Chương 350: Hiệu muối
Cơ nghiệp nhà họ Trần?
Trần Tự nhìn tên gia nhân, hỏi:
- Mấy vị lão gia đã bàn bạc ra kết quả chưa? Họ định giao cho hai chúng ta thứ gì? Hiệu gạo, lò muối, đoàn thuyền ở cảng Doanh Khẩu, lò gốm hay nông trường trà?
Tên gia nhân rầu rĩ đáp:
- Tiểu nhân đâu biết. Lúc được gọi tới chỉ nghe loáng thoáng một câu, không dám nghe thêm.
Trần Tự trợn mắt:
- Chuyện quan trọng nhất mà ngươi không nghe? Trả bạc cho ta!
Nói rồi, hắn thò tay định lấy miếng bạc vụn trong tay tên gia nhân.
Tên kia vội lùi liền hai bước:
- Đừng, đừng! Tiểu nhân còn nghe được một chuyện khác. Phu nhân nhị phòng đã tuyệt thực mấy ngày nay, nghe nói không qua nổi đêm nay.
Trần Tự khựng lại, rồi phẩy tay:
- Chuyện này cũng nằm trong dự liệu. Cứ ngoan ngoãn dẫn đường đi.
Tên gia nhân đi trước dẫn lối, Trần Tự và Trần Tích theo sau, thong thả băng qua dinh cơ rộng lớn của nhà họ Trần.
Thấy tên gia nhân bước chậm, Trần Tự đá vào mông hắn:
- Đi nhanh lên! Đi sát hai chúng ta thế này, chẳng lẽ còn định nghe lén rồi đem chuyện đi bán lấy bạc?
- Tiểu nhân không dám!
Tên gia nhân cuống quýt bước mau mấy bước, kéo giãn khoảng cách.
Trần Tích đành lắc đầu. Trong tòa dinh viện sâu hun hút này, đến gia nhân, a hoàn cũng sống như mật thám.
Trần Tự đi giữa vườn non nước Tiểu Doanh Châu, thuận miệng nói với Trần Tích:
- Ta cũng chẳng giấu ngươi. Nếu lần này ngươi không lập công ở Cố Nguyên, chuyện nhận con nối dõi đã đến lượt ta từ lâu rồi. Sau đó ngươi lại gây ra bao nhiêu chuyện ở Bát Đại Hồ Đồng, ép Phúc vương phải bỏ xe giữ tướng. Công lao bao năm ta cần mẫn vun đắp cũng bị ngươi lấn át mất.
Trần Tích cười:
- Hôm nay huynh mới về kinh mà chuyện trong thành, chuyện nào cũng nắm rõ cả.
Trần Tự cười ha hả. Đi ngang một cây liễu, hắn tiện tay bẻ một cành, cầm vung vẩy:
- Muốn tranh giành thì tai mắt phải tinh tường. Có điều, ta cũng nể ngươi thật. Vừa về kinh đã gây ra động tĩnh lớn đến vậy. Hôm qua Phúc vương còn ở Ngọc Kinh Viên, trong Bách Thuận Hồ Đồng, lớn tiếng đòi trị tội ngươi.
Trần Tích cau mày. Còn có chuyện ấy sao?
Hắn quay sang đánh giá Trần Tự. Người này thính tai sáng mắt như có thể nghe xa trông rộng, chẳng lẽ cũng là chim ưng do thám?
Trần Tự vung cành liễu trong tay, nói tiếp:
- Gia chủ giao việc nhà cho hai chúng ta quản lý, cốt để xem ai đủ sức giữ cơ nghiệp họ Trần. Đây là chuyện lớn liên quan đến người nối dõi, hẳn ông ấy vẫn muốn chờ thêm, xem xét kỹ hơn.
Trần Tích khẽ đáp một tiếng.
Trần Tự cười:
- Cuộc tranh tài này có phần thiệt cho ngươi. Ngươi vừa mới về kinh, chẳng có mối quan hệ nào, lại là võ tướng. Cảnh giới hành quan của ngươi ở kinh thành chẳng có đất dụng võ. Còn ta sống ở đây nhiều năm, lại làm quan văn, làm việc gì cũng thuận tiện hơn. Hai ta là bạn lâu năm, ta vốn không nên lợi dụng chỗ hơn ấy. Nhưng Trần Tích, ta còn quá nhiều việc phải làm. Không có nhà họ Trần giúp sức thì ta không thể làm nổi. Vì vậy lần này ta nhất định không nhường ngươi.
Trần Tự ngoái lại nhìn Trần Tích:
- Mong đến lúc đó tình nghĩa giữa chúng ta vẫn không sứt mẻ.
Trần Tích cười:
- Sao huynh nói như thể ta đã thua rồi vậy?
Trần Tự vỗ vai hắn:
- Cứ yên tâm, dù ngươi thắng ta cũng không trách. À, ngươi còn nhớ lời hẹn giữa chúng ta chứ?
Trần Tích im lặng.
Thấy hắn không đáp, Trần Tự tự giễu cười:
- Thôi, ta không nên cứ nhắc chuyện cũ mãi. Bỏ qua cho ta.
Hai người ra khỏi Tiểu Doanh Châu, từ xa đã trông thấy đám a hoàn và gia nhân bên ngoài Văn Đảm Đường đều cúi đầu, co vai, nín thở như ve sầu mùa đông.
Tên gia nhân dẫn đường dừng lại, hạ giọng thưa với Trần Tích và Trần Tự:
- Hai vị công tử đợi một lát. Đợi bên trong yên ổn hơn, tiểu nhân sẽ vào bẩm báo…
Trong Văn Đảm Đường, Trần Lễ Khâm lớn tiếng nói:
- Trần Tự mười hai tuổi đã thuộc làu kinh nghĩa, mười tám tuổi đỗ tiến sĩ. Nay mới hai mươi hai đã được thăng làm chủ sự Ty Mười Ba Thanh Lại. Đúng là rường cột nhà họ Trần. Còn Trần Tích tính tình ngang bướng, thuở trước lại vướng thói cờ bạc, thật chẳng thể gánh vác việc lớn.
Nghe thấy lời ấy, Trần Tự đứng ngoài Văn Đảm Đường bất giác ngoảnh sang nhìn Trần Tích. Nhưng sắc mặt Trần Tích vẫn bình thản, cứ như người bị nhắc đến chẳng phải hắn.
Trần Tích đứng ngoài sân nhìn vào. Năm cánh cửa son của Văn Đảm Đường mở rộng. Trần Các Lão mặc áo bào đỏ, ngồi trên ghế cao nhất, nhắm mắt dưỡng thần.
Trần Lễ Tôn, Trần Lễ Trị và Trần Lễ Khâm chia nhau ngồi hai bên. Trần Vấn Đức đứng sau lưng Trần Lễ Trị, lặng thinh không nói.
Trần Lễ Tôn lên tiếng phản bác:
- Tam đệ nói vậy không đúng. Theo ta biết, chuyện Trần Tích mê cờ bạc là do con thứ của đệ, Trần Vấn Hiếu, bịa đặt hãm hại. Việc ấy đã được làm sáng tỏ từ lâu, sao đệ còn nhắc mãi? Làm cha thì phải bênh vực con mình, sao lại đi vu oan cho chính con trai, để Trần Tích nghe được chẳng đau lòng hay sao?
Trần Lễ Khâm sững người. Chuyện Trần Vấn Hiếu và Trần Tích là chuyện xấu trong tam phòng. Khi Vân Dương và Giảo Thố đến tận nhà, ông đã nghiêm lệnh người trong phủ không được tiết lộ ra ngoài.
Xem ra đại phòng đã cài tai mắt trong viện tam phòng từ lâu.
Trần Lễ Khâm đổi giọng:
- Hắn là võ tướng, dù có giỏi võ đến đâu thì ở kinh thành này làm được gì? Muốn giữ cơ nghiệp thì không thể chỉ dựa vào con đường võ quan, còn phải có tài trí. Mấy năm nay Trần Tích không đọc kinh nghĩa, chẳng thông lẽ đời, sao có thể giao cơ nghiệp tổ tiên gây dựng cho hắn quản lý?
Trần Lễ Tôn thong thả đáp:
- Tam đệ nói thế lại càng sai. Nếu Trần Tích chỉ có dũng mà không có mưu, mấy hôm trước hắn đã chẳng thể toàn thân rút lui trước mặt ngự tiền.
Trần Lễ Khâm nghẹn lời.
Trần Lễ Trị ngồi bên cạnh nâng chén trà, nhàn nhã ngửi hương trà Long Tỉnh.
Ông nhìn đại phòng và tam phòng tranh cãi mãi, đợi đến khi Trần Lễ Khâm bị hỏi cho cứng họng mới chậm rãi lên tiếng:
- Đại ca, chúng ta tranh cãi ở đây cũng chẳng ích gì. Ai nấy đều biết huynh và tam đệ thực ra đang tranh chuyện có nên đưa Trần Tích sang đại phòng làm con nối dõi hay không. Nhưng huynh đã nghĩ xem Trần Tích có muốn sang đại phòng không chưa? Dù sao tam đệ mới là cha ruột của hắn. Biết đâu hai cha con tình sâu nghĩa nặng thì sao?
Nghe vậy, Trần Lễ Khâm bất giác siết chặt nắm tay.
Trần Lễ Tôn vẫn bình thản, ung dung nâng chén trà bên cạnh:
- Vậy gọi nó vào hỏi là rõ.
Trần Các Lão chẳng buồn nhấc mí mắt, khàn giọng nói:
- Gọi Trần Tích và Trần Tự vào đây.
Một người đàn ông trung niên bên cạnh ông bước ra, đến trước mặt hai người, chắp tay:
- Hai vị công tử, gia chủ mời vào trong.
Người đàn ông dẫn hai người bước vào Văn Đảm Đường. Trần Tích và Trần Tự cùng chắp tay, cúi người hành lễ:
- Bái kiến gia chủ.
Trần Các Lão mở mắt, ra hiệu cho người đàn ông trung niên. Người ấy lập tức đuổi đám gia nhân, a hoàn bên ngoài đi, rồi khép cả năm cánh cửa son của Văn Đảm Đường lại.
Lời nói khi mở cửa thường chẳng mấy quan trọng. Cửa đã khép, người đứng ngoài chỉ là kẻ xem chuyện, còn người ở trong mới là người nhà.
Trần Các Lão chậm rãi hỏi:
- Trần Tự, Trần Tích, hai người có biết cơ nghiệp lớn lao của nhà họ Trần ta được gây dựng bằng gì không?
Trần Tự đáp trước:
- Bẩm gia chủ, là nhờ người nhà họ Trần đời này sang đời khác góp công vun đắp.
Trần Các Lão khẽ gật đầu:
- Không sai. Nhà họ Trần đã trải ngàn năm, còn đời người các ngươi chẳng qua trăm năm ngắn ngủi. Rốt cuộc, chúng ta chỉ là khách qua đường của gia tộc. Tổ tiên nhà họ Trần theo Thái Tổ khởi binh ở Hào Châu. Sau đó Hồng Đô bị vây, tổ tiên dẫn hai vạn người cố thủ. Tường thành sụp hơn mười lần, máu đổ suốt tám mươi ngày, nhờ vậy nhà họ Trần mới có chỗ đứng. Bởi thế, trang đầu gia huấn nhà họ Trần không ghi những đạo lý lớn lao trong kinh nghĩa, mà chỉ có hai chữ “văn đảm”.
Ông kể tiếp:
- Năm thứ một trăm sáu mươi triều Đại Ninh, nhà họ Trần suy yếu. Năm người con trai của Ninh Tuyên Tông tranh ngôi. Tổ tiên Trần Kế Nghiệp liều một phen, chọn theo Hoàng tử thứ mười hai, lập công phò vua lên ngôi, nhờ thế nhà họ Trần mới vực dậy.
- Nhưng ngày vui chẳng kéo dài. Năm thứ một trăm chín mươi triều Đại Ninh, Ninh Văn Tông đột ngột qua đời. Nhà họ Trần cũng vì thế mất thế, bị tiểu hoàng đế giáng tội. Nói ra thật hổ thẹn, lần ấy nhà họ Trần không nhờ đàn ông mà trở mình. Chúng ta đưa con gái vào cung làm tú nữ. Đợi nàng được sủng ái, lên làm quý phi, nhà họ Trần mới nhân cơ hội trở lại triều đình.
- Nhưng ân sủng trong cung cũng chẳng bền. Chỉ tám năm ngắn ngủi, tình thế đã đổi thay. Tổ tiên Trần Huyền Vân đau đáu suy nghĩ, rồi lui về đất Lỗ, không tranh quyền nữa, chỉ đóng cửa dạy trẻ con đọc kinh, học chữ, hiểu lẽ đời. Nhà họ Trần mai danh ẩn tích suốt ba mươi năm. Nhưng sau ba mươi năm ấy, gia tộc xuất hiện hai bậc tài năng hiếm có, đưa nhà họ Trần trở lại kinh thành…
Trần Các Lão kể suốt một canh giờ về nguồn cội nhà họ Trần, những lần thịnh suy nối tiếp, tám phen dựng lên rồi tám phen ngã xuống, cuối cùng mới thành cây đại thụ như ngày hôm nay.
Kể xong, ông nhìn Trần Tích và Trần Tự:
- Hai người hiểu ra điều gì?
Trần Tự chắp tay:
- Bẩm gia chủ, hưng suy của gia tộc cốt ở con người.
Trần Các Lão quay sang Trần Tích.
Trần Tích chắp tay đáp:
- Nhờ thế người khác chỉ được một thời. Muốn đứng vững lâu dài, phải tự mình gây dựng thế lực.
Trần Các Lão mỉm cười:
- Hai người nói đều có lý. Nay ta già rồi, đại bá các ngươi lại không có con nối dõi. Trong nhà cần người trẻ đứng ra gánh vác cơ nghiệp họ Trần. Hai người có bằng lòng chia sẻ việc nhà không?
Trần Tự không chút do dự:
- Bẩm gia chủ, vãn bối xin nhận.
Lời vừa dứt, Trần Lễ Trị và Trần Lễ Khâm đồng loạt ngẩng đầu nhìn Trần Tích. Văn Đảm Đường bỗng lặng phắc.
Một lúc lâu sau, Trần Tích bình thản đáp:
- Bẩm gia chủ, vãn bối xin nhận.
Trần Lễ Tôn thở phào, uống cạn chén trà trong tay. Sắc mặt Trần Lễ Khâm tối sầm, thân người từ từ tựa vào lưng ghế.
Trần Lễ Tôn đặt chén trà xuống:
- Tốt lắm. Trong nhà hiện có hai mối làm ăn chưa ai trông nom, một hiệu gạo, một hiệu muối. Mấy năm nay tiền thu từ hiệu gạo giảm ba phần, ta đã phái mấy đợt người đi điều tra mà vẫn chưa tìm ra nguyên do. Còn hiệu muối bị các nhà buôn muối khác chèn ép, năm ngoái suýt nữa đến sổ ghi số muối cũng không giữ nổi. Hai người bàn nhau xem, ai quản hiệu gạo, ai quản hiệu muối?
Trần Tự chắp tay:
- Cháu xin nhận hiệu gạo.
Trần Lễ Tôn hơi cau mày:
- Con quản thuế muối ở Ty Thanh Lại, nhận hiệu gạo làm gì?
Trần Lễ Trị bật cười:
- Đại ca, chính huynh bảo chúng chọn, giờ chúng chọn rồi huynh lại không chịu. Ý huynh là sao? Chẳng lẽ huynh đã biết hiệu gạo thua lỗ ở chỗ nào, muốn lén giúp Trần Tích?
Mặt Trần Lễ Tôn sa sầm:
- Nhị đệ đừng dùng lời châm chọc. Ta chỉ hơi thắc mắc thôi.
Trần Tự quay sang chắp tay với Trần Lễ Tôn:
- Bẩm đại bá, hiện cháu làm ở Ty Thanh Lại, chuyên phụ trách thuế mỏ muối vùng Kinh Tân. Theo lẽ phải tránh hiềm nghi. Nếu vì chuyện hiệu muối mà bị ngự sử dâng sớ đàn hặc, e rằng có lý cũng khó nói cho rõ…
Hắn chưa nói hết, Trần Tích đã lên tiếng:
- Cháu xin nhận hiệu muối.
Trần Lễ Tôn sốt ruột:
- Trần Tích, con suy nghĩ thêm đi, đừng quyết định vội.
Trần Lễ Trị mỉa mai:
- Đại ca, hay huynh chọn luôn cho nó đi? Trần Tự đã chọn rồi, huynh còn muốn gì nữa?
Trần Lễ Tôn đang định phản bác thì Trần Các Lão ho khẽ hai tiếng. Mọi người lập tức im bặt.
Trần Các Lão chậm rãi nói:
- Quyết định vậy đi. Trần Tích nhận hiệu muối, Trần Tự nhận hiệu gạo. Hai đứa về cả đi, đừng làm ồn trong Văn Đảm Đường. Dụng Tu, con ở lại.
Dụng Tu là tên chữ của Trần Lễ Tôn.
Trần Lễ Trị đứng dậy, cười ha hả, chắp tay với Trần Lễ Tôn:
- Đại ca, đệ xin cáo từ.
Đợi Văn Đảm Đường vắng tanh, Trần Lễ Tôn mới trầm giọng:
- Cha, quyết định này không công bằng.
Trần Các Lão ngước mắt nhìn ông:
- Không công bằng ở đâu?
Trần Lễ Tôn chỉ ra ngoài cửa:
- Hiệu muối vốn là việc làm ăn của nhị phòng. Người trong đó toàn là thuộc hạ của nhị phòng, căn bản sẽ không nghe Trần Tích sai khiến. Bao năm nay Trần Lễ Trị không tranh nổi với tám hãng buôn lớn miền Nam, khiến hiệu muối nhà ta bị người ta chèn ép khắp nơi. Giờ hắn ném mớ hỗn độn ấy cho Trần Tích, còn Trần Tự lại quản thuế muối. Trần Tích lấy gì tranh với nó? Trần Tự bụng dạ hiểm độc, cố ý chọn hiệu gạo, để lại hiệu muối cho Trần Tích, rồi mượn chức quyền gây khó dễ cho hắn.
Trần Các Lão chẳng hề bận tâm:
- Chẳng phải như vậy càng chứng tỏ Trần Tự thông minh sao? Ai cũng nghĩ nó sẽ mượn chức quyền để chọn hiệu muối, vậy mà nó lại làm ngược lại.
Trần Lễ Tôn nhấn giọng:
- Cha, Trần Tự là người nhị phòng!
Trần Các Lão chậm rãi đứng dậy:
- Dụng Tu à, nó thuộc phòng nào chẳng quan trọng. Chỉ cần nó là con thứ, sang đại phòng rồi, trong lòng nó sẽ chỉ có đại phòng. Một khi nó nắm quyền lớn trong tay, Trần Lễ Trị còn muốn kìm giữ nó thì chỉ càng đẩy nó đi xa hơn.
Trần Lễ Tôn im lặng.
Trần Các Lão đi ra ngoài, đẩy cánh cửa son Văn Đảm Đường, nhìn mặt trời đang dần khuất về phía tây:
- Vừa rồi ta nói bao nhiêu chuyện, thật ra con chẳng nghe lọt chữ nào. Chúng ta cũng chỉ là khách qua đường của nhà họ Trần. Phải chọn đúng người kế nghiệp, khi xuống dưới gặp tổ tiên mới khỏi hổ thẹn. Còn nó thuộc nhị phòng hay tam phòng, không quan trọng. Ngồi ở vị trí này, ta không thể quyết định theo ý riêng. Ta phải đứng trong Văn Đảm Đường của nhà họ Trần mà nhìn ra ngoài, xem ai mới đủ sức làm cột trụ, chống đỡ cả gia tộc.
Trần Các Lão nói tiếp:
- Vạn vật trên đời đều như tấm gương. Trong lòng nghĩ điều gì, mắt sẽ nhìn thấy điều ấy. Con còn nhớ ban nãy ta hỏi hai đứa nó nhìn thế nào về tám lần thịnh suy của nhà họ Trần không? Chúng đã trả lời ra sao?
Trần Lễ Tôn nhớ lại:
- Trần Tự đáp, hưng suy của gia tộc cốt ở con người. Trần Tích đáp, nhờ thế người khác chỉ được một thời, muốn đứng vững lâu dài thì phải tự mình gây dựng thế lực.
Trần Các Lão vuốt chòm râu bạc:
- Nhà họ Trần gặp lúc nguy nan, phải dùng Trần Tích liều một phen đến cùng. Nhưng nay cành lá sum suê, cơ nghiệp vững vàng, lại nên dùng Trần Tự giữ lấy gia nghiệp.
Ông quay lại nhìn Trần Lễ Tôn:
- Dụng Tu, ta biết con coi trọng Trần Tích hơn. Nó cũng xứng với hai chữ “văn đảm” hơn. Nhưng tính nó quá độc lập, cần phải xem thêm đã.