Triệu Khuông Ngưng lật giở từng cuốn sách, đoạn thở dài thườn thượt.
Đám sách này vốn là vật tư gia trong phòng đọc của hắn, chắt chiu từ bao năm trời tốn kém tâm sức mới gom đủ mấy nghìn quyển. Trong đó không ít bản hiếm, bản độc nhất vô nhị, coi như miếng thịt trong lòng hắn.
Ham mê sách vở xem ra chẳng giống thú vui của một kẻ võ phu. Thế nhưng Triệu Khuông Ngưng là một võ phu thuần chất, đồng thời lại thực lòng yêu sách, ngày ngày vẫn nghiền ngẫm. Hắn chẳng khác nào dị loại giữa đám võ phu, giống hệt Tạ Ngạn Chương từng thích mặc áo nho sinh rồi ngồi bàn chuyện cao xa với tụi học trò.
Nhà họ Triệu nắm trong tay không ít trang điền ở ba huyện Tương Dương, Ỷ Thành và Đặng Thành. Lẽ ra dẫu có mất đi quyền lực, chỉ làm một ông chủ giàu có thôi cũng đủ sống sung túc cả đời. Nhưng ngặt nỗi đây là thời loạn, nào dám mơ mộng hão huyền kiểu đó!
Thiếu đi đao kiếm trong tay, những cơ nghiệp ấy chẳng khác gì miếng mồi ngon cho kẻ khác xâu xé, đến lúc ấy thì chỉ còn nước bó tay chịu trói.
Bùi Viễn đã ban cho hắn một cơ hội để tiếp tục nắm quyền.
Ba châu Tương, Sảnh, Phục, bỏ đi cái châu Phục vẫn còn nằm trong tay kẻ kép hát kia, hai châu Tương và Sảnh vẫn còn hơn mười vạn nhân khẩu, đủ sức nuôi một vạn quân nha, giúp hắn tiếp tục duy trì quyền thế cùng phú quý.
Chỉ là địa bàn bị xé vụn ra từng mảnh vẫn khiến lòng hắn quặn đau, cảm thấy có lỗi với người cha quá cố.
- Thôi được, bảo Tước nhi vào đây.
Triệu Khuông Ngưng ngồi phịch xuống ghế, tiện tay cầm lấy một cuốn sách cổ, cất lời.
- Thúc phụ đã nghĩ thông suốt rồi sao?
Triệu Sầm sải bước đi vào.
- Đêm qua ta với Khuông Minh đã bàn bạc, định cắt cử y làm thứ sử Sảnh Châu.
Vẻ mặt Triệu Khuông Ngưng vô cùng mệt mỏi, sắc diện tối sầm, chỉ có cuốn sách cổ trong tay mới mang lại cho hắn chút ít an ủi.
- Việc này…
Triệu Sầm chần chừ ngập ngừng.
Mọi chuyện rốt cuộc khá rối rắm bởi vướng mắc quá nhiều mối lợi đan xen.
Sáu huyện Đặng Châu có gần chín vạn nhân khẩu, trong khi ba châu Sảnh Châu chỉ vỏn vẹn hơn ba vạn người. Trước đó đôi bên đã thỏa thuận để thứ sử Đặng Châu là Triệu Cừ chuyển sang làm thứ sử Sảnh Châu, còn Triệu Phàn nhậm chức thứ sử Đường Châu.
Lực lượng quân sự ở Đặng Châu vẫn còn nguyên vẹn. Dù trong đó có không ít binh mã do phe Tương Dương phái tới và Triệu Cừ không tài nào kiểm soát hoàn toàn, thế nhưng thế lực của phe Tương Dương tại đây rất lớn. Bị thuyên chuyển từ một nơi trù phú sang vùng đất nghèo nàn hơn như Sảnh Châu, hoàn toàn có khả năng Triệu Cừ sẽ kích động đám binh lính bản địa mượn nước đục thả câu, thậm chí ngả theo Chu Toàn Trung.
Chỉ cho làm một chức thứ sử Sảnh Châu thôi mà đã có nguy cơ gây loạn, thế mà ngài lại tính chẳng cho nổi dù chỉ ba cái huyện lẻ tẻ ấy, rốt cuộc ngài tính toán thế nào?
- Thúc phụ, con thấy chi bằng để Triệu Cừ tới Phòng Châu? Nhân khẩu ở Phòng Châu còn đông hơn cả Sảnh Châu, mà thứ sử Tôn Điển lại chẳng phải người họ Triệu, chi bằng cứ cách chức hắn ta đi.
- Phòng Châu đã đặt dưới quyền cai quản của Chiêu Tín quân rồi, sao mà đến nhậm chức được?
Triệu Sầm nghe vậy cũng đành chịu chết, quan chức đâu ra mà sắp đặt cho đủ.
- Thôi, con cứ đi bàn lại với Bùi Viễn một chuyến. Ta sẽ sai sứ triệu tập Triệu Cừ và Triệu Phàn về Tương Dương. Trung Nghĩa quân đã xảy ra từng ấy chuyện lớn, con cháu họ Triệu vốn nên đồng tâm hiệp lực mới phải.
Triệu Khuông Ngưng biết rõ việc này vô cùng khó xử, đành thở dài nói:
- Đại quân ở Đường và Đặng phần lớn là con em Tương Dương, gia quyến cũng đều gửi gắm cả ở đây. Nể tình nghĩa của phụ thân ta thuở trước, chắc bọn chúng không đến mức trở mặt làm phản ngay đâu.
Ngay trong ngày, Triệu Sầm ra khỏi thành rồi phi thẳng đến đại doanh ngoài ngoại ô. Bùi Viễn đã từ Táo Dương đến đây từ trước.
Hai bên vừa gặp mặt tất nhiên lại có một phen bàn chuyện cơ mật.
Chiết Tông Bản chẳng buồn nhàn tâm quản mấy chuyện này, hắn dẫn theo tụi tùy tùng rời khỏi đại doanh, trèo lên cao phóng tầm mắt quan sát địa thế.
- Quả là một vùng đất mỡ màu.
Chiết Tông Bản trầm trồ khen ngợi:
- Hôm nay ta sẽ viết thư cho con rể, kêu gọi tráng đinh ở Quan Bắc và Hà Lũng dắt díu cả nhà dời đến đây để sung túc nhân khẩu.
Thời Hậu Hán, quận Nam Dương có tới cả triệu nhân khẩu, thế nhưng vào thời kỳ thịnh vượng nhất của triều đại này, tổng dân số ba châu Đường, Đặng, Tùy lại chẳng đạt nổi một nửa con số ấy, nghĩ cũng thật kỳ lạ.
Đến cơ sự này, Đường Châu chín vạn người, Đặng Châu hơn tám vạn, Tùy Châu bốn vạn, tính đi tính lại cũng chỉ tầm hơn hai mươi vạn nhân khẩu, thậm chí chưa nổi một phần tư.
Chuyện này không thể đem chiến tranh ra mà giải thích, bởi ngay từ thời Khai Nguyên dân số đã thưa thớt, đất hoang vô kể, khiến triều đình liên tiếp phải đưa mấy vạn hộ người Đột Quyết cùng các giống rợ vùng Chiêu Vụ Cửu Tộc đến định cư ở các châu Đường, Đặng, Thái, Nhữ, Hứa, Trần, Thân, Quang, biến nơi đây thành vùng đất mang đậm phong vị tộc ngoại tộc.
Triều đình từng thiết lập mấy châu cho người hồ ở vùng này, vạch rõ bãi chăn thả. Người hồ vốn quen với nếp sống "săn bắn" và "chăn nuôi", hoàn toàn "không màng việc cày cấy", đủ thấy mật độ dân số tại địa phương thưa thớt nhường nào.
Hơn bốn năm mươi vạn nhân khẩu vào thời Thiên Bảo, sợ rằng hơn một nửa là người hồ, tính ra tới mấy vạn hộ chứ ít gì!
Sau khi loạn Hoài Tây bùng nổ thì lại càng khỏi phải bàn. Mảnh đất này liên miên khói lửa chiến tranh, rồi tiếp đó lại bị Hoàng Sào và Tần Tông Quyền giày xéo, khiến khói lửa điêu tàn, nhân đinh thưa thớt, châu huyện tan hoang. Mãi đến năm năm gần đây nghỉ ngơi lấy sức, nơi đây mới dần hồi phục chút nguyên khí.
Nghe Chiết Tông Bản nói vậy, Cốc Thành lệnh Kính Đạo muốn nói lại thôi.
Đám "Hoài Di" từng là cái gai khiến triều đình đau đầu ròng rã mấy chục năm, đến giờ vẫn chưa tiêu hóa cho trôi, thế mà nay lại định dời người Khương (Khương) đến nữa ư? Nếu là người Khương thì còn tạm chấp nhận, dẫu sao họ ít nhiều cũng biết cày cấy, chứ hễ là người hồ thì chẳng phải tự chuốc lấy phiền toái hay sao?
- Điều một vạn hộ thổ phồn Thanh Hải, năm nghìn hộ người Khương ở Hà Vì cùng năm nghìn hộ các tộc ở Hà Tây, tổng cộng hai vạn hộ chuyển đến Đường, Đặng, Tùy. Vừa khéo giúp con rể giải quyết chút phiền toái, khỏi phải suốt ngày nơm nớp lo sợ có kẻ mưu phản.
Chiết Tông Bản cười lớn.
- Đại soái, đám khương hồ ở Hà Lũng xưa nay vốn khó bề quản thúc, nếu dời họ đến Đường, Đặng, Tùy, e rằng sẽ sinh ra biến loạn mất.
Kính Đạo nhắc nhở.
- Thời Khai Nguyên đặt ra ba châu của người hồ ở Hà Nam quả là một sai lầm chết người.
Chiết Tông Bản nói:
- Đã vậy thì phải đưa vào biên hộ tề dân, dùng văn hóa Trung Hoa mà giáo hóa, tuyệt đối không được để họ tiếp tục sống bằng nghề săn bắn. Phải bắt chuyên tâm cày cấy, vỡ hoang trồng trọt, cứ thế dăm chục năm sau, còn ai nhớ mình là người Thổ Phồn nữa?
Thời Khai Nguyên thiết lập các châu người hồ ở Hà Nam đúng là một hành động kém cỏi.
Mục đích di dời đám người hồ nổi loạn từ vùng sông Khúc về Hà Nam là gì? Chính là để dễ bề kiểm soát cự ly gần, đồng thời đồng hóa họ.
Ai ngờ các ngươi lại tự vẽ đường cho hươu chạy, lập hẳn châu riêng cho người hồ rồi để họ tự quản lấy nhau. Rất nhiều người chẳng chịu thay đổi tập quán làm nông, không biết cày cấy mà triều đình cũng mặc kệ chẳng thèm đoái hoài.
Đám người Đột Quyết và Chiêu Vụ Cửu Tộc vốn dĩ diện mạo đã khác biệt với người Hán, phần lớn mang huyết thống người phương Tây, hoặc thẳng thừng là người da trắng, sinh ra đã có khoảng cách nhất định với dân bản xứ từ lối sống cho đến thói quen sản xuất, mà quan phủ lại chẳng hề ép buộc thay đổi.
Đến cuối cùng, đám người này lại hợp lưu với nhóm người Hán đã bị hồ hóa cùng người hồ từ vùng Bình Lư phía đông bắc tràn xuống (chủ yếu là người Khiết Đan, người Hề và người Cao Câu Ly), khiến cho dân bản xứ cũng nhiễm phong tục người hồ, rồi cắt cứ vùng Hoài Tây suốt mấy chục năm trời. Dân chúng các châu ở đó chẳng hề nghe tiếng thiên tử, chẳng hay biết triều đình là gì, cho đến khi bị dẹp yên mới thực sự bắt đầu quá trình đồng hóa nghiêm túc.
Mấy chục năm trôi qua cho đến tận bây giờ, vùng Hoài Tây vẫn mang đậm phong vị người hồ, người dân cưỡi la chăn gia súc đếm không xuể.
Nơi đây đã là một bãi chiến trường nát bét, vậy mà còn muốn tiếp tục sao?
- Không dời nhân khẩu tới đây, nếu chỉ dựa vào ba châu Đường, Đặng, Tùy thì lấy gì ra để tranh đấu với Chu Toàn Trung?
Như thể đọc được suy nghĩ trong đầu Kính Đạo, Chiết Tông Bản nói:
- Với diện tích ba châu ấy, giỏi lắm chỉ nuôi nổi chừng hơn một vạn quân, đó là khi không có chiến tranh xảy ra. Nếu chiến sự kéo dài liên miên, há chẳng phải bóc lột dân chúng đến khô kiệt xương tủy, khiến họ lũ lượt bỏ trốn hay sao?
Kính Đạo ngẫm lại cũng thấy có lý.
Quận vương Linh Vũ di dời người Hán đến Hà Lũng, Hà Tây, rồi lại dời khương hồ từ Hà Lũng, Hà Tây về nội địa, chính sách này chẳng khác gì thời Thái Tông, Cao Tông hay Huyền Tông, chỉ ngặt nỗi không biết có lại gây dựng nên một thế lực cắt cứ kiểu Hoài Tây nữa hay không.
Kính Đạo liếc nhìn sắc mặt Chiết Tông Bản, không dám nói thêm lời nào, trong lòng thầm đoán già đoán non, chẳng lẽ lão ta muốn mượn lực lượng người khương hồ để tự lập một cõi?
Có nên lén lút bẩm báo việc này với quận vương Linh Vũ hay không? Ngẫm lại thấy không ổn. Người ta là cha con vợ chồng, mình kẻ ngoài đi chọc gậy bánh xe thì mang dụng tâm gì chứ?
Kính Đạo dằn vặt không yên, lòng đầy thấp thỏm.
Hai ngày sau, Triệu Sầm quay về Tương Dương.
- Thúc phụ, đại sự đã định rồi.
Triệu Sầm hớn hở nói:
- Bùi sứ quân đã lên tiếng, thúc phụ Khuông Minh có thể đến Nhậm Châu làm thứ sử. Đợi sau khi Chiết Tông Bản nhậm chức Tiết độ sứ Đường, Đặng, Tùy, chức thứ sử Nhậm Châu sẽ được miễn nhiệm và giao lại cho thúc phụ Khuông Minh.
- Thứ sử Nhậm Châu ư?
Triệu Khuông Ngưng lẩm bẩm một mình.
Nghe nói không ít tướng sĩ nhà họ Chiết đã an gia lập nghiệp ở Nhậm Châu, và nơi đó vẫn còn lưu thủ quân Uy Thắng. Chức thứ sử Nhậm Châu này liệu có chút quyền lực thực tế nào không?
Dẫu sao thế cũng coi như tạm ổn, kiếm được một chân đặt chỗ đã là thắp hương khấn Phật lắm rồi, Thiệu Thụ Đức quả thật là kẻ rộng lượng.
- Cứ thế này thì con cũng yên lòng rồi.
Triệu Khuông Minh cười nói:
- Dù Phòng Châu nhân khẩu đông đúc hơn, ngặt nỗi rợ Man, rợ Lão sống nhan nhản, không chịu sự giáo hóa của vương triều, người Hán cực ít và chủ yếu quần tụ trong thành ấp. Một khi xảy ra bạo loạn thì cũng là chuyện phiền toái. Nhậm Châu rất tốt, rất tốt.
- Còn chuyện ở Đường, Đặng…
Triệu Sầm lại hỏi.
Vẻ mặt Triệu Khuông Ngưng lúc này vô cùng cổ quái, đan xen giữa kinh ngạc, khó hiểu, hoài nghi và giận dữ. Chẳng biết một người phải trải qua những thăng trầm tâm lý thế nào mới bày ra nét mặt phức tạp đến nhường ấy.
- Triệu Cừ đã xuất phát rồi, còn Triệu Phàn thì thoái thác đủ điều.
Triệu Khuông Ngưng đáp.
Triệu Sầm cũng thấy hơi ngạc nhiên.
Triệu Cừ nắm trong tay trọng binh, dẫu bên trong có không ít binh lính Tương Dương, thế nhưng chung quy đó vẫn là tám vạn quân nha cùng mấy nghìn binh lính châu huyện cơ mà, vậy mà hắn ta lại bằng lòng đến thật ư? Đúng là vượt ngoài dự liệu.
Còn cái tên Triệu Phàn kia, ngày thường rõ ràng là kẻ được tín nhiệm nhất, thế mà cuối cùng lại dám không chịu đến?
Bảo sao thúc phụ lại chấn động đến thế.
- Chi bằng thúc giục thêm lần nữa xem sao. Tướng sĩ Đường Châu vẫn có thể tin tưởng được, đám con em Tương Dương ai nấy đều mong ngóng quay về, Triệu Phàn cũng chẳng còn cách nào khác đâu.
Triệu Sầm hiến kế.
Triệu Khuông Ngưng chậm rãi gật đầu.
Trung Nghĩa quân cũng chẳng khác gì các trấn khác là bao. Ba vạn quân nha, ít nhất có tới hai vạn hộ gia đình an cư quanh quẩn tại Tương Dương để dễ bề quản thúc, qua đó củng cố quyền kiểm soát của Tiết soái. Vạn quân còn lại mang tính chất của quân ngoại trấn, gia quyến định cư tại nơi đóng quân.
Cái tên Triệu Phàn đó chẳng lật nổi con sóng lớn nào đâu.
Hắn ta muốn làm phản thì cũng chỉ có thể lèo lái đám binh sĩ bản địa Đường Châu mà thôi, chứ đám quân sĩ Tương Dương phái tới vào cái thời điểm then chốt này liệu có chịu hưởng ứng hắn ta hay không, điều đó chẳng cần nói cũng thừa hiểu.
Thứ duy nhất cần lo ngại là việc hắn ta cấu kết với quân Biện Lương rồi đầu hàng Chu Toàn Trung.
- Hay là để quân Hạ phái binh tiến lên phía bắc gây áp lực xem sao.
Triệu Sầm nói:
- Thúc phụ cũng có thể viết thư cho hàng ngũ tướng lĩnh Đường Châu, đem đại nghĩa ra mà khuyên bảo. Lúc sinh thời, thúc ông từng cất nhắc vun vén cho biết bao bộ tướng cũ, bọn họ chắc vẫn còn vương vấn chút tình xưa nghĩa cũ.
- Được.
Triệu Khuông Ngưng gật đầu ưng thuận.
Tiếp đó lại là một phen trống trải, trong lòng dâng lên thứ cảm vị phức tạp.
Đường một cõi Trung Nghĩa quân nguyên vẹn vốn có bảy châu, thực sự kiểm soát sáu châu, nay lại rơi rụng gần hết. May thay, vùng trù phú nhất, đông đúc nhân khẩu nhất là Tương Dương vẫn còn nằm trong tay, coi như chút an ủi.
- Khổ thân trăm họ Đường, Đặng, Tùy rồi.
Triệu Khuông Ngưng thở dài:
- Rơi vào tay Chiết Tông Bản, ngày đánh nhau, đêm đánh nhau, ngày tháng này sống sao nổi!
Lời ấy khiến lòng Triệu Sầm cũng thêm phần u uất.
Một khi đã quy hàng Chiết Tông Bản, bốn huyện Tùy Châu chắc chắn phải cung cấp tiền lương cùng binh lính. Mấy năm chiến trận liên miên trôi qua, há chẳng phải khiến nhân khẩu sụt giảm nghiêm trọng, tài lực kiệt quệ, dân chúng lầm than khổ sở hay sao? Đâu chừng còn không chịu nổi sự sai khiến mà lũ lượt kéo nhau bỏ trốn!
Nhưng mà biết làm sao bây giờ?
Thời thế đến mức này, còn nói gì được nữa!
Chẳng những dân chúng Đường, Đặng, Tùy khổ sở, mà ngay cả ba vùng lân cận là Nhữ Châu của Hữu Quốc quân, Thái Châu của Phụng Quốc quân cùng Hứa Châu của Trung Vũ quân e rằng cũng chìm trong khói lửa chiến tranh, dân tình bỏ xứ mà đi.
Cảnh sống vừa mới yên bình ít lâu, nay lại chuẩn bị tan tành mây khói.
Dân chúng nào có tội tình chi, mà phải gánh chịu kiếp nạn này!