Chương 207: Lệ cũ
“Không ta, không người, không chúng sinh, không thọ giả…”
Trong gian thờ Phật nhà họ Trần, nến cháy sáng trưng, khói hương lượn quanh xà nhà.
Tượng Phật Thích Ca Mâu Ni dát vàng ngồi giữa điện. Tay trái kết ấn ban sự che chở, tay phải kết ấn ban phúc lành. Gương mặt từ bi, dáng vẻ trang nghiêm. Trần Tích và Lương thị ngồi xếp bằng bên cạnh, vừa lẩm nhẩm tụng kinh vừa khô cả cổ. Hai người đều mệt rã rời, mặt mày nhăn nhó.
Ngoài gian thờ, đám gia đinh, a hoàn và bà vú tụ lại một chỗ, buồn ngủ đến mức đứng cũng muốn gục. Tiểu Mãn thấy Trần Tích ra thỉnh an mãi chưa về, cũng đứng chờ ngoài cửa. Nàng dựa vào tường, gật gà gật gưỡng.
Bên ngoài phủ họ Trần, người gõ mõ canh đi ngang, tiếng chiêng vang lên lanh lảnh:
- Trời hanh vật khô, cẩn thận lửa đèn!
Đã sang giờ Tý.
Đông Chí, a hoàn thân cận nhất của Lương thị, nghe tiếng báo canh thì khóe miệng khẽ giật. Buổi thỉnh an này bắt đầu từ giờ Mão, trời còn chưa sáng, kéo dài đến tận giờ Tý. Tính ra đã đủ mười canh giờ.
Một ngày chỉ có mười hai canh giờ. Nhà nào lại thỉnh an suốt cả ngày như thế? Thành tâm đến mức này, e rằng Phật tổ cũng phải hiện thân.
Trong gian thờ, Lương thị liếc trộm hai người bên cạnh. Bà biết họ còn trẻ, sức vóc dồi dào, mình chắc chắn không thể cầm cự lâu bằng. Nếu hôm nay bị Trần Tích làm cho kiệt sức ngay tại đây, chuyện ấy ắt sẽ thành trò cười lớn.
Nhưng chính bà là người khơi mào. Tụng hết một quyển kinh rồi vẫn chưa chịu thôi, còn bắt Trần Tích tụng thêm một quyển nữa. Giờ đúng là tự đào hố chôn mình.
Nghĩ một hồi, Lương thị chậm rãi đặt kinh xuống, giọng khàn khàn:
- Hai đứa cứ tụng tiếp đi. Ta chợt muốn đọc kinh Kim Cang Bát Nhã, ở đây không có, ta sang chỗ khác tìm thử.
Trần Vấn Tông khẽ gật đầu:
- Mời mẫu thân.
Lương thị đứng dậy, ra hiệu cho Đông Chí ngoài cửa:
- Đông Chí, con cũng sang giúp ta tìm.
Đông Chí vâng một tiếng, theo bà vào gian phòng bên cạnh, nơi cất kinh sách nhà Phật.
Vừa bước vào trong, Đông Chí quay lại đóng cửa. Lương thị như trút sạch hơi sức, suýt nữa ngã phịch xuống ghế.
Đông Chí quỳ bên cạnh, bóp chân cho bà rồi thì thầm:
- Phu nhân, sao Trần Tích lại đổi tính vậy? Hồi cuối năm ngoái trở về, cậu ta còn khúm núm, phu nhân nói gì cũng nghe. Giờ lại gan lì đến thế.
Lương thị cau mày:
- Con cũng nhận ra à? Ta thấy nó không ổn từ lâu rồi, cứ như đã biến thành người khác.
Đông Chí vội an ủi:
- Phu nhân cứ nghỉ ở đây đi. Họ tới thì bảo vẫn chưa tìm thấy sách. Chẳng lẽ Trần Tích có thể cầm cự đến sáng?
Lương thị chẳng còn sức nói nhiều. Bà chậm rãi nhắm mắt:
- Ta chợp mắt một lát. Con để ý giúp ta.
Trong gian thờ, Trần Tích liếc nhìn chiếc bồ đoàn trống bên cạnh, chợt hỏi:
- Huynh trưởng, đọc đến đoạn này, đệ nảy ra vài điều chưa rõ. Trong kinh không có lời giải, huynh có thể giúp đệ chăng?
Trần Vấn Tông đặt quyển kinh xuống, ôn hòa đáp:
- Đệ cứ hỏi.
Trần Tích hỏi:
- Thế gian này có tồn tại mãi mãi không?
Trần Vấn Tông ngẩn người.
Trần Tích lại hỏi:
- Thế gian này có bờ cõi hay không?
Trần Vấn Tông chau mày, lặng thinh. Dẫu thời niên thiếu từng đọc khắp kinh Phật, huynh vẫn chưa thấy Phật Đà trả lời hai câu hỏi này.
Trần Tích vốn biết Trần Vấn Tông không thể đáp. Hai câu ấy nằm trong mười bốn điều Phật Đà không trả lời. Người đời sau thường gọi đó là mười bốn câu hỏi không lời đáp. Chữ “không trả lời” vốn dịch từ tiếng Phạn, nghĩa là không thể nói rõ, cũng không thể diễn tả.
Trần Tích tò mò hỏi:
- Huynh cũng không biết đáp án sao?
Trần Vấn Tông thẳng thắn đáp:
- Huynh học còn nông cạn. Nghĩ kỹ lại, dường như Phật Đà cũng chưa từng trả lời hai câu này. Đợi mấy hôm nữa huynh đọc lại kinh sách, xem có lời giải không.
Trần Tích cười:
- Huynh trưởng, không cần phiền thế đâu.
Trần Vấn Tông ngạc nhiên:
- Tam đệ có cách giải đáp ư?
Trần Tích nói:
- Hay là chúng ta sang hỏi phu nhân?
Trần Vấn Tông lại sững người.
Trần Tích đứng dậy:
- Phu nhân nghiên cứu Phật học đã lâu, nhất định giải đáp được hai câu này.
Nói rồi, hắn đến gõ cửa gian phòng bên:
- Phu nhân, Trần Tích có điều chưa rõ, xin phu nhân chỉ giáo.
Trong phòng, Lương thị bỗng mở choàng mắt. Giọng Trần Tích lúc này nghe chẳng khác nào ác quỷ nơi cõi đời ô trọc, cứ bám riết không tha. Bà đã trốn đến tận đây rồi, vậy mà hắn vẫn tìm được cớ đuổi theo.
Thần sắc bà ngây dại, dường như đã sắp không chịu nổi nữa.
Đông Chí lo lắng nhìn bà:
- Phu nhân, để con ra đuổi cậu ta đi nhé?
Lương thị lắc đầu:
- Không cần.
Nói rồi, bà chỉnh lại tóc tai, vuốt phẳng nếp áo, cầm quyển kinh Kim Cang Bát Nhã đi ra, mỉm cười dịu dàng:
- Có điều gì chưa rõ?
…
…
Ngoài gian thờ bỗng vang lên tiếng bước chân.
Trần Lễ Khâm cau mày nhìn đám gia đinh, a hoàn tụ tập trước cửa:
- Các ngươi đứng đây làm gì?
Đông Chí cúi người hành lễ, đang định mách tội:
- Bẩm lão gia, Tam công tử thật quá…
Tiểu Mãn đang gật gù bỗng choàng tỉnh, vội cướp lời:
- Lão gia, Đại công tử và Tam công tử đang cùng phu nhân tụng kinh ạ.
Đông Chí quay sang lườm nàng một cái. Tiểu Mãn chẳng chịu lép, cũng trừng mắt nhìn lại.
Trần Lễ Khâm không để ý đến hai người. Qua ánh đèn trong gian thờ, ông trông thấy ba bóng người đang ngồi tụng kinh, bên tai nghe tiếng họ khe khẽ đọc. Ông chợt thấy trong nhà đã lâu không có được bầu không khí ấm cúng như vậy.
Nghe tiếng Trần Lễ Khâm, Lương thị như được tha, đứng dậy ra đón:
- Lão gia về rồi.
Trần Lễ Khâm bước vào gian thờ, cười nói:
- Hôm nay ta đi tuần đê cả ngày. Mọi người đúng là có nhã hứng.
Lương thị im lặng một lát, giọng khàn khàn:
- Cũng chẳng phải nhã hứng gì…
Trần Vấn Tông giải thích:
- Phụ thân, hôm nay con và tam đệ cùng đến thỉnh an, rồi ngồi tụng kinh với mẫu thân. Không hiểu sao tam đệ bỗng thông suốt, hứng thú với kinh nghĩa. Con và mẫu thân bèn ngồi bên cạnh giải đáp những điều đệ ấy thắc mắc. Tam đệ thông minh lắm, có những câu hỏi đến con và mẫu thân cũng không trả lời nổi.
- Ồ?
Trần Lễ Khâm không hỏi cụ thể là câu nào. Ông biết câu hỏi có thể làm khó Trần Vấn Tông, e rằng chính ông cũng chẳng giải đáp được.
Ông cười bảo:
- Trần Tích, hiếm khi con hứng thú với kinh nghĩa. Nhưng cũng nên đọc thêm kinh sách của nhà Nho chúng ta. Nho, Phật, Đạo vốn có chỗ thông nhau, các bậc học giả Nho gia cũng có nhiều kiến giải sâu xa. Phải rồi, sang xuân năm sau con đến thư viện Đông Lâm đi.
Trần Tích chắp tay cúi người:
- Trần đại nhân, con không muốn rời nhà lâu đến vậy.
Trần Lễ Khâm ngẫm nghĩ:
- Vậy thì vào Quốc Tử Giám. Ta quen Tế tửu Dương Triển, nhờ ông ấy sắp xếp cho con một suất học trò cũng không khó. Chỉ có điều Quốc Tử Giám chỉ có hơn năm mươi vị tiến sĩ, phải chỉ dạy hơn chín nghìn học trò, rốt cuộc vẫn không thể chăm lo chu đáo bằng thư viện Đông Lâm…
Trần Tích hiểu ngay. Quốc Tử Giám ở kinh thành là nơi đông người, học trò phải chia nhau mà học. Còn thư viện Đông Lâm ở Lỗ Châu thì được dạy dỗ cẩn thận hơn, cao thấp ra sao đã rõ.
Nhưng hắn đã là Hải Đông Thanh của Ty Lễ Giám, thân vệ ngự tiền hàng ngũ ngũ phẩm trong nội đình. Ngay cả huyện lệnh bình thường gặp hắn cũng phải hành lễ. Thật sự không cần phải đi thi khoa cử nữa.
Lúc này, Lương thị khàn giọng lên tiếng:
- Lão gia sắp rời nhiệm sở mà hôm nay còn đi tuần đê, chắc hẳn đã mệt lắm rồi. Thiếp sẽ sai người đun nước, rồi nấu một bát chè hạt sen nấm tuyết cho lão gia. Trần Tích, Vấn Tông, hai đứa về trước đi.
Trần Tích cúi người:
- Vâng.
Hắn vừa định đi, Lương thị bỗng gọi lại:
- Trần Tích.
Trần Tích quay đầu:
- Phu nhân còn dặn dò điều gì?
Lương thị sai Đông Chí lấy ba quyển kinh Đại Bát Nhã, đưa cho hắn:
- Ta biết con muốn thừa thắng học tiếp. Ba quyển này cầm về đọc đi. Đang lúc hăng hái thì chớ lơi là. Ngày mai ta sẽ kiểm tra những điều con học được.
Trần Tích bình thản đáp:
- Đa tạ phu nhân.
- Về nghỉ đi.
…
…
Trăng rải ánh bạc trên con đường lát đá xanh. Cành cây khẽ lay, bóng đen đổ trên nền gạch xanh cuộn lên như sóng biển.
Trần Tích đi trước. Tiểu Mãn ngáp ngắn ngáp dài, ôm ba quyển sách theo sau.
Về đến Minh Tuyền Viện, Tiểu Mãn tò mò hỏi:
- Công tử, ba quyển này để ở đâu ạ?
Trần Tích mệt rũ rượi, đáp:
- Quyển thứ nhất với quyển thứ hai, vứt đi.
Tiểu Mãn giật mình:
- Hả? Còn quyển thứ ba thì sao?
Trần Tích đổ vật ngửa ra giường:
- Quyển thứ ba thì vứt xa hơn.
Tiểu Mãn cạn lời.
Nàng bước lại gần, làm bộ định giúp Trần Tích cởi giày đen.
Trần Tích giật mình, ngồi bật dậy:
- Làm gì vậy?
Tiểu Mãn đáp như thể chuyện ấy vốn dĩ phải thế:
- Cởi giày cho công tử chứ sao. Lát nữa em đi đun nước nóng, để công tử ngâm chân cho ấm rồi ngủ.
Trần Tích rụt chân lại, nghiêm giọng:
- Ta đã dặn em rồi, ở bên cạnh ta không cần hầu hạ. Em chỉ cần chăm sóc tốt cho mình là được.
Tiểu Mãn tròn mắt:
- Công tử chê em rồi sao? Trước kia chẳng phải em vẫn làm thế này à?
Trần Tích đành giải thích:
- Hai năm ở y quán, ta đã quen tự lo liệu mọi việc, không cần người hầu hạ nữa.
Tiểu Mãn lặng thinh. Trần Tích cũng không nói gì.
Một lát sau, Tiểu Mãn cảm khái:
- Xem ra hai năm qua công tử đã chịu không ít khổ cực.
Nói rồi, nàng lấy trong tay áo ra tám đồng bạc hình quả lạc:
- Công tử, lệ cũ.
Trần Tích ngồi trên giường, ngơ ngác không hiểu. Lệ cũ gì? Tám đồng bạc này từ đâu ra?
Trên khung cửa sổ, Mây Đen kêu meo một tiếng.
Tiểu Mãn nói:
- Hôm nay chị Lập Thu đến tìm em, bảo có người muốn trả mỗi tháng tám lạng bạc để mua tin tức về công tử. Em bèn nhận lời như mọi khi. Này, tám lạng bạc đây. Theo lệ cũ, em lấy một lạng, công tử lấy bảy lạng. Em còn định dò xem người thuê là ai, nhưng chị Lập Thu kín miệng lắm, nhất quyết không chịu nói.
Nói đến đây, Tiểu Mãn lẩm bẩm:
- Công tử đừng cầm bạc đi khoe khoang với người ta, kẻo họ biết chúng ta lừa bạc mà sống.
Trần Tích nhìn Tiểu Mãn, nửa cười nửa không:
- Người thuê keo kiệt thế, chỉ trả tám lạng bạc thôi sao?
Tiểu Mãn mặt không đổi sắc, quả quyết đáp:
- Chỉ có tám lạng thôi ạ, cũng rộng rãi hơn trước nhiều rồi. Trước kia họ chỉ trả tám trăm đồng tiền, sống qua ngày còn chật vật.
Trần Tích không tranh cãi với nàng, cầm lấy bảy lạng bạc rồi dặn:
- Em sang phòng phía tây ngủ đi. Sáng mai ta còn phải dậy sớm đi thỉnh an.
Tiểu Mãn bỗng đứng phắt dậy, tức giận nói:
- Trước kia phu nhân đã mượn cớ thỉnh an, sai công tử đứng hầu trà rót nước bên cạnh. Giờ công tử vừa về, bà ấy đã phạt công tử tụng kinh cả ngày trong gian thờ, suýt nữa tụng thành hòa thượng rồi! Công tử, sao không cứng rắn lên? Không đi thỉnh an thì đã sao?
Trần Tích ngắm vẻ giận dữ của nàng, khẽ giải thích:
- Nhà họ Trần coi trọng phép tắc nhất. Ở phủ lớn nhà họ Trần, chúng ta mà không giữ quy củ thì không sống nổi.
Từng có người nói, kẻ chưa trưởng thành sẽ dũng cảm chết vì lý tưởng, còn người trưởng thành chọn nhẫn nhục sống vì lý tưởng.
Trần Tích không biết câu ấy đúng hay sai, nhưng trước mắt hắn chẳng có lựa chọn nào khác. Bạch Long muốn hắn tiếp cận những người nắm quyền trong nhà họ Trần, vậy thì hắn phải tuân theo quy củ của nhà họ Trần.
Dẫu vậy, hắn đã có tính toán riêng.
Trần Tích dặn Tiểu Mãn:
- Em đi ngủ đi.
Tiểu Mãn phồng má:
- Ngủ gì chứ? Công tử ngày nào cũng gặp ác mộng, em phải trông chừng công tử. Cứ ngủ đi, ban ngày em sẽ tìm lúc ngủ bù.
Trần Tích lắc đầu:
- Ta hết gặp ác mộng rồi.
Tiểu Mãn nửa tin nửa ngờ:
- Thật không?
- Thật.
- Em không tin. Đêm nay em sẽ thức canh công tử.
…
…
Sáng hôm sau, trời còn chưa sáng rõ, Mây Đen co chân trước lại, vỗ vỗ vào người Trần Tích.
Hắn chậm rãi ngồi dậy, tinh thần sảng khoái.
Lò luyện trong cửa ải Sơn Quân tuôn khí lực như suối. Hắn chỉ cần ngủ một lát đã khỏe hơn người khác ngủ trọn một đêm.
Trần Tích quay đầu nhìn sang. Tiểu Mãn đang ngồi trên chiếc ghế con canh chậu than, đầu gật lên gật xuống, mơ màng buồn ngủ.
Hắn không gọi nàng dậy, chỉ lặng lẽ mặc quần áo, đi ngang qua rồi rời khỏi viện, thẳng đến gian thờ Phật.
Lúc này gà còn chưa gáy. Ngay cả đám a hoàn trong Quần Phương Viện cũng chưa ra ngoài đi lại. Cả phủ họ Trần rộng lớn vắng tanh.
Trần Tích sửa lại quần áo, bước đến trước gian thờ, ra sức gõ cửa.
Một lát sau, cửa mở. Lương thị tóc tai rối bời, đôi mắt hãy còn ngái ngủ.
Bà nhìn bầu trời, rồi lại ngơ ngác nhìn Trần Tích:
- Mấy canh rồi?
Trần Tích cung kính đáp:
- Bẩm phu nhân, giờ Dần.
Lương thị bấu chặt tay vào cánh cửa gỗ:
- Con đến sớm thế làm gì? Không buồn ngủ sao?
Trần Tích nghĩ một lát rồi thành khẩn đáp:
- Phu nhân, lòng thành ắt được linh ứng.
Lương thị nghẹn lời.
Bà mấp máy môi hồi lâu, suýt nữa không giữ nổi vẻ bình tĩnh.
Mãi sau, Lương thị hít sâu một hơi, chậm rãi nói:
- Trần Tích à, con đang lúc ham học, nên dồn hết tâm trí vào việc học. Sau này khỏi cần đến thỉnh an nữa.
Trần Tích mỉm cười, chắp tay cúi người:
- Đa tạ phu nhân đã nghĩ cho con. Cáo từ.