Trên chiến trường hỗn loạn, đội hình quân Hồi Hủ hoàn toàn bị đánh cho tan nát.
Đối với kỵ binh thảo nguyên, chuyện này vốn chẳng có gì to tát. Chạy trốn thật xa, sau đó chỉnh đốn lại rồi quay lại chém giết là xong. Bọn họ sớm đã quen với những trận chiến quy mô nhỏ, quen với việc ai đánh phần nấy từ lâu.
Nhưng chủ động và bị động hoàn toàn là hai chuyện khác nhau.
Chủ động tản đội hình là một chiến thuật, còn bị động tản đội hình lại là một thất bại.
Sĩ khí của hai bên lúc này một trời một vực.
Quân Hồi Hủ lúc này hoàn toàn không còn chút ý chí chiến đấu nào. Trung quân bị đánh tan dễ như trở bàn tay, cánh phải lại bị Báo Khỵ từ phía sau vòng lên đánh úp, tổn thất vô cùng nặng nề.
Cánh trái dẫu đánh cũng tạm ổn, dồn ép các bộ lạc Uột Mạt đối diện vào thế hạ phong, nhưng đại cục đã định, nào có thể xoay chuyển càn khôn?
Ô Mỗ Chủ được mấy trăm tinh nhuệ mặc giáp vây quanh bảo vệ, liều chết mở một con đường máu chật vật tháo chạy. Nhưng chẳng ngờ lại bị Du di sứ Điển Tường của quân Thiên Đức dẫn theo hai ngàn bộ binh lẫn kỵ binh phiên hán chặn đánh, tổn thất thêm không ít người ngựa, cuối cùng chỉ mang theo vỏn vẹn hơn năm trăm kỵ binh chạy trốn về hướng bắc.
Sau khi bố trí Bối Ngôi Đô kỵ binh tiên phong truy đuổi, Thiệu Thụ Đức bước xuống đài cao, lạnh lùng nhìn chiến trường hỗn độn ngổn ngang.
Ô Mỗ Chủ rút lui, kỵ binh Hồi Hủ liền mất đi ý chí chiến đấu, bắt đầu mạnh ai nấy tháo chạy tán loạn.
Có kẻ chạy thật xa, một mạch không nghỉ chân, chẳng mấy chốc đã biến mất ở đường chân trời phía xa. Có kẻ lại lẩn quẩn đằng xa, muốn chạy nhưng lòng vẫn còn vướng bận, chần chừ không quyết.
Đương nhiên, vẫn còn một đám đông chạy không còn đường thoát, đành buông vũ khí đầu hàng, tổng cộng có hơn hai ngàn người.
Cam Châu Hồi Hủ vốn có khoảng tám vạn nhân khẩu. Theo quy củ thời Thổ Phồn, nếu là "chưng binh" thì cứ ba hộ đấng nam nhi phải lột ra một người, gom được năm sáu ngàn quân; còn nếu là "đại phát", tức là từ mười lăm đến sáu mươi tuổi đều phải tòng quân, có thể vét được một vạn tám đến hai vạn quân.
Từ trận đại chiến Lương Châu rồi truy sát suốt dọc đường đến Cam Châu, ba ngàn kỵ binh đã bỏ mạng, hơn một ngàn kỵ binh đầu hàng.
Ngày hôm nay ở phía đông thành San Đan, trong trận đại chiến kỵ binh quy mô hoành tráng này, hai ngàn người chết trận tại chỗ, số đầu hàng cũng lên tới hơn hai ngàn.
Đương nhiên, trong số này không chỉ có người Hồi Hủ, mà còn có đinh phu của các bộ lạc phụ dung bị chúng kìm kẹp. Nhưng xét về lực lượng chiến đấu chủ chốt, người Hồi Hủ vẫn chiếm đa số.
Lúc này, cuộc truy sát vẫn tiếp diễn, quân Hồi Hủ sẽ còn tiếp tục thương vong, còn đám bại tướng chạy trốn có quay lại hay không thì khó mà nói trước. Nhưng dù thế nào đi nữa, việc Cam Châu Hồi Hủ mất đi hơn một phần ba số đinh nam thành niên là chuyện ván đã đóng thuyền, chúng đã khó lòng tiếp tục đè đầu cưỡi cổ gần vạn nhân khẩu của các bộ lạc Long gia, Thổ Cốt Hồn, Thổ Phồn, người Hán, Đản Đặc, Thát Đát... những kẻ vốn chịu sự phụ thuộc của chúng suốt bao năm qua.
Hãn quốc Cam Châu Hồi Hủ cứ thế sụp đổ ngay trước thềm quật khởi lớn mạnh. Hệt như Tây Hạ, hệt như vô số mảnh vỡ của Thổ Phồn tản mác khắp chốn Lũng Hữu.
Xét về lịch sử Trung Hoa, thời kỳ vãn Đường quả thực là một nút thắt thời gian vô cùng đặc biệt.
Đại đế quốc thống nhất tuy ngoan cố không chịu chết hẳn nhưng cứ thế lụi tàn chậm chạp. Chẳng những dân tộc chủ thể trong vùng thống trị của đế quốc chịu cảnh này, mà các dân tộc thiểu số cũng chẳng khác là bao.
Trải qua những năm tháng đen tối hỗn loạn, người Hán chốn Trung Nguyên cùng người Khiết Đan trên thảo nguyên vùng Đông Bắc lần lượt trỗi dậy. Trung Nguyên trải qua năm đời nhà nước để rồi cuối cùng biến thành Bắc Tống; người Khiết Đan nam hạ bị chặn lại, bèn quay sang tiêu diệt nước Bột Hải, tiếp đó viễn chinh phương tây, thống nhất phần lớn thảo nguyên.
Đây là hai mảnh vỡ "tỉnh giấc" sớm nhất của đế quốc, mỗi bên chắp vá một phần để hợp thành hai mảnh vỡ lớn nhất.
Thế nhưng, trong di sản của đế quốc vẫn còn sót lại vài mảnh vỡ tầm trung và nhỏ, ví như Tây Hạ, Cam Châu Hồi Hủ, nước Kim Sơn (Quỹ Nghĩa quân), Cao Xương Hồi Hủ... thảy đều từng lập quốc chế độ. Chỉ vì bị giới hạn bởi đủ thứ nguyên nhân như vị trí địa lý hiểm trở, kinh tế dân số nghèo nàn, hay trỗi dậy quá muộn màng..., chúng chẳng có cơ hội nuốt chửng các mảnh vỡ khác mà đành xưng hùng một cõi.
Cam Châu Hồi Hủ từng chống chọi lâu dài với sự xâm lấn của Tây Hạ, Liêu quốc, giao chiến nhiều bận, vững vàng lập quốc hơn một trăm ba mươi năm. Vậy mà trải qua chuỗi thất bại liên tiếp vào năm Văn Đốc thứ hai, chúng đã thua sạch vốn liếng trong tay, vận nước từ đó trôi xa mãi.
Thật ra, nếu đợi thêm hai ba mươi năm nữa, Thiệu đại soái cũng chẳng có gan tự tin đánh bại Cam Châu Hồi Hủ dễ dàng nhường ấy. Dẫu sao thực lực của đối phương khi đó đâu thể so với bây giờ, chẳng những dân số, tài vật dồi dào hơn, chế độ hoàn thiện hơn, mà chỉ riêng lòng người bên trong thôi cũng đã vững chãi hơn nhiều.
Cho nên, nhất định phải nắm bắt thời gian, tranh thủ từng giây từng phút, bóp chết kẻ thù ngay từ trong trứng nước!
Sau khi chủ lực Hồi Hủ đại bại, chẳng còn ai có thể cản nổi bước tiến của quân Sóc Phương.
Đông đảo kỵ binh lao thẳng vào ngoại thành San Đan, nắm gọn nơi này trong lòng bàn tay. Trong nội thành vẫn còn vài ngàn bộ kỵ các tộc, trải qua một phen đấu đá nội bộ kịch liệt, cuối cùng đành để tướng nhà Hán là Chu Dịch Ngôn mở cửa thành đầu hàng.
Nếu Ô Mỗ Chủ khả hãn không bỏ chạy, đương nhiên Chu Dịch Ngôn sẽ tiếp tục trung thành với lão ta. Nhưng ngặt nỗi cục diện trước mắt nói thật là chẳng còn cần thiết nữa. Thảm bại thế này, dẫu người Hồi Hủ vẫn là thế lực lớn nhất nhưng đã chẳng còn vốn liếng để hiệu lệnh các bộ, nếu cứ mãi trung thành ngu ngốc với chúng thì dẫu Chu Dịch Ngôn có muốn, giữa chốn thủ thành lòng người ly tán, kẻ không muốn chắc chắn đếm không xuể.
Lúc San Đan đầu hàng, Thiệu Thụ Đức đang ở ngoài thành tiếp kiến Điển Tường, du di sứ quân Thiên Đức.
- Tướng quân Điển, sao bỗng dưng lại đông tiến?
- Mạt tướng dẫn hai ngàn bộ kỵ phiên hán, ra khỏi Đại Đấu Bạt Cốc rồi chờ đợi mòn mỏi mà chẳng thấy Quỹ Nghĩa quân lẫn quân Túc Châu đâu. Sai sứ liên lạc với Tửu Tuyền cũng chẳng nhận được câu trả lời dứt khoát. Cứ kiên nhẫn chờ đợi mãi cũng không phải cách, rút về thì trong lòng không cam lòng, mạt tướng bèn tự ý chủ trương, dẫn quân đông tiến cướp bóc các bộ ở Cam Châu để gom lương thảo. Điển Tường đáp lời: - Khi hay tin đại soái tây tiến từ Lương Châu, mạt tướng liền dẫn quân đến hội quân, cùng đánh Ô Mỗ Chủ.
- Chuyến này tướng quân Điển cũng có công lớn. - Thiệu Thụ Đức thắng trận, tâm trạng vô cùng sảng khoái, liền cất lời: - Quyết đoán nhanh gọn, mang phong thái của bậc đại tướng, tướng quân Điển rất giỏi. Lúc tính công ghi nhận, ắt sẽ có trọng thưởng.
- Đa tạ đại soái ban thưởng! - Điển Tường mừng rỡ đáp.
- Quỹ Nghĩa quân và Long gia Túc Châu tính toán quá nhiều nhưng bản lĩnh lại quá ít. Không chịu xuất binh thì thôi vậy, trước khi dẹp yên chuyện Cam Châu, ta cũng biếng thèm quản bọn chúng. - Thiệu Thụ Đức nói tiếp: - Tiếp theo đây, tướng quân Điển có thể làm tiên phong, dẫn bộ hạ tiến về Cam Châu để chiêu dụ các bộ.
- Mạt tướng tuân lệnh!
Chuyện Cam Châu, San Đan chính là trọng điểm. Nay quân Hồi Hủ đã bị đánh cho tan tành, tàn dư chẳng thành nổi khí hậu, Cam Châu mười phần chắc chắn có thể không đánh mà hạ.
Đương nhiên, đối với Thiệu đại soái, việc chiếm lấy các thành trì chưa bao giờ là ưu tiên hàng đầu. Nhân khẩu, ruộng đất, trâu bò, tài vật, thứ nào chẳng quan trọng hơn thành trì? Nắm được con người là nắm được tất cả!
Sau khi Chu Dịch Ngôn dẫn bộ hạ đầu hàng, Thiệu Thụ Đức lệnh cho tất cả xuất thành, tìm một khoảng đất trống ngoài thành để đóng quân. Kế đó, một lượng lớn bộ tốt ồ ạt kéo vào, kiểm soát trọn vẹn cái nội thành bé nhỏ.
Việc đầu tiên Thiệu Thụ Đức làm là ghé qua nội khố của các đời khả hãn Hồi Hủ.
- Đây là giáp trụ của Đại Tín phải không? - Thiệu Thụ Đức ngắm nghía những bộ giáp tinh xảo được đặt trong rương hoặc treo trên vách tường, cất lời hỏi.
Trong kho của người Hồi Hủ có không ít thứ hay ho. Riêng bản thân Thiệu Thụ Đức vẫn thích những bộ giáp trụ ấy hơn, chất lượng đều ổn, lại còn chế tác tinh xảo đến mức khiến người ta có cảm giác hơi hoa hòe vô ích, tốn kém biết bao công sức và chi phí chỉ để khắc đủ loại hoa văn họa tiết cùng chữ nghĩa lên giáp, thêm thắt những món đồ trang trí chẳng giúp ích gì cho việc phòng hộ nhưng lại làmội đội chi phí chế tạo tăng vọt.
Thời kỳ đỉnh cao của triều đại hình như cũng chế tạo không ít giáp trụ lộng lẫy bắt mắt như vậy, xem ra người phương Đông lẫn phương Tây đều một giuộc như nhau.
Thế nhưng đứng từ góc độ thương nhân mà xét, kẻ mua giáp đa phần đều sở hữu tài lực hùng hậu, trong nhà chẳng thiếu giáp mặc, thứ họ cần nhiều hơn chính là vẻ đẹp mỹ quan, để làm vật sưu tầm trưng bày trong nhà chứ không phải để dùng đơn thuần.
Trần Thành đi theo sau Thiệu Thụ Đức ngắm nhìn những bộ thiết giáp thượng hạng hoa cả mắt, y vốn chẳng rành nên đành cất lời: - Ta từng nghe Khô Phật Kim nói qua, mũ giáp Đại Tín có chỗ che mũi, chắc là món này rồi.
- Ngày tháng tốt đẹp của Khô Phật Kim sắp đến rồi đây. - Thiệu Thụ Đức cười cười, nói tiếp: - Đám thương nhân hồ đều bị người Hồi Hủ ép phải đi đường thảo nguyên. Bọn chúng quả thực bản tính cướp bóc khó dời. Ngay cả người Đảng Tường ở Hà Tây man rợ hơn chúng, thế mà còn biết nhận chút lợi ích là cho qua đường, thậm chí còn chủ động giúp đỡ. Cam Châu Hồi Hủ ngày thường khinh thường Đảng Tường, kết quả lại làm ra những chuyện còn chẳng có chút tư cách nào hơn.
Khơi thông lại con đường tơ lụa là chuyện Thiệu Thụ Đức hằng ấp ủ trước khi đem quân chinh phạt Cam Châu.
Cam Châu Hồi Hủ đúng là một hố lửa to lớn. Sự tồn tại của chúng đã cản trở nghiêm trọng việc giao thương trên con đường tơ lụa.
Rất nhiều thương nhân hồ đi đến Quỹ Nghĩa quân là chạm ngưỡng giới hạn, khiến Đôn Hoàng từng có lúc trở thành một thị trường giao dịch hàng hóa nội địa đậm chất quốc tế.
Muốn tiếp tục tiến về phía đông, đám thương nhân hồ buộc phải đi tuyến đường thảo nguyên ở phía bắc. Thật là lãng phí biết bao! Người thảo nguyên thì có sức mua quái nào? Đi con đường này đồng nghĩa với việc thương nhân hồ từ bỏ việc giao thương dọc đường, chỉ mua bán giữa hai điểm xuất phát và đích đến. Xét về phương diện thương mại, đây là sự lãng phí khổng lồ.
Phải để thương nhân quốc tế quay trở lại hành lang Hà Tây. Hiện tại cũng có một ít người miễn cưỡng thông hành bằng cách nộp tiền lộ phí cho Hồi Hủ, nhưng số lượng quá đỗi ít ỏi.
Lợi ích thương mại khổng lồ thế kia, cớ sao phải nhường cho người Đôn Hoàng và người thảo nguyên hưởng trọn? Ý định ban đầu của Thiệu Thụ Đức là thiết lập một trung tâm tập kết phân phối vật tư ở Lương Châu, hàng hóa vùng Thục qua Phượng Xương, Tần Châu, Hội Châu vận chuyển đến Lương Châu để giao thương với thương nhân ngoại quốc đến đây, cướp luôn việc buôn bán của Đôn Hoàng trước rồi tính tiếp.
Đánh thắng trận thì đương nhiên phải có cổ phần chia chác. Lợi ích thương mại của con đường tơ lụa chính là một trong những thành quả của chiến dịch tây tiến đánh Cam, Lương. Nếu vận hành suôn sẻ, nuôi thêm hai vạn quân hoàn toàn không thành vấn đề.
Trong tương lai có thể thấy trước, vấn đề lương thực của Linh Hạ sẽ được giảm tải đáng kể, nhưng cơn khốn đốn thiếu thốn tài vật sẽ còn kéo dài dằng dặc. Con đường tơ lụa chính là chiếc chìa khóa vàng để phá vỡ cục diện bế tắc này.
Trên thế giới này, có không ít quốc gia và dân tộc tích lũy được khối tài sản khổng lồ thông qua việc buôn bán trung gian, nay Thiệu Thụ Đức cũng muốn nhúng chân vào húp một chén canh. Hơn nữa, quả thực hắn có nhu cầu nhất định đối với hàng hóa ngoại quốc, chẳng hạn như ngựa.
Thuở đầu triều đại, nước Khang từng cúng tiến bốn ngàn con ngựa, là họ hàng gần của giống thiên lý mã. Những con ngựa này về sau trở thành một trong những giống ngựa của các trướng mã trường ở Hà Tây, nhưng nay đều đã hoang phế, đang khát khao nguồn máu mới để bồi bổ, và cách duy nhất để làm điều đó là thông qua mậu dịch đường tơ lụa.
- Mang tài vật ra kiểm kê lập sổ thật kỹ càng, rồi bẩm báo cho ta hay. Ai mà ngờ được Cam Châu Hồi Hủ lại giàu có gấp nhiều lần Uột Mạt ở Lương Châu cơ chứ. - Thiệu Thụ Đức tiện tay vốc một túi trân châu lên xem rồi cất lời.
Trân châu có sắc trạch cực kỳ đẹp, kích thước cũng lớn, chẳng biết được khai thác từ vùng nào. Có lẽ là các đảo Bahrain ở biển Ả Rập chăng? Nơi đó có rất nhiều trân châu, nổi tiếng xa gần.
- Những quyển sách này, nếu có thể dịch thì tìm người dịch lại. Đem bán về Trung Nguyên chắc chắn sẽ có người mua, có khi lại là người Xúc Đặc mua đấy. - Thiệu Thụ Đức lại dặn dò.
Ý nghĩa của con đường tơ lụa có lẽ không chỉ nằm ở lợi ích thương mại, giao lưu văn hóa cũng quan trọng chẳng kém. Đóng cửa tạo xe là điều không khả thi, giao lưu nhiều hơn, thúc đẩy lẫn nhau mới có thể làm phong phú thêm hàm lượng của văn minh Trung Hoa.
- Đại soái, tướng hàng Chu Dịch Ngôn cầu kiến. - Lục Minh, thân binh thập tướng bước vào, vừa nhìn thấy nội khố lấp lánh châu báu thì không khỏi sững sờ.
- Đa phần là vì số phận của các bộ ở Cam Châu đây mà. Đừng có dán mắt vào đống tài vật ấy nữa, chuyến tây tiến này các quân đều có phần thưởng. Đợi kho tàng kiểm kê xong xuôi, cứ phát phiếu quân nhu cho binh lính, sau trận chiến cầm phiếu đến lãnh thưởng. - Thiệu Thụ Đức cười cười, đoạn nói: - Đi thôi, ta cũng đi gặp gỡ cái vị Chu Dịch Ngôn này xem sao.