“Cót két!”
Một chiếc xe buýt Skoda Tiệp Khắc sơn hai màu đỏ trắng dừng lại gần Tiền Môn.
Bấy giờ Tiệp Khắc vẫn thuộc phe xã hội chủ nghĩa, tên đầy đủ là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc. Xe tải và xe khách nhập khẩu khi ấy phần lớn đều do các nước Đông Âu sản xuất. Về sau, hãng Skoda mới bị Volkswagen mua lại.
Lão phóng viên Thịnh Vĩnh Chí của Báo Thanh niên Trung Quốc vất vả chen xuống xe. Ông đưa tay lau mồ hôi, vuốt lại chiếc áo sơ mi vải bông, cố chỉnh trang cho quần áo tươm tất hơn.
Ông công tác ở Báo Thanh niên Trung Quốc đã lâu. Khi tờ báo xuất bản trở lại, ông cũng quay về cương vị cũ. Chỉ tiếc làm thêm vài năm nữa là đến tuổi nghỉ hưu. Tòa soạn khi ấy thiếu người trẻ, bởi vậy rất coi trọng việc bồi dưỡng lớp kế cận.
- Tiểu Vu, nhanh lên!
- Đến đây, đến đây!
Vu Giai Giai chạy mấy bước, vội vã đuổi kịp ông.
Cô gái mới ngoài hai mươi, dung mạo khá xinh xắn. Vừa tiếp nhận công việc của cha, cô đã trở thành một nữ phóng viên non tay. Trên tay cô ôm một chiếc túi, bên trong là chiếc máy ảnh quý giá vô cùng.
- Tiểu Vu, lát nữa cháu cũng hỏi vài câu.
- Hả? Cháu đâu biết phải hỏi gì.
- Làm phóng viên mà lại không biết hỏi gì sao? Dẫn cháu theo chính là để cháu va chạm nhiều hơn, tích lũy kinh nghiệm. Cháu cứ nghĩ kỹ đi.
Hai người đi thêm một quãng, đến phía đông tháp canh thì quả nhiên trông thấy một quán trà. Hơn chục người đang tất bật làm việc, khách khứa đông nghịt.
Thịnh Vĩnh Chí không vội để lộ thân phận. Ông xếp hàng đi tới, gọi:
- Cho hai bát trà!
- Có ngay!
- Tổng cộng bốn xu!
Hoàng Chiếm Anh đã quen miệng chào mời khách. Thịnh Vĩnh Chí bưng bát lớn lên nhìn, ghé mũi ngửi rồi mới nhấp một ngụm. Ông cười hỏi:
- Đây là trà hoa nhài à?
- Vâng!
- Nước ở kinh thành không được tốt. Trà hoa nhài chẳng kén nước, thích hợp nhất để bán hàng rong.
- Ồ, bác đúng là người sành trà. Bác là người gốc kinh thành phải không?
Hoàng Chiếm Anh vẫn theo lệ, vừa bán trà vừa chuyện trò với khách.
- Ừ. Ngày nào quán cũng đông thế này sao?
- Gần như vậy. Bây giờ người biết đến quán ngày một nhiều, mọi người đều ủng hộ chúng tôi.
Thịnh Vĩnh Chí trò chuyện một hồi, sau đó mới mỉm cười đưa tay ra:
- Chào anh, cho phép tôi tự giới thiệu. Tôi là phóng viên Thịnh Vĩnh Chí của Báo Thanh niên Trung Quốc. Đây là đồng chí Tiểu Vu. Chúng tôi đến phỏng vấn.
- Phỏng... phỏng vấn?
Hoàng Chiếm Anh ngẩn người, lắp bắp:
- Vì sao lại phỏng vấn chúng tôi?
- Phỏng vấn gì cơ?
- Lại xảy ra chuyện gì à?
- Trời ơi, phóng viên Báo Thanh niên Trung Quốc!
Đám bạn nghe thấy vậy liền nhao nhao chạy tới. Người nào cũng vừa kêu la, vừa phấn khích. Thời buổi này, báo giấy có uy tín gần như tuyệt đối, còn phóng viên là nghề nghiệp khiến ai nấy đều ngưỡng mộ.
Thịnh Vĩnh Chí dày dạn kinh nghiệm, lập tức trấn an đám đông:
- Xin hỏi ai là Trần Kỳ?
Vút một cái, mười hai ánh mắt đồng loạt quay sang bên phải quán trà.
Một người đang ngồi xổm ở đó, ôm chiếc hộp, hí hoáy đếm tiền.
“Phụ trách sổ sách à?”
Thịnh Vĩnh Chí thầm nghĩ. Ông bước nhanh tới, lại đưa tay ra:
- Chào anh! Có phải anh là người viết thư cho tòa soạn không?
- Chào bác, chào bác!
- Thật ngại quá, vừa rồi tôi không để ý đến bác. Tôi đang tính sổ.
Trần Kỳ vội đứng dậy. Trên gương mặt hắn lộ vẻ ngượng ngùng và căng thẳng, trông chẳng khác nào một cậu thanh niên đẹp trai, hiền lành. Hắn gãi đầu nói:
- Đúng là tôi viết thư. Không ngờ các bác lại đích thân đến phỏng vấn.
- Bức thư của anh viết rất hay. Chúng ta trò chuyện đôi câu nhé?
- Được, được!
Khách khứa xung quanh cũng xôn xao hẳn lên.
“Ồ, phóng viên!”
“Chẳng lẽ chúng ta sắp được lên báo? Thế thì chúng ta có được lên ảnh không?”
Người vây xem kéo đến ngày một đông.
Hoàng Chiếm Anh rất nhanh mắt, lập tức mang mấy chiếc ghế đẩu tới. Thịnh Vĩnh Chí cũng không khách sáo, ngồi xuống hỏi qua tình hình chung rồi mới nói:
- Anh có thể kể cụ thể chuyện xảy ra hôm đó không?
- Hôm ấy là ngày đầu tiên quán mở cửa. Hình như vào buổi trưa, lúc mọi người đang nghỉ. Tôi đang ăn cơm thì nghe thấy có người cười hô hố. Tôi chạy qua xem, hóa ra là mấy công nhân của Nhà máy Nhựa số 2. Chẳng hiểu vì sao, họ cứ buông lời châm chọc chúng tôi, còn hát bài Khúc ca lang bạt. Mấy cô gái đều tức đến phát khóc.
- Sau đó thì sao?
- May mà các đồng chí công an kịp thời tới nơi, ngăn họ lại. Chúng tôi đều còn trẻ, người lớn tuổi nhất mới hai mươi mốt, hơn một nửa lại là nữ. Nếu các đồng chí công an không đến, chúng tôi thật chẳng biết phải làm thế nào. Haiz…
Trần Kỳ thành thật kể lại, gương mặt thoáng đượm vẻ chua chát:
- Trong xã hội vẫn còn nhiều định kiến với chúng tôi. Ngay hôm ấy đã có đồng chí muốn rút lui, chúng tôi phải khuyên nhủ mãi, họ mới chịu ở lại.
Vu Giai Giai nghe mà lòng lay động. Nếu cô không tiếp nhận công việc của cha, e rằng giờ này cũng đã được phân vào hợp tác xã, ngày ngày ngồi khâu vá.
Thịnh Vĩnh Chí hỏi tiếp:
- Cha mẹ anh làm công việc gì?
- Hai người đều làm ở hiệu sách Tân Hoa.
- Đó là một đơn vị tốt. Vì sao anh không tiếp nhận công việc của họ?
Trần Kỳ im lặng giây lát rồi nói:
- Cha mẹ tôi muốn nghỉ hưu sớm. Một mặt, tôi biết đó là lựa chọn rất tốt, sẽ đem lại nhiều lợi ích cho cuộc đời tôi. Nhưng mặt khác, tôi lại tự nhủ, làm vậy thật chẳng có chí tiến thủ.
- Chẳng có chí tiến thủ?
- Bác thử nghĩ xem, cha mẹ tôi mới hơn bốn mươi tuổi. Nghỉ hưu sớm như vậy thì họ biết làm gì? Còn tôi mới mười chín tuổi, có tay có chân, lại được học hành. Con đường trước mặt vẫn còn rất dài. Chỉ vì lợi ích riêng của mình mà để cha mẹ phải hy sinh, tôi… tôi không sao chấp nhận được!
Gương mặt Trần Kỳ đầy vẻ kiên định.
Thịnh Vĩnh Chí cũng cảm động theo. Đúng là một đứa trẻ tốt!
- Phần lớn mọi người đều rất thân thiện, nhất là các đồng chí từ nơi khác đến công tác. Ai cũng khen quán trà của chúng tôi mở rất đúng lúc, giúp bà con đi lại có chỗ nghỉ chân.
- Ngày đầu khai trương, chúng tôi đã bán được hơn hai nghìn bát trà!
- Các điểm buôn bán và phục vụ ở kinh thành còn quá ít. Tôi nghĩ hợp tác xã có thể lấp vào khoảng trống ấy. Chỉ là quan niệm của mọi người khó thay đổi, khiến chúng tôi đôi khi cũng thấy tự ti.
Càng trò chuyện, Trần Kỳ dường như càng bớt căng thẳng. Hắn bắt đầu nói năng rành rọt, thao thao bất tuyệt.
Thịnh Vĩnh Chí thấy đã đến lúc, bèn nhường cơ hội cho Vu Giai Giai, ra hiệu bảo cô đặt câu hỏi. Vu Giai Giai nghĩ ngợi rồi hỏi:
- Anh đã hình dung thế nào về tương lai?
- Trước mắt, tôi chỉ muốn làm tốt quán trà này. Bản thân tôi thích văn học và điện ảnh, sau này cũng muốn thử viết lách.
- Có phải là “mái nhà tinh thần” mà anh nhắc đến không?
- Đúng vậy. Mái nhà tinh thần đã cứu vớt tâm hồn tôi không biết bao nhiêu lần, mỗi khi tôi rơi vào những ngày tháng u tối, chán nản. Tôi vẫn tràn đầy hy vọng về tương lai. Tôi tin những người trẻ cùng thế hệ với mình rồi sẽ được hoa tươi vây quanh. Tôi càng tin đất nước nhất định sẽ ngày một tốt đẹp hơn!
- Có phải giống như câu anh viết, “Hướng mặt ra biển, xuân về hoa nở” không?
Vu Giai Giai mỉm cười.
- À… tôi viết bừa thôi mà!
Trần Kỳ lại đưa tay gãi đầu.
Ấn tượng của Thịnh Vĩnh Chí về người thanh niên này càng thêm tốt đẹp. Khiêm tốn, có suy nghĩ, làm việc chắc chắn, tương lai còn rộng mở.
Ông vốn là một trí thức theo lối truyền thống, luôn sẵn lòng chỉ bảo lớp hậu bối có chí tiến thủ. Ông nói:
- Chúng tôi đã đọc bức thư của anh, ai nấy đều rất xúc động, cũng quyết định đăng bài. Chỉ có điều, cái nhan đề hiện giờ chưa được ổn lắm. Phần đầu anh viết về những điều u tối, nhưng phần sau lại đầy tinh thần vươn lên. Chính anh cũng nói mình vẫn có sức mạnh để tiếp tục bước về phía trước.
- Nếu vẫn đặt tên là “Con đường đời ơi, sao càng đi càng hẹp” thì không hợp nữa.
- Tôi đề nghị đổi thành “Con đường đời ơi, rốt cuộc phải đi thế nào đây?”. Cái tên ấy phù hợp với nội dung hơn, đồng thời cũng cho thấy anh đang muốn trao đổi với độc giả.
- Bác nói phải lắm, đúng là nên đổi như vậy!
Trần Kỳ lập tức tỏ ý tán thành.
Tên gì cũng được. Sở dĩ hắn đặt cái tên cũ chẳng qua chỉ vì muốn đùa một phen.
Bởi “Con đường đời, sao càng đi càng hẹp” vốn là tên một bài viết sẽ đăng trên tạp chí Thanh niên Trung Quốc vào năm sau. Bài viết kể về những ngày tháng u tối mà tác giả đã trải qua, cho đến khi tuyệt vọng đến mức sắp tìm đến cái chết.
Bài viết ấy vô cùng nổi tiếng, từng khiến cả nước dấy lên một cuộc tranh luận lớn về ý nghĩa của cuộc đời.
Nhưng Trần Kỳ đâu có chép lại. Thứ hắn viết thực ra là một bài quảng cáo trá hình, vừa quảng bá cho quán trà, vừa nhằm vào Nhà máy Nhựa số 2, lại vừa giúp bản thân gây dựng danh tiếng, tạo nên hình ảnh một thanh niên tích cực. Nói ngắn gọn, hắn đang dựng hình tượng cho mình.
- Vậy được rồi, tôi sẽ về báo lại với biên tập viên.
Thịnh Vĩnh Chí gật đầu. Thanh niên biết nghe lời mới là thanh niên tốt. Ông lại hỏi:
- Anh có muốn lấy bút danh không?
- Bút danh à… “Đêm mưa mang dao, không mang ô” có được không?
- Cái gì?
- Không có gì, không có gì. Tôi chưa nghĩ ra bút danh nào, cứ dùng tên thật vậy.
- Ừ, thế cũng được.
Sau đó, hai người lại phỏng vấn những người bạn trong quán.
Đám người ấy thì kém hẳn. Ai nấy tranh nhau nói, ríu rít như đàn vịt, lời lẽ thì dồn dập mà ý chính chẳng có bao nhiêu. Cuối cùng, Thịnh Vĩnh Chí chụp cho họ cùng quán trà mấy tấm ảnh rồi phất tay rời đi.
Hai người vừa đi khỏi, đám bạn đã lập tức vây kín Trần Kỳ.
- Oa, chúng ta sắp được lên báo rồi!
- Trần Kỳ, tôi sắp thành người hâm mộ của cậu mất thôi!
- Anh với chị Anh Tử đúng là một người văn một người võ. Có hai người lãnh đạo, nhất định chúng ta sẽ thành công!
Câu ấy vừa thốt ra, chẳng ai thấy có gì không ổn.
Chẳng hay từ lúc nào, mọi người đã ngầm mặc nhận hai người họ chính là người lãnh đạo.