Triệu Thành mấy hôm sau mới đưa tiền của tới. Thực ra hắn đã chở đến từ trước, chỉ chờ Thiệu Thụ Đức đem quân về.
Số tiền ấy, Thiệu Thụ Đức định để lại Đồng Châu và Hoa Châu, chủ yếu dùng vào việc ba quân Hà Nguyên, Tích Thạch và Trấn Quốc (đạo quân trấn giữ Đồng Quan) chuyển phòng cùng an trí.
Nơi tiếp nhận số tiền là nha môn Cung quân sứ. Bọn họ đã mở một chi nha ở Hoa Châu, các ty Vũ Khố, Chuyển Vận, Chi Độ đều có phân cơ đầy đủ, lo việc cung ứng cho chủ quân lẫn khách quân của hai trấn Hoa Châu và Vị Bắc.
Xong xuôi những chuyện ấy, Thiệu Thụ Đức lại dẫn thân binh xuống nam, đến ba huyện Hoa Châu xem xét ruộng đồng.
Một hôm, trời vừa hửng nắng, trong ngoài thôn trang đã rộn rịp hẳn lên.
Đã sang xuân, mọi việc chuẩn bị trước vụ gieo phải gấp gáp.
Kênh tưới phải kiểm tra một lượt, xem chỗ nào tắc nghẽn, chỗ nào sụt lở.
Giống lúa có thể chọn rồi, vụ tới được hay mất là nhờ cả vào nó.
Nông cụ còn thiếu không, có cái nào đã hỏng, không dùng được nữa?
Rốt lại, một đống việc.
“Đầu xuân sửa lại việc nhà,
Công một năm, kể cũng là khá coi.
Quả đúng là vậy.”
Thiệu Thụ Đức thong thả bước trên bờ ruộng, nhìn dãy núi phía xa còn phủ tuyết trắng, lại nhìn cánh đồng mênh mông dưới chân, bật cười.
Thôn trang này là của Vương Biện.
Vốn là một bãi lầy, sau khi bỏ công sức tu sửa, người ta dựng lên trang ấp, chiêu mộ hai trăm hộ tá điền, cày ruộng nộp tô.
Bên cạnh còn một khoảnh ruộng lớn, phần nhiều thuộc về quân sĩ Hoa Châu, nhưng họ không cày cấy, thường giao cho người nhà thân tộc trông nom, hoặc cho thuê lấy lời.
Đầu quân thì đất nhiều, đầu nhỏ đất ít, lính thường cũng chẳng phải ít.
Đương nhiên không thể so với thời Tây Ngụy, Bắc Chu, nhà Tùy, khi chế độ phủ binh còn thịnh.
Phủ binh, một đinh được cấp 140 mẫu, nhưng thực tế trong nhà thường không chỉ có một đinh, một hộ phủ binh có ba bốn trăm mẫu đất là chuyện thường.
Thế là thành tiểu địa chủ.
Tự chiêu mộ bộ khúc giúp cày cấy, thỉnh thoảng xuống đồng làm lụng, hoặc chẳng hề mó tay vào việc nông, sống sung túc, rượu thịt quanh năm, thừa thãi thời gian rèn võ nghệ, sắm sửa khí giới.
Ở phương Tây, hạng người ấy được gọi là lãnh chúa kỵ sĩ.
Nhưng chế độ ấy chắc chắn không thể kéo dài, vì dân số cứ tăng lên, ruộng đất chẳng đủ chia.
Nếu quanh đây lại có thêm mấy nhà quyền quý nữa, thì càng không đủ mà chia.
Đời Tùy Văn Đế, niên hiệu Khai Hoàng năm thứ mười hai, dân cư Quan Trung đông quá, mỗi đinh chỉ được hai mươi mẫu ruộng, chế độ phủ binh kể như đã sụp đổ, triều đình buộc phải hạ lệnh cho dân dời sang các châu huyện khác, nơi người thưa đất rộng, tức là đem dân từ vùng "đất hẹp" dời tới vùng "đất rộng".
Việc ấy có dính dáng tới nạn thâu tóm ruộng đất, nhưng không phải là nguyên do quyết định. Thời bình, dân số nở ra mới là gốc rễ. Đè nén bọn thâu tóm ruộng đất cũng chỉ trì hoãn được vài chục năm, chẳng thể giải quyết tận gốc.
Có lẽ, từ phủ binh chuyển sang mộ binh, cũng là lẽ tất nhiên.
- Vương sứ quân, Hà Nguyên quân, Tích Thạch quân, Trấn Quốc quân kéo đến Đồng Châu và Hoa Châu, đóng quân lâu dài ở đây, binh sĩ e rằng có người muốn mua đất, ngài thử tính xem có cách nào không?
Hít thở làn gió mát giữa núi, Thiệu Thụ Đức chỉ thấy tinh thần sảng khoái; nhìn cánh đồng mênh mông trải tới chân trời, lòng càng thêm khoan khoái.
Quan Trung khí hậu ôn hoà, sông ngòi thuận lợi, so với Quan Bắc tự nhiên hơn hẳn một bậc.
Quan Trung là đất dệt lụa. Quan Bắc thì chỉ có bốn châu Tuy, Ngân, Hạ, Linh là có nghề ấy, mà chất lượng lẫn số lượng đều chẳng bằng Quan Trung.
Hà Tây tam châu, cũng chỉ Lương Châu còn dệt được tơ lụa, nhưng nơi đó đã bị người Thổ Phồn đồng hoá hơn trăm năm, sản lượng cùng phẩm chất đều đáng lo.
Nói về trà, Quan Bắc chỉ có Linh Châu sản xuất. Quan Trung thì Đồng, Hoa, Kim ba châu đều có trà.
Vùng Quan Bắc này, thật đúng là kém người ta một bậc.
Chu Toàn Trung có năm châu Biện, Thái, Tống, Hoài, Thọ trồng trà, gần như châu nào cũng là nơi lương thực dồi dào, tơ lụa sung túc. So thế nào được?
Đếm ra, chỉ Hà Đông là chỗ anh em đồng cảnh ngộ. Cuối đời Đường lúc này, Lộ Châu có trồng trà, nhưng đó là địa bàn của Lý Hãn Chi, e rằng đã nửa hoang phế.
Không liên tục đánh ra phía đông thì không xong, mà muốn đánh ra phía đông, thiếu một căn cứ tiền lương nuôi nổi đại quân viễn chinh là điều không thể. Thiệu đại soái nay đã bắt đầu tính kế ở Quan Trung, nhưng chuyện này dính vào mối lợi chằng chịt, chẳng dễ gì.
Vương Biện thưa đúng sự thật:
- Đại soái, từ khi loạn Sào nổi lên, dân Quan Đông kéo vào đông đảo, bốn châu Thiểm, Quắc, Đồng, Hoa hộ khẩu tăng vọt, thậm chí vượt xa thời Khai Nguyên. Nay thì đất ít người nhiều. Quân sĩ có tiền, lập gia đình rồi mua đất cũng là lẽ thường tình. Mua ít một chút thì còn có thể, mua nhiều thì khó.
- Hoa Châu lại không có đất hoang sao? Thiệu Thụ Đức hỏi.
Tuy trước kia Hoa Châu không thuộc quyền ông, nhưng trong sử sách, Hàn Kiến từng gây dựng ở đó một cơ đồ không nhỏ. Phạt gai mở lối, khai phá đầm lầy cỏ hoang, tự dưng có thêm bao nhiêu ruộng tốt.
Thực chất, ấy là biến bụi rậm, rừng cây, đầm lầy ẩm thấp, bãi cỏ hoang thành ruộng đồng, mở rộng diện tích canh tác. Việc ấy tuy mang tiếng phá hoại môi trường, gây xói mòn đất đai, nhưng lương thực, rau quả, the lụa thu về tăng vọt là điều chối cãi không nổi.
- Hoa Châu vốn có không ít đất hoang. Nhưng hơn mười năm nay, dân chạy nạn Quan Đông kéo vào quá nhiều, nay thành ra chia không đủ. Vương Biện đáp.
Thiệu Thụ Đức nhíu mày, giọng nặng thêm:
- Không đủ cũng phải chia. Lũng soái Tiêu Cấu trước đây đã sai con tới Thiểm Châu gặp ta, nói muốn bán một khu núi rừng đầm nước hoang ở huyện Hoa Âm, tổng cộng hơn trăm khoảnh, khai khẩn được ba mươi khoảnh ruộng. Liệu cách mà làm, cố chọn đất hoang, chớ nhiễu dân. Quân sĩ có tiền, mua nổi.
Vương Biện nghe bốn chữ "chớ nhiễu dân", trong lòng thoáng ngộ ra. Hắn không ngốc, đã đoán được Linh Vũ quận vương chưa muốn trở mặt hoàn toàn với bọn quyền quý, còn định giữ mối quan hệ thêm một thời gian nữa.
Y từng làm tiết độ sứ ở Chấn Vũ quân, nên phần nào hiểu tình hình nơi ấy.
Nhìn chung, Quan Bắc đất rộng người thưa, hầu như không có thế gia, đất hoang phần nhiều vô chủ, như tờ giấy trắng, dễ vẽ nên tranh.
Hà Nam, Hoài Nam từng bị Hoàng Sào, Tần Tông Quyền, Tôn Nho quậy phá tan tác cũng chẳng khác mấy, riêng Quan Trung thì không phải vậy.
Từ thời Tây Ngụy trở đi, nơi này vẫn luôn là trung tâm cai trị, chẳng biết có bao nhiêu thế gia đại tộc ở đó, lợi ích chằng chịt như rễ cây, nắm trong tay cả quyền thế lẫn tiền của.
Nếu bọn họ không ủng hộ ngươi, thì việc cai trị khó mà yên ổn.
Ruộng tốt mà thế gia đại tộc chiếm giữ, xem ra không phải mục tiêu của Linh Vũ quận vương. Vì ruộng tốt ấy đều có tá điền cày cấy, lấy đưa cho quân sĩ thì bọn họ lấy gì mà sống?
Nhưng thế gia đại tộc có rất nhiều biệt nghiệp, đất hoang chiếm giữ cũng nhiều, nói không chừng, phải lấy chỗ đất hoang ấy về tay.
Vương Biện nghĩ ngợi một lát, rồi nói:
- Đại soái, e là vẫn chưa đủ. Có nhà chưa chắc chịu bán đất, dẫu đất ấy là đất hoang.
- Nghĩ cách đi.
Thiệu Thụ Đức lặp lại y nguyên câu nói cũ.
Vương Biện trong lòng giật thót, việc bẩn thỉu này lại rơi xuống đầu mình rồi?
Thực ra lúc nãy hắn đã nghĩ ra rồi, Linh Vũ quận vương hẳn là muốn gây dựng nền móng cai trị vững chắc ở Quan Trung, và định bắt đầu từ hai châu Đồng, Hoa.
Hà Nguyên quân, Tích Thạch quân, Trấn Quốc quân cộng lại ba vạn ba nghìn người, nếu đóng đất Đồng, Hoa lâu dài, nhập tịch bản địa, rồi dựng vợ gả chồng, có ruộng có nhà, thì chính là "người nhà" của Thiệu đại soái.
Hạng thế gia đại tộc cỏ gió chiều nào ngả chiều nấy ấy, xem ra chẳng được Thiệu đại soái tin dùng. Hắn chỉ lợi dụng, chứ không thật lòng tin bọn họ.
Hơn nữa, thời thế bây giờ là thế nào? Võ phu cầm quyền! Chọn giữa thế gia đại tộc với một tên lính quèn, quân đầu sẽ chọn ai, chuyện rõ như ban ngày.
Thiệu Thụ Đức thấy Vương Biện đã hiểu ra, bèn cười nói:
- Năm xưa ta cùng các quân ước hẹn chung hưởng phú quý, quân sĩ ở Linh Hạ đều có ruộng có dê, thịt, sữa, rượu không thiếu. Ba quân Hà Nguyên đến Đồng, Hoa, tự nhiên cũng không thể chịu khổ quá. Vương sứ quân, làm cho tốt. Công lao của ngươi, ta nhớ.
Vương Biện lập tức đáp:
- Xin vâng theo mệnh đại soái.
Thiệu Thụ Đức gật đầu:
- Vương sứ quân nên nhìn xa một chút, đừng chăm chăm vào món lợi nhỏ mọn trước mắt, như thế thì có gì thú vị.
Vương Biện phen này là sắp làm cái việc mà Hàn Kiến trong sử từng làm. Vị ấy ai cũng dám giết, giết cả hoàng tử suýt hết, huống chi vài đại tộc Quan Trung.
Đương nhiên cũng chưa chắc đã phải giết người.
Trước hết cứ thương lượng cho tử tế, bỏ tiền ra chuộc mua, rồi sau khi chỉnh trang lại thì bán cho quân sĩ.
Làm vậy đương nhiên sẽ đắc tội với nhóm lợi ích cũ, nhưng cũng giữ được giới hạn dưới, đem mâu thuẫn khống chế trong mức có thể chấp nhận. Đồng thời lại tạo ra ở bản địa một tầng lớp được lợi mới, tầng lớp ấy ủng hộ Thiệu đại soái, thế là đủ.
Nếu kẻ nào dám chống lại, thì cũng chẳng cần khách khí, vừa hay có cớ thanh lọc, đem cả gia tộc lẫn bộ khúc, điền trang của chúng tống hết đến đất Hà Lũng, chỗ trống ra thì chia cho những người ủng hộ Thiệu đại soái.
Căn cơ chính trị, chính là dựng nên như thế.
Đợi đến khi căn cơ dần dần mở rộng, cũng không cần bận tâm đến bọn thế gia đại tộc nữa, lúc ấy thủ đoạn có thể dùng sẽ nhiều hơn.
Cao Tông, Võ Hậu hai vợ chồng sau khi địa vị vững vàng, sớm tối bới lông tìm vết để trị bọn đại tộc, khiến thực lực chúng suy giảm nhiều. Nếu không thì, kẻ nổi binh đánh khắp thiên hạ lúc này phần nhiều sẽ là bọn đại tộc ấy, y như cảnh mạt kỳ các triều đại khác, chứ chẳng phải lũ võ phu xuất thân áo vải.
Hơn nữa, thực ra những môn phiệt đỉnh cao đều rất biết nhìn sắc mặt, Tiêu Cấu nay đã nghĩ thông rồi, định tự chặt đuôi mình mà cầu sống.
Thiên hạ đại loạn, trăm họ khổ chẳng kể xiết, ai ai cũng chịu khổ, lẽ nào thế gia đại tộc lại không được phép tổn thất?
Vương Biện bất đắc dĩ nói:
- Đã vậy, nhà ta ở Trịnh huyện cũng có một ít đất hoang, xem ra khai khẩn được vài chục khoảnh ruộng. Ba huyện Hoa Châu, đất đai vẫn chưa đủ rộng, Đồng Châu lớn hơn chút, nhưng e cũng có hạn. Kỳ này đến ngần ấy quân sĩ, đã là hết mức rồi, sau này nếu lại bắt thêm dân về, e khó mà an trí nổi ở Đồng, Hoa.
Thu nạp dân chạy nạn Quan Đông, Hoa Châu là trạm đầu tiên, dân số tất nhiên tăng vọt. Kỳ này lại được chia mấy vạn dân bắt về từ Hà Nam phủ, dân số châu ấy đã lên bốn năm chục vạn, vượt xa sức chứa của đất đai.
- Yên tâm, Phong, Thắng hai châu hoang vu, đất muốn bao nhiêu có bấy nhiêu, sau này cứ gửi người về phía ấy.
Thiệu Thụ Đức nói.
Phong, Thắng hai châu đất rộng người thưa, thậm chí có thể nói là hoang vu, đất đai căn bản không thành vấn đề.
Nhưng theo chính sách do Thiệu Thụ Đức đặt ra, một hộ nhiều nhất cũng chỉ được sáu mươi mẫu.
Trước kia Cối Châu khuyến khích dân di cư lên giữ biên cương, một hộ cho một khoảnh đất (một trăm mẫu), nhưng nay chính sách ấy đã bãi bỏ, vì nơi đó không còn là biên cương nữa.
Nếu Phong, Thắng hai châu cũng không đủ chia, thì đưa dân di cư về Hà Lũng, đây là phương châm lớn.
Thiệu Thụ Đức lại dặn dò:
- Tháng sau là phải cày cấy vụ xuân rồi, không được lỡ. Đông chinh không chỉ có một lần này, lương thực Hoa Châu rất là quan trọng.
- Đại soái, ba huyện Hoa Châu, nếu không gặp tai họa, năm nay có thể sản xuất hơn hai trăm vạn hộc lương và đậu.
Vương Biện lại nói.
Thiệu Thụ Đức ước tính sơ qua, thấy cũng tạm chấp nhận được.
Vị Bắc, Hoa Châu hai trấn, cộng lại có năm châu, so với Quan Bắc, Hà Lũng vẫn có khác biệt rất lớn; chủ yếu là dân số đông hơn, trật tự xã hội chưa bị phá hoại đến mức long trời lở đất, cho dù thời Sào nổi loạn cũng chưa đập tan hẳn tầng lớp lợi ích cũ.
Tiêu hóa những nơi này, đương nhiên phải tốn thêm không ít thời gian và tinh lực.
Mà sau khi tiêu hóa xong một nơi làm mẫu, nếu hiệu quả quả thật tốt, thì có thể nhân rộng ra.
Quan Trung, lợi ích chằng chéo phức tạp lắm thay.