- Khổng tử có dạy: “Bổn phận làm con trước hết phải hiếu thảo với cha mẹ, nhờ đó lòng trung quân mới có thể chuyển hoá thành lòng trung với nước. Đạo thờ anh phải thuận thảo, từ đó lòng kính trên mới có thể chuyển hoá thành sự tuân thủ kỷ cương nơi triều đình. Trị gia yên ổn, từ đó mới có thể đem tài trị nước ra gánh vác việc công. Cho nên, phẩm hạnh phải tu dưỡng từ bên trong, thì tiếng thơm mới lưu truyền hậu thế về sau.”
Bên trong huyện học Ngũ Tuyền ở Lan Châu, Ôn Dung đang giảng kinh nghĩa cho các học trò.
Triều đình tuyển cử nhân tài, tổng cộng có mười hai bộ kinh điển, quyển nào cũng phải thi, và bộ Hiếu Kinh chính là một trong số đó.
Thực ra, Ôn Dung khá thích công việc này. Tiền lương mỗi tháng ba xâu, tính ra một năm là ba mươi sáu xâu, đến bốn mùa tám tiết còn được phát thêm quà bánh. Thậm chí vào những dịp lễ trọng, lễ vật còn hậu hĩnh hơn nhiều. Đơn cử như tiết Đông chí năm ngoái, hắn được phát hẳn một con cừu thiến, xách thẳng về nhà nuôi.
Hắn đã đón toàn bộ người nhà lên Lan Châu.
Quê nhà Việt Châu những năm này chịu đủ cảnh chiến lửa tàn phá, các võ phu chém giết lẫn nhau, bá tính chẳng thể có nổi một ngày an bình. Nghe nói hiện tại có một tên võ phu tên là Tiền Mậu là kẻ có thế lực mạnh nhất, nhưng ai mà biết được, nhỡ ngày nào đó bộ hạ làm phản, hắn ta lại rơi đầu, rốt cuộc vẫn chỉ là cảnh chém giết không có điểm dừng.
Triều đình những năm gần đây cũng ngày một tệ hại. Bọn hoạn quan lộng quyền kiêu căng, chẳng coi vương pháp ra gì. Nhóm tể tướng ở Nam Y nha môn cũng bất tài vô dụng, suốt ngày chẳng biết làm gì để chấn hưng triều chính.
Càng lúc càng nát bét!
Còn về phần Trấn Lũng Ôn, nói thế nào nhỉ, dẫu sao nơi đây cũng là đất phụ thuộc của Tiết độ sứ Thượng Phủ, nhưng bề ngoài vẫn do Tiêu tướng nắm quyền điều hành. Linh Vũ quận vương cũng ít khi nhúng tay vào chuyện nhỏ, chỉ nắm giữ đại cục các châu Lũng Ôn, giao quyền tự chủ rất lớn cho Tiêu tướng, khiến đám sĩ nhân từ Trường An tới đây cảm thấy dễ chịu hơn hẳn.
Huyện học Ngũ Tuyền thành lập chưa lâu, tính ra cũng chỉ mấy năm nay. Nhân khẩu thưa thớt, độ chừng ba bốn vạn người, phần lớn là hậu duệ của những di dân thời Thiên Bảo dưới quyền cai trị trước kia của thổ Phồn, bên cạnh đó có thêm một số người dân phủ Hà Nam mới tới, vừa chăn nuôi vừa cày cấy, đời sống chỉ gọi là tạm qua ngày. Đủ ăn là cùng, chứ chẳng lấy gì làm giàu có.
Huyện học có tổng cộng hai mươi học sinh, tuổi tác đều còn nhỏ, nhìn qua cũng chẳng có vẻ gì là thông minh cho lắm. Nhất là mấy kẻ mới nhập học năm nay, một chút nền tảng cũng không có, nghe nói thi võ học không đậu, đành phải quay sang học văn.
Lúc mới nghe chuyện này, Ôn Dung ngẩn người ra nửa buổi, rồi thở dài thườn thượt: Lòng người ngày nay không còn như xưa nữa rồi!
Đám học sinh không có chút nền tảng nào này, hắn cũng chẳng biết phải dạy từ đâu, đành vứt hết cho trợ giảng, còn mình thì dồn sức dạy bảo những người khác.
Nhưng đám học sinh kia, nói thế nào nhỉ, dù có không tính đến chuyện gian lận khoa cử đi chăng nữa, Ôn Dung cũng chẳng đời nào tin bọn chúng có thể thi đậu, dù là bất kỳ khoa nào! Đều không thể đậu nổi!
Việc dạy học ở huyện học nay đã bị Ôn Dung xem như một cách để tu dưỡng tinh thần, rèn luyện tính tình. Dẫu sao thì đám học sinh cũng tự hiểu rõ trong lòng, sau này nhiều nhất chỉ có thể vào nha môn hai cấp châu huyện làm một tên lại dịch nhỏ, hoặc tới mưu phủ làm chân sai vặt, chứ hoàn toàn chẳng có hy vọng đỗ tiến sĩ để vinh tổ tông, nếu thực sự có ngày đó, thì chắc chỉ có thể trông đợi vào đời con cháu của chúng mà thôi.
Trong huyện học còn có hai học sinh người thổ Phồn, do huyện nhét vào, nghe nói đó là ý của mưu phủ.
Lúc nhập học, hai tên học sinh này tuổi không hề nhỏ, phải tầm mười bảy mười tám, nghe nói đã thành thân từ lâu, điều này khiến Ôn Dung cạn lời: “……”
Dù học hành chẳng ra sao, nhưng thái độ của bọn chúng lại rất chân thành, tôn sư trọng đạo, một năm biếu xén phải đến mười mấy con cừu, cũng chẳng biết là con cháu nhà quý tộc của bộ lạc nào nữa.
Quả thực là cho quá nhiều! Lại còn khiêm tốn hiếu học như thế, trong lòng Ôn Dung vô cùng cảm động, thầm hạ quyết tâm dù có vắt kiệt tâm huyết cũng phải dạy dỗ cho bằng được hai tên học sinh này.
Đem văn hóa trung nguyên cảm hóa người hồ, cũng là một niềm vui tao nhã của văn nhân mà.
Hôm nay hai học sinh người thổ Phồn tới hơi muộn.
Ôn Dung vừa nhìn thấy, trong lòng không mấy dễ chịu, nhưng vẫn ôn tồn nói: - Các trò đã đến, hai người các em hôm nay đến muộn đấy nhé.
- Thưa tiên sinh. - Hai học sinh cùng nhau hành lễ.
- Ừm, bài học hôm trước, các trò còn chỗ nào thắc mắc không? Nếu có, bây giờ có thể hỏi luôn. - Ôn Dung hòa nhã nói.
Cả hai nhìn nhau ngượng ngùng, rồi một người đánh bạo lên tiếng: - Thưa tiên sinh, hôm nay chúng em tới để cáo từ.
Ôn Dung sững người, hỏi: - Các em nhập học mới được hai tháng, căn cơ còn nông cạn, chính là lúc cần phải chăm chỉ đèn sách.
- Thưa tiên sinh, chúng em sắp theo Trương tướng quân xuất chinh rồi. - Một học sinh đáp.
Ôn Dung nghe xong như sét đánh ngang tai, xuất chinh? Đánh trận ư?
- Thưa tiên sinh, trước đây chúng em thi võ học không đậu, nên mới tới huyện học đọc sách. Nay có cơ hội tòng quân xuất chinh, chúng em muốn đi tranh thủ lập chút công danh tiền đồ, nên đặc biệt tới đây xin phép từ biệt. - Học sinh còn lại tiếp lời.
Lại thêm một cú giáng nặng nề! Ôn Dung cảm thấy đầu óc choáng váng, thi võ học không trúng nên mới tới học văn, bây giờ thấy có chiến sự, thế là lại đi làm võ phu hả?
- Theo Trương tướng quân xuất chinh? Trương tướng quân nào? - Ôn Dung vẫn chưa từ bỏ ý định, gặng hỏi tiếp.
- Chấn Vũ quân sứ Trương Ngạn Cầu, hiện tại là Lương Châu Nam diện hành doanh chiêu thảo sứ, muốn thống lĩnh đại quân bắc thượng đánh, ừm, đánh thổ Phồn.
- Sao Trương Ngạn Cầu lại đến Lũng Ôn... - Ôn Dung dạo gần đây vốn chẳng màng tới mấy chuyện chém giết kiểu này, nhưng hắn cũng không nghi ngờ tính xác thực trong lời nói của hai tên học sinh người thổ Phồn. Linh Vũ quận vương chinh chiến khắp nơi, quả thực rất thích trưng dụng binh lính các tộc, các bộ lạc thổ Phồn còn sót lại ở Lan Châu, cơ bản đều là những bên không bị ảnh hưởng trong trận chiến trước, sau trận lại đầu hàng nhanh chóng, nên việc bị yêu cầu cử tráng đinh đi tòng quân là chuyện hết sức bình thường.
Ôn Dung cứ ngơ ngơ ngẩn ngẩn, chẳng biết hai tên học sinh kia rời đi từ lúc nào.
Tan buổi học, lúc đi trên phố lớn, hắn tình cờ đụng độ Đất bộ sứ Lan Châu Tần Quý.
Người này tóc tai bạc trắng nhưng tinh thần mẫn tiêp, bước đi khí thế ngút ngàn, hoàn toàn không thua kém gì người trẻ tuổi.
- Ôn tiến sĩ. - Tần Quý chủ động hành lễ trước.
- Tần quan nhân vội vã thế này, định đi đâu vậy? - Ôn Dung hỏi.
- Cũng chẳng phải bí mật gì. Trương tướng quân hạ lệnh Lan Châu cung cấp một lượng lớn cỏ khô, lương thảo, đại quân sắp bắc thượng thảo phạt Lục Cốc thổ Phồn. Thời gian gấp gáp, ta phải đi các bộ giục giã một chuyến. - Tần Quý đáp.
Lan Châu có bốn huyện, người thổ Phồn và người Khương vẫn còn khá nhiều, thế nên nơi đây mới đặt ra chức Đất bộ sứ do Tần Quý quản lý, còn phó sứ là Đổng Chinh.
Ôn Dung lờ mờ biết được, ngọn núi ở phía bắc cách một con dải Lương Châu đang có chiến sự. Nhưng hắn không ngờ các châu Hà, Vị cũng phải xuất binh, chẳng lẽ là vì chiến sự đang bất lợi ư?
Nghĩ đến đây, hắn không kìm được mà thở dài. Lý do lớn nhất hắn đồng ý chuyển đến Lan Châu chẳng phải vì nơi này yên bình hay sao? Thêm nữa cũng có chút tình cảm hoài niệm. Nếu ngay cả Lan Châu cũng không tránh khỏi tai họa binh đao, thì thiên hạ rộng lớn này còn nơi nào để đi nữa?
Giờ phút này, ngoài thành Lan Châu, từng tốp đại quân đang rầm rộ tiến bước.
Bến đò Kim Thành Quan, tiếng người hò hét, ngựa hí vang trời, xe cộ nối đuôi nhau dài như rồng lượn.
Trương Ngạn Cầu đứng trên quan thành, phóng tầm mắt nhìn xuống con đường dịch trạm ở phía xa.
Dọc đường dịch trạm là đội ngũ hành quân dài không thấy điểm cuối, đó là bộ binh và kỵ binh chừng bảy ngàn người của Kinh Lược quân bộ do Quan Khai Nhuận chỉ huy, cùng với vô số phu phen người Hán lẫn người Phồn theo quân.
Kinh Lược quân xuất phát từ vùng Lâm Châu, trừ năm trăm người ở lại trông giữ thành ốc, toàn bộ lực lượng chủ lực đóng tại các nơi như Đại Lai Cốc, Trường Khải Bảo đều được điều động bắc thượng, tập kết tại Lan Châu để nhận vật tư.
Ở phía xa không thể nhìn thấy, lực lượng chủ lực của Phong An quân trấn thủ Quảng Vũ Lương với hơn ba ngàn người cũng đã bắc thượng từ lâu.
Hai cánh đại quân sẽ hành quân dọc theo thung lũng sông Nghịch Thủy (sông Trang Lãng), vượt qua huyện Quảng Vũ (huyện thuộc quyền quản lý của Lan Châu, nay là phía đông nam huyện Vĩnh Đăng), đi hai trăm hai mươi dặm để tới huyện Xương Tùng trấn Lương Châu (nay là vùng sông Hoàng Dương phía tây huyện Cổ Lãng), khu vực lân cận chính là căn cứ của một trong các bộ lạc Lục Cốc thổ Phồn là Hồng Nguyên Cốc bộ.
Ra khỏi Hồng Nguyên Cốc, đi thêm một trăm hai mươi dặm về hướng tây bắc, chính là thành Lương Châu.
Toàn bộ hành trình ngoại trừ Hồng Trì Lĩnh gần Hồng Nguyên Cốc ra, hầu như toàn là thung lũng bằng phẳng, có nước có cỏ, cực kỳ thuận lợi cho việc hành quân.
Hôm nay đã là mùng một tháng tư năm Văn Đức thứ hai, Phong An quân để lại năm trăm bộ tốt ở lại canh giữ thành trại, phần còn lại toàn bộ xuất động, tính ra giờ này lực lượng chủ lực hẳn đã tiến sâu vào thung lũng sông Nghịch Thủy được trăm dặm rồi. Năm trăm kỵ binh đi tiên phong, nếu không có gì bất ngờ xảy ra, e là đã giao chiến với Trang Lãng Cốc bộ, một trong các bộ lạc Lục Cốc thổ Phồn, từ lâu.
Không thể trì hoãn thêm nữa! Trương Ngạn Cầu xoay người đi xuống quan thành, gọi Dương Nghi và Lương Hán Ngưởng tới.
Đại soái dùng binh, vẫn có dấu vết để lần theo, ưa sự cẩn trọng, dùng đại trận chính quy để phá địch, nhiều lắm chỉ gia cố thêm chút biến hóa chính kỳ.
Nay Đại soái đang trấn thủ Lương Châu, cánh quân đó có Thiên Trụ quân, Thuận Nghĩa quân, Thiết Kỵ quân, Báo Kỵ đô cùng các bộ lạc người Phồn như Ngột Mạt, đây là chính binh. Thất thành trảm trảm sứ Dương Duyệt lãnh đạo Tân Tuyền quân cùng các bộ lạc người Phồn, đây là kỳ binh, một chính một kỳ, phối hợp nhường nhịn lẫn nhau.
Lại phóng tầm mắt ra chiến trường rộng lớn hơn, đại quân trên toàn chiến trường Lương Châu là chính binh, còn cánh quân xuất phát từ Lan Châu của bọn họ chính là kỳ binh. Chính binh cẩn trọng, kỳ binh đánh thọc sâu, một chính một kỳ, phối hợp với nhau để đại phá quân địch.
Hồi nhận được thư khẩn của Đại soái ở Hạ Châu, mới đọc qua hai dòng đầu là Trương Ngạn Cầu đã đoán ra đại khái phương lược. Không hề có ý bất kính nào ở đây, phương lược của Đại soái là sách lược lão luyện cẩn trọng, chẳng có chút yếu tố mạo hiểm nào, vậy mà lại luôn mang lại hiệu quả thiết thực. Đây mới là vương đạo binh pháp, nếu không dùng binh kiểu đó, ngược lại Trương Ngạn Cầu sẽ phải xem nhẹ Đại soái.
Hành hiểm, là một thứ có thể gây nghiện đấy!
- Dương du vè sứ, năm trăm kỵ binh của Kinh Lược quân đã vượt sông xong xuôi, ngươi lập tức thống lĩnh bộ hạ tiến về phía tây, bắc tới huyện Quảng Vũ lĩnh lương thảo, sau đó tiếp tục bắc thượng, phối hợp với năm trăm kỵ binh của Phong An quân tấn công Lục Cốc thổ Phồn. - Trương Ngạn Cầu hạ lệnh.
- Mạt tướng tuân mệnh. - Dương Nghi lớn tiếng đáp lời.
- Lương phó tướng, kỵ binh các bộ lạc người Phồn ở Lan Châu vẫn đang trong quá trình tập kết. Chừng nào tập kết xong, sẽ giao lại cho ngươi chỉ huy, bắc thượng tiến vào Lương Châu.
- Mạt tướng tuân mệnh.
Vẫn còn một ngàn kỵ binh của Thiên Đức quân nữa!
Cánh quân này, ý của Đại soái là để bọn họ đi về phía tây từ Hà Châu, mượn đường Thiện Châu, xuất quan qua Đại Đẩu Bạt Cốc.
Đây chính là con đường mà Dương Quảng từng dẫn theo mấy chục vạn đại quân đi tuần thú miền tây vào năm Đại nghiệp thứ năm.
Có lẽ đây cũng là cuộc tây chinh có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, đánh hạ kinh đô Thổ Cốc Hồn, uy hiếp các bộ lạc Phồn ở gần xa, hội kiến sứ giả của hai mươi bảy quốc gia, thu hồi đất đai rộng hàng ngàn dặm, đặt quận lập huyện, từ đó mới có thể yên tâm quay về đông chinh.
Vào đời Khải Nguyên, triều đình từng đặt ra Đại Đẩu quân ở đây, quản lý bảy ngàn năm trăm binh sĩ. Tiết trời trong thung lũng này vào hạ thu thường biến đổi khôn lường, rất dễ đột ngột đổ mưa tuyết, nếu không chuẩn bị trước, e là sẽ phải chịu thiệt lớn. Thế nhưng vị trí địa lý lại vô cùng đắc địa, phía đông cách Lương Châu chừng hơn ba trăm dặm, phía bắc cách "vương thành" San Đan của người Hồi Hột hai trăm dặm, dẫu sao vẫn rất đáng để mạo hiểm một phen.
Một ngàn kỵ binh do Thiên Đức quân du vè sứ Điền Tinh thống soái, cộng thêm hơn một ngàn kỵ binh người Phồn ở Hà Châu, trên nguyên tắc sẽ phối hợp với binh mã của Quy Nghĩa quân và Long gia ở Túc Châu để đánh Cam Châu. Đại soái đặc biệt dặn dò, nếu hai bên không xuất binh, cánh quân này sẽ bãi bỏ.
Thổ Phồn ở Thiện Châu đã nhận tài vật do Tiết độ sứ Lũng Ôn Tiêu Cung dâng lên, việc mượn đường không thành vấn đề, thậm chí bọn họ còn có thể cung cấp cỏ khô cùng ngựa dự phòng.
Nhiều cánh binh mã cùng lúc xuất phát, chính kỳ hỗ trợ lẫn nhau, giờ thì chỉ xem kết quả chiến trận ra sao thôi. Dù không thể tóm gọn toàn bộ đám Hồi Hột Cam Châu đang tràn vào Lương Châu, thì cũng phải đánh cho chúng trọng thương, khiến chúng ít nhất trong vòng một đời người không dám sinh ra bất kỳ dã tâm nào nữa.
Các châu vùng Hà Tây, không cần một chính quyền có thực lực vượt trội hẳn so với những kẻ khác. Nếu có, vậy thì san bằng tất cả.