- Chạy cái gì mà chạy? Không thấy lúa ngoài đồng đang chờ gặt hay sao? Quay về, đừng có lo!
Ngoại ô huyện Tương Dương, một tên tiểu tướng quân đội nhà Hạ chặn lại toán nông dân đang định lên thuyền tháo chạy, lớn tiếng quát:
- Đánh giặc là chuyện của nhà binh, can quan gì tới các ngươi? Cứ về nhà mà ở yên đấy.
Trên con đường lớn, hơn hai vạn bộ tốt quân Uy Thắng đang rầm rập hành quân.
Họ liếc nhìn những thửa ruộng lúa chín vàng óng hai bên đường với vẻ đầy ngạc nhiên.
Miền Linh Hạ cũng có lúa nước, nhưng cực kỳ ít. Gạo phát cho quân lính trong doanh trại thường là kê. Giá lúa gạo niêm yết ngoài các cửa hàng lương thực thực chất cũng là giá kê.
Vùng đất Tám châu Sơn Nam Đông đạo lấy việc luân canh lúa nước và lúa mạch làm trọng, gặt lúa mì vào mùa hạ, thu hoạch lúa nước vào mùa thu, nông sản khá dồi dào.
Trong số các châu huyện ấy, Tương, Đường và Đặng có lẽ là những nơi được khai phá nhiều nhất.
Huyện Đường có đầm Mã Nhân nằm ở phía bắc huyện Bi Dương, nước ở đây có thể tưới tiêu cho muôn khoảnh ruộng. Muốn tưới được vạn khoảnh ruộng thì lượng nước phải thật dồi dào. Miền Hạ Châu đào một con mương cũng chỉ đủ tưới vài trăm đến hơn nghìn khoảnh vì không đủ nước.
Huyện Tương thì có kênh dài dẫn nước sông Yên vào ruộng, biến tất cả đất đai thành một dải phì nhiêu.
Vùng đồi núi thì lạc hậu hơn nhiều. Hai châu Quân, Kim và Thương cũng giống như vậy, tỉ lệ phát rẫy đốt rừng chiếm rất cao, kỹ thuật canh tác vô cùng lạc hậu, khá tương đồng với các châu vùng Ba Nam thuộc Sơn Nam Tây đạo. Ở đó người Man, người Liêu sinh sống rất đông, dân gian còn sùng bái quỷ thần, phong tục khác biệt một trời một vực so với đất Hán.
Các châu như Sính, Phục được khai phá khá tốt nhưng tiềm năng chưa được phát huy triệt để. Nguyên nhân chẳng vì gì khác, chỉ vì dân số quá ít.
Nhưng đất đai thì rộng thênh thang, nguồn nước dồi dào, chỉ cần chỉnh đốn một khoảnh đất nhỏ, tưới tiêu chừng vạn khoảnh là đủ nuôi sống dân tình cả châu.
Đúng là một vùng đất béo bở!
Đốt Tông Bản ngồi trên chiến mã, ngẫm theo kinh nghiệm quản hạt chính sự của hắn, tiềm năng phát triển ở đây cực kỳ lớn nhưng cần bỏ ra tâm sức khổng lồ để khai hoang chỉnh đốn.
Trước đó hắn từng hỏi các mưu sĩ và được biết vùng Hán Nam thường lo ngại tai hoạ nước sông Dương Tử dâng cao, cứ đến mùa mưa là lụt lội trôi dạt, xóm làng chìm trong biển nước.
Tuy nhiên, đó là chuyện của trăm năm trước. Nhìn tình hình hiện tại thì đã khá hơn nhiều. Ít ra thì hệ thống thuỷ lợi ở một số nơi đã được hoàn thiện, nếu tiếp tục khai phá thì đây tuyệt đối là một vùng trọng điểm về lương thực và của cải.
Sau khi dân số gia tăng, cứ thế mở rộng khai hoang ra bên ngoài, làng mạc xóm giềng ngày một đông đúc, cảm giác còn có tiềm năng hơn cả Quan Trung.
Dù vậy, vấn đề muôn thuở vẫn là người phương Nam quá ít, không thể sánh được với sự đông đúc của Quan Trung, Hà Nam hay Hà Bắc.
- Sứ giả phái đi huyện Nghi Thành đã về chưa? - Đốt Tông Bản quay đầu hỏi một câu.
Huyện lệnh Cốc Thành là Kính Đạo vỗ nhẹ bụng ngựa, con tuấn mã lập tức chồm lên phi như bay. Hắn hoảng sợ mặt cắt không còn giọt máu, la làng om sòm.
Đám quân sĩ cười rộ lên khoái trá.
Hai kỵ sĩ đuổi theo hai bên, sau một hồi chật vật mới túm được cương ngựa kéo Kính Đạo quay lại.
- Bẩm Đốt soái.
Kính Đạo thở dốc, trên mặt vẫn còn nguyên vẻ hoảng hốt:
- Vẫn chưa về ạ.
Sứ giả đó do chính hắn phái đi, là một lão bộc trong nhà họ Kính, thường hay tham gia những việc cơ mật.
- Xung quanh vùng Giang Hạn này mà tốc độ phi ngựa lại kém xa miền bắc Quan Trung.
Đốt Tông Bản thở dài.
Mạng lưới sông ngòi chằng chịt, đầm lầy vô số, rừng rậm rạp mọc khắp nơi, đường trạm thì tàn tạ và cực kỳ ít ỏi, đi lại chủ yếu phải nhờ đường thủy. Đốt Tông Bản đánh trận cả đời mà nay mới được mở rộng tầm mắt.
Nếu mai sau muốn đánh phương nam, chung quy vẫn phải dựa vào bộ binh để thủ thắng. Có lẽ còn cần cả thủy quân. Ở Tương Dương vốn có sẵn một doanh thủy quân, nhưng ở miền bắc thì quy mô thủy quân của Chu Tông chủ yếu vẫn là lớn nhất.
Đứa con rể của hắn từng xây dựng cái gọi là thủy quân từ nhiều năm trước, nhưng đến nay chỉ có đúng hai chiếc thuyền, tối đa cũng chỉ bắt được mấy tên thương nhân trốn thuế chứ chẳng dùng được vào việc lớn.
- Kính huyện lệnh có bằng lòng theo lão phu đi Đường Châu không? Ta hứa ban cho ngươi chức Bi Dương lệnh.
Đốt Tông Bản bất ngờ cất lời hỏi.
- Hân hạnh vô cùng.
Kính Đạo mừng như nhặt được vàng, lập tức liên mồm đồng ý.
Cốc Thành đã mở cổng đầu hàng, dẫu ở thời buổi này thì chuyện đó cũng là bình thường, nhưng rốt cuộc vẫn khiến kẻ nắm quyền cảm thấy gai mắt. Bi Dương là thủ huyện của Đường Châu, có thể đến đó làm quan đương nhiên tốt hơn nhiều so với việc tiếp tục ở lại Cốc Thành.
Nhưng tại sao lại là Đường Châu?
Con ngươi Kính Đạo đảo một vòng, trong lòng liên tục nghiền ngẫm ý tứ đằng sau câu nói ấy.
- Kính Tường ở Biện Châu có quan hệ gì với ngươi không?
Đốt Tông Bản lại lạnh lùng hỏi bâng quơ một câu.
- Đương nhiên là không có rồi.
Nếu không phải vì kỹ năng cưỡi ngựa quá kém, Kính Đạo suýt nữa đã giơ tay chỉ thiên thề độc:
- Kính Tường tự nhận là dòng dõi Bình Dương quận vương Kính Huy, nhưng phần lớn là mạo nhận. Trong gia phả họ Kính ở Hà Đông vốn không hề có tên người này.
Đốt Tông Bản gật đầu:
- Tên nô bộc nhà họ Chu ấy, nghĩ cũng chẳng phải dòng dõi danh thần gì.
Kính Tường là kẻ làm việc quá mức cẩn trọng. Hắn thường xuyên thức trắng đêm không ngủ, bận rộn đến tận khuya khoắt. Chu Toàn Trung khuyên hắn nghỉ ngơi, hắn lại bảo trên lưng ngựa vẫn có thể chợp mắt một lát.
Quên cả ăn uống vì công việc thì lại là chuyện như cơm bữa.
Chu Toàn Trung vốn hay nổi cáu, người khác không dám khuyên can, nhưng Kính Tường không khuyên trực diện mà dùng cách vòng vo gợi ý, từ những chuyện nhỏ nhặt không đâu để Chu Toàn Trung tự thức tỉnh.
Làm việc đến mức độ ấy quả thực khiến người ta phải trầm trồ thán phục.
Một kẻ như vậy nếu là thuộc hạ của mình thì quả là tuyệt vời. Nhưng Chu Toàn Trung lại là đại địch của con rể hắn, Đốt Tông Bản tự nhiên chẳng ưa gì, gọi một tiếng "tên nô bộc nhà họ Chu" để bày tỏ rõ thái độ trong lòng.
- Nếu chuyện ở Tương Dương thuận buồm xuôi gió, lão phu cũng sẽ đi Bi Dương.
Đốt Tông Bản cảm thán:
- Đúng là cái mạng nhọc nhằn.
Tiết độ sứ hai châu Đường, Đặng ư? Ha ha, cái chức tiết độ sứ ấy có dễ làm thế không?
Chỉ sợ vừa mới nhậm chức thì vùng đất ba châu đã chìm trong biển lửa chiến tranh, tháng nào cũng đánh nhau, ngày nào cũng giao tranh, con cháu họ Đốt liệu có mấy kẻ sống sót đến cuối cùng để hưởng vinh hoa phú quý?
- Chuyện ở Tương Dương ư?
Kính Đạo ngẩng đầu nhìn từ xa những bức tường thành cao ngất, bắt đầu vô thức tưởng tượng lung tung.
Đốt Tông Bản mặc kệ hắn nghĩ ngợi gì, mục tiêu hiện tại của hắn chính là Triệu Khuông Ngưng.
Trận chiến tiểu Giang Khẩu đã bắt được một vạn bảy nghìn tù binh. Đốt Tông Bản cho những nông dân được trưng dụng tạm thời về nhà vì bọn họ chẳng tích sự gì, toàn là mấy gã nông phu được huấn luyện lúc nông nhàn. Kỹ năng múa giáo bắn cung vô cùng tầm thường, hắn hoàn toàn không thèm coi trọng.
Số còn lại đều được biên chế lại. Hiện tại quân Uy Thắng đã phình to lên đến hai vạn quân, trong đó có một vạn tám nghìn bộ binh và hai nghìn kỵ binh.
Quân số thì phình to đột biến nhưng sức chiến đấu lại sụt giảm nghiêm trọng. Không chỉ vì bản thân đám hàng binh Sơn Nam Đông đạo vốn đã hoang dã vụng về tay nghề, mà còn do lòng người chưa vững, vẫn cần thêm thời gian chỉnh đốn.
- Khi đến dưới chân thành Tương Dương, lập tức hạ trại.
Đốt Tông Bản hạ lệnh.
Trong phủ họ Triệu tại Tương Dương, Triệu Khuông Ngưng trông thấy Triệu Sầm một thân một mình đến đây thì giận tím cả mặt, quát lớn:
- Ngươi cũng là người trong tộc họ Triệu, cớ sao lại đầu hàng giặc Hạ? Lúc tiên phụ còn sống, có chỗ nào đối xử tệ bạc với ngươi hay không? Ngay cả vợ ngươi cũng là một tay tiên phụ mai mối cho, sao ngươi dám phản đầu hàng?
- Đại Hạ đã đổ, sức người há có thể chống lại.
Triệu Sầm mang theo vẻ mặt hổ thẹn, nhưng vẫn đáp:
- Thúc phụ, lúc con bước vào thành, thấy người qua đường thưa thớt, các ngành nghề điêu tàn. Qua ngóng hóng đôi câu, con mới biết mấy hôm trước, đám hào phú quyền quý trong thành đã lục tục dắt xe lớn xe nhỏ trốn khỏi thành. Hành động làm hoang mang lòng người như thế, cớ sao thúc phụ lại dung túng? Là không muốn quản, hay là không thể quản?
Triệu Khuông Ngưng á khẩu không trả lời được.
Sau khi thảm bại trở về từ tiểu Giang Khẩu, lẽ ra hắn phải lập tức triệu tập binh mã, vận chuyển lương thảo bên ngoài vào trong thành, sơ tán bá tánh để làm vườn không nhà trống, rồi đóng chặt cửa thành, quyết tử thủ chờ địch tự rút lui.
Thế nhưng việc gì hắn cũng không làm nổi. Mãi đến khi hay tin kỵ binh giặc Hạ xuất hiện ở vùng lân cận Tương Dương, hắn mới miễn cưỡng đóng cửa thành, vì chuyện này mà khiến rất nhiều người bất mãn.
Hễ kẻ nào có chút ảnh hưởng trong thành, đại đa số đều chuồn ra ngoài trốn tránh ngay trong ngày nhận được tin tức. Bọn họ biết giặc Hạ không tàn sát bừa bãi, tối đa cũng chỉ đi thu tiền cống nạp, mất chút tài vật mà thôi, đó chỉ là chuyện nhỏ.
Ngược lại, nếu ở lại trong thành, một khi đại quân bao vây tấn công ngày đêm, quỷ mới biết sẽ xảy ra chuyện gì.
Đám binh sĩ thủ thành nào có màng tới thân phận gì, nhỡ đâu chúng xông vào nhà cướp bóc hãm hiếp thì sao, các quan tướng liệu có ngăn cản nổi không? Chưa chắc đâu.
Sau khi phá thành, lỡ như giặc Hạ thương vong quá lớn mà muốn trả thù thì tính sao?
Ở lại trong thành chờ chết là điều mà vô số người không hề mong muốn.
Nhưng việc họ bỏ trốn rõ ràng sẽ ảnh hưởng đến sĩ khí của quân thủ thành. Triệu Khuông Ngưng ngay cả việc này cũng không ngăn nổi, hoặc nói cách khác là không muốn ngăn, đó rõ ràng là biểu hiện của sự vô năng.
- Thúc phụ, con cũng chẳng nói lời dối trá làm gì, bốn huyện Tùy Châu đã quy hàng rồi, hôm nay con đến đây để làm thuyết khách.
Triệu Sầm tỏ vẻ rất buông xuôi:
- Chắc hẳn thúc phụ cũng rõ, cục diện đến nước này mà không chịu cắt máu thì không xong đâu. Chuyện tiền bạc thì khỏi bàn tới nữa, vô dụng thôi, người ta cũng chẳng thèm coi trọng chút của cải ấy. Bảy huyện Tương Châu, lúa chín khắp đồng, Đốt Tông Bản dẫu không đánh thành mà chỉ sai người đi gặt lúa thôi cũng đủ nuôi quân no nê rồi. Đặng Thành, Cốc Thành, Nghi Thành cùng các huyện lần lượt xin hàng, tiền bạc cũng không hề thiếu. Thứ mà thúc phụ đang nắm giữ rốt cuộc chỉ là cái thành cô độc Tương Dương này cùng chút ít lòng người mà thôi.
- Triệu Cư ở Đặng Châu, Triệu Phàn ở Đường Châu có lẽ vẫn còn hoài niệm chút ơn cất nhắc bồi dưỡng của thúc ông năm xưa. Các tướng sĩ có lẽ vẫn nhớ ơn thúc ông dẫn họ đánh vào Tương Dương, ai nấy đều được vợ con sum vầy, an cư lạc nghiệp, đó chính là lòng người mà thúc phụ đang nắm giữ.
Triệu Sầm nói tiếp:
- Thế nhưng ân nghĩa mỏng manh, lòng người dễ đổi thay. Thời buổi này có không ít kẻ mặt sắt đen lòng, vong ân bội nghĩa. Kéo dài thời gian, để người ta nhìn thấy sự suy yếu của thúc phụ, đến lúc ấy chẳng ai thèm nghe lệnh nữa, thì cái gọi là lòng người này cũng chỉ như bọt nước mà thôi.
Lòng người mà Triệu Sầm nhắc tới có thể là các phiên trấn, cũng có thể là triều đình.
Trước khi tấm da hổ của triều đình bị lột phăng đi, ai nấy đều rất vâng lời. Những kẻ nhận được chỗ tốt còn vô cùng cảm kích, cống nạp chẳng ngớt.
Nhưng đến khi tấm da hổ bị lột trần, ai nấy mới thở dài ngao ngán, hóa ra triều đình đã lụi tàn đến mức độ này rồi.
Từ khoảnh khắc ấy, lòng người bắt đầu ly tán, nhưng không phải trong một sớm một chiều, bởi sự biến đổi tư duy của con người cần có một quá trình. Dẫu vậy, đây là một xu thế tất yếu, kéo dài lâu ngày thì lòng trung thành ắt sẽ vơi cạn. Điều này có thể nhìn ra từ việc số lượng cống nạp từ các phiên trấn mỗi năm một giảm, triều đình đang dần đánh mất lòng tin của thiên hạ.
Sau trận đại bại ở tiểu Giang Khẩu, sự thống trị của họ Triệu ở Sơn Nam Đông đạo đã rơi vào một cuộc khủng hoảng khổng lồ.
Nếu không nhờ các thứ sử và tướng quân trấn giữ các nơi hoặc là người trong tộc họ Triệu, hoặc là những bề tôi cũ được họ Triệu cất nhắc có sự gắn kết tương đối cao, thì giang sơn đã sớm phân năm xẻ bảy rồi.
Triệu Khuông Ngưng tỉ mỉ nghiền ngẫm từng lời ấy.
Triệu Cư, Triệu Phàn bây giờ còn nghe lời hay không? Hiện tại có lẽ vẫn còn nghe, nhưng tương lai thì sao? Kéo dài thời gian bao nhiêu thì người ta lại càng tính toán cho bản thân bấy nhiêu. Thời buổi tình đời là thế, chẳng có gì gọi là đúng sai, hết sức bình thường.
- Hoặc là thúc phụ muốn cầu viện Biện Châu. Nhưng Chu Toàn Trung là hạng người gì? Hắn là kẻ hùng tài đại lược nhưng đa nghi, ngoài mặt thoáng đạt trong bụng ghen ghét, đầu hàng hắn chẳng khác nào tự bước vào cửa tử. An Sư Nho, Quách Phàn đã chết như thế nào, chẳng lẽ thúc phụ không rõ sao?
Triệu Sầm không cho Triệu Khuông Ngưng thời gian suy nghĩ, từng bước ép sát.
- Tuy nhiên Toàn Trung có lẽ vẫn sẽ cho ta tiếp tục trấn thủ Tương Dương.
Triệu Khuông Ngưng lên tiếng, khí thế đã không còn kiên cường như trước, xem ra những lời vừa rồi của Triệu Sầm rốt cuộc cũng phát huy tác dụng.
Thực tế trong lịch sử, lần đầu tiên Chu Toàn Trung tấn công Sơn Nam Đông đạo, Triệu Khuông Ngưng đại bại, bèn sai sứ cầu hòa tỏ ý thần phục, và thế là Toàn Trung bèn bãi binh.
Lần này là do hắn gặp may. Bởi vì năm đó Chu Toàn Trung đánh ba châu Chiêu Nghĩa ở Hà Bắc do Lý Khắc Dụng chiếm giữ, mặc dù Cát Tòng Chu dẫn quân đại phá Lý Tự Chiêu, Châu Đức Uy nhưng Lý Khắc Dụng vẫn tiếp tục tăng viện binh, chiến sự không hề tạm lắng.
Tiết độ sứ Ngụy Bác là La Hoằng Tín qua đời, phiên trấn quan trọng quy hàng Biện Châu này đang phải đối mặt với một cuộc chuyển giao quyền lực vô cùng nhạy cảm.
Vương Ke, Vương Củng tranh giành ngôi vị chủ soái Hà Trung, Vương Củng dẫn quân Biện Châu tiến vào Hà Trung.
Xảy ra quá nhiều đại sự khiến Chu Toàn Trung không có tâm trí đâu để lo liệu vùng Sơn Nam Đông đạo, điều đó mới giúp hắn may mắn thoát nạn.
Bằng không, kết cục thật khó lòng định đoạt.
- Thừa Đức cũng mong huynh trưởng tiếp tục làm Tiết độ sứ Trung Nghĩa quân.
Triệu Sầm nói.
- Ồ? Lời này là thật chứ?
Triệu Khuông Ngưng chấn động tinh thần, nhưng vẫn có phần hoài nghi.
- Thúc phụ.
Triệu Sầm quan sát nét mặt hắn rồi bồi thêm:
- Thúc phụ còn nhớ chuyện Chư Cát Trọng Phương ở Sơn Nam Tây đạo năm xưa hay không? Chư Cát Sảng bệnh chết, Trọng Bảo và Trọng Phương tranh giành quyền lực, Thừa Đức cất đại binh đến Hưng Nguyên, ổn định cục thế mà không hề tham lam chiếm đoạt châu huyện nào ở Sơn Nam Tây đạo. Y vốn là người giữ lời hứa, rộng lượng nhân đức, không giết người đầu hàng, không giết tù binh, nếu quy hàng y thì không phải lo lắng gì nữa.
Nét mặt Triệu Khuông Ngưng buông lỏng đi khá nhiều, liền cất giọng hỏi:
- Thừa Đức giữ chữ tín, ta tin hắn. Nhưng rốt cuộc tính toán của y là gì?
- Linh Vũ quận vương phái một sứ giả an phủ tên là Bùi Viễn đến đây, trao toàn quyền quyết định, nói rằng thúc phụ có thể nhậm chức Tiết độ sứ Trung Nghĩa quân, cai quản ba châu Tương, Sính và Phục.
Triệu Sầm đáp.
- Cái gì?
Triệu Khuông Ngưng biến sắc, hoảng hốt kêu lên:
- Hiện tại ta vẫn đang nắm giữ năm châu Tương, Sính, Đường, Đặng, Phòng, sao chỉ cho ta có ba châu? Hơn nữa châu Phục còn đang nằm trong tay kẻ xướng ca đó cơ mà.
- Thúc phụ.
Triệu Sầm nâng cao giọng:
- Châu Phòng nằm trơ trọi bên ngoài, sớm muộn gì cũng đầu hàng. Bảy huyện Tương Châu nay còn giữ được mấy huyện? Châu Sính trống không, chỉ sợ sẽ bị đánh sụp chỉ trong một đợt tấn công. Thêm nữa, Đốt Tông Bản đã phái kỵ binh tiến về phía bắc Đường Châu để tiếp xúc với Triệu Phàn, nếu Triệu Phàn chủ động ra hàng thì thúc phụ còn gì để dựa dẫm nữa?
- Đường Châu sẽ không đầu hàng đâu.
Triệu Khuông Ngưng lắc đầu:
- Cho dù Triệu Phàn đầu hàng thì cũng chỉ có một mình hắn đầu hàng, tướng sĩ Đường Châu tuyệt đối không quy hàng.
- Cho dù Đường Châu không hàng thì thúc phụ cũng chỉ còn lại ba châu Tương, Đường, Đặng. Đốt Tông Bản đang chiêu hàng nạp tà, quân số của hắn đã lên tới năm vạn, chỉ cần bỏ ra chút thời gian, Đường Châu chưa chắc đã không hạ nổi.
Triệu Sầm nói:
- Thúc phụ, ân nghĩa mà tiên thúc ông để lại ngày càng cạn kiệt, lúc này còn có thể bán được chút giá trị, để về sau thì chẳng ai thèm ngó ngàng tới nữa đâu.
Những lời Triệu Phàn nói nghe lọt tai nhưng lại là sự thật phũ phàng, khiến Triệu Khuông Ngưng lại rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan.
Triệu Sầm cũng không hối thúc, lặng lẽ ngồi đó để cho hắn có thời gian suy ngẫm.