Chiếc thuyền nhỏ rời khỏi bờ đập.
Nghê Hy nhìn giỏ cua ở khoang trước một hồi rồi quay sang Nhan Lương:
- Quan hệ làng xóm ở đây tốt thật đấy.
Nhan Lương ngẩn ra. Thấy mắt nàng cứ dán vào giỏ cua, hắn liền hiểu ý.
- Người trong làng đều cùng một gốc tổ tiên. Dù thuộc nhánh xa nhất, lần ngược lên sáu bảy đời cũng tìm ra chung một ông tổ. Nhà họ Nhan chia thành ba chi, nhưng thuở tách ra, ba nhà đều là anh em ruột. Hai chi thứ hai, thứ ba còn được đưa sang nhánh khác lập nhà. Bà con gần gũi với nhau cũng là lẽ tự nhiên.
Nghê Hy nói:
- Cũng chưa chắc đâu. Bây giờ đừng nói cùng một họ, đến anh em ruột vì tiền bạc còn cãi vã ầm ĩ.
Hai người vừa nói đến đó thì từ xa vọng lại tiếng người:
- Nhan Lương, sáng sớm đã có nhã hứng chèo thuyền dạo chơi rồi à?
Nhan Lương cười, cất tiếng đáp:
- Chủ nhiệm Ngô, ông cũng dậy sớm quá nhỉ!
Người chèo thuyền sang là trưởng thôn Ngô Vị Sơn.
- Sớm gì nữa. Hôm nay tôi ra ngoài còn muộn đấy. Sang khu ao xem xét một vòng, nếu không cứ thấy mình chẳng có việc gì làm.
Nhan Lương nói:
- Vậy ông cứ lo việc đi. Tôi vừa lấy cua ở chỗ anh Chín về. Trưa rảnh thì ghé nhà tôi ăn cua nhé?
- Thôi, tôi còn phải chạy việc. Trưa nay phải lên huyện một chuyến.
Trong lúc nói chuyện, hai chiếc thuyền đã lướt qua nhau.
Nghê Hy nhìn theo, hỏi:
- Trưởng thôn trẻ thế sao?
- Tỉnh cử một sinh viên tốt nghiệp đại học về làm cán bộ thôn. Cô đừng thấy ông ấy còn trẻ mà xem thường. Bà con đều tin phục cả. Mấy năm ông ấy về đây, bộ mặt làng quê đã đổi khác hẳn. Trước kia việc bán thủy sản ai nấy tự lo, giá cả rối ren. Ông ấy đứng ra gom mối lớn, thống nhất đầu ra, nhờ vậy giá thủy sản trong làng tăng thẳng ba mươi phần trăm, bà con cũng có tiếng nói khi mặc cả. Ông ấy làm được bao nhiêu là việc thiết thực.
- Xem ra anh phục ông ấy lắm.
Nhan Lương cười:
- Người với người đâu giống nhau. Có kẻ sinh ra đã hợp với chuyện làm việc lớn. Tôi thì không có bản lĩnh ấy, nhưng rất khâm phục những người như Ngô Vị Sơn. Trong người họ có lòng lo việc chung, có nhiệt huyết, lại dám xắn tay thay đổi hoàn cảnh.
- Đánh giá cao thật đấy.
- Cao đến tận ba tầng lầu. Tôi nói thật mà!
Nghê Hy lại hỏi:
- Sau này anh định cứ ở mãi quê nhà sao?
Nàng nhận ra Nhan Lương sống rất vui vẻ. Niềm vui ấy không phải giả vờ, mà toát ra từ tận đáy lòng. Chỉ cần rảnh rang, hắn lại nghêu ngao hát vu vơ. Nói thật, đến giờ nàng vẫn chưa gặp ai vui vẻ hơn hắn.
Nhan Lương hỏi ngược lại:
- Có vấn đề gì à?
- Nghe nói hồi đi học thành tích của anh khá lắm. Sau đó nơi anh ký hợp đồng làm việc cũng không tồi. Sao rồi lại bỏ hết?
- Thế thì nói lên điều gì?
Nhan Lương cười nhạt.
Nghê Hy nói:
- Chẳng nói lên điều gì cả. Chỉ là tôi thấy anh mới ngoài hai mươi mà sống cứ như một ông già.
Nghe vậy, Nhan Lương nghẹn lời, chẳng biết nên đáp thế nào.
Đúng lúc ấy, một đám trẻ con chèo thuyền tiến lại. Trong chiếc thuyền có ba bốn đứa đang ngồi xổm, quá nửa trần truồng. Cuối thuyền còn ba bốn đứa lớn hơn đang chống sào, phần nhiều cũng chẳng mặc gì. Mấy bé gái cùng lắm chỉ có một chiếc quần nhỏ, đứa bé hơn còn để hở nửa mông.
Ở vùng quê, cảnh ấy hết sức bình thường. Chẳng ai thấy có gì đáng chê trách, bởi trong mắt người lớn, trẻ con chỉ là trẻ con. Muốn dọa bọn con trai, người ta thường đem chuyện cắt chim nhỏ hoặc véo chim ra dọa.
Thấy đám trẻ, Nhan Lương nghiêm mặt, lớn tiếng quát:
- Lại định đi đâu quậy phá đấy?
Một đứa trẻ gọi:
- Ông bác cả, chúng cháu đi hái hạt dẻ!
Đám trẻ thuộc hàng cháu chắt của Nhan Lương. Dù hắn có làm mặt dữ như thần giữ cửa, chúng cũng chẳng hề sợ.
Nhan Lương ngạc nhiên:
- Hạt dẻ chín rồi à?
Một đứa bé đáp:
- Chín rồi, vỏ nứt cả ra rồi!
- Vậy đi đi, nhớ cẩn thận.
Bọn trẻ đồng thanh vâng dạ. Mấy cái mông nhỏ chổng lên, ra sức chèo thuyền đi mất.
Nhan Lương lẩm bẩm:
- Hạt dẻ chín rồi. Để mai… không, ngày kia ta đi đập ít về ăn.
Nghê Hy nghe thấy, dở khóc dở cười:
- Trẻ con nhà người ta đi hái, anh cũng đòi đi theo.
- Sao tôi không đi được? Cô chưa biết món hạt dẻ hầm ngỗng ở quê tôi ngon thế nào đâu. Không tin thì đợi Lưu Thành với mấy người kia tỉnh rượu, cô bảo hạt dẻ ăn được rồi xem. Đảm bảo chẳng ai giữ nổi họ.
- Hạt dẻ rừng à?
- Không phải. Cây ấy do cụ tổ ngày trước trồng, bây giờ thuộc nhà ông Hai.
- Người ta không bán sao?
Nhan Lương đáp tỉnh bơ:
- Trộm chứ sao!
Nghê Hy sững sờ:
- Anh lớn bằng này rồi còn đi trộm hạt dẻ nhà người ta?
- Có gì đâu. Với lại, ông ấy là ông, tôi là cháu. Cháu ăn đồ của ông thì sao gọi là trộm được?
Thấy hắn nói năng đầy vẻ chính đáng, Nghê Hy hoàn toàn cạn lời.
Một lát sau, chính Nhan Lương lên tiếng:
- Thật ra với người già, có trẻ con đến trộm hoa quả nhà mình cũng là một niềm vui.
Có lẽ cô không hiểu đâu. Hồi cụ cố tôi còn sống, trong nhà có hai cây lựu. Cứ đến mùa quả chín, cụ lại chống gậy đứng dưới gốc cây chờ sẵn. Mỗi đợt trẻ con chạy tới trộm lựu, cụ đều vung gậy đuổi theo mắng, còn bọn trẻ vừa cười vừa chạy.
Về sau, trẻ con trong làng ít dần. Nhà nào cũng phần lớn chỉ có một đứa, cha mẹ trông nom rất kỹ. Với lại, đứa nào muốn ăn hoa quả thì bảo cha mẹ mua cho, chẳng còn thấy thú vị khi đi trộm nữa.
Cụ cố tôi vẫn giữ thói quen ấy. Hễ đến mùa quả chín, cụ lại cầm gậy đứng dưới gốc cây. Nhưng năm nay chẳng có đứa trẻ nào tới, sang năm cũng chẳng có. Những lúc rảnh rỗi, cụ cứ lẩm bẩm: “Sao chẳng có đứa nào đến trộm nữa vậy?”
Với người già, trồng cây ăn quả, dù có đem bán, trong lòng họ vẫn mong con cháu trong họ hàng chạy đến hái trộm mà ăn. Đến tuổi ấy, tiền bạc dĩ nhiên vẫn quan trọng, nhưng nhìn thấy con cháu đông vui, họ còn vui hơn gấp bội.
Ngày trước cụ cố tôi là thế. Bây giờ ông Hai cũng vậy. Chỉ có điều ông Hai may mắn hơn cụ cố, vì nay đã cho phép sinh ba con, trẻ con trong làng cũng đông lên. Bọn trẻ đến trộm hoa quả vì thế cũng nhiều hơn…
Nghê Hy vừa nghe vừa thò đôi chân trần xuống nước nghịch. Những chuyện như vậy đối với nàng đều mới mẻ, khác hẳn cuộc sống nàng từng biết. Thế nhưng trong đó lại có một vẻ mộc mạc, giản dị khiến nàng say mê.
Một lúc sau, nàng hỏi:
- Cái lồng đặt hôm qua có cần đi lấy không?
- Đợi đến bữa trưa rồi lấy. Cá tôm trong đó ăn cái tươi sống. Kéo lên sớm, để ngoài mấy tiếng là mất ngon.
Nói rồi, Nhan Lương chăm chú chống sào. Nghê Hy cảm nhận làn nước hồ mát lạnh lướt qua bàn chân, theo nhịp thuyền mà ve vuốt từng chút.
Nàng còn nghiêng tai nghe hắn nghêu ngao. Hôm nay hắn không hát bài Chú tiểu nữa, mà chuyển sang bài “Đất nước ta là vườn hoa, hoa trong vườn thắm tươi rực rỡ”.
Nghê Hy bật cười, quay đầu hỏi:
- Sao anh cứ hát mấy bài trẻ con thế? Mới lên ba à?
Nhan Lương cười:
- Tôi hát vu vơ tùy hứng thôi. Cô cũng thử xem. Lúc rảnh mà nghêu ngao vài câu, tâm trạng tự nhiên sẽ vui lên.
- Tôi không hát.
- Giọng cô khàn quá chứ gì? Hát nghe chẳng khác nào lừa kêu.
- Anh mới giống lừa kêu ấy! Hát đồng dao còn sai nhịp mà cũng dám chê người khác?
- Đó là vì tôi chưa chịu hát thôi. Chứ nếu tôi mà hát thật, cô nghe rồi sẽ biết…
Nhan Lương cười lớn.
Nghê Hy chẳng tin, bèn bĩu môi:
- Biết anh hát chẳng khác nào lừa kêu chứ gì?
Nhan Lương im thin thít.
- Hát hay thì hát một bài đi.
- Hát không công thì tôi không hát. Tôi hát là phải trả tiền.
- Người ta hát thì lấy tiền, còn anh hát chắc lấy mạng người ta ấy nhỉ?
Nghê Hy cũng cười. Nàng thò tay vào túi, lấy ra một đồng tiền, ném về phía sau:
- Nào, hát một bài giá một đồng đây!
Nhan Lương giơ tay bắt lấy. Hắn đặt đồng tiền vào lòng bàn tay ngắm nghía, rồi sung sướng nhét vào túi.
Hắn hắng giọng mấy tiếng, sau đó cất tiếng hát:
- Gọi đi, ta đến đây, ta đến đây rồi. Bẻ nhành lau tím, hương hoa hồng ngan ngát. Hoa ngọc lan hé nở bên thềm… Chàng trai nhỏ dưới trăng, hoa phù dung, mẫu đơn khoe sắc… Tình lang kia thắng cả chị em, khiến lòng người say đắm. Chàng trai nhỏ dưới trăng ơi…
Vừa cất giọng, hắn đã hát ngay bài dân ca “Bẻ nhành lau tím”.
Khoảnh khắc tiếng hát vang lên, Nghê Hy sững người. Nàng kinh ngạc không phải vì hắn hát dân ca, mà vì hắn dùng giọng nữ để hát. Nếu nhắm mắt lại, nàng tuyệt đối không thể nghĩ đó là giọng của một gã mập lùn.
Giọng hát mềm như tơ, trong trẻo mà ngọt lịm, đượm trọn phong vị miền sông nước phương Nam.
Nếu không nhìn thấy người hát, ai cũng sẽ tưởng trên mặt hồ có một thiếu nữ tuổi mười bảy, mười tám đang ngồi trên chiếc thuyền con, bàn tay ngọc hái sen, môi cất tiếng ca trong trẻo. Tiếng hát ấy ngân nga, quyến rũ lòng người.
Vậy mà nó lại phát ra từ miệng gã mập trước mắt. Nghê Hy chấn động đến mức nào, khỏi cần nói cũng biết.
Nàng đang định nghe tiếp thì Nhan Lương bỗng im bặt.
- Hát tiếp đi, sao lại dừng?
- Một đồng thôi mà, chị cả. Chị còn muốn nghe đủ bảy đoạn chắc? Tôi đâu phải kép hài đứng dưới cầu Thiên Kiều ở Bắc Kinh.
Nhan Lương cười lớn.
Nghê Hy đang định móc tiền trả thêm thì từ nơi không xa bỗng vang lên một giọng hát khác. Lần này là giọng đàn ông. Tuy là giọng nam, nhưng âm hưởng dân dã trong câu hát vẫn đậm đà, mộc mạc, khiến người ta phải vểnh tai lắng nghe.
- Trăng cong soi khắp chín miền,
Nhà vui nhà khóc, muộn phiền khác nhau.
Nhà cao uống rượu sang giàu,
Mấy nhà lưu lạc dãi dầu tha hương…
Giọng nam chất phác vừa dứt, một giọng trẻ con liền cất lên. Nghe chừng đứa bé khoảng tám, chín tuổi. Nhưng sau màn hát bằng giọng nữ của Nhan Lương, Nghê Hy chẳng dám chắc nữa. Nhỡ đâu lại có thêm một kẻ quái tài như hắn thì thật khó nói.
Tiếng hát vừa ngừng, chiếc thuyền bên kia cũng lọt vào tầm mắt nàng. Người chèo thuyền là một người đàn ông chừng ba mươi tuổi. Ở mũi thuyền đứng một bé gái mặc váy liền thân màu nhạt.
Không cần hỏi cũng biết, bài hát khi nãy là do hai cha con họ cất lên.
Nhan Lương cười, lớn tiếng gọi:
- Anh Sáu, bé Châu, hai cha con đi đâu đấy?
Người đàn ông trên thuyền đáp vọng sang:
- Đi lấy nước. Còn hai người sáng sớm đã ra ngoài làm gì?
Đến lúc này Nghê Hy mới hiểu vì sao người trong làng hát hay đến vậy. Ở trên thuyền, cách nhau một quãng xa mà vẫn phải trò chuyện thật to. Dù giọng vốn không tốt, nói mãi như thế rồi cũng luyện được hơi vang và chắc.
Nhan Lương khách sáo nói:
- Tôi vừa lấy ít cua ở chỗ anh Chín về, định đem đãi bạn. Trưa ghé nhà tôi ăn cua nhé?
- Hai người cứ ăn đi. À phải rồi, dạo này hạt khiếm thực đang vào mùa ngon đấy. Đã cho bạn cậu nếm thử chưa?
- Thứ ấy bóc vỏ phiền lắm, thôi bỏ đi.
- Bây giờ ai còn ngồi bóc bằng tay? Có máy làm hết rồi. Lát nữa về, tôi bảo bé Châu mang sang cho cậu ít hạt.
- Không cần đâu, không cần đâu.
- Cứ quyết vậy nhé.
Trong lúc trò chuyện, hai chiếc thuyền vẫn chầm chậm lướt trên mặt hồ. Nói dứt câu, chúng đã cách nhau hơn mười trượng.