Tường thành Thương Châu trước kia vốn thấp, nát, bé, nay chẳng những được tu bổ mà diện tích còn được mở rộng ra, đã có chút dáng vẻ của một tòa châu thành.
"Bến tàu cũng không tệ." Đang lúc giữa mùa đông giá rét, sông Đan đóng băng, nhiều thuyền bị kéo lên bờ, cất trong các lều rạ. Gần bến tàu mới dựng không ít nhà cửa, có nơi rõ ràng nhận ra là dạng tiệm buôn, quán rượu. Xem ra hồi đường thủy còn thông, nơi đây cũng khá phồn vinh.
"Đáng tiếc ao bể mương rãnh vẫn đào còn ít." Thiệu Thụ Đức lắc đầu, nhưng không có ý trách móc.
Thương Châu, với vai trò căn cứ hậu cần chi viện chiến tranh, gần như mỗi một phần tài nguyên dư thừa đều được xếp lên thuyền, đi theo dòng nước xuôi thẳng đến Tiểu Giang khẩu. Nơi đó nay đã thành một khu tập kết hàng hóa lớn: vật tư của Thương Châu tụ về đây, hàng hóa của Kim Châu, Quân Châu, Phòng Châu cũng phần lớn chuyển đến đây, rồi huy động phu tử đưa lên phía bắc tiếp tế cho Đường Đặng.
Đường thủy là mạch máu của bốn châu Chiêu Hưng quân, cũng là mạch máu của hai vạn quân Uy Thắng và mấy nghìn quân Bảo Nghĩa ở tiền tuyến Đường Đặng.
Thiệu Thụ Đức vừa bình phẩm từng nơi, vừa hỏi Thành Nhụy đang theo sát phía sau về những chi tiết trong việc chính sự địa phương.
Thành Nhụy rõ ràng đã chuẩn bị bài vở kỹ càng, lại thuộc như lòng bàn tay từng cọng cỏ cây cối của Thương Châu, hỏi gì đáp nấy, không một chút qua loa, lời đáp có căn có cứ, mạch lạc rõ ràng, khiến Thiệu Thụ Đức rất hài lòng.
Quả không hổ danh "Bắc Hàn Nam Quách" trong sử sách.
Hàn Kiến ở Thiện Châu cũng làm rất tốt.
Trước tiên hắn bỏ công lớn củng cố những cơ sở vật chất và ruộng vườn mà người Thổ Phiên để lại, đưa dân Thổ Phiên trồng trọt vào hộ tịch, đồng thời tước đoạt ruộng đất vốn thuộc về các tăng nhân, quý tộc đối địch, chia cho nông nô Thổ Phiên nghèo khổ, đẩy sâu hơn nữa việc biên dân nhập hộ.
Ngoài ra, hắn còn khôi phục nhiều cơ sở đồn điền của quân Đường trước loạn An Sử, tu chỉnh mương máng, đo đạc ruộng đất, chia cho dân nội địa mới di cư đến.
Chất đất ở Thiện Châu tương đối tốt, lại chấp hành nghiêm chế độ luân canh ba vụ, một mô hình kinh doanh nông mục hỗn hợp hoàn toàn mới; nguồn nước trong lũng Hoàng Thủy cũng được tận dụng triệt để, nên nhân khẩu tăng nhanh, nay đã có chừng một vạn chín nghìn tám trăm hộ, hơn bảy vạn bảy nghìn sáu trăm khẩu. Tiếng tăm Thanh Đường thành vang xa gần.
Cuối cùng, hắn còn tổ chức nhân thủ vào mùa cạn nước mùa đông, nạo vét Hoàng Thủy và các chi lưu, một mặt tránh lụt khi mùa lũ đến, mặt khác cũng để duy tu đường thủy sang Lan Châu.
Với điểm cuối này, Thiệu Thụ Đức đặc biệt khen ngợi.
Bắc Tống từng đốn gỗ đóng thuyền quanh vùng Hoàng Thủy, dùng đường thủy vận chuyển vật tư, binh viên. Người Thổ Phiên không coi trọng những thứ ấy, chứ người Đường từ đất Hán tới sao lại không biết quý?
Bè da, bè gỗ, thuyền nhỏ tuy nghe chẳng ra gì, nhưng so với xe ngựa đường bộ thì chi phí rẻ hơn nhiều. Mà xe ngựa lại rẻ hơn nhiều so với ngựa chở hay khuân vác bằng người.
Đã dùng được đường thủy thì tuyệt không đi đường bộ, vì chi phí sẽ đắt gấp mười lần, thậm chí mấy chục lần.
Sự khổ tâm kinh doanh của Hàn Kiến có ý nghĩa sống còn với cuộc hành động "tiễu phỉ" của Dương Duyệt, Chiết Tự Dụ ở vùng Hà Hoàng.
Theo quân báo mới nhất, mấy tháng qua họ chém đầu hơn ba nghìn, bắt sống hơn bốn vạn người, trâu dê gia súc tạp chủng mấy chục vạn con. Thiệu Thụ Đức đã hạ lệnh dời hết số tù binh này về phía đông, vốn định đưa đến Hà Dương, nay tạm cho họ đến huyện Lam Điền, chờ mệnh lệnh tiếp theo.
"Bắc Hàn Nam Quách" nay có lẽ phải gọi là "Tây Hàn Đông Quách" rồi. So ra thì thành tích của Hàn Kiến chói mắt hơn; Thành Nhụy bị hạn chế bởi điều kiện tự nhiên của Thương Châu nên thành tích không đến mức ấy, song nói chung vẫn có công lao.
Ít ra thì tệ nạn đốt nương làm rẫy, đao canh hỏa chủng từng phổ biến khắp Thương Châu đã bị chấm dứt. Kỹ thuật canh tác của bách tính được nâng lên, và theo sự phát triển của thương nghiệp, nhiều gia súc Linh Hạ giá rẻ tràn vào lũng Đan Thủy, lại càng thúc đẩy sản xuất nông nghiệp tiến bộ.
Hai người này, có lẽ có thể lên một sân khấu cao hơn, tỏ ra tài năng của mình hơn nữa.
"Quách sứ quân có hiểu biết gì về Đường Đặng, Tương Châu không?" Thiệu Thụ Đức hỏi.
"Năm xưa ở trong quân giặc Sái từng đi ngang vài lần, hẳn là khá hoang vắng. Bách tính chạy tản hết, trăm dặm không bóng người. Nay đã thái bình nhiều năm, một số dân có lẽ đã quay về. Nhưng Đường, Tùy bị người Lương cướp bóc mấy lần, đa phần không khá gì." Thành Nhụy không đoán được ý của Thiệu Thụ Đức, chỉ đành cẩn thận đáp: "Chiết soái của Đường Châu nhiều lần gửi văn thư sang bốn châu Kim Thương, lệnh lo liệu lương thảo, khí giới, tiền lụa. Xem ra cũng khá gắt gao."
Thành Nhụy nói là thật. Trong ba châu Đường Đặng Tùy, dân Đường Châu chịu độc tệ nhất, vì về địa lý không có núi sông hiểm trở che chắn; Tùy Châu có chút bình chướng nhưng không che khuất trọn vẹn; Đặng Châu tương đối tốt hơn không ít, nhưng quân Bảo Nghĩa đóng ở đó quân kỷ khá tầm thường, lại thêm hướng Đường Châu bị vơ vét mạnh, địa phương cũng khá tiêu điều, nhân khẩu mãi không tăng nổi, thậm chí còn đang giảm.
Bốn châu Chiêu Tín quân về cơ bản chính là căn cứ tiếp tế hậu phương của trấn Đường, cũng là nơi quân Biện nghiến răng nghiến lợi muốn chiếm đoạt, nhưng họ xông không nổi tuyến phòng thủ Đường Đặng Tùy, không dám chọc sâu vào nội địa Nam Dương.
"Tương Dương thì sao?" Thiệu Thụ Đức lại hỏi.
"Cũng chẳng khá gì." Thành Nhụy đáp: "Trải qua hai trận giày xéo của Hoàng Sào, Tần Tông Quyền, mấy năm trước Chiết lệnh công lại đánh tới, gần đây lại nam chinh Đỗ Hồng, đánh nhau khó phân thắng bại, lại còn phải vơ vét một phần tiền lương đưa lên bắc viện trợ Đường Châu. Tóm lại là không tốt."
Thiệu Thụ Đức gật đầu.
"Nếu dời dân hộ đến các huyện phía bắc Tương Châu, khai khẩn đất hoang, thì thế nào?" Thiệu Thụ Đức đã quyết định phải cho Nam Dương, Tương Dương chút chi viện thực chất, còn trước đó, hắn muốn dò la xem gốc gác của Chiêu Tín quân ra sao.
Thành Nhụy hiểu ý ngoài lời, lập tức nói: "Điều đó còn tùy đại vương dời bao nhiêu dân hộ đến. Trong vòng một vạn hộ thì cắn răng còn chống đỡ nổi."
Cái chữ "cắn răng" kia, tức là đánh thuế nặng lên dân.
Kỳ thực gánh thuế khóa của họ vốn đã chẳng nhẹ, nay lại nặng chồng lên nặng, nuôi không dân hộ mới đến một hai năm, giúp họ vượt qua khoảng thời gian gian nan nhất.
"Hai vạn hộ cũng không nổi sao?"
"Khó." Thành Nhụy nói thật.
Thiệu Thụ Đức bỗng lại muốn hà khắc dân Quan Trung thêm một chút…
Điều một vạn hộ dân năm huyện Càn Châu, cộng thêm hơn bốn vạn người Thổ Phiên, Khương bắt được ở Thanh Đường, "mượn" hai huyện Cốc Thành, An Dưỡng của Tương Châu để an trí, tu sửa thủy lợi, khai khẩn đất hoang, làm thành căn cứ tiếp tế hậu cần thứ hai của Đường Đặng Tùy.
Nói thật, thời buổi này vùng Giang Hán được khai phát ở mức cực kỳ thấp.
Đầm nước ngang dọc, sông ngòi chằng chịt, đầm lầy liền nhau, rừng cây rậm rạp, thôn xóm rải rác giữa đó, bị môi trường tự nhiên nguyên sinh chia cắt thành từng mảng, lại hay lụt lội, muỗi mòng sinh sôi, dịch bệnh nhiều.
Muốn khai phát một vùng đất như vậy phải trả cái giá của nó.
Miền nam Trung Quốc, nếu nói thời Đường trọng điểm khai phát Giang Nam, Giang Tây, thì thời Tống là đem vùng lưỡng Hồ phát triển thành thục. Đây đều là những nơi có thể chứa đông người.
Nhưng loại khai phát này, giai đoạn đầu tỷ lệ chết đều chẳng thấp. Thiệu Thụ Đức không có nhiều nhân khẩu để lấp vào, nên chỉ đành chọn Cốc Thành, An Dưỡng, hai huyện tương đối thành thục gần Nam Dương. Ngoài ra, Tân Dã của Đặng Châu và Tảo Dương của Tùy Châu cũng là khu vực dự bị.
Đã dời dân đến thì đương nhiên cũng phải bố trí quan lại cho họ. Quan viên cũ, ai có thể lưu nhiệm thì lưu, ai không thì cuốn gói, cứ để Triệu Khuông Ngưng đau đầu.
Không cần nói cũng biết, lũ quan mới này sẽ chẳng nghe Triệu Khuông Ngưng, cũng chưa chắc nghe Chiết Tông Bản. Coi như cát sạn Thiệu Thụ Đức trộn vào vùng này vậy.
Hắn cũng không muốn động tác quá lớn, cứ từ từ mà làm, theo kiểu nước ấm luộc ếch, từng bước hoàn thành cuộc "diễn biến hòa bình". Dù sao Triệu Khuông Ngưng cũng không phải hạng võ phu hành động theo xúc khí, Thiệu Thụ Đức nắm chắc tính hắn ta, không dám lật bàn, thế thì cứ chơi lâu dài thôi.
Thiệu Thụ Đức lưu lại Thương Châu ba ngày, đợi đoàn vận lương bị lạc phía sau.
Đích trưởng tử Thiệu Thừa Tiết dưới sự giám sát của Đỗ Hoằng Huy, Triệu Quan Văn tùy quân đến, học từ chương, điển tịch, đồng thời còn phải học các khóa toán học, hình học do pháp sư Ma Ni thân truyền. Chưa hết đâu, võ sư nhà họ Chiết còn đang chờ, việc luyện võ nghệ cũng không được bỏ sót.
Khóa học vô tận, khiến người ta tuyệt vọng.
Còn cha hắn thì dẫn Trần thị đi dạo chơi Tiên Nga dịch phía tây châu.
Tối qua Thiệu Thừa Tiết tận mắt thấy cha lén lật tập thơ, ngâm nga câu "Thương sơn vô số phong, tối ái Tiên Nga hảo", đoán chừng hôm nay muốn thể hiện một phen trước mặt phu nhân Trần nước Ngụy.
Hừ, nhàm chán!
Ngày hai mươi lăm tháng mười một, Thiệu Thụ Đức mang "Tiên Nga" về, đồng thời nhận được mật báo của Triệu Khuông Lân.
"Ta đồng ý!" Trước mặt Trần Thành vừa từ hậu trận đuổi tới, Thiệu Thụ Đức nói: "Đỗ Hồng vẫn giữ chức tiết độ sứ."
Địa bàn của Đỗ Hồng, tên trấn là "Ngạc Nhạc", quân hiệu "Vũ Xương". Từng có bảy châu, sau khi Miên Châu bị bãi phế thì còn sáu châu Ngạc, Nhạc, An, Hoàng, Kỳ, Thân.
Đáng nói, trấn Ngạc Nhạc sau này bị các thế lực phân xé, trong đó Nhạc Châu rơi vào tay Mã Ân của Hồ Nam, từ đó định sẵn duyên phận Nhạc Châu với Hồ Nam, trở thành địa bàn Hồ Nam, kéo dài mãi về hậu thế.
"Đại soái, Đỗ Hồng đến đầu phục đương nhiên là mừng. Nhưng nếu Dương Hành Mật đem quân đánh tây tiến, Đỗ Hồng cầu cứu, có cứu không? Cứu bằng cách nào?" Trần Thành đặt ra một vấn đề thực tế.
Đỗ Hồng phản bội Chu Toàn Trung vốn là vì kẻ kia thấy chết không cứu, hắn xót lòng thất vọng. Nếu ngài cũng không cứu, thì y đầu phục làm gì? Cứ tiếp tục làm ăn dưới tay Chu Toàn Trung chẳng phải hơn sao? Biết đâu ngày nào đó lại có quân cứu viện.
"Trần trưởng sử có lương sách gì?" Thiệu Thụ Đức vỗ cái mông vểnh của Trần thị, bảo nàng lui ra, rồi hỏi: "Từ Tương Dương đi xuôi nước thì tới được Ngạc Châu, nhưng binh lực có đủ không? Triệu Khuông Ngưng có thực lực ấy không?"
"Đại soái, mạt tướng có một kế!" Trần Thành đầy lòng tin chắc nói.
"Đừng úp úp mở mở, nói nhanh lên."
"Đại soái, An Châu (An Lục) có sáu huyện, nhân hộ hơn mười vạn. Nay binh Ngạc phần nhiều tập trung ở Ngạc Châu để đề phòng Cù Chương ở Hoàng Châu. Đất An Châu nhiều lần bị người Hoài cướp phá, dân rất khổ. Chi bằng phái một quân đóng ở đó, danh nghĩa là viện trợ tác chiến, thực chất là xâm thôn, để chia thế của Đỗ Hồng." Trần Thành nói.
Thiệu Thụ Đức nhìn vào bản đồ.
Thế của Đỗ Hồng mà còn cần chia nữa sao? Hắn chỉ còn đất hai châu thôi, chia nữa thì chẳng mẹ gì còn mỗi Ngạc Châu. Nhưng quả cũng là một chủ ý không tồi: An Châu nối liền với Tùy Châu, phía bắc có dãy Đồng Bách che chắn hai châu Thân, Quang, phía đông nam có thể tới Hoàng Châu, vị trí khá quan trọng, nằm ngay trên đại dịch đạo.
"Phái ai đi đóng?"
"Thì Toản!" Trần Thành nói: "Ngạc Nhạc xa xôi, không đáng bỏ tinh nhuệ của quân ta vào. Ngọc Sơn đô của Thì Toản có một vạn binh, lấy hơn ba nghìn tử đệ tướng hiệu trấn Từ làm hạt nhân. Nếu chỉnh đốn tử tế, loại yếu giữ mạnh, vẫn còn sức chiến đấu. Thì Toản đã lấy lễ cha mà thờ đại soái, vậy chi bằng thu nhận y làm nghĩa tử, sai y trấn thủ An Châu, hiệp trợ Đỗ Hồng chống người Hoài."
"Đây là muốn đánh mấy mặt trận à?" Thiệu Thụ Đức cười: "Đang chém giết bất phân với Chu Toàn Trung, lại muốn đắc tội Dương Hành Mật?"
"Ai bảo Đỗ Hồng tự ý đến đầu phục?" Trần Thành cũng cười: "Chẳng lẽ đẩy người ta ra ngoài? Huống hồ, cũng có thể giảng hòa với Dương Hành Mật. Đại soái đứng ra điều giải, bảo Dương Hành Mật đi đánh Tiền Liêu, Chung Truyện, thậm chí cả Chu Toàn Trung. Bao nhiêu phương hướng mở rộng, việc gì phải dòm ngó Đỗ Hồng?"
"Thì Toản là huyết mạch duy nhất cố tư không Thì Bạc để lại, làm sao có thể thu y làm nghĩa tử? Bất thỏa." Thiệu Thụ Đức lắc đầu.
"Nếu Thì Toản cam nguyện thì sao?" Trần Thành nói: "Nghe nói Thì Toản có bốn con trai hai con gái, hoàn toàn có thể quá kế một hai đứa sang các phân phòng khác, vẫn mang họ Thì. Thì tư không dưới chín suối cũng được hưởng hương hỏa tế tự."
"An Châu…" Thiệu Thụ Đức không đáp, chỉ nhìn chằm bản đồ. Hồi lâu mới nói: "Từ An Châu đi lên bắc, qua Bách Nhạn quan có thể đến Thân Châu, không mất là một tuyến đường đánh kích Trương Toàn Nghĩa. Ừm, có thể thử. Ngươi cứ đưa ra một phương lược trước, các bên đều phải tính đến: Đỗ Hồng, Dương Hành Mật. Có chỗ nóng ran lắm, chưa chắc dễ lấy. Nhưng An Châu có lợi cho đại nghiệp đánh Chu Toàn Trung, nhân hộ lại đông, quả thật rất hấp dẫn."
"Tuân mệnh." Trần Thành đáp.