Có người nói giữ thành mà tổn thất còn nhiều hơn đối phương. Tôi nói thật, khi viết đoạn ấy tôi đã cân nhắc kỹ, viết rõ ràng trước sau thế kia chính là để người đọc khỏi hiểu nhầm, thế mà vẫn có người đọc không ra.
Trận Hà Thanh tính đến nay đã kéo dài bốn tháng.
Giai đoạn thứ nhất, quân Hạ chủ động tấn công, đối thủ là Trương Thận Tư.
Đánh ba cứ điểm của huyện Hà Thanh tổn thất một vạn một nghìn người, tiêu diệt trọn năm nghìn quân Biện.
Giai đoạn thứ hai, quân Biện tăng viện, quân Hạ chuyển sang giữ thành.
Giữ thành hơn một tháng, quân Hạ tổn thất sáu nghìn người, quân Biện tổn thất một vạn rưỡi.
Ở cánh bên, chiến trường Hoài Châu: quân Hạ mất năm trăm, quân Biện mất hai nghìn.
Vậy mà vẫn có người đọc ra là giữ thành tổn thất nhiều hơn đối phương?
Cũng có người nhắc đến Dương Hành Mật. Thật ra trước đây tôi từng đấu khẩu với người này rồi, nhưng hắn lảng đi chuyện Dương Hành Mật đã thắng trận Thanh Khẩu bằng cách nào, có lẽ là fan của Dương Hành Mật chăng.
Một, thời điểm trận Thanh Khẩu bùng nổ: tháng mười hai năm 897.
Hai, bối cảnh lớn
(1) Tháng mười năm 894, thứ sử Từ Châu là Trương Gián đầu hàng Dương Hành Mật. Cuối năm ấy, Dương Hành Mật phái người sang Biện Châu bán trà, bị giữ lại, đây là khởi nguồn khiến quan hệ hai bên xấu đi…
(2) Tháng giêng năm 895, nhân lúc chủ lực của Chu Toàn Trung đang ở Sơn Đông, Dương Hành Mật bất ngờ đưa quân vượt lên phía bắc, đánh chiếm Hào Châu, Thọ Châu, lại thả quân cướp bóc các vùng lân cận, đồng thời đánh Đỗ Hồng ở Ngạc Châu, kẻ phụ thuộc Chu Toàn Trung. Quan hệ hai bên chính thức vỡ vụn.
(3) Chu Toàn Trung phái nghĩa tử Chu Hữu Cung đem một vạn quân đi nam cứu Đỗ Hồng, đại phá quân Hoài Nam tại Hoàng Châu. Sử chép: "Bấy giờ giặc Hoài chiếm giữ Hoàng Châu, Hữu Cung đánh phá doanh trại chúng, bắt được tướng giặc Cù Chương, bắt sống và chém hàng vạn."
(4) Năm 897, Chu Tuyên thua trận bị giết, Chu Cẩn, Sử Nghiễm, Lý Thừa Tự và những người khác chạy xuống nam nương nhờ Dương Hành Mật. Hành Mật "được thêm tinh kỵ của Chu Cẩn, thế binh càng hưng thịnh".
(5) Hai trấn Thiên Bình, Thái Ninh bị diệt xong, Chu Toàn Trung quyết định tiêu hao quân tạp nhiễm, tháng chín năm ấy (897) hạ lệnh nam chinh Dương Hành Mật.
Ba, chiến tranh bùng nổ
Binh lực quân Biện:
(1) Bộ của Bàng Sư Cổ bảy vạn người, thành phần là "binh Từ, Túc, Hoạt, Tống", tức quân hàng từ Từ Châu cộng quân đoàn Hoạt Châu của Hồ Chân (sơn đầu số hai trong quân Biện) cộng binh Tống Châu.
(2) Bộ của Cát Tòng Chu một vạn người, thành phần là "binh Duyện, Vận, Tào, Bộc", chính là đám quân hàng của anh em họ Chu vừa mới thu nhận còn nóng hổi.
(3) Thật ra còn đường quân thứ ba: Chu Toàn Trung tự thống lĩnh đại quân đóng trấn Túc Châu, tiếp ứng hai đường kia.
Nhìn là rõ thôi, Chu Toàn Trung mang theo chủ lực đích hệ của quân Biện, đóng ở Túc Châu.
Bàng Sư Cổ dẫn một phần đích hệ (binh Tống Châu), thêm binh Hoạt Châu vốn ngấm ngầm có khuynh hướng thành sơn đầu riêng trong thể chế quân Biện, thêm quân hàng Từ Châu. Quân Cát Tòng Chu mang lại càng là đám hàng binh mới tinh.
Chủ lực tinh nhuệ của Chu Toàn Trung làm đội dự bị, không ra trận, xúi tám vạn người thành phần phức tạp kéo xuống nam. Mục đích là gì, khỏi hỏi cũng biết.
Năm xưa Tào Tháo nam chinh, thành phần quân của ông ta là: đích hệ cộng quân hàng Hà Bắc cộng quân hàng Kinh Châu. Có giống không nào.
Binh lực quân Hoài:
(1) Ba vạn "người Bắc quy", chủ yếu là hàng binh của Tôn Nho, trong đó có năm nghìn quân Hắc Vân Trường Kiếm đô do binh hàng tinh tráng tạo thành.
(2) Binh của các thứ sử dưới tay Dương Hành Mật, tương đối lẻ tẻ, phân tán khắp nơi, khoảng hai đến ba vạn.
(3) Quân do Chu Cẩn, Sử Nghiễm, Lý Thừa Tự đem đến, dưới một vạn, chủ yếu là kỵ binh.
Diễn biến chiến tranh
Ban đầu Bàng Sư Cổ tiến quân rất nhanh, đánh mấy trận nhỏ, toàn thắng, cướp được vô kể tài vật, hơn mười vạn con trâu.
Sử chép: "Lương Thái Tổ vượt sông Hoài, quân sĩ cướp trâu của dân tính tới hàng chục vạn, Lương Thái Tổ đem chia hết cho dân các châu, bắt nộp thuế trâu. Từ đó hơn sáu mươi năm, thời đổi thời thay mà thuế trâu vẫn còn, trăm họ khổ sở vì nó."
Đến Thanh Khẩu, Dương Hành Mật dùng thủy sư phòng thủ, Bàng Sư Cổ bèn hạ trại.
Thanh Khẩu địa thế thấp trũng, lại nằm ngay chỗ sông Tứ gặp sông Hoài. Có người khuyên Bàng Sư Cổ rằng nơi này dễ bị nước ngập, nên đổi chỗ hạ trại, Bàng Sư Cổ không nghe.
Sau đó, quân do thám phát hiện quân Hoài đắp đập chặn nước ở thượng nguồn, định đánh thủy công, về báo lại. Bàng Sư Cổ cho rằng y gây nhiễu loạn quân tâm, chém quân do thám.
Khi quân Hoài phát động thủy công, lại có người báo với Bàng Sư Cổ rằng nước đang tràn tới, chừng bao lâu nữa thì đến, xin hắn hạ lệnh cho quân sĩ rút lui. Bàng Sư Cổ vẫn không nghe.
Kết cục sau đó ai cũng biết: nước lớn nhấn chìm doanh trại quân Biện, bảy vạn người run lẩy bẩy trong dòng nước đông giá. Dương Hành Mật thừa thế phản công, Bàng Sư Cổ bị Chu Cẩn đem năm nghìn kỵ binh chém đầu. Quân Biện mất chỉ huy, mỗi người tự chiến, đại bại chạy về.
Trận này, quân Biện tổn thất trực tiếp hơn một vạn người.
Nhưng chuyện chưa hết. Trên đường tháo chạy, trời bỗng đổ tuyết lớn, quân Biện lại chết cóng thêm không ít.
Tính cả trước lẫn sau, tổn thất hơn ba vạn.
Bốn, hậu quả chiến tranh
Tám vạn đại quân mất đi một nửa, đau lòng là đương nhiên, nhưng quân Biện chưa tổn đến gân xương, Chu Toàn Trung vẫn còn đem chủ lực đích hệ đóng ở Túc Châu.
Bấy giờ Dương Hành Mật đánh giá quá cao sức chiến đấu của quân mình, thừa thắng đánh Từ Châu, đại bại.
Chiến tranh kết thúc.
Chu Toàn Trung đem quân ra bắc đánh ba châu Chiêu Nghĩa, đi bắt nạt Lý Khắc Dụng.
Dương Hành Mật về nhà, tiếp tục dây dưa đánh nhau với Tiền Liêu.
(Khi nào rảnh sẽ viết thêm về trận Lộ Châu: Chu Toàn Trung ba lần đổi chủ tướng, trên dưới đều cho là thắng chắc, Lý Tồn Úc làm địch lơ là rồi nhân lúc sương mù dày đặc đánh lén, khiến quân Biện tổn thất hơn một vạn người.)