Biện Châu, xưa gọi là Đại Lương. Từ cuối đời Bắc triều trở đi, đã nổi tiếng là nơi phồn thịnh.
Năm Khai Hoàng thứ tư đời Tùy Văn Đế, sách chép: "Đến khi bệ hạ đi tế Thái Sơn trở về, dừng quân ở Biện Châu, ngài ghét cái cảnh phồn hoa của đất này, cho rằng nơi đây lắm kẻ gian kháp, bèn sai Lệnh Hồ Hi làm thứ sử Biện Châu."
Vì sao Tùy Văn Đế lại ghét sự phồn thịnh của Biện Châu, không ai hay được. Có lẽ vì công thương phát triển rực rỡ, đám đầu đường xó chợ nhiều, trị an kém, cũng có lẽ ông vốn thích cảnh sống điền viên mục tộc, muốn biến thiên hạ thành một nông thôn khổng lồ; hoặc chẳng qua là ông đơn giản ghét sự giàu có của vùng Quan Đông. Dù sao ông cũng sai Lệnh Hồ Hi đến chỉnh đốn.
Lệnh Hồ Hi "cấm dân du tựu, kìm nén công thương, dân nào dám mở cửa nhà quay ra phố thì bịt lại; thuyền khách ngoài thành quách mà trú ngụ rải rác thì ép quây thành ấp lạc; dân kiều cư thì bắt về quê gốc; vụ án nào đọng lại đều phán xử giải quyết; lệnh nào ban ra là chấp hành nghiêm". Một bộ đấm liên hoàn kìm nén công thương như vậy, thực ra chẳng có tác dụng mẹ gì.
Sau này, chẳng những Biện Châu phát triển, mà ngay cả Tống Châu ở bên cạnh cũng trở thành đô hội hạng nhất hạng nhì.
Đỗ Phủ có thơ viết: "Ngày xưa ta du ngoạn Tống Trung, đó là kinh đô của vua Hiếu nhà Lương. Danh tiếng nay chỉ kém Trần Lưu, nhưng nơi phồn hoa thì ngang với Bối, Ngụy." Đại ý là, Tống Châu chỉ đứng sau Biện Châu, náo nhiệt ngang với Ngụy Châu, Bối Châu của Ngụy Bác.
Biện, Tống hai châu là tinh hoa của Trung Nguyên, cũng là vùng đất giàu nhất. Nhưng loạn An Sử bùng lên, kèm theo đó là nạn phiên trấn cát cứ, sống sượng biến dân chúng vùng giàu có phồn hoa này thành những kẻ dũng mãnh hiếu sát. Động viên quân sự ngày này qua ngày khác, trận chiến ba ngày hai lần, vừa tưới thêm võ đức vào dân, vừa làm kinh tế địa phương tan hoang nặng nề.
Vùng Giang Hoài gọi đám "kiếp giang tặc" thì chẳng cần triều đình cử ai đi điều tra, Biện, Tống hai châu lúc nào cũng bị điểm mặt gọi tên. Dân vùng giàu có đang yên đang lành, sao lại đi làm tặc? Chẳng phải là bị ép lên đàng sao!
May thay Chu Toàn Trung dẹp được Tần Tông Quyền, đất Trung Nguyên tức khắc thanh tịnh. Trật tự cứng rắn được dựng lại, dân sinh dần ổn định, liên tục sinh ra lúa gạo lụa là, nhất là lụa bạch, đem lại cho Chu Toàn Trung nguồn thu khổng lồ.
Hôm nay Chu Toàn Trung mạo vũ đến Tống Châu, tự mình khuyên khích nông tằm. Trông hắn chẳng có vẻ gì hoảng hốt, mặt điềm tĩnh, nói năng ung dung, khiến cả đám quan lại đang treo gan treo ruột cũng yên tâm phần nào.
Thuở này, tin vui lan chưa chắc nhanh, nhưng tin xấu thì tuyệt đối một ngày ngàn dặm. Hạ tặc đánh úp phá Linh Xương huyện, đó là việc chấn động lòng người. Huyện ấy tuy xa ở Hoạt Châu, nhưng nếu Hạ tặc quay đầu xuôi nam, thẳng tiến Tống Châu, có vẻ cũng chẳng cần bao lâu. Giờ chỉ mong chúng mau mau chạy sang hướng đông, chui vào địa bàn của Chu Đồn, đừng quấy phá các châu Biện Tống nữa.
-Lý Khắc Dụng cướp bóc tàn phá ở Ngụy Bác, chẳng những Ngụy Châu chịu nạn, các châu khác cũng tổn thất ở những mức độ khác nhau.
Chu Toàn Trung vừa đi trong rừng dâu rậm rạp, vừa thở dài nói:
-La Hoằng Tín kể khổ với ta, bảo Lý Khắc Dụng đem đến không ít phi kỵ phiên tộc thảo nguyên, chúng để tiện đường phi ngựa bèn chặt phá đốt phá rừng dâu khắp nơi. Năm nay lụa Thanh Hà e chẳng còn được bao nhiêu.
Bùi Địch đi theo sau lưng hắn, khẽ thở dài mấy không nghe rõ, rồi hỏi:
-Đại vương, thuế hạ có nên gia tăng không?
Chu Toàn Trung do dự một lát, đáp:
-Cứ tăng một chút trước đã. Lý Khắc Dụng sắp bại lui, La Hoằng Tín cũng không đến nỗi chẳng cống nộp gì.
-Tuân mệnh.
Bùi Địch đáp:
-Chiến sự liên miên, chỗ nào cũng cần tiêu tiền, nghĩ rằng bách tính cũng thông cảm cho nỗi khổ tâm của đại vương.
Chu Toàn Trung mỉm cười, chẳng tỏ ý kiến.
Kỳ thực năm ngoái đã tăng một lần, nhưng mức rất nhỏ, ảnh hưởng không lớn. Năm nay nếu Ngụy Bác giảm mạnh thậm chí ngừng hẳn cống nộp thì sổ sách tài chính đứt gánh không nhỏ. Nhất là lụa Thanh Hà, chất lượng tốt, giá tốt, đáng giá hơn lụa thường.
Thanh Hà quận chính là Bối Châu. Lụa bạch nơi đây từng nổi tiếng chất lượng đệ nhất, sản lượng cũng lớn. Chữ "đệ nhất" ấy không phải nói hàng cao cấp, mà là thời trước loạn An Sử, theo chế độ thuế tổ ung điều, mỗi nhà mỗi hộ đều phải nộp lụa, đó là chất lượng trung bình. Khi ấy, quan kiểm nghiệm của Thái Phủ Tự triều đình chia chất lượng lụa điều của cả nước thành tám hạng: Hà Nam, Hà Bắc có bốn mươi hai châu lọt vào cấp, chất lượng toàn ở năm hạng đầu; Thục Trung có ba mươi mốt châu lọt cấp, không châu nào vào năm hạng đầu; dải giữa sông Trường Giang (như Tương Dương) có bảy châu lọt cấp, trong đó bốn châu đứng hạng năm, phần còn lại toàn ở ba hạng cuối; vùng Giang Hoài có sáu châu lọt cấp, ba châu hạng năm, ba châu đứng hạng cuối cùng.
Đó là đánh giá chất lượng lụa điều phổ thông chiếm phần áp đảo về sản lượng, phản ánh trình độ kỹ thuật trung bình của từng vùng.
Sau loạn Sào (Hoàng Sào), không ít người phương bắc di dời vào nam, đem theo kỹ thuật tiên tiến của Trung Nguyên, nên kỹ thuật canh tác, dệt vải phương nam được nâng cao rõ rệt; nhưng so với Hà Nam, Hà Bắc vẫn còn cách rất xa. Mãi đến cuối đời Bắc Tống, lụa Thanh Hà đã mất tiếng vì hoàng hà ba lần đổi dòng quay về, thì người tiếp bước lại là Kinh Đông Lộ của Hà Nam.
Năm Tĩnh Khang thứ nhất, sách chép: "Kim đòi lụa một nghìn vạn tấc (vạn xấp), triều đình ứng nộp đủ số, đều lấy từ kho nội tàng Nguyên Phong, Đại Quan, lụa cống phú tích lũy hàng năm của Hà Bắc bị quét sạch. Còn lụa Chiết Giang đều bị trả về vì quá nhẹ quá thưa." Một nghìn vạn tấc lụa bồi thường cho người Kim, chủ yếu do Hà Bắc xuất; lụa Chiết Giang chất lượng kém nên bị người Kim trả lại.
Ngụy Bác là nơi giàu có nhất Hà Bắc; sự khuất phục của nó là điều Chu Toàn Trung đắc ý nhất bao năm nay. Nhất là đạo binh tinh nhuệ nhất của chúng là báo tử quân bị Chu Trân diệt, khiến sĩ khí võ nhân Ngụy Bác tổn hại lớn; không thế sao chúng ngoan ngoãn cống nộp như vậy?
-Đại vương…
Đi một đoạn, hai người ra khỏi rừng dâu, Bùi Địch không nhịn được nữa, nói:
-Vẫn nên mau chóng đuổi Hạ tặc đi. Năm nay bốn huyện Nhữ Dương, Chân Dương, Bao Tín, Tân Tức của Sái Châu bị tàn phá thê thảm, cống phú của Sái Châu e không đủ. Nếu lại để chúng quấy phá các châu Hoạt, Trịnh, Biện, Tống, Bạc thì tài chính càng tuyết thêm sương.
Chu Toàn Trung cứ bước, không đáp.
Không xa là con sông Biện uốn lượn chảy, nối Túc, Tứ, thẳng đến Trịnh, Biện. Trên sông có vài chiếc thuyền, hình như là tào thuyền của triều đình, nhưng số lượng mỗi năm giảm một chút, dường như nói lên rất nhiều điều.
-Dương Hành Mật đã đồng ý xuất binh chưa?
Chu Toàn Trung bất chợt hỏi. Bùi Địch á khẩu không đáp được, việc này là Kính Tường lo, hắn chỉ nghe lờ mờ ít chút, e còn chẳng biết rõ bằng Lý Chấn và mấy người khác.
Chu Toàn Trung cũng sớm nhận ra, cười nói:
-Hành Mật tham lam không biết đủ, đòi ba châu Sở, Hào, Thọ, để nối liền một dải với Tứ Châu.
-Đại vương, không thể cho.
Bùi Địch kinh hô:
-Sở Châu thì thôi vậy, hai châu Thọ, Hào sao lại cho được?
Gần đây hắn vẫn đang thu xếp tài chính mấy châu phía nam, thấy làm rất được. Sở Châu cho thì cho rồi, chứ hai châu Thọ, Hào mà cho đi thì đau lòng lắm. Huống chi, người ta vốn không biết đủ. Dương Hành Mật mà được trọn Sở, Tứ, Hào, Thọ, bước sau có khi lại đòi Từ, Túc thì sao? Bụng dạ khó mà thỏa mãn.
Mặt Chu Toàn Trung cũng trầm xuống. Tuy nói trả giá trời thì còn giá đất, nhưng cái "giá" mà Dương Hành Mật đưa ra quá không nể mặt, khiến lão Chu có chút bực mình.
Thực tế, nếu không phải Hạ tặc ép quá sát, thì sau khi dẹp xong nhị Chu và Vương Sư Phạm, hắn đã huy quân xuôi nam, lấy trọn đất Hoài Nam.
Cuộc chiến với Thiệu tặc đến nay là năm thứ năm, hắn ngày càng hiểu sâu sắc một bậc sau không bị quấy nhiễu quan trọng đến thế nào, mà Hoài Nam chính là chỗ có thể đảm nhiệm vai trò ấy.
Hà Bắc nhìn thì giàu có, nhân khẩu đông, nhưng địa phương thế lực mạnh, kỳ thực không dễ đánh, lại còn đối mặt với sự tranh đoạt của Lý Khắc Dụng. Cái vùng ấy, theo hắn sớm muộn cũng bị các bên đánh vỡ nát. Nếu đánh vài chục năm, ngàn vạn hộ khẩu, khó tránh chỉ còn lại một nửa, tổn thất trên năm trăm vạn người. Lý Khắc Dụng đã chặt rừng dâu rồi, chuyện gì mà không làm được? Bước tiếp có khi đào cả hoàng hà?
Úi, trong đầu Chu Toàn Trung loé lên một ý, nhưng rồi lại vùi sâu xuống tận đáy lòng. Có chuyện không thể làm, làm thì hậu quả vô cùng nghiêm trọng; không những địch sẽ không đội trời chung với mình, mà người bên mình e cũng không thể nhắm mắt làm ngơ. Sự tình còn chưa đến nước ấy.
-Đã phái hai lộ binh mã xuôi nam thì không thể do dự.
Chu Toàn Trung bất chợt nói, như nói cho Bùi Địch nghe, lại như đang thuyết phục chính mình.
-Nếu lúc này rút quân, thế tặc càng rực, lòng người càng rối. Bây giờ là thời khắc ta và Thiệu tặc đọ ý chí. Thiệu tặc nhét một đống binh mã ở Hoài Nam, hắn có dễ chịu lắm không? Các châu Tương Dương, hai châu Thân Quang, cái nào không nghèo đến tận cùng? Tống Châu mười huyện, năm nay có thể sản xuất hơn một trăm vạn tấc lụa, mấy châu kia cái nào làm nổi? Có làm nổi cũng không bằng về chất đất. Thiệu tặc còn kiên trì được, sao ta không kiên trì được?
Bùi Địch nghĩ nghĩ, xem ra cũng chỉ còn cách ấy. Đất Sơn Nam kia đúng là nghèo khó, đến nay còn nhiều nơi đốt rừng làm nương, kỹ thuật nông nghiệp rất lạc hậu. Ngành lụa cũng na ná như vậy.
"Người phương nam nuôi tằm trong phòng kín, lấy lửa lớn ép cho nó nóng, mong nó mau già và ăn ít", khiến tơ "mảnh yếu, không sánh được với phương bắc".
Hoài Nam là nơi kỹ thuật tằm dâu phương nam khá hơn cả, nhưng niên hiệu Trinh Nguyên đời Đức Tông đã chép "trồng dâu ít mà lụa thưa cẩu thả". Nói ngắn gọn, lụa phương nam màu sắc rực rỡ nhưng không dày dặn chặt chẽ, tơ cũng thô mảnh không đều. Với đám tử đệ công hầu thế gia, bọn họ thích loại màu rực rỡ; còn dân thường thì thích loại đặc chắc, đều nhau. Đến nỗi ngay cả Dương Hành Mật, phái người đến Biện Châu bán muối, trà, cũng phải mua tiên văn lăng, tư bố của Hà Nam mang về may quan phục, quân phục.
Cuối niên hiệu Khai Nguyên, chất lượng lụa vải của hai châu Tống, Bạc đã thăng lên hạng nhất, bốn châu Trịnh, Biện, Tào, Hoài cũng thăng lên hạng nhì, là nguồn tài chính lớn của Hà Nam.
-Việc Hạ tặc đột nhập Hoạt Châu, khẩu phong phải giữ chặt.
Chu Toàn Trung lại nói:
-Ta đã hạ lệnh, quan lại các châu huyện không được công khai bàn luận chuyện này. Cứ chờ Bàng Sư Cổ, Thị Thúc Tông đánh bại Thiệu tặc, ban sư trở về rồi hãy nói.
Bùi Địch im lặng gật đầu. Thực tâm hắn nghi ngờ Bàng Sư Cổ, Thị Thúc Tông đánh thắng nổi không. Thiệu tặc ấy, tuy nhiều người chế giễu đánh trận như lão già, nhưng dụng binh thật sự ổn, lại rất giỏi bày bố, lấy thế ép người. Là một bậc thống soái, chiến lược bố cục, lấy thế mà thắng, há chẳng phải là binh pháp cao nhất? Lương binh không phải không dũng, lương tướng không phải không hiểu binh, mà đánh ra thế này, nguyên nhân nhiều phần không nằm trên chiến trường mà nằm ngoài chiến trường.
Chỉ cần Thiệu tặc không dính một trận bại choáng váng, mà cứ ổn trung thắng như vậy, thì khả năng Biện Châu thất bại rất lớn.
Than ôi, thời thế này! Chẳng lẽ Hà Nam lại bị đánh vỡ nát?
Thân binh dắt ngựa đến, Chu Toàn Trung trực tiếp vọt lên lưng, trước khi đi, liếc Bùi Địch một cái, nói:
-Lý Khắc Dụng rất sớm sẽ rút binh. Không đi thì U Châu sẽ có biến. Đến lúc ấy, binh ta có thể dùng sẽ rất nhiều, Thiệu tặc không hỗn láo được mấy ngày. Những gì cần làm bây giờ là kiên trì, ta thế, ngài cũng thế. Bùi quân, việc tiền lương, xin ngài đa tâm. Thuế hạ thu năm nay, ngài cân nhắc mà lo liệu. Tạm cho bách tính khổ một chút, chờ đánh bại Thiệu tặc, mọi khó khăn sẽ giải quyết trong vạn trường, mọi thứ sẽ tốt lên.
-Mỗ tất tận tâm tận lực, đại vương có thể yên tâm.
Bùi Địch khom mình vái một lễ, đáp.
Chu Toàn Trung quăng roi ngựa đi mất, Bùi Địch đứng lặng thật lâu.
Trung Nguyên nhiều việc biết bao! Bách tính khổ, khổ, khổ!