Thơ rằng:
Xe lăn lăn, ngựa thê lương,
Người đi cung tiễn đã lên đường.
Cha mẹ vợ con chạy đưa tiễn,
Bụi mờ chẳng thấy cầu Hàm Dương.
Níu áo giậm chân chặn lối gào,
Tiếng gào vút thẳng tận trời cao.
Lại nói Triệu Cửu, cảnh chiến tranh thảm khốc mà hắn đã hình dung trong lòng suốt bấy lâu nay, rốt cuộc lần đầu tiên bày ra trước mắt hắn không chút che đậy. Thế nhưng, rất có thể chính tay hắn đã gây nên cảnh ấy.
Cần biết rằng, Thọ Châu nằm ngang qua sông Hoài. Trong châu, hai thành Hạ Sài và Thọ Xuân là giàu có bậc nhất, lại cách sông nhìn nhau. Giữa hai thành có bến đò, đường sá, chợ búa nối liền không dứt. Thậm chí ngày trời quang, đứng trên núi Bát Công ở bờ nam sông Hoài, còn có thể thu trọn cảnh phồn hoa của cả hai thành vào tầm mắt.
Bởi vậy, sĩ dân phía bắc sông Hoài nghe tin người Kim sắp kéo tới, tự nhiên chẳng thấy lạ gì khi phải sang phía nam sông tránh giặc, cũng chẳng cảm thấy khó chịu.
Nhưng mà, đúng là có chữ "nhưng". Trai tráng thì phải ở lại giữ thành, của cải thì nhất định phải mang theo, lương thực thì phải nộp lên. Điều khiến người ta suy sụp nhất lại là quân tình quá gấp gáp…
Theo lời Lưu Quang Thế, sáu quân châu phía nam núi Thái Sơn mà y trấn giữ đều đã bị đánh phá. Vậy thì từ phía bắc Từ Châu, nơi gần nhất, đến bờ sông Hoài cũng chỉ độ bốn trăm dặm. Bốn trăm dặm, cứ xem mấy năm qua người Kim dám đánh, không ngại gian khổ, e rằng năm sáu ngày nữa đã có một đội tiên phong quân Kim đủ quân số, đủ sức chiến đấu kéo tới nơi.
Tất nhiên, cũng có thể phải bảy tám ngày. Nhưng trong tình cảnh này, ai dám đem mạng ra đánh cược?
Huống chi lúc này lại đang cuối năm!
Thế là, sĩ dân phía bắc Thọ Châu mất hết cảm giác an toàn, đường vận chuyển trên sông căng thẳng, văn võ hành tại như chim sợ cành cong, lòng quân rúng động, thêm bộ của Trương Tuấn lòng tham nổi dậy. Mọi thứ đẩy đến một cuộc hỗn loạn gần như chắc chắn sẽ xảy ra. Trong cảnh hỗn loạn ấy, sự vô kỷ luật của quân Tống thời này, sự kiêu ngạo và ích kỷ của quan lại hành tại, nỗi hoang mang và phẫn nộ của dân chúng lại bị đẩy lên gấp bội. Ai nấy đều rơi vào cảnh nháo nhác, rối loạn…
Nói một câu: chiến tranh chưa tới, tai họa do nó gây ra đã bắt đầu rồi.
"Quan xá dân nhà, thảy đều thiêu rụi, bình lọ cửa nẻo, chẳng một thứ nào còn nguyên… Trai gái già trẻ bị hành hạ, ngược đãi ngày một thậm tệ, có nơi thành trấn không sống nổi một người, mùi xác thối bay xa trăm dặm."
Nhắc lại chuyện chiều hai mươi lăm tháng Chạp, bên ngoài cửa thành đông Hạ Sài, hai toán dân binh không mặc giáp đang đánh nhau công khai. Trong đó có kẻ bị rạch bụng, ruột gan chảy ra đất rồi đông cứng trên nền băng giá, rõ ràng là khó qua khỏi. Quanh đó lại có không ít dân chúng bị kinh hãi, bị chặn lại, muốn vào thành mà chẳng làm gì được.
Trên lầu cổng thành, thấy quan gia đứng bên cạnh cứ chăm chăm nhìn xuống dưới, sắc mặt mỗi lúc một khó coi, Ngự sử trung thừa Trương Đức Viễn bỗng lên tiếng.
-Đây là chuyện gì?
Triệu Cửu quay đầu lại, giọng lạnh lùng hỏi.
-Là chuyện năm Tĩnh Khang thứ nhất, sau khi người Kim lần đầu xuống phía nam. Khi ấy Lý Nhược Thủy đang giữ chức Thái thường bác sĩ, được sai sang sứ Hà Bắc, khuyên quân Kim rút về phương Bắc. Đây là việc tiền tuyến ông ta về kể lại. Trương Đức Viễn cúi đầu đáp.
-Quan gia, những việc này nhiều nhất cũng chỉ là chuyện trị an. Đợi kỵ binh Kim kéo tới, ấy mới là ngọc đá cùng tan, thành nào cũng bị đồ, trấn nào cũng bị đốt, chuyện thường mà thôi. Quan gia nhân từ, lại tận mắt thấy cảnh này, ra tay quản thúc cũng chẳng sao. Nhưng đại cục đã kề bên, quan gia lại tự mình sai đội thân binh túc vệ đi trừng trị chuyện nhỏ như vậy, ấy là bỏ việc lớn mà giữ việc nhỏ.
Triệu Cửu thở ra một hơi dài, cố ép mình đừng nhìn xuống dưới cổng thành… Hắn biết Trương Đức Viễn có ý gì. Ngoài việc giải thích cuộc xung đột bên dưới, lời này rõ ràng còn là ý riêng của vị Ngự sử trung thừa: khuyên vị quan gia họ Triệu mau chóng qua sông, để yên lòng người. Đó cũng là điều cả chục ngày nay ai cũng khuyên. Có điều Triệu Cửu lười đáp lại vị thần tử tâm phúc này. Bởi hắn đâu phải không định qua sông, chỉ là trong lòng không phục, muốn cố kéo đến phút chót mới đi, để yên lòng dân.
Đều là muốn yên lòng người, nhưng lời Trương Đức Viễn và đám người kia nói đến chuyện yên lòng văn võ hành tại cùng sĩ đại phu Hoài Nam, còn lòng người mà Triệu Cửu nghĩ tới lại là lòng của dân Thọ Châu đang nam độ ngay trước mắt. Hai bên lo nghĩ tựa hồ không mâu thuẫn, nhưng thật ra lại khác nhau một trời một vực.
Chỉ có thể nói, mấy ngày nay, vì quan gia ngày càng bướng bỉnh vô ích, dù những người còn ở lại hành tại lúc này toàn là tâm phúc của quan gia, hoặc hạng dễ dãi chỉ biết vâng dạ, thì sự bất đồng giữa vua và bầy tôi vẫn ngày một rõ rệt.
Thế nhưng chỉ một lát sau, khi không khí trên lầu thành ngày càng nặng nề và Dương Nghi Trung đã không nhịn được mà muốn xuống dưới xử trí, thì Điền Sư Trung, trung quân đại tướng dưới trướng Trương thái úy, lại vội vã kéo đến. Hẳn y biết Triệu Cửu đang ở ngay gần đây. Dưới chân cổng thành, Điền Sư Trung bắt giữ hai toán lính dân binh, liền chém bốn năm người để răn đe, tiện tay kết liễu luôn tên bị thương gần như không còn cứu được. Hỏi rõ đầu đuôi xong, y mới tự tay xách đầu lên thành, đến trước mặt Triệu Cửu.
Hóa ra trong hai toán dân binh ấy, một toán đến từ phủ Thuận Xương. Vì được nhập vào biên chế của Trương Tuấn từ sớm, họ được giao canh giữ một bến đò nhỏ ngoài cửa Đông. Thế nhưng trong lúc canh gác, họ lại đi vòi tiền một đội dân chạy nạn bản địa, còn không chịu sắp cho thuyền qua sông. Chẳng may thay, trong đội bị vòi tiền lại có một người quê ở đây, có người quen đang đi tuần gần đó. Người ấy liền chạy đi kêu oan… Hai bên gặp nhau trên khoảng đất trống ngoài thành, cãi vã đôi ba câu không xuôi, rồi lập tức đánh nhau.
Triệu Cửu nghe xong, vừa bất đắc dĩ, vừa trong lòng càng thêm bực bội. Hắn không phải không hiểu chuyện dưới chân lầu thành, cũng không phải không hiểu những ràng buộc của thời đại này. Nhưng hiểu là một chuyện, còn linh hồn đến từ thời đại kia của hắn vẫn từ đáy lòng cảm thấy hoang đường và thất vọng trước cảnh quân đội đánh lộn với nhau như thế.
Thật ra, mấy ngày gian khổ vừa qua, ngoài việc Triệu Đỉnh tự Hoài Nam quay lại, lập doanh trại trung chuyển cho dân chúng trên núi Bát Công phía đối diện, dần dần lộ ra tài xử lý việc quan rất lão luyện, khiến quan gia được nhẹ lòng đôi chút, thì suốt cả quãng đường, không hề có một tin tức nào khiến hắn giãn được mày.
“Quan gia!”
Đúng lúc trời đã chiều muộn, Triệu Cửu vừa động viên Điền Sư Trung vài câu, chuẩn bị quay về, thì bỗng Trương Tuấn, Trương thái úy, đích thân lên lầu thành cầu kiến. Vừa gặp mặt, y đã quỳ rạp bên mấy cái đầu còn đẫm máu, giọng nói cũng nặng trĩu.
“Thật không thể trì hoãn thêm được nữa! Xin quan gia lập tức thu xếp, đêm nay nhất định phải từ trong thành qua sông, tiến về Hoài Nam!”
“Có tin tức rồi sao?” Triệu Cửu cố thở ra một hơi dài, cố làm cho lòng mình lắng xuống.
“Đúng vậy!” Trương Tuấn đáp, giọng nghiêm trọng. “Quân tình tiền tuyến báo về, đại quân của Lưu thái úy đã tới sông Oa. Giờ hẳn đang vượt sông, ngày mai, ngày kia là có thể đến đây…”
“Đến đây làm gì?” Quan gia nhíu mày. “Chẳng phải đã bảo y vượt sông ở Hào Châu (vùng Phượng Dương, Bang Phụ) sao?”
“Chắc là bị quân Kim truy đuổi gắt.” Thần sắc Trương Tuấn lại càng thêm nặng nề. “Tuần kỵ của thần đã thấy rõ, phía đông bờ sông Oa quả thật đã có dấu vết quân Kim. Có điều, quân Kim đến lúc này mới lộ tung tích, cũng đã muộn rồi.”
Triệu Cửu lập tức im lặng, chỉ đành gắng gượng gật đầu.
Cứ thế, quan gia không còn đường xoay chuyển. Đêm đó, các quan văn võ trong hành tại cùng Trương thái úy bàn bạc kỹ lưỡng: quan gia và hành tại đêm nay sẽ vượt sông, trước hết dừng chân ở núi Bát Công phía đối diện. Vương Uyên, Đô thống chế lưu lại, làm Thủy thượng tổng quản, nắm giữ thuyền bè, bảo đảm hai bờ luôn thông suốt. Những dân bản địa chưa kịp qua sông, cùng dân chạy nạn cũng vậy, dù là đoàn quân của Lưu Quang Thế đến nơi, cũng đều phải vào thành trước, rồi từ Hạ Sái và Lâm Hoài, nơi có tường thành che chở, mà được đưa qua sông, phân bổ đi các nơi. Còn ngoài việc qua sông, mọi bến đò và thuyền bè khác ngoài thành đều phải đốt sạch, để khỏi bị quân Kim dùng đến.
Triệu Cửu không dự vào những cuộc bàn bạc ấy. Đêm đó, ngay cả lúc lên thuyền vượt sông, hắn cũng mơ mơ màng màng, như người mất hồn.
“Quan gia!”
Trước khi lên thuyền, Trương thái úy lần thứ hai chủ động quỳ xuống trước quan gia.
“Thần có một lời muốn tâu.”
“Nói đi.” Dẫu mọi việc đều không thuận ý, nhưng bất kể thế nào, lần này ở Thọ Châu, Trương Tuấn vẫn giữ được chút khí tiết của một người quân nhân. Triệu Cửu thật khó mà sinh lòng ác ý thêm với y, cũng khó lòng không nghiêm túc lắng nghe lời y.
“Quan gia, nay thế giặc đang mạnh, nên tạm lui về phương Nam. Sau khi qua sông, xin quan gia dừng lại chuẩn bị đôi chút, rồi lại tiến về phương Nam, dựa vào sông Trường Giang mà giữ thế hiểm. Sau đó luyện binh, chỉnh đốn chính sự, yên lòng dân, đợi khi thế nước đã định, lúc ấy có cử đại quân cũng chưa muộn.” Trên bến đò, cảnh tượng ngổn ngang, Trương Tuấn không màng tất thảy, dập đầu sát đất, lời lẽ khẩn thiết. “Đây là lời thật lòng của thần! Chỉ có lúc này nói ra, quan gia mới không cho rằng thần là kẻ nhát gan. Xin quan gia cân nhắc kỹ càng.”
Trên bến đò, Triệu Cửu lặng lẽ nhìn người trước mặt… Nếu hắn không nhớ nhầm, đây hẳn là lần đầu tiên hắn nghe có người dám trái lẽ thiên hạ, công khai đề nghị kế sách qua sông rồi cố thủ Giang Nam. Nếu là trước kia, đừng nói đến Triệu Cửu, ngay cả những kẻ chủ hòa, chủ hàng, trong lòng vốn khao khát điều ấy, cũng sẽ đứng ra quát mắng trước đã, rồi mới tìm cho Trương Tuấn một cái cớ bảo vệ rằng võ nhân không hiểu đạo đức văn chương, sau đó mới bàn đến chuyện có làm được hay không.
Thế nhưng hôm nay, trong cảnh này, thế cục này, Triệu Cửu lại thật sự khó bề bác lại.
-Trẫm biết rồi.
Thực ra, Triệu Cửu im lặng nửa buổi, rốt cuộc cũng chỉ đành nói như vậy.
Tái bút: còn nữa.