Lại nói, Bao Công nghe tin Triệu Hổ đã bắt được Diệp Thiên Nhi, lập tức sai đầu sai dẫn theo bốn người. Hai người ở lại trông xác, hai người còn lại áp giải Diệp Thiên Nhi về công đường.
Dặn dò xong, ông mới bảo Triệu Hổ lui ra sau thay quần áo, lại hết lời khen ngợi một phen. Triệu Hổ nghe vậy khoái chí, hớn hở bước ra ngoài.
Người hầu đã chuẩn bị sẵn nước rửa mặt cùng quần áo sạch sẽ. Tứ gia vừa vào cửa liền thưởng cho mỗi người hầu mười lạng bạc, nói:
- Khá lắm! Nhờ mưu kế của các ngươi mà lão gia ta mới lập được công này.
Lăng gia vui sướng vô cùng, thong thả rửa ráy thay đồ, rồi nằm nghỉ một lát.
Chẳng bao lâu sau, đầu sai áp giải Diệp Thiên Nhi đến nơi. Y vẫn bị trói chặt. Bao Công lập tức mở công đường, sai đưa y lên. Trước mặt quan, ông tự tay bảo tháo dây trói rồi hỏi:
- Ngươi tên gì? Vì sao vô cớ giết người? Khai mau!
Diệp Thiên Nhi đáp:
- Kẻ hèn này tên Diệp Thiên Nhi, trong nhà còn mẹ già. Chỉ vì nghèo khổ quá đỗi nên mới đi ăn trộm. Nào ngờ lần đầu ra tay đã bị bắt. Xin lão gia mở lượng khoan hồng, tha cho mạng sống.
Bao Công nghiêm giọng:
- Ngươi đi ăn trộm đã là phạm pháp, cớ sao còn giết người?
Diệp Thiên Nhi nói:
- Kẻ hèn này trộm cắp thì đúng là có, nhưng chưa từng giết người.
Bao Công đập mạnh thanh gỗ xuống bàn công đường:
- Đồ gian ngoan! Hỏi đến đâu cũng không chịu nhận. Người đâu, lôi xuống đánh hai mươi roi!
Hai mươi roi vừa đánh xong, Diệp Thiên Nhi đau đớn lăn lộn, cuống quýt kêu lên:
- Sao số ta lại xui xẻo đến thế này! Lần trước đã gặp chuyện như vậy, lần này lại gặp chuyện thế này. Thật là oan uổng!
Bao Công nghe trong lời y có điều ẩn giấu, liền hỏi:
- Lần trước ngươi đã gặp chuyện gì? Mau nói rõ!
Diệp Thiên Nhi biết mình lỡ lời, lập tức im bặt.
Bao Công thấy y không chịu nói, liền truyền lệnh:
- Vả miệng! Đánh thật mạnh cho ta!
Diệp Thiên Nhi hốt hoảng van xin:
- Lão gia bớt giận! Tôi khai, tôi khai! Ở Bạch Gia Bảo có một vị Bạch viên ngoại tên là Bạch Hùng. Hôm mừng sinh nhật ông ta, tôi đến giúp đỡ đủ việc, cốt mong được lòng. Xong việc, may ra kiếm được ít tiền thưởng hoặc xin được chút thức ăn. Nào ngờ quản gia nhà ấy là Bạch An còn keo kiệt, cay nghiệt hơn cả viên ngoại. Việc xong rồi, hắn chẳng thưởng đồng nào, đến một miếng thức ăn thừa cũng không cho. Tôi tức quá, tối hôm ấy liền lẻn vào nhà hắn trộm cắp.
Bao Công hỏi:
- Vừa rồi ngươi nói mình lần đầu đi ăn trộm, sao bây giờ lại thành lần thứ hai rồi?
Diệp Thiên Nhi vội đáp:
- Lần trộm nhà Bạch viên ngoại mới là lần đầu.
- Trộm thế nào? Khai rõ ra!
- Đường sá trong nhà ông ta, tôi đều biết cả. Tôi lẻn qua cổng lớn, chạy thẳng đến gian nhà phía đông rồi nấp vào đó. Gian nhà ấy là nơi Ngọc Nhụy, người thiếp của viên ngoại, ở. Tôi biết trong rương hòm của nàng có nhiều đồ đạc quý giá.
- Đang lúc nấp kín, tôi bỗng nghe tiếng quạt giấy phe phẩy. Ngọc Nhụy mở cửa, một người bước vào rồi khép quạt cửa lại. Tôi rình trong bóng tối, nhận ra đó là quản gia Bạch An. Hai người cười cười nói nói, cùng chui vào màn. Chờ đến khi họ ngủ say, tôi mới rón rén mở hòm. Sờ một cái, tôi thấy một chiếc hộp gỗ nặng trịch, bèn mang theo, trèo tường trở về nhà.
- Thấy trên hộp có khóa, bên cạnh lại treo sẵn chìa khóa, tôi mừng đến phát điên. Mở ra xem, ai ngờ bên trong lại là một cái đầu người! Lần này tôi lại đụng phải xác chết. Cho nên tôi mới nói, lần trước gặp chuyện như thế, lần này lại gặp chuyện thế này. Chẳng phải số tôi quá đen đủi hay sao?
Bao Công hỏi:
- Cái đầu trong hộp là đầu đàn ông hay đàn bà? Khai mau!
Diệp Thiên Nhi đáp:
- Là đầu đàn ông.
- Ngươi đem cái đầu ấy đi chôn hay đã báo quan?
- Không chôn, cũng chẳng báo quan.
- Đã không chôn, không báo quan, vậy ngươi ném cái đầu ấy ở đâu? Nói!
Diệp Thiên Nhi đáp:
- Trong làng tôi có một ông lão tên Khâu Phượng. Vì trước kia tôi trộm bí đỏ của ông ta mà bị bắt được...
Bao Công quát:
- Trộm bí đỏ! Thế là lần thứ ba rồi!
Diệp Thiên Nhi vội phân bua:
- Trộm bí đỏ mới là lần đầu! Ông lão ấy tức lắm, lấy dây giếng nhúng nước rồi đánh tôi một trận nhừ tử mới chịu thả. Tôi ôm hận trong lòng, nên mới ném cái đầu người vào nhà ông ta.
Bao Công lập tức viết hai tờ lệnh bắt người. Ông sai bốn tên sai dịch, hai người đi bắt Bạch An, hai người đi bắt Khâu Phượng, tất cả sáng hôm sau phải áp giải về công đường nghe xét. Còn Diệp Thiên Nhi thì bị giải xuống, giam tạm tại nhà lao.
Sáng hôm sau, Bao Công đang rửa mặt thay áo, chưa mở công đường, chợt thấy một tên sai dịch trông xác người đàn bà trở về. Người ấy vào bẩm:
- Kẻ hèn này tối qua vâng lệnh đại nhân ở lại trông xác. Đến sáng nay kiểm tra mới hay sân sau ấy chính là vườn sau nhà Trịnh Đồ. Cửa trước đã bị niêm phong, nên tiểu nhân quay về bẩm báo.
Bao Công nghe xong, trong lòng đã hiểu rõ, chỉ nói:
- Biết rồi.
Tên sai dịch lại quay về canh giữ.
Bao Công lập tức mở công đường, trước hết cho áp giải Trịnh Đồ lên, quát hỏi:
- Đồ súc sinh đáng chết! Chính ngươi giết người, lại còn muốn kéo người khác vào vòng lao lý. Ngươi nói mình không biết đầu người đàn bà ở đâu, vậy cớ sao xác người đàn bà lại bị chôn trong vườn sau nhà ngươi? Khai thật ra!
Sai dịch hai bên đồng thanh quát tháo:
- Khai mau! Đừng quanh co!
Trịnh Đồ cứ tưởng quan phủ đã sai người lục soát cửa hàng, tìm được xác chết trong nhà mình. Y sợ đến đờ người như tượng gỗ. Một lúc lâu sau mới run rẩy nói:
- Kẻ hèn này xin khai. Hôm ấy, vào canh năm, tôi vừa thức dậy định mổ lợn thì nghe có người gõ cửa kêu cứu. Tôi vội mở cửa cho người ấy vào. Ngay sau đó lại nghe bên ngoài có tiếng người đuổi bắt, miệng họ nói: “Không có ở đây thì sáng mai sẽ lục soát thật kỹ. Nhất định nó phải trốn đâu đó.”
- Nói xong, bọn họ lại đi theo đường cũ. Đợi bên ngoài yên ắng, tôi mới thắp đèn lên xem. Hóa ra đó là một cô gái còn trẻ. Tôi hỏi vì sao nửa đêm lại chạy trốn, cô ta nói:
- “Thiếp tên Cẩm Nương. Chỉ vì bị bọn buôn người lừa bán vào chốn ca kỹ. Thiếp vốn là con nhà tử tế, không chịu nghe theo chúng. Về sau con trai Tưởng thái thú cậy thế cậy quyền, đem rất nhiều vàng lụa đến đòi mua thiếp làm thiếp hầu. Thiếp đành giả vờ ân cần, rót rượu lấy lòng, chuốc cho hắn say mềm rồi nhân lúc sơ hở mà trốn thoát.”
- Tôi thấy nàng dung mạo xinh đẹp, trên đầu lại đầy trang sức châu ngọc, trong lòng bỗng nảy ý xấu. Nào ngờ nàng kêu la chống cự. Tôi tiện tay nhấc dao lên, vốn chỉ định dọa nàng. Ai ngờ lưỡi dao vừa chạm đến cổ, đầu nàng đã lìa khỏi thân.
- Thấy nàng chết rồi, tôi đành lột hết quần áo bên ngoài, đem xác chôn trong vườn sau. Trở vào nhà, tôi vừa định tháo trâm vòng trên đầu nàng thì nghe có người gọi cửa mua đầu heo. Tôi vội thổi tắt đèn.
- Nghĩ đi nghĩ lại, tôi bỗng nảy ra ý định gói cái đầu người lại, bảo người mua đem đi vứt giúp. Chỉ tại lúc ấy hoảng loạn, đầu óc mê muội, tôi lấy vải lót gói cái đầu, rồi thắp đèn mở cửa gọi người mua đầu heo quay lại. Người ấy chính là Hàn tướng công.
- Khốn nỗi lúc đó tôi không có đồ dùng gì trong tay, nên đành đưa gói vải đựng đầu người cho ông ta. Ông ta cầm lấy rồi đi. Ông ta vừa khuất bóng, tôi đã hối hận. Chuyện này mà bị phát giác thì làm sao đây? Nghĩ thêm một lúc, tôi lại tự nhủ: nếu ông ta chịu mang cái đầu đi ném thì mọi chuyện chẳng sao; còn lỡ xảy ra chuyện, cứ chối phắt là được.
- Nào ngờ Bao đại nhân xét án sáng suốt, lại tìm ra xác chết. Thật đáng thương cho tôi, giết người xong, quần áo và mọi thứ trên người nạn nhân vẫn chưa kịp động đến thì đã bị lộ tội. Tôi thật oan uổng!
Bao Công thấy Trịnh Đồ đã nhận hết tội trạng, liền bảo y ký nhận lời khai.
Vừa giải Trịnh Đồ xuống, sai dịch đã vào bẩm:
- Khâu Phượng đã bị bắt đến.
Bao Công truyền đưa vào, hỏi vì sao tự tiện chôn giấu đầu người.
Lão Khâu không dám giấu giếm, đành thưa:
- Đêm ấy, tôi nghe bên ngoài vang lên một tiếng “bịch”, tưởng có kẻ gian trộm cắp nên vội chạy ra xem. Ai ngờ thấy một cái đầu người nằm đó, sợ đến hồn vía lên mây. Tôi gọi người làm tên Lưu Tam đem đi chôn. Nào ngờ hắn không chịu, đòi tôi một trăm lạng bạc. Tôi không còn cách nào khác, đành đưa trước năm mươi lạng, hắn mới chịu đem chôn.
Bao Công hỏi:
- Chôn ở đâu?
Lão Khâu đáp:
- Hỏi Lưu Tam thì sẽ rõ.
- Lưu Tam hiện ở đâu?
- Hiện đang ở nhà tôi.
Bao Công lập tức truyền huyện doãn dẫn sai dịch, áp giải lão Khâu về nhà. Họ phải tìm cho được Lưu Tam, rồi đào chiếc đầu người lên đem về.
Họ vừa đi khỏi, lại có sai dịch trở về bẩm báo:
- Bạch An đã bị bắt đến.
Bao Công lập tức truyền dẫn lên công đường. Bạch An mặc áo gấm, dung mạo khôi ngô, trông như một chàng trai nhà giàu có.
Bao Công hỏi:
- Ngươi chính là Bạch An, quản gia của Bạch Hùng?
Bạch An đáp:
- Kẻ hèn này chính là hắn.
- Ta hỏi ngươi, chủ nhân đối đãi với ngươi thế nào?
Bạch An đáp:
- Chủ nhân đối đãi với kẻ hèn này chẳng khác gì người ruột thịt. Ơn nghĩa ấy chẳng khác nào cứu tôi sống lại lần nữa.
Bao Công đập mạnh thanh gỗ xuống bàn:
- Đồ súc sinh loạn luân! Đã nói chủ nhân đối với ngươi có ơn như vậy, cớ sao ngươi lại tư tình với người thiếp của ông ta? Khai mau!
Bạch An nghe hỏi thì kinh hãi, vội nói:
- Kẻ hèn này ngày ngày giữ bổn phận, chưa từng làm chuyện ấy!
Bao Công truyền:
- Dẫn Diệp Thiên Nhi lên đây!
Diệp Thiên Nhi được áp giải đến công đường. Vừa trông thấy Bạch An, y liền nói:
- Bác đừng phân bua nữa. Nhận tội đi thôi. Tôi đã khai hết với đại nhân rồi. Đêm ấy, bác phe phẩy quạt giấy, cùng Ngọc Nhụy bước vào màn. Khi hai người ngủ, tôi mở hòm lấy chiếc hộp gỗ, cứ tưởng phen này phát tài. Ai ngờ bên trong lại là đầu người. Chuyện chủ tớ các người làm, bác cứ khai thật đi. Có không nhận cũng chẳng được đâu.
Một phen ấy khiến Bạch An cứng họng, sắc mặt biến đổi.
Bao Công lại thúc giục từ trên công đường:
- Cái đầu ấy là của ai? Khai thật ra!
Bạch An không còn cách nào khác, quỳ sụp xuống, thưa:
- Kẻ hèn này xin khai. Cái đầu ấy là của biểu đệ nhà chủ nhân, tên là Lý Khắc Minh. Thuở trước, khi chủ nhân còn nghèo, từng vay của y năm trăm lạng bạc. Món nợ ấy mãi chưa trả. Hôm đó Lý Khắc Minh đến nhà viên ngoại, một là thăm hỏi, hai là đòi món nợ cũ. Chủ nhân tôi tiếp y rượu thịt tử tế.
- Nào ngờ sau khi uống rượu, Lý Khắc Minh lỡ lời kể rằng trên đường y gặp một nhà sư điên tên Đào Nhiên Công. Nhà sư bảo trên mặt y có điềm xấu, rồi đưa cho y một chiếc gối đưa người vào cõi tiên, dặn y đem biếu cho một vị tinh chủ. Y không biết tinh chủ là ai, bèn hỏi chủ nhân tôi. Chủ nhân cũng chẳng biết, nên muốn mượn chiếc gối ấy xem thử.
- Lý Khắc Minh nói bên trong chiếc gối có lầu ngọc cung tiên, hoa lạ cỏ quý, cảnh sắc huyền diệu vô cùng. Chủ nhân tôi một mặt tham chiếc gối, mặt khác lại muốn khỏi phải trả năm trăm lạng bạc, nên đã giết y. Sau đó ông ta sai tôi đem xác chôn trong kho chứa hàng.
- Tôi vốn tư tình với Ngọc Nhụy. Nếu bị chủ nhân phát hiện thì chẳng biết phải làm sao. Chi bằng chặt đầu Lý Khắc Minh, đổ thủy ngân vào để giữ cho khỏi hỏng, rồi cất trong hòm của Ngọc Nhụy. Sau này nếu chủ nhân phát giác chuyện giữa tôi và nàng, chúng tôi sẽ có thứ để uy hiếp ông ta. Nào ngờ cái đầu ấy lại bị tên trộm lấy mất, hôm nay mới gây ra chuyện lớn.
Nói xong, Bạch An dập đầu trước công đường.
Bao Công lại hỏi:
- Gian nhà ngươi chôn xác ở đâu?
Bạch An đáp:
- Sau khi chôn xong, gian nhà ấy liên tiếp xảy ra chuyện ma quái. Vì thế chủ nhân đã tách riêng ba gian nhà ấy ra, mở cửa cho thuê. Người thuê hiện nay là Hàn Thụy Long.
Bao Công nghe xong, trong lòng đã sáng tỏ. Ông lập tức bảo Bạch An ký nhận lời khai, rồi viết lệnh bắt người, sai đi bắt Bạch Hùng về công đường.
Bấy giờ, huyện doãn đã trở về công đường. Ông vào chầu, cúi mình bẩm báo:
- Bẩm đại nhân, hạ quan đã áp giải Khâu Phượng về. Trước hết, hạ quan tìm được Lưu Tam, rồi dẫn y đến đào chỗ chôn đầu người. Nào ngờ vừa chỉ đúng nền đất bên giếng, đào xuống lại thấy một xác đàn ông. Khám nghiệm cho hay trên trán người chết có vết thương do vật bằng sắt gây ra. Hạ quan liền tra hỏi Lưu Tam. Lưu Tam lúc ấy mới thú nhận: “Đào nhầm rồi! Chỗ chôn đầu người là bên này.” Vì vậy hạ quan cho đào tiếp, quả nhiên tìm thấy một cái đầu đàn ông đã được đổ thủy ngân vào để giữ khỏi thối rữa. Hạ quan không dám tự tiện quyết định, bèn áp giải cả Lưu Tam cùng những người làm chứng về đây chờ đại nhân xét hỏi.
Bao Công nghe huyện doãn bẩm báo, lại thấy lần này ông ta làm việc cẩn trọng, không còn hồ đồ như trước, trong lòng thầm mừng. Ông nói:
- Quý huyện đã vất vả rồi. Hãy lui xuống nghỉ ngơi một lát.
Ông truyền đưa Lưu Tam lên công đường.
Bao Công hỏi:
- Xác người đàn ông bên giếng từ đâu mà có? Khai mau!
Sai dịch hai bên đồng thanh quát:
- Nói mau!
Lưu Tam vội vàng dập đầu:
- Lão gia bớt giận, kẻ hèn này xin khai hết. Bẩm lão gia, xác người đàn ông ấy không phải người ngoài, mà là anh em họ của kẻ hèn này, tên Lưu Tứ. Chuyện là kẻ hèn này nhận của ông nhà năm mươi lạng bạc, mang chiếc đầu người đi chôn. Nào ngờ Lưu Tứ lẽo đẽo theo sau. Hắn hỏi: “Tự tiện chôn đầu người, đáng tội gì?” Kẻ hèn này hứa cho hắn mười lạng bạc, hắn vẫn không chịu. Kẻ hèn này lại bảo chia đôi số tiền, hắn cũng chẳng bằng lòng. Kẻ hèn này hỏi: “Vậy ngươi muốn bao nhiêu?” Hắn đáp: “Bốn mươi lăm lạng.” Kẻ hèn này nghĩ bụng, cả thảy chỉ có năm mươi lạng, nếu chia cho hắn bốn mươi lăm thì mình chỉ còn năm lạng, càng nghĩ càng tức. Vì thế, kẻ hèn này giả vờ đồng ý, bảo hắn cùng đào hố, còn dặn phải đào cho thật sâu. Lúc hắn cúi xuống xúc đất, kẻ hèn này thuận tay giáng một nhát cuốc lên đầu hắn. Thừa lúc hắn chết, kẻ hèn này lấp luôn xác xuống hố. Sau đó mới đào một hố khác để chôn chiếc đầu người. Chẳng ngờ hôm nay mọi chuyện lại trùng hợp đến thế…
Nói xong, Lưu Tam cứ dập đầu lia lịa. Bao Công truyền cho y điểm chỉ vào bản cung khai, rồi sai người áp giải xuống.
Bấy giờ Bạch Hùng cũng được đưa đến công đường. Những lời cung khai của y hoàn toàn khớp với lời Bạch An. Y còn dâng lên chiếc gối đưa người vào cõi tiên.
Bao Công xem qua, giao cho Bao Hưng cất giữ, rồi lập tức tuyên án:
Trịnh Đồ giết Cẩm Nương, phải đền mạng cho nàng; Bạch Hùng giết Lý Khắc Minh, phải đền mạng cho người ấy; Lưu Tam giết Lưu Tứ, cũng phải đền mạng. Cả ba đều bị kết án chém đầu.
Bạch An là kẻ tôi tớ mà dám hại chủ, bị kết án treo cổ, giam chờ ngày thi hành.
Diệp Thiên Nhi bị đày đi lính.
Khâu lão gia tử tự tiện chôn đầu người, lại sợ tội mà đem tiền hối lộ, bị phạt đi lao dịch.
Ngọc Nhụy bị sung vào nơi quan phủ mua bán thiếp hầu.
Hàn Thụy Long không nghe lời mẹ, tham tiền gây chuyện, đáng lẽ phải chịu phạt nặng. Nhưng xét y còn trẻ, chưa hiểu việc đời, Bao Công miễn tội, cho về nhà phụng dưỡng mẹ góa, chăm chỉ học hành để tiến thân.
Hàn Văn thị biết nuôi dạy con, thấy của cải mà vẫn trọng lẽ phải, dạy con rất có phép. Bao Công truyền huyện doãn thưởng cho bà hai mươi lạng bạc để biểu dương.
Còn huyện doãn, theo phép phải dâng sớ đàn hặc, nhưng xét ông ta đã chịu khó làm việc, lần này lại biết tận tâm xử lý, nay cho giữ nguyên chức vụ.
Bao Công xử xong vụ án, tiếng tăm vang dội khắp nơi. Ông nghỉ lại một ngày, rồi lên đường đến Trần Châu.
Lại nói tại Vũ Tiến huyện thuộc Thường Châu phủ, Nam Hiệp Triển Chiêu từ ngày chia tay Bao Công ở Thổ Long Cương thì một mình ngao du khắp danh sơn thắng cảnh, nơi nào có cảnh đẹp cũng ghé qua thưởng ngoạn.
Một hôm, Triển Chiêu trở về quê, thấy mẹ già vẫn mạnh khỏe, lòng rất vui mừng. May nhờ người hầu già Triển Trung quán xuyến mọi việc trong nhà đâu ra đấy, chẳng để chủ nhân phải bận tâm chút nào. Triển Trung tính tình ngay thẳng, lắm khi còn nói thẳng vài câu khiến Triển gia mất mặt. Nhưng Triển Chiêu nghĩ ông là người hầu nghĩa khí, lại đã có tuổi, nên chẳng bao giờ so đo.
Hằng ngày trước mặt mẹ, sáng tối đều sang thăm hỏi, hết lòng giữ đạo hiếu.
Chẳng ngờ một hôm, mẹ ông bỗng thấy trong người không khỏe. Triển Chiêu lập tức mời thầy thuốc đến chữa trị, ngày đêm hầu hạ bên giường, áo quần chẳng kịp cởi. Nào ngờ mẹ ông tuổi đã cao, một khi lâm bệnh liền không dậy nữa. Thuốc thang hết thảy đều vô hiệu, chẳng bao lâu bà qua đời.
Triển Chiêu đau đớn kêu trời, khóc đến cạn nước mắt. Mọi việc tang lễ đều do Triển Trung đứng ra lo liệu. Ông làm đâu ra đó, khiến tang lễ của lão phu nhân được cử hành chu toàn, mồ mả cũng an táng tươm tất. Sau đó, Triển Chiêu ở nhà để tang giữ lễ.
Đủ trăm ngày, tang phục vừa mãn, Triển Chiêu vẫn không thể chịu cảnh quanh quẩn trong nhà. Mọi việc đều giao cho Triển Trung trông nom, còn mình lại một thân một mình lên đường ngao du. Hễ gặp chuyện bất bình, ông liền ra tay giúp đỡ, gỡ mối nguy nan cho người khác.
Một ngày nọ, ông gặp một đoàn người chạy nạn. Kẻ bế con, người dắt trẻ, ai nấy khóc lóc thảm thiết, cảnh tượng thật khiến người ta xót xa. Triển Chiêu liền lấy bạc trong túi tiền chia cho mọi người, rồi hỏi họ từ đâu tới.
Mọi người đồng thanh đáp:
- Công tử gia đừng nhắc đến nữa! Chúng tôi vốn là dân lành ở Trần Châu. Chỉ vì con trai của Bàng thái sư là An Lạc Hầu Bàng Trình nhận lệnh vua đến Trần Châu phát chẩn cứu đói. Nào ngờ y ỷ mình là con thái sư, không những không phát gạo cứu dân, lại còn bắt những trai tráng khỏe mạnh trong dân chúng đi xây vườn hoàng thân. Đàn bà con gái trong dân gian, hễ xinh đẹp thì y cướp về làm thiếp hầu; kẻ xấu xí, ngu ngốc thì bắt đi làm việc nặng. Dân nghèo vốn đã không còn đường sống, nay lại bị y hành hạ như thế, chẳng khác nào dồn người ta vào chỗ chết! Vì vậy chúng tôi đành bỏ quê hương, chạy sang nơi khác mà kiếm đường sống.
Nói xong, cả đoàn lại khóc lóc bỏ đi.
Triển Chiêu nghe vậy, tức đến nghiến răng. Ông thầm nghĩ:
- Ta vốn cũng chẳng có việc gì gấp. Chi bằng đến Trần Châu một chuyến xem sao.
Đã quyết, ông liền nhằm con đường lớn đi thẳng về Trần Châu.
Hôm ấy đang đi, Triển Chiêu trông thấy một ngôi mộ. Bên mộ có một người đàn bà đang khóc lóc vô cùng đau đớn. Ông thầm nghĩ:
- Người này tuổi đã cao, rốt cuộc gặp chuyện gì mà đau buồn đến thế? Chắc hẳn bên trong còn có điều uẩn khúc.
Ông muốn bước tới hỏi han, nhưng lại sợ nam nữ gặp riêng sẽ khiến người ta dị nghị. Đúng lúc ấy, ông nhìn thấy bên kia có một tờ giấy tiền chưa cháy hết. Triển Chiêu liền nhặt lên, lấy cớ ấy mà bước lại gần, nói:
- Bác đừng khóc nữa. Bên này còn một tờ giấy chưa đốt hết kia kìa.
Bà lão ngừng khóc, nhận lấy tờ giấy rồi bỏ vào đống lửa.
Triển Chiêu bèn làm bộ tự nhiên hỏi:
- Xin hỏi bác họ gì? Vì sao lại một mình khóc lóc nơi đây?
Bà lão lau nước mắt, đáp:
- Xưa kia nhà tôi cũng là một gia đình yên ấm. Nay tan nát đến mức chỉ còn lại một mình tôi, bảo sao không khóc!
Triển Chiêu hỏi:
- Chẳng lẽ cả nhà bác đều gặp chuyện chẳng lành hay sao?
Bà lão nghẹn ngào:
- Nếu tất cả đều chết cả thì tôi còn có thể cắn răng chịu đựng. Đằng này người sống chẳng ra người sống, người chết chẳng ra người chết, cảnh ấy mới thật khiến lòng tôi đau hơn cả.
Nói rồi, bà lại khóc nức nở.
Thấy bà nói năng rối bời, Triển Chiêu nóng lòng muốn biết đầu đuôi, liền bảo:
- Bác có chuyện gì khó xử, sao không kể cho ta nghe?
Bà lão lau nước mắt, nhìn thấy Triển Chiêu mặc võ phục, biết ông không phải kẻ xấu, bèn nói:
- Tôi họ Dương, là vợ của Điền Trung.
Rồi bà vừa kể vừa lau nước mắt, nước mũi chảy dài, thuật lại chuyện chủ nhân của mình là Điền Khởi Nguyên cùng vợ bị hại ra sao. Cuối cùng bà nói:
- Chồng tôi là Điền Trung đã lên kinh kêu oan, đến nay bặt vô âm tín. Cậu chủ thì đang bị giam trong ngục, đến bữa cơm cũng không có ai mang vào cho.
Triển Chiêu nghe xong, vừa thương cảm vừa căm phẫn. Ông nói:
- Bác đừng khóc nữa. Điền Khởi Nguyên ngày trước vốn rất thân thiết với ta. Ta đi xa thăm bạn nên không hay ông ấy gặp nạn. Nay bác đã thiếu thốn cơm ăn, ta có mười lạng bạc đây, bác cứ cầm tạm mà dùng.
Nói rồi, Triển Chiêu ném bạc xuống trước mặt bà, sau đó quay người đi thẳng về phía vườn hoàng thân.
Muốn biết sự thể ra sao, xin xem hồi sau phân giải.