mơ, với tốc độ hai mươi bốn khung hình mỗi giây, soi rõ từng gương mặt háo hức và mong chờ.
Thời ấy, phim truyền hình mới chỉ chập chững bước vào đời. Làn sóng yêu thích văn học đang dâng lên, các nhà thơ xắn tay chuẩn bị, nhạc phổ thông cũng cuộn ngầm như nước dưới đá. Còn điện ảnh vẫn là loại hình nghệ thuật đứng đầu, không ai tranh cãi. Mãi đến cuối thập niên tám mươi, nó mới bắt đầu sa sút, rồi sau khi bước sang thế kỷ mới, dần dần hồi sinh.
Hôm nay họ xem một bộ phim Hong Kong.
Một gã mũi to, dáng vẻ lêu lổng, nghênh ngang xuất hiện trên màn ảnh. Gã tên Thành Long, còn bộ phim có tên Túy quyền.
Đầu năm ngoái, Thành Long nhờ Xà hình điêu thủ mà bỗng nổi danh. Thừa thắng xông lên, trong cùng năm ấy, hắn lại tung ra Túy quyền, thu về sáu triệu bảy trăm sáu mươi nghìn tiền vé, đứng thứ hai trong năm. Đứng đầu là Khế ước bán thân của Hứa Quán Văn.
Đó là dấu hiệu cho thấy điện ảnh Hong Kong sắp bước vào thời kỳ hoàng kim.
Dù bộ phim ra mắt ở đây chậm hơn một năm, chất lượng của Túy quyền vẫn không cần bàn cãi. Nó khiến tất cả người có mặt chấn động mạnh.
Đạo diễn là Viên Hòa Bình. Thành Long đóng vai Hoàng Phi Hồng, một thiếu niên lười nhác, suốt ngày gây chuyện. Cha hắn phải nhờ người bạn cũ là Tô Hoa Tử dạy dỗ. Tô Hoa Tử truyền cho hắn bài quyền Túy Bát Tiên. Cuối cùng, Hoàng Phi Hồng đánh bại kẻ địch.
Người đóng Tô Hoa Tử là Viên Tiểu Điền, cha của Viên Hòa Bình. Hình tượng ông già ăn mày đeo bầu rượu sau lưng ấy về sau còn được dùng làm nguyên mẫu cho Trấn Nguyên Trai trong Quyền Hoàng.
- Ghê thật đấy!
- Đánh hay quá!
- Người này tên gì vậy? Thành Long à?
- Ha ha, đoạn hắn giả gái buồn cười chết đi được!
Mọi người như bước vào một thế giới mới. Họ tạm gác công việc, cũng chẳng cần nghĩ ngợi bộ phim có ý nghĩa gì, chỉ đơn thuần ngồi thưởng thức nó với thân phận khán giả. Dĩ nhiên, chẳng ai dám lớn tiếng ồn ào, chỉ khe khẽ cười trong bóng tối.
Uông Dương xem cũng rất vui, nhưng đầu óc ông nghĩ xa hơn người khác. Ông quay sang hỏi người bên cạnh:
- Phó Kỳ vẫn còn ở Bắc Kinh sao?
- Đã về Hong Kong rồi.
- Chuyện Thiếu Lâm tự quyết định xong chưa?
- Xong rồi. Người Nhật muốn mua, đã ứng trước một khoản tiền. Phó Kỳ tìm người viết xong kịch bản rồi về chuẩn bị. Nghe nói nửa cuối năm là có thể khởi quay, họ định tìm diễn viên trong đoàn Kinh kịch Hà Nam.
- Đoàn Kinh kịch?
Uông Dương lắc đầu, chỉ lên màn ảnh:
- Ông nhìn động tác của người ta đi. Hoa mỹ, đẹp mắt, trôi chảy mà thú vị. Võ sinh trong đoàn Kinh kịch tuy có nền tảng, nhưng từng chiêu từng thức đều quá cứng nhắc. Thị trường Hong Kong phát triển rất nhanh. Nếu họ vẫn làm phim theo lối cũ, tôi không mấy lạc quan.
- Cũng đành chịu thôi, bọn họ đâu có dễ dàng gì.
- Phải. Các đơn vị anh em bên Hong Kong sống cũng chẳng sung sướng. Bộ phim này là do Liao Công, tức Thừa Chí, đích thân chỉ thị thực hiện. Không dễ đâu. Mong mọi chuyện của họ đều thuận lợi.
Uông Dương thở dài, rồi nói tiếp:
- Phim võ thuật được ưa chuộng đến thế, chúng ta có nên mở rộng thêm thể loại không? Cứ làm mãi những bộ phim khổ sở, nặng nề thì cũng chẳng ổn.
- Chuyện này… e là có rủi ro.
- Sợ rủi ro thì còn làm được việc gì? Phim nghiêm túc vẫn phải có, phim giải trí cũng phải làm. Hai hướng cùng tiến. Sau này để ý thêm kịch bản, nếu có chuyện gì xảy ra thì tôi chịu trách nhiệm.
Các vị lãnh đạo ở phía trước cứ râm ran bàn bạc. Đằng sau cũng có vài người khe khẽ xì xào.
Đám người bên phòng văn học chẳng biết từ lúc nào đã tụ lại quanh một kẻ. Vừa xem phim, người kia vừa kể chuyện bên lề cho mọi người nghe, giảng giải mà vẫn khiến ai nấy cười vui.
- Hoàng Phi Hồng này là nhân vật có thật trong lịch sử. Ông sinh vào cuối đời Thanh, đầu thời Dân Quốc. Ba tuổi đã học võ, bảy tuổi theo cha bôn tẩu giang hồ. Sau này ông mở võ quán ở Quảng Châu, tiện thể chữa bệnh bán thuốc, lập một y quán tên Bảo Chi Lâm. Ông từng làm huấn luyện viên võ thuật cho thủy sư Quảng Châu.
- Cha ông ấy là Hoàng Kỳ Anh. Sư phụ của Hoàng Kỳ Anh tên Lục A Thái. Sư phụ của Lục A Thái là Đại sư Chí Thiện. Đại sư Chí Thiện cùng ni sư Ngũ Mai, đạo trưởng Bạch Mi, Phùng Đạo Đức và Miêu Hiển được xưng là năm vị trưởng lão Thiếu Lâm!
Giang San bĩu môi:
- Nghe là biết anh bịa rồi. Trong chùa hòa thượng sao lại có đạo trưởng?
- Ồ, em còn biết trong chùa hòa thượng không thể có đạo trưởng cơ à?
- Anh tưởng em ngốc chắc? Em học tiểu học rồi đấy!
Giang Hoài Diên lập tức nghiêm giọng dạy con:
- San San, nói năng cho đàng hoàng, không được vô lễ!
Giang San chẳng để tâm. Trần Kỳ bật cười, giải thích:
- Bạch Mi vốn xuất thân từ Thiếu Lâm, sau đó mới gia nhập Võ Đang, mà người Võ Đang thì là đạo sĩ. Có điều Thiếu Lâm ở đây không phải Thiếu Lâm Hà Nam, mà là Nam Thiếu Lâm tại Phúc Kiến.
- Miêu Hiển kia cũng chẳng phải người tầm thường. Ông ta có một cô con gái tên Miêu Thúy Hoa. Miêu Thúy Hoa sinh ra một người con trai tên Phương Thế Ngọc. Gã này lợi hại lắm. Thân cao tám thước, vòng eo cũng tám thước, tay cầm ngọn giáo Bích Huyết Tẩy Ngân, một mình xông vào doanh trại quân Thanh, đánh xuyên bảy lượt ra vào…
Cát Ưu sửng sốt:
- Đó chẳng phải Triệu Tử Long sao?
- Anh hùng trong thiên hạ suy cho cùng cũng na ná nhau thôi! Triệu Tử Long đánh xuyên bảy lượt ra vào được, chẳng lẽ Phương Thế Ngọc lại không làm được? Đến cả Lưu bà bà cũng đâu phải người dễ chọc!
Lúc đầu Trần Kỳ còn kể rất ra dáng, càng về sau càng bịa đến mức chẳng còn biết đường nào mà lần.
Thế nhưng mọi người lại thích nghe, nhất là Cát Ưu. Đôi mắt nhỏ của hắn chớp chớp, sáng lên vì khâm phục. Người anh em này chỉ nhỏ hơn hắn ba tuổi mà hiểu biết thật rộng, tóc lại còn dày dặn.
…
Được xem phim nội bộ là một trong số ít dịp mọi người có thể thả lỏng bản thân.
Nhưng cuộc vui chẳng kéo dài. Khi Thành Long đánh bại kẻ địch, bộ phim cũng khép lại. Ai nấy vừa mừng vì được xem một màn đặc sắc, vừa tiếc vì nó trôi qua quá nhanh. Bước ra khỏi cánh cửa này, trở lại bên ngoài, họ lại phải sống những ngày đoàn kết, căng thẳng, nghiêm túc mà vẫn sôi nổi.
Mọi người nhẹ chân nhẹ tay xếp hàng đi ra, tốp năm tốp ba tản dần. Ai nấy hạ giọng bàn về những cảnh hay trong Túy quyền.
Dưới ánh đèn lờ mờ, Uông Dương chắp tay sau lưng, chậm rãi dạo bước. Trong gió đêm, một giọng nói khi rõ khi mờ vọng tới:
- Anh nói xem, sao chúng ta không làm được bộ phim nào hay như thế?
- Thể loại khác nhau mà. Người ta giỏi làm phim giải trí, còn chúng ta cũng có sở trường riêng. Phim quân sự, phim nông thôn, phim về những chuyện có thật trong đời sống, chẳng phải đều rất hay sao?
- Vậy chúng ta không thể làm một bộ phim giải trí à?
- Anh tưởng chuyện đó dễ lắm sao? Vừa rồi xem Túy quyền, anh thấy đoạn nào hay nhất? Có phải đoạn luyện công và đánh nhau không? Vì sao? Vì bộ phim nắm được tâm lý khán giả. Chẳng hạn như anh, một ngày kia bỗng gặp được cao nhân, được truyền cho võ công tuyệt thế, từ đó đánh đâu thắng đó, anh có phấn khích không?
Cát Ưu đập mạnh vào đùi:
- Phấn khích chết đi được!
- Cho nên, càng chạm được vào cảm xúc chung của con người, bộ phim càng dễ khiến người ta say mê.
- …
Uông Dương đi theo một đoạn, liếc nhìn người thanh niên đang thao thao bất tuyệt kia, rồi thong thả rời đi.
Giang San cũng được cha đón về nhà.
Cát Ưu tiễn Trần Kỳ đến tận cửa nhà khách. Đến lúc chia tay, hắn vẫn còn chưa thấy thỏa mãn, như thể câu chuyện còn muốn kéo dài thêm. Nhưng hắn vốn nhút nhát, không tiện chủ động mở lời. May mà Trần Kỳ nói:
- Bình thường tôi phải sửa bản thảo, thời gian rảnh cũng nhiều. Nếu cậu không có việc gì thì cứ sang chơi.
- Ừ, được được! Vậy hôm khác gặp lại.
Lúc ấy Cát Ưu mới chịu quay về.