Ngày hai mươi tháng sáu năm Đại Thuận thứ năm, Bàng Sư Cổ lên chiến hạm thuỷ sư.
Bờ sông lầy lội không chịu nổi, dấu chân chồng chéo ngang dọc, cho thấy trong khoảng thời gian qua đã có bao nhiêu người rời khỏi nơi này, kẻ hoảng loạn, người phẫn nộ, kẻ khác cam tâm.
Xe ngựa lật úp, vại gốm vỡ vụn, vải bạt rách nát, bàn án ngổn ngang đổ nghiêng… tất cả đều cho thấy cuộc rút lui vội vàng đến mức nào.
Trong doanh trại lửa bùng lên ngút trời, những khí giới bỏ bao tâm huyết chế tạo nay hoá thành tro tàn trong một trận cháy.
Xe thang mây, xe san hào, xe phun khói, tường nữ di động, xe pháo… tất cả đều kêu lách tách trong biển lửa.
Trong một doanh trại ngoài cùng, hơn nghìn tốt quân Biện gào thét xung phong, bắn lên trời một trận tên; quân Hạ bày trận ngoài doanh cũng hô xung phong vang dội.
Sau đó quân Biện rút lui…
Nửa canh giờ sau, quân Hạ mở cửa doanh, hạ cầu hào, đám binh sĩ ào vào, vận đi năm vạn hộc lương đậu mà quân Biện bỏ lại.
Lại một lần ăn ý không cần nói.
Nhưng chuyện này chỉ có tác dụng khi hai bên thế lực ngang nhau, bên nào cũng không xoá được bên kia, cũng không muốn gây thêm thương vong vô ích. Quân Biện có khi nào khách khí với Thời Phác, với anh em họ Chu chứ? Quân Hạ lại đối xử ra sao với địch thua trận?
Cũng hơi giống kiểu đầu hàng vinh quang. Trong chiến tranh ba mươi năm ở châu Âu từng có lệ bên thua trận được phép mang cờ xí, vũ khí rời khỏi chiến trường, nhường vị trí lại, vì họ kháng cự quá ngoan cường, bên tấn công muốn nuốt trọn họ thì phải trả cái giá thảm trọng, mất quá nhiều tinh nhuệ lão binh, không đáng.
Bàng Sư Cổ ngoái nhìn đại doanh đang cháy rừng rực lần cuối. Hắn từng chỉ huy mười vạn đại quân ở nơi này, huyết chiến hai tháng, cuối cùng thất đảm rút đi. Bảo rằng trong lòng không buồn thì là nói dối, nhưng nhiều hơn cả vẫn là không cam lòng.
Đánh chính diện ngoài đồng thực ra bọn hắn không hề thiệt, vậy mà cuối cùng vẫn bại. Rốt cuộc bại kiểu gì, thoáng thời ngàn đầu vạn sợi, không biết nên bắt đầu từ đâu.
Chỉ đành coi như một sổ sách rối mù, biết làm sao.
Trước khi đại doanh đường nam dọn trống, mấy vạn đại quân đường bắc cũng đã rút về các bến đò, vượt sông Hoàng sang Trịnh Châu.
Nhưng cũng có người ở lại.
Ở bờ bắc sông Hoàng, phía nam huyện Vũ Trích, quân Biện dựng một doanh trại quy mô không nhỏ. Không ít phu tử đang xây thành, gọi là thành Bản Chử, đặt trấn Bản Chử, bờ đối diện chính là bến đò Bản Chử Tân.
Thành Bản Chử nằm giữa sông Thấm và sông Hoàng, giao thông rất thuận lợi, lại có thể hành quân dọc sông Thấm, tiến thẳng đến Hà Nội.
Bến đò cách bốn mươi dặm về phía nam huyện Hoạch Gia cũng xây một thành, gọi là thành Quảng Hà, đặt trấn Quảng Hà. Từ đây vượt sông đến huyện Nguyên Vũ thuộc Trịnh Châu, đi thêm sáu mươi dặm về phía nam là đến huyện Quản Thành nơi đóng trị sở Trịnh Châu.
Từ tây sang đông, ba thành Hà Dương, trấn Bản Chử, trấn Quảng Hà xếp thành một hàng, coi như ba cứ điểm quân Biện giữ lại trên bờ bắc sông Hoàng.
Động tác xây thành rất nhanh, tuy không bằng tốc độ kỳ tích như xây thành Diêm Châu, cũng không sánh tốc độ xây thành Đức Thắng thời Lương Tấn tranh hùng, nhưng mười lăm hai mươi ngày là đủ. Về sau tu sửa, gia cố thêm, có thể dỡ doanh trại bên ngoài, nương thành cố thủ.
Có thể đoán trước, thời gian tới dọc tuyến sông Hoàng sẽ là điểm tranh đoạt của hai bên Hạ và Biện, chẳng biết sẽ diễn ra bao nhiêu trận đại chiến máu me.
Khi Bàng Sư Cổ rút đi, Thiệu Thụ Đức đang tuần sát ngoại ô huyện Hà Thanh.
Người Phiên Hà Vị sống sót đã chuyển sang trạng thái hoà bình, toàn diện lập hộ chia đất, lại là một đống việc phải làm.
Trận Hà Thanh, trước sau kéo dài gần năm tháng, tráng đinh Phiên, đội đinh hương tổ tổn thất khoảng một vạn ba nghìn người, quân các phủ nha mất hơn chín nghìn, toàn bộ chiến tổn hơn hai vạn hai nghìn.
Bắt được tù binh quân Biện hơn một vạn một nghìn, giết địch khoảng hai vạn tám. Qua trận này, các quân Hùng Uy, Kiên Nhuệ, Thân Kỵ của quân Biện đều bị thương, cộng thêm những đơn vị vốn biên vào nha quân Hà Dương, Chu Toàn Trung đại khái mất khoảng một vạn rưỡi nha quân.
Mười bốn mười lăm vạn đại quân, cuối cùng chỉ quay về được chưa tới mười một vạn, lại mất phần lớn hai châu Mạnh, Hoài. Cái Ngụ bảo từ khi Toàn Trung dùng binh đến nay, lần này thất sư nặng nhất, không phải lời nói suông, Lý Khắc Dụng có khi nào một trận tiêu diệt nhiều quân Biện đến vậy?
Đô giáo luyện sứ Chu Thúc Tông đưa một vạn tân binh, hiện còn đang trên đường, tiếp theo các bộ còn phải cố bổ đủ biên chế, chỉnh huấn lại.
Tù binh quân Biện bắt được, nói trên danh nghĩa sẽ bị đưa về các châu trấn Lũng Hữu, nói chính xác hơn là ba châu Thiện, Quách, Lan.
Mấy năm nay Lũng Hữu bị rút quá nhiều đinh khẩu, công tác biên hộ tề dân tiến triển chậm, huống chi ngoài vùng Thanh Đường, nguồn dân Phiên các châu Hà Vị ngày càng cạn kiệt, lại từng có mấy cuộc phản loạn quy mô nhỏ bị trấn áp.
Nếu tính cả lũ tù binh Biện này (một người xếp một hộ), mười châu ba mươi hai huyện Lũng Hữu sẽ có hơn chín vạn tám nghìn hai trăm hộ, bốn mươi bảy vạn khẩu. Ngoài hai châu Thiện, Quách, tám châu còn lại từ nay chủ yếu trông vào tăng trưởng tự nhiên, vì đường di dân Thục Trung đã đứt, số di dân Quan Trung cũng không nhiều.
Tiêu Cấu ở Hà Châu trước đó bị bệnh vẫn dâng thư, nói có thể chiêu dụ người Khương ba châu Thao, Điệp, Đãng, một phần biên hộ tề dân, một phần đưa về Hà Nam chém giết, Thiệu Thụ Đức đã chuẩn, nhưng không biết được bao nhiêu, chỉ biết còn hơn không thôi.
Dân khẩu Linh Hạ đang chảy ra ngoài liên tục, chủ yếu là Linh Châu. Thắng Châu sau khi tiếp nhận đợt di dân Thục Trung cuối cùng, lại tiếp thu mạnh dân hộ Hà Trung bị phát đến, ra vào đại khái bù nhau, hơi giảm chút, hiện đang từ từ tiêu hoá Đảng Hạng bờ sông, bổ sung hộ khẩu.
Còn dân khẩu Linh Châu mất đi thì làm sao, Thiệu Thụ Đức vẫn đang nghĩ cách.
Ý sơ bộ là thôn tính Đảng Hạng bờ sông của hai châu Phong, Thắng, nhưng việc này chỉ có thể từ từ tính, không thể nóng vội.
Ngoài ra, hai nơi đông dân là Hoa Châu, Đồng Châu, dường như cũng có thể nghĩ cách, chiêu mộ bách tính tình nguyện di dân lên Quan Bắc. Nhưng ba người Trần Thành, Triệu Quang Phùng, Tống Lạc cùng phản đối, nhất là Tống Lạc, hắn ra trấn Hà Dương, tự nhiên cần bách tính lấp đầy các huyện hương, chẳng lẽ Đồng Hoa không phải nguồn bổ sung tuyệt hảo?
Đây chính là chỗ mâu thuẫn, chỗ nào cũng cần dân khẩu, đây là thứ tài nguyên quý giá, mọi người đều tranh.
- Đại soái, người Phiên huyện Hà Thanh giờ còn chưa tới năm nghìn hộ, hơn một vạn năm nghìn người, đều đã lập hộ. Hộ lớn được ruộng sáu mươi mẫu, hộ nhỏ có ruộng bốn mươi, sáu mươi mẫu không đồng đều.
Phong Vị, Hà Nam doãn, sóng đôi ngựa đi cùng Thiệu Thụ Đức, bẩm báo.
- Có cả người Phiên trải ba trận đại chiến mà không chết sao?
Thiệu Thụ Đức có phần kinh ngạc.
Trung bình mỗi hộ ba người, nghĩa là có rất nhiều hộ độc thân. Trận thứ nhất công Hà Thanh, trận thứ hai thủ Hà Thanh, trận thứ ba phản kích, ba trận lớn đều không chết, ngoan cường sống đến cuối cùng, lại được thưởng cấp cao nhất sáu mươi mẫu ruộng, điều này không dễ.
Cơ cấu người Phiên vốn không có khái niệm hộ, lấy bộ lạc, trướng mạc làm chủ, khoảng cách giàu nghèo còn lớn hơn người Hán nhiều. Tầng trên bộ lạc trâu dê vô số, bộc tùng nô lệ cũng vô số, dũng sĩ có trướng cũng có không ít nô bộc. Giờ những hộ độc thân biên ở Hà Thanh, chủ hộ của họ trước kia thực chất chỉ là nô bộc của tầng trên bộ lạc.
Đương nhiên giờ đều tự do cả, đều là bách tính Hà Thanh, đã có gia sản. Có lẽ đây cũng là nguyên nhân quan trọng khiến người Phiên tuy thương vong thảm trọng mà không bùng phát phản loạn quy mô lớn, có thân phận chính thức, lại có ruộng, ai còn về làm nô lệ chứ?
- Chiến sự tạm gác lại, bách tính Hà Trung có thể thở đôi chút. Năm huyện Thiệu Châu, một huyện Hà Nam phủ có thể hưu dưỡng sinh tức, tiếp theo là chỉnh đốn cho tử tế hai châu Mạnh, Hoài. Hai nơi này mà phát triển không lên, chiến sự với Biện sẽ chịu ảnh hưởng lớn.
Thiệu Thụ Đức đang định nói tiếp, thân binh thập tướng Trịnh Dũng dẫn một người đến, hắn liền dừng lại.
- Ra là Tô phán quan tự mình đến.
Thiệu Thụ Đức cười.
Thực ra hai bên đã âm thầm tiếp xúc một lần trước đó, đối phương nói Trương Toàn Nghĩa muốn dâng cả Mạnh Châu mà hàng.
Thiệu Thụ Đức đương nhiên vui mừng, nhưng cũng biết, cái gọi là "dâng Mạnh Châu mà hàng" đều là lời nói suông, dâng bắc thành Hà Dương mà hàng thì còn tạm được, có lẽ còn thêm chút lương thảo trong kho Hà Dương.
Năm huyện Mạnh Châu, huyện Tế Nguyên đã bị chiếm, huyện Ôn sắp bị chiếm, sau khi Bàng Sư Cổ rút đi, Cao Nhân Hậu đã dẫn quân Thiết Lâm, Thiên Đức cùng đội đinh hương tổ Thiệu Châu hơn ba vạn người đông tiến, lần lượt thu phục các huyện.
Trong bắc thành Hà Dương cũng chẳng có bao nhiêu dân khẩu, hàng chỉ là một tòa thành trống mà thôi, chẳng qua vị trí tương đối trọng yếu, đây có lẽ là giá trị lớn nhất.
Với chút vốn liếng ấy còn muốn đòi chỗ tốt gì? Chẳng lẽ điên rồ?
- Tham kiến Linh Vũ quận vương.
Tô Tuấn Khanh nhìn chiến trường sau nhiều ngày vẫn còn lờ mờ nhận ra được, bất giác rùng mình một cái, trận chiến này quá thảm liệt, hai bên đều tử thương không nhẹ. Hắn chợt rất bi quan về mục tiêu chuyến đi lần này, chức tiết độ sứ Hà Dương chắc là không lấy được.
- Lần này đến, lại có lời gì? Trong bắc thành còn năm trăm người Biện, vì sao không giết?
Thiệu Thụ Đức hỏi.
- Bẩm Linh Vũ quận vương, trưởng nam Trương soái bị thương mà về, gần đây bệnh nặng, tư đồ lo lắng như lửa đốt, không muốn ăn uống…
- Dừng! Chuyện này chẳng lẽ còn trách ta? Đã lên trận thì phải biết đao thương vô nhãn, nếu Trương Kế Nghiệp bệnh chết, chẳng lẽ liền nương thành chống cự?
Thiệu Thụ Đức cười lạnh:
- Quân Biện thua trận bỏ chạy vội vàng, ta đã đưa mười vạn tinh binh đông tiến, trong hai ngày sẽ vây Mạnh Châu kín như bưng, đến khi binh lâm thành hạ mới hàng, thì chẳng đáng giá nữa đâu.
Trương Kế Nghiệp bệnh thế nào Thiệu Thụ Đức không quan tâm, nghe nói trên trận bị thương, về nhà lại bị cha đánh tát trước mặt mọi người, vừa gấp vừa tức, người khác lại nói này nói nọ, một bệnh không dậy nổi là có thể hiểu được. Nhưng ta lo mấy chuyện bậy bạ đó của các người làm gì?
- Trương Toàn Nghĩa sao không đến?
Thiệu Thụ Đức bỗng hỏi:
- Đã hàng thuận, đến bái ta không phải lẽ ra vậy sao? Sao lại không đến? Hay là, đây là trá hàng?
Câu này vừa ra, mặt Tô Tuấn Khanh tái nhợt, thân binh họ Thiệu đều rút đao, nhìn chằm chằm hắn.
- Giải Tân đâu? Sao không đến? Hừ, ta xem đúng là trá hàng rồi, thật tự tìm chết!
Thiệu Thụ Đức ngồi yên trên ngựa, roi ngựa múa loạn trước mặt Tô Tuấn Khanh, giận dữ bùng phát.
Phong Vị lạnh lùng nhìn Tô Tuấn Khanh. Lại một kẻ đến tranh ăn, may mà đầu óc không được linh lắm, ta vất vả nhiều năm mới làm được Hà Nam doãn, dưới tay chỉ có một huyện, Trương Toàn Nghĩa có cái gì? Dám làm tiết độ sứ Hà Dương? Ngươi làm có nổi không?
- Mau cút về! Sáng ngày kia, ta muốn thấy cửa thành Mạnh Châu mở toang, bằng không đại quân công thành, cỏ cây không còn.
Thiệu Thụ Đức ép.
Tô Tuấn Khanh há mồm nghẹn lời, thầm thở dài một hơi, giao tình nhiều năm, chẳng lẽ cũng phải đi đến bước đó?
- Khoan.
Thấy Tô Tuấn Khanh đang định quay đi, Thiệu Thụ Đức gọi giật lại.
Tô Tuấn Khanh không hiểu. Thiệu Thụ Đức không để ý đến hắn, vẫy tay gọi Trịnh Dũng lại:
- Ngươi điểm năm mươi giáp sĩ, theo Tô phán quan về.
- Tuân mệnh.