- Dừng lại.
Giọng một lão già vang lên từ trong cỗ xe ngựa.
Người đánh xe thoăn thoắt kéo cương, dừng hẳn lại.
Lưu Sùng Vọng bước xuống xe, ngước mắt nhìn bốn phía.
Xung quanh tĩnh mịch, chẳng có lấy một ngọn gió. Trời rét cắt da, đâu đâu cũng thấy hơi thở bốc lên trắng xoá.
Lưu Sùng Vọng gạt tay tên tùy tùng đang muốn bước đến dìu, thong thả cất bước ra vệ đường.
Bên đường có mấy gốc hòe trơ trụi lá, trên cao vắt vẻo một cái tổ chim trống không, có lẽ lũ chim đã bay về phương nam tránh rét từ lâu.
Dưới gốc hòe là một con mương được đào sâu, kéo dài thẳng tắp về phía chân trời.
Mặt nước trong mương đã đóng một lớp băng dày.
Bên kia mương nước là những thửa ruộng được san phẳng ngay ngắn.
Ruộng đất chia thành ba phần rõ rệt: một phần là đất bỏ hoang bị cày xới lộn xộn, trống huơ trống hoác; một phần trồng củ cải xanh rì, nhìn rất mướt mắt; phần còn lại là ruộng lúa mạch, những mầm xanh ngoan cường vươn lên giữa lớp tuyết tan. Chỉ cần qua hết mùa đông này, chúng sẽ đâm chồi phơi phới, mang lại niềm vui mùa màng bội thu cho người dân vào dịp hạ về.
- Lại là phép quân điền ư? Ta vẫn nghe đồn đất Quan Bắc thưa dân, sao bọn họ lại chịu đến chốn Hà Nam này?
Lưu Sùng Vọng ngắm nghía một hồi, bắt đầu nhận ra manh mối.
Mỗi hộ được cấp tròn sáu mươi mẫu, có mốc giới rõ ràng, khiến hắn cảm thấy hết sức mới mẻ.
Đất Quan Trung chật hẹp đông đúc, từ đời nhà Tùy đến nay, một đinh nam chỉ được cấp hai mươi mẫu, nói gì đến chuyện đất đai cằn cỗi. Kẻ nghèo không đủ đất cắm giũi, người giàu ruộng nương cò bay thẳng cánh, tính ra cũng chẳng khá hơn triều đại trước là bao.
Phép quân điền kia chứ! Đó chính là cội nguồn giúp triều Bắc triều từng bước hùng mạnh.
Bắc Tùy phóng thích toàn bộ nô bộc, chia ruộng cho dân; Bắc Tiền cũng thực hiện quân điền nhưng không triệt để, lại còn lưu cữ nhiều nô tì. Đã vậy, chớ nên nhắc tới Nam triều làm gì, dưới ách thống trị của các vọng tộc, nông nô chẳng khác nào súc vật.
Một triều đại của người Hán đối xử với bá tánh Hán tộc còn chẳng bằng một triều đại do người Hồ cai trị, ngẫm lại quả là một sự châm biếm cay đắng.
Đều là những kẻ bươn chải tìm đường sống, người Hồ ít ra còn cấp ruộng cho ta, lại cấm không cho phép giữ nô tì, hà cớ gì ta phải liều mạng vì đám môn phiệt Hán tộc các ngươi? Ta tiện đến mức phải dâng mình làm gia nô cho các ngươi chắc?
Chỉ riêng điểm này thôi, thắng bại đã định rõ.
- Lưu tướng công thật có nhã hứng.
Hỗ bộ thị lang Vương Bàn cũng bước tới, nhìn những thửa ruộng lượn sóng theo địa thế rồi cười nói:
- Dân chúng Hoa Châu quá đông đúc, việc họ muốn dời đến Hà Nam cũng là chuyện thường tình. Hơn nữa, hơn nửa số dân Hoa Châu vốn dĩ là người Hà Nam lánh nạn trước kia, nay có cơ hội trở về quê cũ, đương nhiên họ phấn khởi. Cuộc sống của người Đảng Hạng ở Hoành Sơn cũng chẳng dễ chịu gì, trong núi ruộng ít người đông, thu hoạch lại kém. Phủ Hà Nam nay chẳng khác nào bãi đất hoang, Thiệu Thụ Đức chia ruộng cho họ, tự khắc ai nấy đều mang ơn tạc dạ.
Lưu Sùng Vọng cười trừ, đáp:
- Nhất thời ta chưa nghĩ thấu, khiến Vương thị lang chê cười rồi.
Trước miếng mồi ruộng đất, bá tánh vốn chẳng thể chống lại sức cám dỗ, dẫu có phải tha hương cầu thực cũng sẵn sàng cất bước không do dự.
Thuở đầu triều đại, triều đình chiêu mộ tráng sĩ ra thú thủ vùng Hà Lũng cũng vì hứa cấp ruộng, từ đó thu hút không ít người di dời đến đó. Thậm chí có những kẻ lặn lội từ Thanh Châu xa xôi tới, nghĩ lại vẫn thấy kinh ngạc.
- Lưu tướng công người Lạc Dương, chuyến này có ghé qua Lạc Dương thăm thú không?
- Không đi nữa. Kẻ sĩ làm quan, bốn bể là nhà.
Lưu Sùng Vọng cười khổ:
- Lạc Dương cũng chẳng còn thân thích bạn bè nào, đến đó làm gì cho thêm bận lòng?
Bốn bể là nhà quả thực là bức tranh chân thực về quan lại và binh sĩ thời đại này.
Kẻ sĩ từ khắp nơi đổ về Trường An cậy thụ kinh sử.
Binh lính vì chút bổng lộc mà đầu quân cho các trấn.
Thuở Chu Toàn Trung khởi sự, hắn chiêu mộ một vạn quân ở Thiểm Quắc, một vạn quân ở Tri Thanh, riêng người Thái ở Hoài Tây thì tung hoành thiên hạ, đi đến trấn nào cũng thấy bóng dáng binh tướng Thái Châu.
Mười lăm vạn quân Thượng Phương, ít nhất có bốn đến năm vạn người Hà Nam, hai đến ba vạn người Hà Bắc, hai vạn người Hà Đông, Hưng Nguyên, Quan Trung, cộng thêm một lượng lớn người Hồ lẫn Hán ở Linh Hạ, Hà Lũng.
Cỗ máy chiến đấu dã chiến hùng mạnh nhất trấn Thượng Phương, phần lớn lại là người ngoại tỉnh, chẳng phải dân bản địa Linh Hạ, thậm chí còn chẳng phải người Tây Bắc, nghĩ đến thật là hoang đường.
Có lẽ, đó chính là kết quả của chế độ mộ binh.
- Lúc còn ở Trường An, ta đã nghe tiếng Thiệu Thụ Đức giỏi cai quản. Huyện Háo này mới được thành lập năm nay, vậy mà đã chiêu mộ được dân chúng đến khai khẩn. Mùa gặt lúa mạch năm sau, hắn vớ được không ít lương thảo.
- Lưu tướng công, lương thảo nhiều chưa hẳn đã là chuyện tốt cho triều đình đâu.
Vương Bàn mang vẻ mặt rầu rĩ.
Kẻ làm Hỗ bộ thị lang vốn dĩ phải gánh vác việc tài chính. Thiệu Thụ Đức và Chu Toàn Trung mà đánh nhau, triều đình gánh sao thấu nổi.
Bọn họ đến đây chẳng phải vì đốc thúc việc vận chuyển tài vật đó sao? Chỉ có điều lúc này Hoàng Hà đã đóng băng, chỉ đành đi đường bộ, chi phí đội lên gấp bội.
May mà Thiệu Thụ Đức hứa hẹn năm sau không cần dùng thuyền tào của triều đình nữa, cho dù chiến sự bùng nổ cũng không ảnh hưởng đến việc chuyển vận tiền lương.
Chỉ riêng điểm ấy thôi cũng đủ khiến Vương Bàn thiện cảm với hắn tăng lên vấp bội. Hết cách rồi, ai bảo triều đình phải ngửa cổ trông chờ vào hắn cơ chứ!
Tiền lương của đất Quan Trung suy cho cùng chẳng đủ để nuôi nổi một tòa kinh thành.
Năm Thiên Bảo thứ tám, kho lúa các đạo tích trữ số lượng khác nhau: đạo Hà Nam hai nghìn hai trăm vạn hộc, đạo Hà Bắc hơn hai nghìn một trăm vạn hộc, đạo Hà Đông hơn một nghìn một trăm vạn hộc, đạo Quan Nội hơn tám trăm vạn hộc, đạo Lũng Hữu ba trăm rưỡi vạn hộc, đạo Sơn Nam ba trăm vạn hộc, đạo Kiếm Nam hai trăm vạn hộc. Còn ba đạo Hoài Nam, Giang Nam, Lĩnh Nam chỉ có hơn một triệu, quá nghèo nàn hoang vu.
Đến tận bây giờ, qua nhiều năm không chiến loạn, vùng Hà Bắc đông đúc dân cư lại bứt phá vượt trội, ước chừng dân số chiếm ba phần mười cả nước, tài hóa chiếm bốn phần mười, vượt xa Hà Nam, chưa nói đến các nơi khác. Thời vua Đức Tông, triều đình vận chuyển hai triệu thạch gạo từ Hoài Nam, Giang Nam về kinh sư, thực tế chỉ thu được bốn mươi vạn thạch, thế nhưng trấn U Châu chỉ tiện tay "thưởng" cho triều đình năm mươi vạn thạch.
Chỉ tiếc là đám người đó dâng nộp nhiều hay ít hoàn toàn tùy theo tâm trạng, triều đình chẳng thể làm gì hơn, đến mức phải đi vơ vét vùng Giang Nam nghèo đói vốn dĩ chẳng coi ra gì trước kia.
- Phải đấy, lương thảo nhiều thì Thiệu Thụ Đức càng có sức để cãi tay đôi với Chu Toàn Trung.
Lưu Sùng Vọng cười lớn, nhưng nụ cười lại mang nét đắng cay.
- Lưu tướng công, ngài bảo giữa Thụ Đức và Toàn Trung, ai sẽ thắng?
Vương Bàn thấy đám tùy tùng còn đứng cách xa, bèn hạ giọng hỏi.
Lưu Sùng Vọng trầm ngâm hồi lâu mới đáp:
- Khó nói lắm. Toàn Trung chiếm trọn hơn mười châu Trung ương, lại có La Hoằng Tín ở Ngụy Bắc và Vương Dung ở Thành Đôn dâng tiền của, thu nhập tiền lương mỗi năm phải gấp đôi Thụ Đức. Nhân số cũng đông hơn, lại chẳng có đám rắc rối như tộc người Hồ, dễ cai quản hơn nhiều. Dân Hà Nam hung hãn thiện chiến, đường thủy chằng chịt bốn phương. Nếu Thụ Đức không nhờ buôn bán với Tây vực chống lưng, lại thêm các trấn cống nạp về Trường An, thì chắc chắn chẳng bì được với Toàn Trung, bị diệt vong là cái chắc. Nhưng Thụ Đức lại chiếm cứ nơi hiểm yếu, nếu không phạm sai lầm chí mạng, liên tục làm hao mòn Toàn Trung, kết quả lúc đó khó mà đoán định. Hơn nữa còn có Lý Khắc Dụng, kẻ chiếm được Hà Bắc sẽ có thiên hạ, Khắc Dụng đánh Thành Đôn, há có chuyện Toàn Trung ngồi yên không nóng ruột? Haizz, hai kẻ này e là sẽ đánh cho Hà Bắc nát bét.
- Thôi không nhắc chuyện này nữa, ai thắng cũng chẳng tốt lành gì, tốt nhất là bất phân thắng bại.
Lưu Sùng Vọng xua tay nói:
- Đi, chúng ta xem phong cảnh huyện Háo dưới thời Thiệu Thụ Đức cai trị ra sao.
Lưu Sùng Vọng nổi hứng, đi đầu bước dọc theo bờ mương.
Từ xa thoắt ẩn thoắt hiện một ngôi làng xơ xác, dấu vết tu sửa chắp vá vô cùng rõ rệt. Lưu Sùng Vọng thầm đoán đây hẳn là thôn xóm cũ của dân phủ Hà Nam, sau khi dân chúng bỏ trốn tứ tán thì bị người mới đến chiếm giữ.
- Giết!
Từ trong làng vang lên một tiếng hô vang dội đều tăm tắp.
Lưu Sùng Vọng giật mình, sắc mặt Vương Bàn cũng biến đổi. Nhìn kỹ lại mới thấy hóa ra mấy chục người dân đang đứng tập luyện.
Bọn họ cầm những cây giáo gỗ thô sơ, dưới sự chỉ huy của võ phu mà xếp trận ra dáng ra phỏng.
Đầu làng còn cắm đầy những đống rơm chi chít mũi tên, khiến hai người nhìn vào không khỏi giật mình thon thót.
- Kẻ nào đấy?
Một gã đàn ông trung niên dắt ngựa từ trong làng đi ra cất tiếng hỏi.
Lưu Sùng Vọng ngăn tên tùy tùng đang định lên tiếng, đoạn cất giọng:
- Bọn ta là quan lại của Viện chuyển vận Thiểm Châu, phụng mệnh thánh thượng đốc thúc việc vận tải đường thủy, đi tuần tra dọc đường.
- Thánh thượng ư?
Gã đàn ông có vẻ ngơ ngác:
- Chẳng lẽ là Thiệu đại soái? Phụng mệnh đại soái tuần tra à?
Lưu Sùng Vọng: "..."
Hắn bỗng nhớ đến Hà Bắc và Hoài Tây thuở trước.
Thời Thiên Bảo, dân chúng Hà Bắc nghe nhiều nhất là hai vị "thánh" An Lộc Sơn và Sử Tư Minh. Cho dù sau khi bình định phản loạn, bá tánh ba trấn Hà Sóc vẫn "quen miệng gọi Lộc Sơn, Tư Minh là hai thánh".
Dân Hoài Tây thì hoàn toàn không biết triều đình là cái thá gì, mấy chục năm trời chẳng biết thánh thượng phương nào. "Người Thái ngông cuồng bướng bỉnh, không phân biệt trên dưới đã mấy chục năm rồi. Mong ngài nhân dịp này làm gương để họ biết tôn ti triều đình."
Uy danh của thánh thượng xem ra càng ngày càng kém hiệu nghiệm rồi.
Dân Hoa Châu dời đến huyện Háo có lẽ vẫn còn biết triều đình, biết thánh thượng, chứ đám Khương Hồ kia e rằng trong mắt chỉ có mỗi "Thiệu thánh" mà thôi?
Nếu đã đến bước này, đại nghĩa danh phận xem ra chẳng còn tích sự gì nữa.
Lưu Sùng Vọng có chút chạnh lòng, Vương Bàn cũng ngẩn người ngây dại.
Tự ái bị tổn thương nặng nề rồi đây! Thánh thượng ở Trường An rốt cuộc sánh sao nổi với thánh thượng ở Linh Châu?
Việc luyện tập trong làng vẫn tiếp tục diễn ra.
Trời lạnh buốt thế này mà trên đầu đám thổ đoàn hương phu lại bốc lên từng làn hơi nóng ngùn ngụt. Có kẻ vừa mới cắt tóc ngắn chưa lâu, rõ ràng trước kia là người Đảng Hạng, trông ai nấy ngốc nghếch ngờ nghệch. Thế nhưng bọn chúng lại toát lên một cỗ hung hãn hoang dã, hơn nữa quy củ trên dưới cực kỳ rạch ròi. Kẻ nào luyện tập không tốt liền quỳ ngay xuống đất, chịu những roi vọt tới tấp giáng thẳng vào đầu mà tuyệt nhiên chẳng dám phản kháng.
Sự kính sợ đối với kẻ đứng đầu đã cắm sâu vào tận xương tủy.
Trong làng còn có phụ nữ đang băm cỏ.
Từng bó cỏ khô được gom lại chất lên xe ngựa, phần lớn là để chuyển đi nơi khác.
- Haizz, đại huynh đã đúng.
Lưu Sùng Vọng thở dài thườn thượt, chẳng muốn nói thêm lời nào nữa.
Đại huynh Lưu Sùng Quy đang trấn thủ Quảng Châu, đảm nhiệm chức Tiết độ sứ Thanh Hải quân. Hắn đã gửi về không biết bao nhiêu bức thư nhà, suốt ngày ngâm thơ vịnh cảnh, thỉnh thoảng hứng lên thì đi tuần tra địa phương, xem xét thủy lợi nông ruộng, phán quyết những vụ án tồn đọng lâu năm, hoặc tiếp xúc với thương nhân ngoài biển khơi, trông vẫn vô cùng thảnh thơi tự tại.
Lưu Sùng Vọng vốn bị Vi Vi Đỗ và Thụy Chiêu Vĩ chèn ép trong triều, chẳng có chút thực quyền nào, nay lại càng thêm nản chí.
Vương Bàn kỳ thực cũng là kẻ tinh ranh, đối với triều đình cũng thất vọng tràn trề, nhưng hắn vẫn chưa buông bỏ được, hãy còn vương vấn cái ghế tể tướng.
Làm vậy có ý nghĩa gì chứ? Chi bằng xin đi nhậm chức ở ngoại trấn, làm một đời tiết độ sứ cho tiêu dao.
Trên đường trở về, bọn họ đụng độ một đội kỵ binh lớn.
Xe ngựa đành tránh sang một bên, nhường chỗ cho đám kỵ binh dắt chiến ngựa đi bộ này đi qua.
Cờ hiệu có hai mặt, một mặt thêu chữ "Thác Bát", một mặt thêu chữ "Khất Bật". Đám Thác Bát hướng về phía Đông Bắc mà đi, đám Khất Bật lại rẽ về hướng Tây, hóa ra bọn chúng chia tay nhau ở đây.
Thác Bát Nhân Phúc! Khất Bật Chương!
Lưu Sùng Vọng lập tức nhớ ngay đến hai cái tên này.
Thác Bát Nhân Phúc thì hắn không quen thân lắm, nhưng trong danh sách võ tán giai do Thiệu Thụ Đức dâng lên có ghi rõ cái tên này, Thác Bát Nhân Phúc là "Định viễn tướng quân", còn Khất Bật Chương là "Vân huy tướng quân".
Nhìn hướng đi của Thác Bát Nhân Phúc, chẳng lẽ bọn chúng vượt sông Hà Bắc để tiến về Hà Đông sao?
Để làm gì chứ? Cướp bóc Trạch Lộ, Tấn Dương ư? Không thể nào chứ?
Lại chẳng thấy bọn chúng mỗi người dắt theo vài con ngựa. Chỉ có mỗi một con ngựa mà còn phải đi bộ vội vã thế kia, cướp bóc kiểu gì được?
- Chắc chắn là đi giúp Khắc Dụng đánh Hà Bắc.
Vương Bàn nói trúng phóc trọng tâm.