Tháng chín, cuối thu, gió bấc rít từng hồi. Hôm ấy, Triệu Cửu nằm mơ ngay tại hậu điện Minh Đạo cung. Trong mơ, hắn thấy mình có thể qua lại giữa thời đại này và chín trăm năm sau nhờ cái giếng kia. Tỉnh dậy, hắn bỗng muốn đổi nghề, làm một kẻ đầu cơ đứng giữa hai thế giới. Bên kia, hắn hưởng cuộc sống khoa học kỹ thuật và kho tư liệu lịch sử vô tận. Bên này, hắn hưởng quyền lực và danh vọng của thiên tử nhà Tống.
Thế nhưng một hôm, Kim Ngột Truật dẫn mười vạn thiết kỵ nam hạ. Đường đi bằng phẳng, chỉ mấy ngày đã áp sát Bạc Châu. Vị quan gia họ Triệu này không rời được cái giếng, nên đành lấy lẽ "giữ đất Trung Nguyên, chống Kim" làm cớ mà không chịu xuống phía nam. Kết quả là hơn một vạn người trong ngự doanh hành tại bị vây giữa đồng bằng rộng lớn, mười vạn kỵ binh Kim vây kín bốn phía.
Rồi các văn võ nhà Tống lần lượt đầu hàng. Họ dâng luôn cả đoàn vật tư mà Triệu Cửu khó nhọc mang tới cho Kim Ngột Truật, không chút tiếc rẻ. Triệu Cửu bị dồn vào đường cùng, cuối cùng chỉ còn cách nhảy xuống giếng mà trốn. Thế nhưng khi trở về hiện đại, lật sách lịch sử, hắn chỉ thấy ghi rằng nhà Tống mất trong tay Triệu Cửu. Vị quân chủ ấy chí lớn tài hèn, rốt cuộc nhảy giếng tự vẫn, bị người Kim phong cho danh hiệu "Tỉnh hoàng đế", để tiếng cười chê truyền qua ngàn năm.
Sáng sớm, Triệu Cửu bừng tỉnh giữa cơn mồ hôi đầm đìa. Hắn chỉ ngửa đầu thở dài một tiếng, rồi khẽ vén chăn đứng dậy, sợ làm kinh động đến Phan hiền phi nằm bên cạnh.
Mấy tên tiểu nội thị lập tức tiến lên. Theo ánh mắt ra hiệu của Triệu Cửu, bọn họ thuần thục mặc y phục cho quan gia, thắt đai da tiện bắn cung cưỡi ngựa. Quan gia bước ra cửa, thấy Lưu Yến đang trực bên ngoài, cũng chẳng nói gì nhiều, chỉ khẽ hất cằm. Lưu Yến hiểu ý ngay.
Chẳng bao lâu, mấy chục kỵ binh Liêu Đông đã hộ tống quan gia phi ra khỏi hành tại. Họ hội với Dương Nghi Trung cùng mấy kỵ khác vừa chạy tới, rồi dưới ánh sáng le lói phía đông, một mạch hướng bắc mà đi.
Chuyện kể rằng, mấy hôm nay, sau khi Dương Nghi Trung phản thủ và Trương Tuấn vượt quyền, Hoàng Tiềm Thiện cùng Khang Lý, cái tiểu tập đoàn không căn cơ, hoặc nói cho đúng, căn cơ vốn là do chính quan gia nuôi dưỡng, bỗng chốc sụp đổ.
Khang Lý vì trên điện thốt lời oán hận nên bị xử trảm tại chỗ. Hoàng Tiềm Thiện bị bãi tướng, đổi sang chức học sĩ quán, đề cử Dừng Tiêu Cung ở Hàng Châu, rồi đi cư trú tại Lễ Châu.
Còn Uông Bá Ngạn, một trong hai hạch tâm, thì bị nâng lên rồi nhẹ nhàng đặt xuống. Ông ta từ Tri Khu mật viện sự bị đổi thành Đồng tri Khu mật viện sự. Lý do là sợ đông tây hai tướng cùng bị bãi thì lòng người chấn động. Ngoài ra, Vương Uyên, Đô thống chế ngự doanh, cũng vì khóc lóc kêu oan trước mặt Triệu Cửu mà được xá tội.
Nói thẳng ra, Triệu Cửu chẳng dám dọn sạch triều đình.
Sau đó, cục diện triều chính hiện nay là: trong lúc Lý Cương chưa kịp quay về, Thượng thư hữu thừa (phó tướng) Lã Hảo Vấn thực tế nắm chức trách Đông phủ tể tướng. Uông Bá Ngạn vẫn giữ Tây phủ Khu mật viện. Đô thống chế ngự doanh vẫn là Vương Uyên. Trương Tuấn được phá cách đề bạt làm Ngự sử trung thừa, nắm quyền đài gián. Đại áp ban Nội nhân tỉnh là Lam Khuê, vội vàng từ thành Bạc Châu quay về, nhưng một nửa chức trách của Nội nhân tỉnh lại bị Triệu Cửu, với một quyết định gần như hoang đường, giao cho Dương Nghi Trung. Hai người cùng quản, còn đội Xích Tâm do Lưu Yến cầm đầu thì về cơ bản thay thế vai trò túc vệ.
Ngoài ra, Triệu Cửu còn theo lời tiến cử của Lã Hảo Vấn, Trương Tuấn, Dương Nghi Trung mà đề bạt hàng loạt Hàn lâm, Trung thư xá nhân, Các môn chi hậu cùng các hàng cận thị khác. Hắn lại phát công văn triệu hồi một nhóm đại thần cáo lão ở nhà, lấy danh nghĩa quán chức triệu về hành tại để tham mưu cho chính sự. Đám người phức tạp này, thực ra chính là bộ máy thư ký theo truyền thống của các quan gia nhà Tống.
Tất cả những điều đó, cộng với lục bộ có chút thực quyền sau cuộc cải cách Nguyên Phong, tạo thành các cơ quan nắm thực quyền ở hành tại hiện nay.
Có điều, chừng ấy vẫn chưa đủ. Nếu không, Triệu Cửu đã chẳng rơi vào cảnh tiến không được, lui cũng không xong thế này. Hắn càng chẳng đến mức đêm nào nằm mơ cũng lo nghĩ, sáng sớm nào cũng phải phi ngựa cho khuây khỏa.
Vấn đề có ba. Chỉ nhìn bố cục nhân sự phía trên cũng đã thấy rõ.
Trước hết là tài chính.
Nói rõ hơn, cuộc cải cách Nguyên Phong đã trả quyền tài chính về Hộ bộ, Hộ bộ trực thuộc tể tướng. Nhưng trong cục diện này, Hộ bộ chẳng khác nào người khéo tay mà không có gạo để nấu cơm. Nguồn tài chính thật sự, nói cho cùng vẫn phải dựa vào việc vận chuyển từ lưu vực sông Trường Giang. Cụ thể là Lương Dương Tổ, Tập Anh điện tu soạn, Huy Du các đãi chế, Tri châu Dương Châu, đồng thời là Chế trí phát vận sử các lộ Giang Hoài, kiêm quản việc muối và trà vùng Đông Nam, phải chuyển tài bảo Đông Nam về. Vị đại thần này hôm trước đã thu nhận Trương Tuấn, Dương Nghi Trung, Miêu Phó, Điền Sư Trung cùng tàn quân Tây quân, gần như cứu mạng quan gia một lần. Trên thực tế, ông ta chính là vị thần tài của cả triều đình lưu vong. Thế nhưng lúc này, e rằng ông ta vừa mới đến Giang Nam.
Nói một câu, hành tại vẫn chưa có thứ tiền bạc thật sự để làm việc!
Ngoài tiền bạc ra còn có quân đội.
Sau khi nắm được toàn cục chính sự, Triệu Cửu gần như chắc chắn một điều: đường Tây quân đã bị cắt đứt, trong tay hắn lúc này chỉ có ngự doanh cộng thêm binh mã nơi Đông Kinh lưu thủ Tông Trạch. Còn các thống chế của ngự doanh thì hầu hết đang tiễu phỉ ở hai lộ Kinh Đông (vùng Sơn Đông) và hai lộ Hoài Nam (vùng Lưỡng Hoài). Thậm chí đến giờ mới diệt được chưa đến một nửa. E rằng còn phải luân phiên đổi quân chỉnh đốn một đợt nữa, mới có thể dẹp gần hết bọn đạo tặc khắp nơi.
Nói cách khác, hành tại hiện nay không có lấy một đạo quân quy mô lớn nào thật sự có thể đánh trận!
Thực ra, chính vì vậy mà Triệu Cửu chưa dám xử trí Vương Uyên và Uông Bá Ngạn. Trong cục diện này, bọn họ chẳng nắm nổi binh quyền. Binh mã đều nằm trong tay các thủ lĩnh quân phiệt lớn nhỏ, và hắn hoàn toàn có thể trực tiếp liên lạc với những kẻ ấy.
Điều khiến Triệu Cửu suy sụp nhất, hoặc nói đúng hơn là điều khiến hắn mấy ngày nay sầu muộn đến cùng cực, lại chính là vị Tông lão mà hắn từng trông đợi nhất.
Không còn gì khác, Tông lão thật sự chẳng coi hắn ra gì, thật sự xem hắn như một đứa trẻ nghịch ngợm mà dỗ dành cho qua chuyện.
Trước hết, lúc đầu Triệu Cửu xuống chiếu tìm Tông Trạch về làm Khu mật sứ, Tông lão tuy nhận chức, nhưng lại không chịu đến Bạc Châu gặp hắn. Lý do thì tất nhiên là Đông Kinh chiến sự nguy cấp, binh Kim đã xuất hiện ở Tỉ Thủy quan, tình thế rất gay go.
Kế đó, Triệu Cửu lại sai sứ giả báo cho Tông Trạch biết Hoàng Tiềm Thiện đã bị bãi tướng, mình đã trọng dụng lại Lý Cương. Tông lão lập tức hồi âm, nói rõ những khó khăn quanh Đông Kinh, lại thẳng thắn bảo rằng Đông Kinh đang đói kém. Sau đó, ông đòi binh, đòi tiền, đòi lương thực... Về việc này, Triệu Cửu hoàn toàn thông cảm. Binh thì hắn chẳng có. Còn tiền và lương thì vẫn còn chút ít dự trữ, nên hắn gần như phải thắt lưng buộc bụng mà chi viện cho Tông lão một phen. Ngay cả lớp kim phấn trên thần tượng đạo tổ mới được cạo xuống, cũng đã được nấu chảy và gửi đi ngay.
Rồi cách chừng bảy tám ngày, Lý Cương vừa quay về đến vùng Hoài Tây thì gặp tên phản tặc Đinh Tiến mới nổi lên ở Hoài Tây, chặn đường không đi được. Lý tướng bèn gửi công văn từ xa, trước hết nêu rõ cương lĩnh chính trị của mình, đại ý là hành tại phải chuẩn bị mọi thứ, đợi ông đến sẽ cùng quan gia đi Nam Dương. Nhưng bức công văn ấy lại vì đi đường vòng mà đến muộn, khiến Tông lão để ý. Ông lập tức gửi văn thư đến hành tại, nói giá lương ở Đông Kinh đã hạ được nhiều, trong tay ông hiện có trăm vạn đại quân đủ sức chống địch, nên xin quan gia đừng đi Nam Dương nữa, cứ trực tiếp trở về kinh đô cũ là được!
Chuyện này thật hoang đường. Chưa kể trước đó vừa đòi binh đòi lương, vừa nói Đông Kinh đang đói kém, mà sau đó đã thành giá lương bình ổn. Điều đáng nói là trăm vạn đại quân kia. Dân lưu tán ở Đông Kinh thì chắc chắn là có, nhưng trăm vạn đại quân thì quá đỗi đùa cợt!
Lúc này, Triệu Cửu mới thật sự cảm nhận được nỗi bất lực khi bị người khác coi như trẻ con. Hơn nữa, nỗi bất lực ấy e rằng còn nặng hơn những gì Triệu Cấu từng chịu. Dù sao nếu hắn cũng giống Triệu Cấu, một lòng nghĩ đến chuyện chạy về phương nam, phớt lờ những lời ấy mà cắm đầu chạy về Dương Châu thì còn đỡ. Điều khó xử là trong lòng Triệu Cửu lại mơ hồ hiểu được tâm tư của Tông Trạch!
Tông Trạch phải nói dối trơn tru để lừa Triệu Cửu, phải đánh lừa hắn như vậy, căn bản là vì sợ Triệu Cửu lại bỏ chạy! Nếu lần này Triệu Cửu lại khởi động việc chạy trốn, chỉ cần hắn đến được Dương Châu bên bờ Trường Giang, dù không vượt sông, thì câu nói trong tấu chương của Tông lão cũng sẽ thành sự thật. Đất Trung Nguyên, lòng người Hà Bắc đặt đó, một khi buông bỏ, muốn giành lại thì phải mất mười mấy năm và mấy chục vạn quân!
Chính vì hiểu nỗi khổ tâm của Tông Trạch, Triệu Cửu mới không thể làm ngơ trước tấm lòng ấy. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: nếu thật sự theo ý Tông Trạch mà kéo về Đông Kinh, thì chẳng phải là một ván cờ chết hay sao?
Tuy Triệu Cửu không rõ chi tiết lịch sử, nhưng lịch sử ghi rằng Kim Ngột Truật đuổi theo Triệu Cấu, lùng sục khắp núi rừng, sông biển, đánh vào Giang Nam mới hết sức, thậm chí trên đường rút về còn đánh tan chủ lực của Hàn Thế Trung rồi thuận lợi trở về phương bắc. Điều đó cho thấy hướng tiến công chủ yếu của quân Kim lần sau chính là hành tại của Triệu Cửu, chủ lực Kim quân đang nhắm thẳng vào bản thân quan gia.
Trong tình thế này, dù Tông lão lịch sử từng như cột trụ giữa dòng, giữ vững Đông Kinh suốt mấy năm, có thể gọi là kỳ tích, nhưng nếu hắn đi qua đó, dẫn mười vạn chủ lực Kim đến Đông Kinh, lúc ấy có đem trăm vạn đại quân ra chống đỡ thì e rằng cũng sẽ bị một mẻ bắt sạch!
Thế nhưng điều khiến người ta sụp đổ hơn cả là khi Triệu Cửu nói với Tông Trạch về nỗi lo cuộc tiến công chủ lực của quân Kim lần thứ ba xuống phương nam, Tông lão nhất quyết không tin. Theo lời Tông lão, Kim quốc đại nguyên soái, nhị thái tử Hoàn Nhan Oát Ly Bất đã chết, quân Kim trong thời gian ngắn sẽ có Niêm Hãn, Thát Lãn, Ngột Truật tranh quyền đoạt vị, không ai đủ sức làm thống soái dẫn chủ lực nam hạ. Mong quan gia cứ yên tâm... Tiện thể, Tông lão còn cập nhật số liệu, nói rằng hiện nay Đông Kinh có hai trăm vạn đại quân!
Đó chính là điều đáng buồn nhất đối với vị quan gia họ Triệu. Lực lượng chưa có thì cũng đành, đằng này đã đuổi được gian thần, mà trung thần lại chẳng tin hắn.
Nhất là Lý Cương đã được chứng minh là làm tể tướng thì được, nhưng làm soái thần thì không. Còn Tông Trạch tuy cầm quân lâm trận không giỏi, nhưng là một trong những soái thần xuất chúng nhất thời đại này, là chỗ dựa lớn nhất mà Triệu Cửu từng nghĩ đến.
Mặt trời mọc phía đông. Triệu Cửu đứng bên bờ đê sông Vụ, ngoảnh về tây bắc. Nếu không phải Đông Kinh là nơi đã vào thì khó mà ra, hẳn hắn đã thật sự phi ngựa đến đó một chuyến, móc tim mình ra cho Tông Trạch xem. Tiện thể, hắn cũng muốn nhìn xem Nhạc Bằng Cử, người khiến hắn ngày đêm nhớ mong, có đang ở nơi ấy hay không.
Dĩ nhiên, với thái độ như vậy của Tông lão, một Nhạc Bằng Cử hai mươi bốn tuổi thì làm được gì, Triệu Cửu lại càng không có chút tin tưởng nào.
“Trời đã sáng rõ rồi, quan gia, chúng ta mau trở về thôi, nếu không lòng người trong hành tại sẽ bất an.” Thấy Triệu Cửu cứ ngoảnh về kinh đô cũ mãi không thôi, Lưu Yến trong lòng vừa cảm động, vừa không quên bổn phận, bèn chủ động tiến lên khuyên giải.
“Đi thôi.” Triệu Cửu lại liếc nhìn phương tây bắc một lần nữa, cuối cùng khẽ thở dài, rồi quay người định xuống đê.
Hắn biết, công văn của Tông Trạch mấy ngày tới e là sẽ ngừng hẳn, bởi Lý Cương sắp từ Hoài Tây vòng đường đến Bạc Châu. Vị Lý tướng ấy sẽ chủ trì việc dời hành tại đến Nam Dương, thậm chí có thể từ Nam Dương tiến vào Quan Trung. Trong đại cục như thế, Tông Trạch rốt cuộc không thể đối đầu với Lý Cương, lá cờ đầu của phái chủ chiến. Nếu không, ông đã chẳng vội vàng dâng tấu trước khi Lý Cương quay về.
Còn nếu bỏ qua Tông Trạch, nghe theo đề nghị của các đại thần khác, lùi vài bước đến một nơi địa thế hiểm yếu, Quan Trung cũng được, Kinh Tương cũng xong, Dương Châu cũng được, cứ yên lặng tích lực, cày ruộng luyện binh, chỉ cần không phạm sai lầm, thì cũng gần như là một cục diện có thể ngồi không mà thắng. Chỉ có điều phải chờ thêm mười mấy năm, chết thêm mấy chục vạn quân mà thôi!
Đúng như câu: "Ba mươi công danh, bụi với đất." Lúc Nhạc Bằng Cử nhận mười hai đạo kim bài, e rằng ít nhất cũng phải ba mươi lăm tuổi. Tức là ít nhất mười hai năm nữa mới đến chuyện ấy.
Nói rồi, cả đoàn kỵ sĩ vừa xuống khỏi đê lên ngựa, bỗng một con chim ưng từ trên trời lướt qua, từ đông nam bay ngang đỉnh đầu về phía tây bắc, khiến các kỵ sĩ đều ngoảnh lại nhìn.
Triệu Cửu cũng kinh ngạc quay đầu, trong lòng nghi hoặc, nhưng rốt cuộc không biết phải làm gì.