Ngày mồng chín tháng mười năm Đại Thuận thứ hai, ba đạo quân Thiết Lâm, Thiên Trụ và Thiên Hùng, gồm bộ binh lẫn kỵ binh hơn hai vạn người, kéo đến Đồng Châu; còn quân Vũ Uy thì đến Đồng Quan.
Mà trước đó, quân Thiết Lâm đã điều ba nghìn kỵ binh, quân Thiên Trụ một nghìn kỵ binh, quân Vũ Uy hai nghìn kỵ binh, cộng lại sáu nghìn kỵ lần lượt đến đồn trú tại trại Thạch Hào.
Thiệu Thụ Đức cho người tính toán lương thảo.
Nay đã có năm vạn bốn nghìn con ngựa, một tháng ngốn mất hơn mười bốn vạn hộc lương thực.
Tính luôn quân Hoa Châu, toàn quân chừng bốn vạn người, một tháng tiêu hao hơn ba vạn hộc lương.
Bộ binh cộng kỵ binh, vậy là mười tám vạn hộc.
Hiện giờ đã huy động hơn tám nghìn xe lớn, thêm hơn vạn con lạc đà và mấy nghìn con ngựa thồ, đi một chuyến vừa đủ chở lương cho hai tháng.
Nhưng thế vẫn chưa tính phần ăn của phu dân và súc vật kéo thồ.
Trước sau huy động mười lăm vạn phu dân, phần lớn làm việc khuân vác, bốc xếp vật tư giữa Quan Trung và Hoa Châu; số thật sự đưa lương ra tiền tuyến chừng hơn năm vạn người.
Gánh nặng này, chủ yếu do hai châu Đồng, Hoa cùng các huyện nửa đông phủ Kinh Triệu chịu đựng. Phía triều đình chắc chắn bất mãn lắm, hiện giờ còn chưa dám cử người đến chất vấn, nhưng kéo dài thế này sớm muộn cũng ngồi không yên.
Vẫn phải xây dựng cho được vùng Vị Bắc, Hoa Châu, chứ vận chuyển lương thảo đường xa thế này, hao tổn thật quá lớn, không gánh nổi chuyện đánh nhau năm này sang năm khác.
Khoảng thời gian gần đây, ở phủ Hà Nam liên tiếp phá được nhiều trại trấn, bắt được hơn bảy nghìn hộ dân, gần bốn vạn người. Nên mau sắp xếp bọn họ đến hai trấn Vị Bắc và Hoa Châu, địa phương hẳn còn đất trống, nhân lúc mùa thu đông khai khẩn ra, sang năm mong kịp gieo một vụ lương.
Trong đại doanh trại Thạch Hào, Trần Thành đang cặn kẽ phân tích:
- Đại soái, cục diện hiện giờ là phía nam ta có Cát Tùng Chu, kẻ này lập trại trong núi Hiểu. Theo lời khai tra tấn tù binh, quân lực khoảng năm nghìn đến một vạn, đa số là bộ tốt, kỵ tốt có thể hơn nghìn, có thể hai nghìn. Đường quân này hiện nay nằm im không động, có lẽ đang đợi chủ lực ta tiến về phía đông, rồi hắn kéo lên phía bắc, chiếm huyện Hiệp Thạch vốn địa hình phức tạp, hiểm ải trùng trùng, để chặn đứt đường lương của ta.
An Hưu Hưu ngồi bên cạnh, không nhịn được hỏi:
- Hắn mang nhiều bộ tốt thế kia mà đòi đến Hiệp Thạch sao? Kỵ quân ta canh chừng ngay đấy, hắn đi kiểu gì?
Trần Thành đầy tự tin đáp:
- Năm Nghĩa Hy thứ năm đời Tấn, Lưu Dụ bắc phạt Nam Yên. Quân ông chín phần mười là bộ tốt, đối mặt với Nam Yên vốn đông kỵ binh, mà quân Tấn có bốn nghìn cỗ xe, chia làm hai cánh, đi hai hàng chậm rãi, xe nào cũng giăng màn, người lái cầm sẵn giáo, lại dùng kỵ binh nhẹ làm quân du kích. Quân lệnh nghiêm minh, hàng ngũ chỉnh tề.
Nói cho gọn, Lưu Dụ biết Nam Yên lấy kỵ binh làm chính, còn quân mình lấy bộ binh làm chủ; nếu bị kỵ binh quấy nhiễu trên đồng bằng trống trải thì khó nhúc nhích nổi.
Bèn đúc bốn nghìn cỗ xe, bố trí ở hai cánh đại quân để chắn đợt tập kích của kỵ binh, lại mang theo lương thảo khí giới dồi dào. Càng gần kinh đô Nam Yên, trên dưới nhà Yên càng nóng ruột, cuối cùng quyết định chủ động đánh đội quân của Lưu Dụ, kết quả toàn quân đại bại.
Kỵ binh chủ động đánh trận hình bộ binh, tất nhiên chẳng được quả ngon.
- Năm Nghĩa Hy thứ mười ba, Lưu Dụ bắc phạt Hậu Tần, Bắc Ngụy phái thiết kỵ sang giúp. Tướng của Dụ là Đinh Ngô dẫn bảy trăm cận vệ, một trăm cỗ xe, đổ bộ lên bờ bắc, cách mặt nước hơn trăm bước, bày trận Khước Nguyệt… Tướng Ngụy Trường Tôn Tung dẫn ba vạn kỵ đến ứng viện, bốn mặt xông vào đánh doanh trại, nỏ bắn cũng không chế ngự nổi. Khi ấy bộ tướng mang theo hơn nghìn cây đại chùy giáo, bèn chặt giáo còn dài ba bốn thước, lấy chùy đập lao ra, một giáo thường xuyên thủng luôn ba bốn người. Quân Ngụy không đỡ nổi, đồng loạt vỡ trận chạy tán loạn, người chết chồng chất.
Bộ binh của Lưu Dụ bày trận hình trăng lưỡi liềm trên bờ bắc Hoàng Hà, lấy xe vây quanh làm tường. Dùng trăm chiếc cường nỏ bắn xa, dùng bộ giáo đánh cận chiến, hai nghìn bảy trăm bộ tốt đứng trước ba vạn kỵ binh Bắc Ngụy tấn công mạnh bạo, đánh tan chúng, chém đầu vô số.
- Tấn triều, Mã Long đánh Tây Lương, vượt sông Ôn Thủy. Giặc Thọc Phát Thụ Cơ Năng huy động hàng vạn quân, kẻ thì chiếm địa hiểm chặn đường tiến của Long, kẻ thì mai phục cắt đứt đường lui. Long dựa vào bức đồ Bát Trận làm ra xe thiên tương, chỗ đất rộng thì dựng doanh xe lộc giác, đường hẹp thì đặt nhà gỗ lên xe, vừa đánh vừa tiến, tên nỏ bay đến đâu là địch ngã theo dây cung đến đó.
Mã Long dùng xe thiên tương, ba nghìn năm trăm quân sĩ, lấy cung bộ, cường nỏ làm vũ khí chính, mang đủ lương thảo tên nỏ, hành quân hơn nghìn dặm. Toàn quân bị Hồ kỵ vây kín, mất liên lạc với triều đình, vẫn vừa đánh vừa đi, cuối cùng đại phá Thọc Phát Thụ Cơ Năng, ép bọn Tiên Ti ty quy hàng.
Những chiến lệ này, xét cho cùng đều không tách khỏi chữ "xe".
Lấy xe làm bình phong, lấy cung nỏ làm sức công phá chính, cận chiến còn có bộ giáo, phối hợp với tinh nhuệ bộ binh, đánh thẳng vào chỗ địch buộc phải cứu, bức kỵ binh phải tự đánh vào trận bộ binh mà chịu chết.
Điểm mấu chốt ở đây là bộ binh tâm lý phải vững, nhất định phải là bộ tốt đánh trận nhiều năm, huấn luyện thành thục, không thể là đám quân ô hợp. Bằng không, thấy kỵ binh xô đến như sóng như gió, mình hốt hoảng một cái là trận cước loạn hết.
Như Tông Trạch thời Bắc Tống và các doanh xe cuối nhà Minh, bị địch cường công đánh vỡ, nguyên nhân nhiều mặt. Một là chỉ có xe mà không có trận, hai là bộ binh quá kém, không đánh nổi.
Nhưng doanh xe là có ý nghĩa thực chiến, chẳng thế quân Minh đã không phổ biến nó; ra biên ải đối phó người Mông Cổ là nhờ cái này. Thậm chí đối phó với Hậu Kim cũng phát huy tác dụng lớn, buộc Hậu Kim phải điều "Ô Chân Siêu Cáp" đến hỗ trợ tấn công.
Đời Thanh, Tả Tông Đường đối phó ba vạn tinh kỵ của quân Niệp cũng nhờ trận xe.
Thời Minh Thanh, vũ khí công phá của trận xe là pháo, nhưng tư duy thật ra vẫn một.
- Nói như ngươi, nếu Cát Tùng Chu có một vạn tinh binh, xe này lại chẳng khó đóng, hắn mang lương vài tháng tiến về huyện Hiệp Thạch, kỵ binh ta chỉ biết đứng nhìn!
An Hưu Hưu giận dữ.
Trần Thành bất đắc dĩ:
- An tướng quân, quân Sóc Phương của ta, bộ tốt chiếm phần đông.
An Hưu Hưu tuy thống lĩnh bốn nghìn bộ kỵ, nhưng xuất thân là kỵ tướng, nên nghe chuyện bộ binh cũng tung hoành ngay dưới mắt kỵ binh là không chịu nổi.
Gã hậm hực:
- Cát Tùng Chu chưa chắc hiểu mấy thứ này.
- Chuyện này…
Trần Thành cũng chẳng biết nói sao.
Đâu cần đọc binh thư, đọc sử thư là biết. Lưu Dụ dù sao cũng là hoàng đế khai quốc, Mã Long cũng là danh thần, đều có tên trong sử cả.
- Thôi được rồi.
Thiệu Thụ Đức lên tiếng chặn cái tiếng ồn ào của An Hưu Hưu, nói:
- Trận xe ví như tường thành biết đi, bảo vệ cho bộ tốt, nhưng cũng nhường quyền chủ động chiến trường lại cho địch. Trừ phi hắn đánh vào chỗ ta buộc phải cứu, ta không thể không nghênh chiến trực diện. Hơn nữa lúc chiến sự, một quân sĩ mỗi tháng tốn chín đấu thóc lúa mạch; một vạn bộ tốt nếu mang lương nửa năm thì cần hai nghìn xe. Xe cũng cần súc vật kéo, cũng tốn lương thảo. Dùng trận xe đòi hỏi bản lĩnh của chính viên tướng, bận mà không loạn; làm được điều ấy, không phải túc tướng lâu năm trong quân thì không xuể.
Thiệu Thụ Đức lại nói:
- Cát Tùng Chu lập trại trong núi phía nam ta, đợi đại đội bộ tốt ta kéo đến thì phá luôn trại hắn. Trần phó sứ, nói tiếp.
Trần Thành nói:
- Các thành Miễn Trì, Tân An, Lạc Dương, đều có bộ tốt quân Biện giữ gìn, cố thủ cày sâu dọn sạch, dường như không dám xuất kích. Các châu phía nam như Trần, Hứa, Sái, quân sĩ đang lần lượt tập kết; kẻ kéo lên Lạc Dương, kẻ vào núi hội với Cát Tùng Chu, kẻ nằm im đợi thời cơ. Còn một chỗ nữa, chư vị có lẽ đã bỏ quên: bờ bắc Đại Hà.
Mọi người cùng đổ mắt vào bản đồ.
Giao thủ giữa quân Hạ và quân Biện hiện giờ đều giới hạn phía nam Đại Hà; thế còn Hà Bắc cách một con sông thì sao? Mười huyện Hà Dương có hơn nửa nằm ở Hà Bắc. Chủ lực của Lý Khắc Dụng và Chu Toàn Trung giằng co chém giết cũng ở Hà Bắc.
Trần Thành nói:
- Quân Biện có phái một nhánh quân phụ đi dọc bờ bắc sông, mượn đường Giáng Châu, vòng đánh đường lương của ta hay không? Dọc tuyến Đại Hà, chỗ lội qua được rất nhiều; bảy nghìn bộ kỵ của Chiết tướng quân, quản xuể được không?
Đường lương, lúc này là khâu mỏng manh nhất của quân Sóc Phương.
Đánh cướp địa phương bao ngày nay, thu được chừng hai mươi vạn hộc lương, chỉ đủ một tháng tiêu dùng.
Đánh tiếp nữa hẳn còn thu hoạch, nhưng phần lớn sẽ dần dần ít đi.
Từ Hà Bắc vòng về đánh đại dịch đạo hai kinh, quyền chủ động quả thật trở về tay quân Biện, vì chúng có thể chọn chỗ độ hà, còn ta không biết chúng sẽ đánh từ đâu; bảy nghìn bộ kỵ giữ đường lương, thì ít quá.
Hóa bị động thành chủ động, là chiêu người làm tướng buộc phải học.
Thiệu Thụ Đức hạ lệnh:
- Quân Vũ Uy đang xuất Đồng Quan, bảo chúng đừng sang nữa, tạm thời giữ gìn Quắc Châu. Quân Phượng Tường giữ gìn Thiệm Châu. Điều hai nghìn kỵ binh nhà Chiết tuần tra bờ sông, thấy giặc lội qua thì đốt phong đài truyền tin.
Lư Tự Nghiệp lập tức viết văn điệp.
Thiệu Thụ Đức không biết Cát Tùng Chu có chơi chiêu này không, nhưng không thể không đề phòng.
Việc này khá khiến người ta khó chịu, giống như ưu thế kỵ binh của quân Sóc Phương trước mặt, rốt cuộc vẫn phải bị động phòng thủ. Phái một nhánh quân phụ đi bờ bắc sông, không cần nhiều, hai ba nghìn quân thôi, cũng ép ngươi phải dùng gấp năm, gấp mười lần binh lực để phòng.
Hắn tiếp tục hạ lệnh:
- Điều Ngân Thương đô về, mau bổ sung ngựa, sửa móng ngựa, đóng móng sắt, lãnh tư lương, rồi vượt sông lên phía bắc, lách các thành trì trại trấn của địch, tìm kiếm kỹ lưỡng.
Ngân Thương đô hiện đang hoạt động ở vùng đông bắc phủ Hà Nam, khắp nơi trưng lương, đốt cầu, nhưng chưa dám tiến vào Trịnh Châu nơi Chu Toàn Trung đóng quân.
Thật ra cuộc phóng tập đánh vào sau lưng địch của bọn họ cũng chẳng hay ho gì. Thiệu Thụ Đức không cho phép chúng làm mấy trò người Mông Cổ hay dùng như phá ruộng phá kênh, bỏ độc giếng, giết hại dân lành, phóng hỏa nhà cửa, tung dịch bệnh; việc ấy gây cho quân Biện chút phiền phức, khiến địa phương hơi kinh hoàng, nhưng chưa lung lay được đại cục.
Không tảo đảng một phen cho ra hồn ở tuyến Trịnh Châu, Hoạt Châu, thì tuyến tiếp tế của quân Biện không đứt được.
Hắn phân phó cuối cùng:
- Lại phái sứ giả sang bên quân Tấn một chuyến nữa. Mấy vạn tạp binh của lão còn đỡ nổi Chu Toàn Trung không? Quân ta, tranh thủ thời gian cướp bắt nhân khẩu, bắt được bao nhiêu hay bấy nhiêu.
- Tuân mệnh.
Mọi người đồng loạt thưa vâng.