Gió bấc thổi qua, những tán vân sam cao vút rũ sạch lớp tuyết đọng trên cành.
Một con báo tuyết dừng chân chốc lát, ánh mắt vượt qua những bãi đá kỳ lạ và rừng thông, lặng lẽ nhìn xuống cõi nhân gian dưới núi.
Trong khe suối sát chân nguyên, gió lùa mây cuộn, những mục nhân trẻ tuổi mặc áo da đang lùa súc vật tụ lại một chỗ.
Vách núi hai bên khe suối che chở cho đàn gia súc, giúp chúng tránh khỏi cái lạnh cắt da cắt thịt.
Bầy trâu cừu đang gặm đám cỏ khô, chốc chốc lại cúi đầu uống nước.
Băng giá đã nứt nẻ, tuyết tan từ từ, những giọt nước từ vách đá rơi xuống phát ra tiếng kêu lanh lách vui tai.
Bên trong lều ở giữa thung lũng, một mục nhân già đang ngồi bên đống lửa, kể cho con cháu nghe những chuyện xưa sắp phai mờ theo gió rét.
- Nhà Thác Bạt sinh ra rất nhiều anh hùng, từng chiến đấu vì thiên tử nhà Đường, chém người Thổ Bôn máu chảy thành sông…
Ký ức của ông lão đã có phần mơ hồ, câu chuyện kể cũng lộn xộn đầu đuôi, nhưng đám cháu chắt vẫn rất thích nghe.
- Sau đó, nhà Thác Bạt dùng hết vận khí, chẳng còn anh hùng nào nữa. Nhưng họ vẫn có những nàng công chúa xinh đẹp, thiện lương, và vị Tộc trưởng mới đã cưới công chúa. Hắn đặt ra quy định, không được báng bổ thần linh, không được cướp trâu cừu của hàng xóm, hắn lên núi cùng ăn cùng ngủ với các tráng sĩ, bảo với họ rằng, muốn có cuộc sống tốt đẹp thì hãy đi theo hắn…
Tấm rèm lều bị vén lên, gió lạnh ùa vào ào ạt.
- Cỏ cho súc vật chỉ đủ ăn một tháng nữa thôi.
Mục nhân trẻ tuổi ngập ngừng, cuối cùng vẫn nói ra.
Đôi mắt ông lão nhìn ra thung lũng xám ngắt ngoài lều, lặng đi hồi lâu.
Phải còn hai tháng nữa, trong thung lũng mới mọc lên những ngọn cỏ non mỡ màng. Lúc ấy mới có thể lùa trâu cừu ra bãi cỏ, để chúng tha hồ ăn uống, thỏa thuê tận hưởng niềm vui sinh sôi.
- Trong thung lũng đã có hơn chục hộ chuyển đi rồi.
Mục nhân trẻ tuổi nói tiếp:
- Xuống vùng đất bằng trồng đậu trồng mạch, mỗi năm thu hoạch được không ít. Cỏ linh lăng Đại Vĩnh mỗi năm thu ba vụ, mùa đông còn trồng thêm được củ cải trắng, lúc thiếu cỏ khô thì có thể dùng để cứu nguy.
Ông lão vẫn im lặng.
Cuộc sống đã quen thuộc cả đời, làm sao có thể dễ dàng thay đổi?
Nhưng thế hệ mục nhân trẻ tuổi ngày càng quen với việc xuống núi, vừa làm ruộng vừa chăn nuôi, chẳng những nuôi được nhiều súc vật hơn mà còn thu hoạch được rất nhiều lúa mạch. Sữa do bò sữa sinh ra, thịt và da cọc kiếm được từ việc giết cừu, đều đem bán ngay cho người nhà của quân sĩ, những kẻ vốn tiêu tiền như nước.
Tiền kiếm được có thể gia cố nhà cửa, có thể sắm sửa đồ đạc, có thể mua áo mới cho đám cháu, lợi ích quá nhiều…
- Ngươi muốn xuống núi thì cứ xuống đi.
Ông lão thở dài.
Ông thong thả đứng dậy, bước ra khỏi lều, nhìn ngắm rừng cây trải khắp núi đồi.
Những cây đại thụ vẫn luôn sinh trưởng trong thung lũng, rễ của chúng đâm sâu vào lớp đất được bón phân súc vật.
Ông lão lớn lên từ trong thung lũng này, đã chứng kiến mấy chục lần hoa nở hoa tàn, giống như những cây tùng cây bách trầm mặc kia.
Tuổi đã cao, thôi thì cứ tạ thế già nua trong thung lũng này vậy. Sau khi chết, đem linh hồn dâng cho Di Dược Vương, thân xác hiến cho đất mẹ, để hoa cỏ rừng cây nơi đây thêm phần tươi tốt.
Đám cháu chắt cũng chui ra khỏi lều, chúng vây quanh mục nhân trẻ tuổi, ríu rít hỏi dưới núi có những chỗ nào vui chơi.
Cạnh chuồng trâu không xa, người phụ nữ đang vắt sữa bò. Nàng mỉm cười nhìn các con, thỉnh thoảng lại quay đầu nhìn về phía vùng đồng bằng ngoài núi.
Nơi đó tiếng người huyên náo, dòng người cuồn cuộn. Bọn họ hướng về sự phồn hoa chốn thế tục, chứ không mộng tưởng cảnh tiên cô tịch.
Thời thế là thế, cuồn cuộn tiến lên, không ai có thể cản nổi.
Ngoài thành Trung Chuyết (tức thành cũ Linh Châu) ở dưới núi, cuộc vui của tiết xuân xã vừa mới qua đi.
Trương Ba gánh một cái giỏ tre, đi ngang qua một thôn xóm.
Mặt đất lồi lõm, lại đóng đầy băng giá, Trương Ba đi một đường vô cùng vất vả.
Chắc là mệt rồi, hắn đặt gánh hàng xuống cạnh một hàng rào, đứng nghỉ ngơi lấy hơi.
- Trương Tam Lang, cái tên con buôn ngươi lại định đi đâu đấy?
Một người nông dân đang thái cỏ bên trong hàng rào, bỗng cất tiếng hỏi.
- Đại soái vừa mộ thêm không ít binh sĩ Đảng Hạng, cần một số khăn đội đầu. Nhà ta vừa khéo làm được mấy cái, có người hỏi mua, thế là ta gánh mang đi. Còn có rượu nho nhà tự nấu, bán chung luôn một thể.
Trương Ba cười đáp:
- Không được gọi ta là con buôn.
- Nhà ngươi có làm ruộng nữa đâu, không gọi con buôn thì gọi gì? Thế thì gọi ngươi là thợ thủ công nhé.
Người nông dân đứng thẳng người lên, đấm đấm cái lưng, thoải mái thở dài một hơi.
Trương Ba cười, lắc đầu.
Nhà hắn tất nhiên là có ruộng, nhưng đều đem cho người Đảng Hạng mới chuyển đến thuê cả rồi.
- Bây giờ làm khăn đội đầu, giày tất, túi vải đúng là mối làm ăn béo bở.
Người nông dân bước ra khỏi hàng rào, nhìn những ngọn núi phủ đầy tuyết trắng phía tây, nói:
- Mấy năm trước, mấy mùa chẳng dám sắm áo mới, rách lại vá, vá lại rách. Năm ngoái bán được một con trâu, một hơi sắm liền hai bộ quần áo.
- Giá trâu rớt thê thảm lắm nhỉ?
Trương Ba mở bình nước da bò, uống một ngụm, hỏi.
- Không rớt, vẫn còn hai nghìn tám trăm đồng tiền bén.
Người nông dân nói:
- Nhưng sớm muộn gì cũng rớt thôi.
Chuyện này, người nào hơi có chút hiểu biết đều có thể nhìn ra.
Tam phu chế được thực thi ngần ấy năm, trâu vẫn chưa đến mức xuất hiện ồ ạt trên thị trường, nhưng giá trâu sụt giảm lâu dài là chuyện tất yếu.
- Rớt thì cứ rớt. Đại soái có bắt nhà ngươi đóng thuế trâu đâu, chỉ thu từ lúa đậu mà thôi. Trâu không được thì nuôi ngựa, ngựa đang lên giá kìa.
Trương Ba nói.
Ngôi làng mà hai người đang ở đã rất gần thành Trung Chuyết rồi.
Mấy năm nay, chẳng biết thế nào, thương nhân, thợ khéo, thợ thủ công, người lái đò, chủ bến đò, người làm vườn, thợ hoa, nông phu lão luyện, đồ tể, đầu bếp, ca vũ lang, người biểu diễn bách nghệ xuất hiện nhan nhã, hơn nữa cuộc sống hình như đều khá giả.
Mà cách đây mười năm, những người này hiếm hoi làm sao, người bình thường nào dễ gì gặp được?
Chỉ có thể nói rằng, những kẻ không làm ruộng mà vẫn sống nổi đã nhiều lên rồi.
- Năm nào cũng đánh trận, chết biết bao nhiêu ngựa, không tăng giá mới lạ chứ.
Người nông dân cười nói.
Bọn họ trò chuyện, câu nào cũng không rời tiền, hứa hẹn đến cọng hành, miếng gừng trong nhà cũng phải dán nhãn định giá cho bằng được.
Đây là chuyện bình thường.
Nông thôn vùng ngoại ô gần thành thị thường là nơi bước vào quá trình thương mại hóa nông nghiệp sớm nhất, mà đây cũng là con đường bắt buộc để chuyển từ nền kinh tế tiểu nông tự cung tự cấp sang kinh tế hàng hóa.
Thời kỳ trung cổ, ý tưởng tuyệt vời nhất của loài người có lẽ chính là sự trao đổi. Không có trao đổi thì không có thương mại, không có thương mại thì không thể thúc đẩy sự thay đổi và tiến bộ của hình thái xã hội.
Mà phương tiện quan trọng nhất của thương mại chính là tiền tệ, đây là cốt lõi của mọi thứ.
Không biết vì nguyên nhân gì, tiền đồng trong dân gian bây giờ đã hơi nhiều lên một chút. Các loại đồ đồng cũng mọc lên như nấm sau mưa, khiến người ta hoa cả mắt. Nếu không phải đại soái không thích Phật sự, quan phủ nghiêm ngặt đốc thúc, thì đoán chừng tượng Phật trong các ngôi miếu cũng sẽ mọc lên nhiều nữa.
Nhưng dù thế nào đi nữa, đây là chuyện tốt đối với người nông dân.
Một đấu gạo có thể đổi về nhiều tiền đồng hơn, dẫu cho các vật dụng khác cũng đang từ từ tăng giá, nhưng nhìn chung vẫn có lời.
Hơn nữa không chỉ người nông dân, hứng thú của người trong thành cũng cao hơn hẳn. Người bán trà, thương gia buôn muối, môi giới sách, hộ bán rượu, chủ quán trọ, thợ làm bánh v.v., số tiền đồng kiếm được mỗi ngày càng lúc càng nhiều, số lượng người làm nghề môi giới, đầu bếp trong các phường thị trực tiếp tăng lên gấp đôi.
Hình như cái gì cũng đang tăng! Tiền công tăng, giá gạo tăng, giá rau tăng, giá bánh tăng, giá vải tăng…
Thời buổi này, đã biến thành cái bộ dạng mà mọi người ít nhiều cảm thấy xa lạ. Có lẽ phải đi ra xa mấy chục dặm, đến chốn hương thôn đầy rẫy bãi chăn gia súc và ruộng đồng, mới có thể nhìn thấy tất cả những gì quen thuộc trước kia.
Thu nhập từ việc làm ruộng tăng cao, đã thu hút rất nhiều người Đảng Hạng chăn nuôi định cư xuống.
Con người ai chẳng hướng về cái lợi tránh cái hại, hướng tới cuộc sống tốt đẹp. Có những mục nhân có lẽ khó lòng thay đổi, vẫn muốn kiên trì lối sống truyền thống, nhưng có rất nhiều người bị lợi ích thu hút, từ bỏ cuộc sống cũ, bắt đầu chuyển sang nửa mục nửa canh.
Quan phủ nhân cơ hội đó đưa họ vào sổ hộ tịch, bổ sung đinh khẩu cho châu huyện. Các bộ lạc dần tiêu vong, những ngôi làng từ từ tăng lên.
Lại có một số con em quý tộc bộ lạc vào huyện học đọc sách.
Các thầy giáo miệng phun hoa sen, nói rằng tổ tiên của Lưu Sùng Vọng là người Hung Nô, từng làm Hàn lâm học sĩ; tổ tiên của Nguyên Chẩn là người Tiên Ti, từng làm Tể tướng; tổ tiên của Vương Dung là người Hồi Hột, từng làm Tiết độ sứ; Lý Quang Bật là người Khiết Đan, công lao bình định loạn lạc đứng đầu, còn cao hơn cả Quách Tử Nghi, từng làm Quận vương, v.v., kể mãi không hết.
Mấy lời đó khiến đám thiếu niên mới nhập học nhiệt huyết sục sôi, đọc sách cực kỳ chăm chỉ, dự định sau này sẽ thi cử thật tốt.
Mà đợi đến khi thế hệ bọn họ trở thành trụ cột, Đảng Hạng ở Linh Châu có lẽ cũng sẽ trở thành lịch sử.
Đồ đao không thể đạt được hiệu quả như thế này, ngược lại chỉ chuốc lấy ngày càng nhiều sự kháng cự bạo lực.
Nhưng gậy chỉ huy kinh tế và con đường nhảy vọt giai cấp xã hội lại có thể đạt được tất cả những điều này một cách mưa dầm thấm lâu, hơn nữa còn vô cùng vững chắc. Sẽ không có chuyện ngày nào đó bỗng xuất hiện một kẻ như Lý Nguyên Hạo hay Trương Nguyên Hạo nào đó, trực tiếp tuyên bố với mọi người rằng ngày xưa người Hán bắt nạt chúng ta, bây giờ mọi người mau cắt tóc, phản lại mụ mẹ nó đi!
Nhưng bây giờ: Lão tử tự nguyện, mắc mớ gì tới ngươi!
Đám Lý Nguyên Hạo sẽ chẳng còn mảy may đất sống…
Trương Ba nghỉ ngơi đủ rồi, gánh giỏ tre lên đường, đi về phía thành Trung Chuyết.
Người nông dân chọn từ trong ruộng ra mấy củ cải trắng to tròn, cũng gánh lên cùng vội vã chạy về thành.