Thiệu Tống, quyển một, chương 34: Công và tư
"Ta thật ngu, thật đấy."
Lã Hảo Vấn, Lã tướng công, đứng trên đỉnh tiểu trại nơi núi cao, hai tay chắp trước bụng, mắt nhìn xa xa về một sườn núi thoai thoải ở lưng phía nam núi Bát Công. Nét mặt ông nghiêm nghị, nhưng trong đó rõ ràng có một nỗi sầu.
Chỗ kia, nơi từ đỉnh núi này không thể nhìn trọn vẹn, trước một hàng cọc gỗ vừa mới cắm đầu người, Triệu gia quan gia đang mặc giáp ngồi yên bất động. Sau lưng ngài, cách cọc gỗ và những cái đầu người, là sáu bảy chục quân quan Tây quân vừa chịu xong gậy quân pháp, tay bưng phần thưởng, đứng nghiêm không nhúc nhích. Hai bên là hai trăm cận vệ Ban trực ngự tiền, mặc giáp đầy đủ. Triệu quan gia cứ ngồi giữa đội hình ấy, không nói một tiếng, giám sát việc phát thưởng cho cả quân.
"Ta cứ tưởng quan gia giết Lưu Quang Thế hôm qua xong thì sẽ dừng tay, nào ngờ hôm nay ngài cũng thô bạo đến thế!" Nhìn hồi lâu, ngoài việc thấy hàng ngũ bên kia chỉnh tề thì chẳng thu được gì, Lã tướng công vẫn không chịu quay người lại, lại tiếp tục tự trách mình.
Đứng sau lưng Lã tướng công là Ngự sử trung thừa, tức Trương Tuấn, tự Đức Viễn. Nghe vậy, ông vốn định giữ im lặng, nhưng chẳng hiểu vì sao. Có lẽ mấy ngày nay những chuyện xảy ra đã kích động ông không nhỏ, nên vị Ngự sử trung thừa này cuối cùng vẫn không nhịn nổi:
"Tướng công hà tất phải tự lừa dối mình? Quan gia đã có điềm từ lâu rồi. Trưa nay ở trước màn trướng của quan gia, không riêng gì ngài và tôi, mà ngay cả Uông tướng họ cũng đã đoán được phần nào... chỉ là ngài và tôi đều bất lực thôi!"
Lần này đến lượt Lã Hảo Vấn im lặng.
Trương Tuấn đã một lời phá vỡ phần thể diện và sự kín đáo mà một sĩ đại phu tinh anh vốn phải giữ. Thừa lúc xung quanh không có ai, ông buông thả hẳn: "Hiện nay ở hành tại có bốn vị trọng thần. Uông tướng công và Vương thái úy vốn đã ngã một cú thật đau ở Minh Đạo cung. Mấy ngày trước nhờ Lý tướng bệnh nặng, họ mới thở được đôi chút, nhưng sau sự việc đêm qua thì hoàn toàn vô dụng, đến cúi đầu vâng dạ trước quan gia cũng phải dè chừng! Còn tôi, tuổi trẻ đắc chí, toàn nhờ quan gia một tay nâng đỡ. Nếu không có quan gia chống lưng, sợ rằng cái chức Trung thừa này cũng ngồi không vững, đã sớm bị một vị tướng công nào đó tiện tay xử lý rồi! Chỉ có tướng công là..."
"Còn ta thì sao?" Lã Hảo Vấn bất đắc dĩ ngoảnh đầu lại, vẻ mặt ủ rũ. "Ngày ấy ta cũng là người từng bị Lý tướng công xử lý một phen. Khi đó suýt nữa ta đã rời khỏi hành tại, không còn dính dáng gì đến trung khu. Nếu không phải quan gia đổi lòng, tâm tính đại biến, cần một vị tướng công lão thành..."
"Chưa nói đến chuyện ngã xuống giếng, chỉ nói tướng công là vị tướng công Đông phủ duy nhất ở hành tại, lại là con nhà tể tướng và bậc danh nho nổi tiếng thiên hạ. Nếu còn ai có thể ngăn được quan gia một hai phần, thì cũng chỉ có tướng công thôi." Trương Tuấn nói lời chân thành, quả thật là muốn khuyên Lã Hảo Vấn đứng ra.
"Ta còn tiếc gì cái thân phận tướng công?" Lã Hảo Vấn bị dồn đến đường cùng, cuối cùng cũng lên tiếng. "Nếu quốc gia yên ổn, quần thần chỉ tranh quyền, ta đã sớm bỏ chức này, đi làm một nhiệm kỳ tri châu, rồi nhân thế rút lui cho đường hoàng, an tâm ở nhà mà làm học vấn. Nhưng bây giờ chẳng phải nước nhà đang nguy nan sao? Quân Kim ở ngay bờ bên kia, thế cục nguy như trứng chồng. Quan gia và hành tại một ngày chưa yên, ta một ngày không thể bỏ trung khu mà đi!"
Trương Tuấn cũng cứng họng, nhất thời không biết đáp sao. Ông hiểu rõ, cái khéo của quan gia nằm ở chỗ ấy: chính vì Lã Hảo Vấn là một bậc đạo đức tiên sinh dễ bị bắt nạt, nên mới bị lợi dụng. Nếu không vậy, việc đi Hoài Đông và việc xử trí ở phía sau của Hứa đại tham cùng Trương Khu tướng có khi đã thiệt thòi lắm rồi!
"Ý của quan gia vốn là muốn ở Thọ Châu làm một cuộc đối đầu nhỏ. Để quân Kim một toán chủ lực nhỏ tiến đến đây, đối mặt mà giữ một trận. Không cần diệt địch, cũng không cần thắng lớn hay thắng nhỏ, chỉ cần quân Kim mệt mỏi rồi tự rút đi, để thiên hạ biết quân Kim không phải là vô địch, quân ta không phải là không thể đánh, như vậy có thể phần nào nâng sĩ khí, khiến lòng người dịu lại." Hồi lâu sau, Trương Tuấn mới mở lời, rồi lại chủ động biện hộ cho Triệu Cửu. "Ý không nằm ở chỗ giết Lưu Quang Thế đêm qua, cũng không nằm ở việc hôm nay đích thân giết lính đào ngũ!"
"Có gì khác nhau sao?" Lã Hảo Vấn càng thêm chán nản. "Nước nhà sa sút đến nước này, há là có thể thu dọn trong một sớm một chiều? Còn chưa nói đến việc Thọ Châu đã không giữ nổi, mà cho dù không có chuyện Lưu Quang Thế, Thọ Châu có giữ được đi nữa, thì đã sao? Giữ được rồi, lòng người và sĩ khí đúng là có dâng lên đôi chút, nhưng quân Kim quay về chuẩn bị đại quân, mười vạn người kéo đến lần nữa, lúc đó còn giữ nổi không? Nay nước nhà chao đảo, căn nguyên là ở chỗ hành tại không vững. Thay vì ở đây tranh một hơi khí, chi bằng sớm lập chân ở Nam Dương hoặc Dương Châu! Một khi đã đứng vững, lòng người và sĩ khí tự nhiên sẽ lên."
"Nhưng cũng không thể nói quan gia làm việc vô ích cho quốc gia chứ?" Trương Tuấn chỉ về phía cảnh tượng trên sườn núi mà hỏi.
"Không phải vô ích." Lã Hảo Vấn xoay người bước đến trước mặt Trương Tuấn, nắm lấy tay ông mà nói. "Mà là làm cho chúng ta trở nên vô dụng... Nay nước nhà sụp đổ, giặc cướp nổi lên khắp nơi, quan quân bất tài. Lúc này quan gia làm gì, há lại khiến cục diện tệ hơn sao? Nhưng điều cốt yếu là, những việc quan gia làm này, trong giữa đại cục và ý khí cá nhân, đã chọn ý khí cá nhân. Trong việc dựa vào văn thần hay võ tướng, đã chọn võ tướng. Trong giữa công tâm và tư tâm, đã chọn tư tâm..."
"Sao lại nói là tư tâm?" Trương Tuấn nhất thời không hiểu, không nhịn được mà ngắt lời. "Quan gia từ khi lưu vong đến nay, ngay cả một món gừng ngâm tương đậu cũng không dùng, ăn mặc giản dị hơn cả tưởng tượng. Nay lại đích thân đến chỗ tuyệt cảnh, tự mình dụ địch, chỉnh đốn quân ngũ. Với hai vị Thánh thượng, ngài ấy gần như không cùng huyết thống..."
"Nhưng dòng máu Triệu gia bây giờ chỉ còn một mình hắn!" Lã Hảo Vấn thở ra một hơi dài trắng xóa, rồi bất chợt cắt lời đối phương. "Hắn mất đi, Triệu gia thật sự sẽ diệt vong!"
Trương Tuấn lập tức nghẹn lời.
"Trong mắt vị quan gia này, chỉ có chính hắn. Thu binh mã, nắm đại tướng, thu lòng người, thành công đều là của hắn, còn bại thì thiên hạ phải chôn cùng hắn!" Lã Hảo Vấn nói rồi nói, không ngờ nước mắt đã lăn xuống. "Bỏ qua con đường ổn thỏa không đi, vứt bỏ chế độ và gia pháp của tổ tông, cứ một mực làm theo ý mình. Chẳng phải vì nếu thành công thì đó cũng là công lao của các tướng công, chẳng liên can gì đến hắn sao? Trước khi ngã xuống giếng, hắn đã ích kỷ như vậy. Hắn ích kỷ ở chỗ sợ hãi co rúm. Sau khi ngã xuống giếng, ta từng cho rằng hắn đã đổi khác. Nào ngờ chỉ mấy tháng, thói cũ đã nảy mầm trở lại, chỉ là đổi sang một kiểu ích kỷ khác, cái ích kỷ của sự liều lĩnh mạo hiểm mà thôi!"
Trương Tuấn lại không biện bác được, chỉ đành nắm tay đối phương mà khẽ an ủi: "Lã tướng, quan gia dẫu sao còn trẻ, gặp biến lớn như vậy, nhất thời tâm tính không yên cũng là lẽ thường... Ngay như ta và ngài, trải qua biến Tĩnh Khang, từ Đông Kinh chạy thoát thân, chẳng phải cũng đổi khác tính nết hay sao?"
"Không giống nhau." Lã Hảo Vấn lại thở dài một hơi. "Ta là người đã đứng tuổi mà lại suy tàn, làm việc thì vô năng, lại xuất thân từ quan ấm. Vốn không có chí lớn, gặp biến cố này rồi, chỉ có thể dựa vào tư lịch và danh vọng mà giúp quan gia che chắn đôi chút mà thôi. Còn ngươi, năm nay chưa tới ba mươi, nếu là thời trước, được làm quan kinh thất phẩm đã là phúc phận, về sau vạn sự đều có thể. Cho nên Đức Viễn, nhất định phải nghe ta một lời. Biết nhìn người, biết dùng người, giữ kinh nghiệm, có tâm phúc, những điều ấy đều có thể từ từ mà làm. Chỉ riêng việc phải có chủ kiến, có định kiến, có quyết đoán, là không thể thiếu. Nếu không, dẫu sau này có vào Đông phủ hay Tây phủ thành tướng công, cũng chỉ rơi vào kết cục như ta mà thôi!"
Trương Tuấn cảm kích không thôi, nhưng lại quên mất lúc đầu ông vốn định khuyên vị tướng công Đông phủ này đứng ra, giờ thì ngược lại bị đối phương cuốn theo.
Lã tướng công nói đến đây thì càng thất thố, vẫn nắm lấy hai tay đối phương mà tiếp: "Đức Viễn, đến nước này, hai ta nói nhiều cũng vô ích. Chỉ là hiện nay binh sự nguy hiểm, quan gia lại cố chấp làm theo ý mình, trước mắt không thể khuyên ngài lui bước. Nếu quân Kim thật sự vượt sông mà đến, sinh ra loạn lạc, ta đã già yếu, e rằng khó lòng thoát khỏi núi Bát Công này. Đến lúc ấy, mọi thứ khác đều không quan trọng, chỉ có văn cảo mà ta mang theo bên mình ở hành tại, là do bao năm dốc lòng biên soạn. Từ tối nay, ta sẽ giao cho ngươi giữ. Không cầu được truyền bá rộng rãi, chỉ mong sau này ngươi có thể thay ta chỉnh lý một lần..."
Trương Tuấn nghe đến đây, gần như muốn rơi lệ.
Hai vị trọng thần thông minh hơn Triệu Cửu gấp trăm lần, đứng trên đỉnh tiểu trại mà nắm tay nhau rơi lệ, hiếm khi thẳng thắn. Trong lúc nói chuyện lại đề cập đến non sông tan nát, vận mệnh quốc gia, tiền đồ cá nhân, và việc phó thác về sau, dường như sắp từ đồng minh chính trị tạm thời mà phát triển thành tri kỷ vong niên. Thế nhưng, chưa kịp để hai người nói thêm, định ra thứ tình nghĩa sĩ đại phu phong kiến khiến người đời phải tán thưởng này, bỗng nhiên dưới sườn núi vang lên một trận náo động, rõ ràng là đã xảy ra chuyện. Hai người sợ đến vội buông tay ra, lập tức phái người của Ban trực đi hỏi, mới biết quân Kim thừa cơ vượt sông!
Dẫu hai người tự nhận là rường cột của Đại Tống, lúc này cũng không khỏi rối loạn. Điều đó không trách họ được. Thực ra ngay cả Triệu Cửu đang đứng dưới sườn núi, người vừa "khí phách bừng bừng", cũng kinh hoàng khó kiềm chế, nếu không thì đâu đến nỗi gây ra náo động.
Thế nhưng khi hai người không màng tất cả, vội vã lên đường, đến được sườn núi thì lại thấy quan gia đã đích thân dẫn Uông tướng công, Vương thái úy, cùng một đám tướng lĩnh và tinh binh cốt cán đi xuống núi. Đối với điều này, hai vị vừa kinh hãi đến tột độ vừa không lấy làm lạ, lại vội vàng đuổi theo. Vừa đi nửa đường, họ đã nghe thấy từ phía đông bãi đất hoang bên bến đò dưới chân núi vang lên một tràng hò hét như sóng thần, như núi lở.
Hai vị trọng thần của hành tại vội vàng đi dò hỏi, lúc này mới biết rõ đầu đuôi.
Hóa ra quân Kim vốn không có thuyền đò thành đội, cũng chẳng có sự chuẩn bị đầy đủ để vượt sông. Chỉ là Kim soái Tứ thái tử Ngột Truật đích thân đến đây, phát hiện có động tĩnh bất thường ở Hà Nam, bèn cưỡi ngựa đứng trên bờ bắc, rồi hạ quân lệnh cho vượt sông dò xét. Thế nhưng đám kỵ binh tiền tiêu của quân Kim, ỷ vào mấy năm nay ngang ngược quen thói, lại muốn phô trương uy phong trước mặt chủ soái, nên mới dùng hai chiếc thuyền nhỏ không biết lấy từ đâu ra để sang sông xem xét!
Số người chỉ hai ba chục mà thôi!
Còn Triệu Cửu, sau khi biết rõ tình hình, tự nhiên đã lấy lại bình tĩnh. Vừa đích thân xuống núi, vừa gọi Vương Đức đến ngay lúc ấy, chỉ tay về phía thuyền mà nói, đích thân hứa ban chức thống chế Ngự doanh, muốn xem bản lĩnh của con Dạ Xoa họ Vương này ra sao!
Mà Vương Đức là ai? Ngày trước quân Kim mười vạn người, ông còn dám đạp doanh trại bắt người, hôm nay chỉ hai ba chục tên thì làm sao biết sợ? Ông liền lên ngựa, cũng không dùng đại quân, cũng không dùng cung nỏ, chỉ dẫn vài chục kỵ binh thân vệ của bản bộ ra khỏi doanh, giữa ánh mắt của muôn người. Ngay trên bờ đê cứng ngắc vì giá rét, ông lấy quyền cước đánh chết mười mấy tên quân Kim đã dũng cảm đổ bộ lên bờ. Chiếc thuyền phía sau thấy vậy kinh hãi đến mức quay đầu thẳng từ giữa sông chạy trở về!
Quân Tống cũng hiếm khi tụ tập một chỗ, buông thả hò hét ầm ĩ một trận.
Lã Hảo Vấn và Trương Tuấn ướt sũng từ đầu đến chân, mặt đối mặt chẳng nói được lời nào. Còn bên kia sông, đứng xa xa nhìn thấy cảnh tượng này, và đợi đến khi có người quay về báo tin, một người cũng đứng ngây ra, thất thố.
"Chiếc thuyền chạy về kia nói, người ở bờ bên kia là Dạ Xoa họ Vương. Đám người chết trên thuyền thì ta cũng chẳng có lời nào để nói. Chỉ có điều, vị tân quan gia của Triệu Tống bên kia sông sao lại không chạy?" Ngột Truật ngồi trên lưng ngựa, đứng bên bờ nhìn một lúc lâu, rồi không nhịn được mà ngoảnh đầu hỏi một tên hàng tướng Tống đứng bên cạnh. "Thật hay giả?"
"Chắc chắn là không chạy." Tên hàng tướng đứng bên cạnh vốn là nguyên Thông phán Kinh Đông Lộ, nghe hỏi vội vàng giải thích. "Xin Tứ thái tử nhìn về phía kia... Ngọn núi Bát Công phía bắc đối diện, có thấy một lá cờ nào không?"
"Lá cờ thì sao?" Ngột Truật nhất thời không hiểu.
"Xin để Tứ thái tử biết, bất kỳ người nào có chút hiểu biết đều nên nhận ra. Đó là cờ Kim Ngô, vốn chỉ dùng cho đại giá thiên tử. Cờ Long lập ở đó, nghĩa là quan gia Triệu Tống nhất định cũng đang ở nơi này!" Kẻ kia vội vàng giải thích.
Ngột Truật ngẩn ra một chút, rồi bỗng nhiên vẫy tay ra sau: "Cắt cổ tên này!"
Người kia còn chưa kịp hiểu chuyện gì thì đã có quân Kim tiến lên, ghìm chặt hắn ngay trên lưng ngựa, một đao lướt qua cổ họng. Hắn giãy giụa một lúc rồi lập tức ngã khỏi ngựa.
Ngột Truật cũng chẳng buồn nhìn cái xác vẫn còn co giật bên dưới, mà chỉ lắc đầu liên tục: "Đám người Tống này chỉ biết làm bộ làm tịch khoe chữ nghĩa... Cái gì mà người có chút hiểu biết đều nên nhận ra, bản soái không nhận ra thì sao?"
Nói xong, hắn quay ngựa trở về doanh, chỉ để lại một cái xác của tên hàng tướng, người đến chết cũng không biết mình vì sao mà chết, lạnh cứng bên bờ sông.
Tái bút: Chúc mừng năm mới mọi người! Tôi dậy lúc 16 giờ 45, còn các vị thì sao?