Tại huyện Hồi Lạc, phủ Linh Châu, Thành Sối và Hàn Kiến đang ngồi trong phòng giấy để sao chép tài liệu. Tất nhiên, học vấn của hai người có hạn, nên việc này phải giao cho đám văn thư tay sai làm.
Thành Sối đã vứt bỏ cái tên giả Quách Vũ từ lâu. Dù sao đó cũng chỉ là cái tên dùng khi phạm tội trốn chạy. Nay đã đến Linh Hạ, chẳng còn ai truy cứu nữa, không dùng lại tên thật thì đợi đến bao giờ?
Nhờ được Linh Vũ quận vương trọng dụng, Thành Sối được bổ nhiệm làm Diêm Châu thứ sử, chủ trì việc khai khẩn ruộng nương tại Diêm Châu. Hắn muốn biến vùng đất nội địa từng bị bỏ quên nhiều năm này thành một căn cứ cung cấp tiền lương, đủ khả năng sản xuất lương thực ổn định.
Linh Vũ quận vương đã nói rõ, nền tảng Diêm Châu bình thường, không cần phát triển quá mức, chỉ cần làm xong những việc nên làm, đừng để hoang hóa diện tích lớn như hiện tại là được. Phương thức canh tác là kết hợp trồng trọt và chăn nuôi, nhưng triều đình không giải quyết nguồn bò giống cho bọn chúng, bởi tất cả đã được điều hết về Linh Châu, muốn gì thì phải tự nghĩ cách.
Thành Sối nhậm chức đã hơn bốn tháng. Hắn đi khắp các thôn xóm, bãi chăn thả lớn nhỏ ở Diêm Châu để tìm hiểu kỹ lưỡng tình hình dân sinh nơi đây. Đối với phương thức nông mục song cử do đại soái đề ra, dù đây là lần đầu tiên nghe tới, nhưng ngẫm lại thì thấy cực kỳ phù hợp với tình hình thực tế ở Tây Bắc.
Đất rộng người thưa, ruộng nhiều dân ít, vốn dĩ phải làm như thế.
Thực ra, muốn canh tác thật kỹ lưỡng là điều rất khó, bằng không sản lượng trung bình mỗi mẫu cũng chẳng chỉ dừng lại ở một hộc. Trừ khi nhà ngươi chỉ có vài mẫu hoặc mười mấy mẫu đất, mới có thể dồn nhiều tâm sức chăm sóc ruộng đồng. Bằng không, với sức người có hạn, chỉ có thể quản lý theo kiểu quản canh thô sơ, gieo rộng gặt ít.
Đầu triều đại, mỗi đinh nam được cấp một trăm mẫu ruộng, trong đó hai mươi mẫu là vĩnh nghiệp điền, do triều đình ban tặng, có thể tự do mua bán. Tám mươi mẫu còn lại là khẩu phần điền, khi chết sẽ bị chính quyền thu hồi để cấp cho người khác. Một trăm mẫu ruộng, ngươi bảo làm sao mà canh tác tinh tế cho xuể? Ngay cả đến thời Thiên Bảo, nhân khẩu tăng vọt, nhưng tính riêng ở miền Bắc, việc một đinh nam có từ bốn mươi đến sáu mươi mẫu ruộng vẫn là chuyện phổ biến, hoàn toàn không thể canh tác kỹ càng.
Chỉ ở Giang Nam như Chiết Tây (vùng Tô Nam và Chiết Giang), thời Nguyên Hòa, mỗi hộ chỉ có trung lượng mười tám mẫu ruộng, lúc đó mới có khả năng canh tác tinh tế, một năm thu hoạch hai vụ gồm lúa và lúa mì, cộng lại sản lượng mỗi mẫu cũng chỉ được năm, sáu hộc. Nhưng sức người bỏ ra quá lớn. Muốn nâng cao sản lượng dựa vào việc canh tác tinh tế vào thời điểm này là điều không thực tế.
Tuy nhiên, buông lỏng quản lý hoàn toàn theo kiểu thả rông cũng không ổn, bởi sản lượng khi đó có thể sụt giảm xuống còn vài đấu, hơn nữa việc thu hoạch cũng vô cùng rắc rối, làm mãi không hết việc.
Thế nên, giữa việc canh tác tinh tế và quản lý thô sơ, luôn tồn tại một điểm cân bằng, hay còn gọi là điểm lợi nhuận tối ưu, tức là khoảng sáu mươi mẫu mỗi hộ. Một năm thu được sáu, bảy mươi hộc lúa mì và lúa mạch, thêm hơn ba mươi hộc lương thực hỗn hợp, lợi nhuận thu về gần tương đương với mười mấy mẫu ruộng canh tác tinh tế. Nhưng bù lại, con người thảnh thơi hơn nhiều, đồng thời sản lượng lại cao hơn rất nhiều so với cách gieo rộng gặt ít.
- Hàn sứ trưởng, sản lượng lúa mì năm nay của ba trăm hộ nông dân ở Linh Châu thế nào rồi?
Thành Sối ngồi trước bàn, trên bàn đặt một ấm trà đang sôi, trông vô cùng nhàn nhã.
- Theo lời Lý bộc xạ, mỗi mẫu thu hoạch hai hộc ba đấu lúa mì. Hai mươi mẫu ruộng mì thu được gần bảy mươi hộc.
Hành Kiến đáp.
Hai năm liên tiếp được mùa lớn đã chứng minh phương thức này hoàn toàn khả thi. Sáu mươi mẫu đất, hai mươi mẫu trồng lúa mì thu được bảy mươi hộc, sau vụ thu hoạch mùa thu lại có thể trồng thêm ít hoa màu phụ, thu về khoảng mười lăm hộc nữa; hai mươi mẫu đậu thu hai vụ, được hơn hai mươi hộc; hai mươi mẫu cỏ linh lăng Đại Viên dùng nuôi bò, lượng sữa sản xuất ra trong một năm không hề nhỏ. Các hộ nông dân làm ra rất nhiều phô mai, ngoài để gia đình ăn thì có thể đem bán kiếm lời. Chưa kể, bản thân con bò đã là một tài sản lớn, giết thịt một con cũng đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho gia đình.
Nông sản thặng dư có thể nuôi sống tầng lớp trong thành không trực tiếp lao động nông nghiệp, đó chính là nền tảng tiền đề để phát triển công thương nghiệp.
- Các huyện Hồi Lạc, Bảo Tĩnh, Hoài Viễn năm nay đã có một vạn hộ áp dụng phương pháp luân canh này chưa?
Thành Sối lại hỏi.
- Có rồi. Theo tiết lộ từ các thuộc quan trong mạc phủ, thực tế có đến một vạn bảy nghìn hộ. Số dư ra là các gia thuộc quân sĩ, quân hiệu, quan lại có chút tiền của trong nhà, trực tiếp mua bò từ các bộ lạc trên thảo nguyên.
Hành Kiến thở dài:
- Nếu không phải địa thế gần thảo nguyên, làm sao kiếm đâu ra lắm bò như thế?
Thành Sối gật đầu đồng tình. Hắn từng bị Lý Khản bắt sống ở Kinh Nam, đáng lẽ phải đem chém đầu, nhưng do Linh Vũ quận vương đích thân điểm danh muốn có hắn, nên cả nhà mới được đưa tới đây. Vùng đất Kinh Nam, lúa nước và lúa mì luân canh, cả nhà làm lụng vất vả mệt nhọc cũng chỉ đủ sức chăm nom hai mươi mẫu ruộng, mỗi năm thu hơn một hộc lúa gạo, sản lượng tương đương với ba trăm hộ nông dân kia. Nhưng người ta một năm còn thu được bao nhiêu sữa, mỗi năm lại giết thịt hai con bò để lấy thêm rất nhiều thịt, sừng bò, gân bò cùng da bò đem bán lấy tiền. Tính ra, thu nhập này đã vượt xa Giang Nam.
Giang Nam chốn tái ngoại quả thực danh không hư truyền!
Linh Vũ quận vương này cũng thật đủ sự kiên nhẫn. Đầu tiên mất ba năm thí điểm trồng trọt tại các hộ nông dân chùa Long Hưng. Sau đó mới nhân rộng ra khắp Linh Châu và các vùng lân cận, để rồi mãi đến năm thứ ba mới bắt đầu thấy hiệu quả.
Quả thật là kẻ có lòng kiên nhẫn! Làm việc lại vô cùng thiết thực, một lòng vì dân, thật xứng đáng với danh hiệu bậc thánh nhân cứu thế.
Khu vực lân cận mương Bột Cốt Luật ở phía đông nam Linh Châu, Tẻ Đồng nhìn khắp các cánh đồng lúa bạt ngàn, tâm trạng vô cùng phức tạp.
Sau khi được đón về Biện Châu, Chu Tông rất mực niềm nở, thường xuyên mở tiệc thết đãi và ban thưởng rất hậu hứa. Nhưng nói thế nào nhỉ, bên cạnh Ngũ Hưng quận vương đã chẳng còn vị trí nào cho Tẻ Đồng này nữa. Mưu sĩ số một là Kính Tường, mưu sĩ thứ hai là Lý Chấn, còn hắn ta, Tẻ Đồng, chỉ được ban cho chức quan đoàn luyện sứ Bạc Châu, nhưng thực chất chỉ là một chiếc ghế nhàn tản chẳng có thực quyền.
Để chứng minh giá trị bản thân, Tẻ Đồng chủ động xin đi khảo sát vùng Linh Hạ, thăm dò thực lực của Linh Vũ quận vương để xem tiềm năng của kẻ địch mạnh này lớn đến đâu.
Sau chút do dự, Chu Tông đã đồng ý, thậm chí còn tuyển chọn một số tinh binh từ Đạp Bạch đô hòa vào một thương đội để đi thâm nhập thu thập tin tức ở Linh Hạ.
Bọn họ đi qua Quan Trung, trạm dừng chân đầu tiên là Diêm Châu. Tuy nhiên cảnh sắc dọc đường chẳng có gì đặc sắc, cừu dê thì nhiều nhưng ruộng nương lại ít, dân đinh cũng thưa thớt, điều này khiến Tẻ Đồng phần nào yên tâm.
Thế nhưng khi bước vào đất Linh Châu, thế giới quan của hắn ta đã phải chịu một cú sốc cực lớn.
Những thửa ruộng ngay ngắn thoạt nhìn rất đẹp mắt, nhưng trong đó thế nào cũng có một phần diện tích trồng "cỏ". Tẻ Đồng cũng chẳng nhận ra đó là loại cỏ gì, chỉ biết đó là thức ăn cho gia súc.
Chuồng gia súc được dựng ngay bên ruộng nương, quây bằng hàng rào thấp, bên trong nuôi chừng hai mươi con bò.
Đúng vào giờ Thân, các hộ gia đình mở cửa gỗ chuồng bò. Chẳng cần xua đuổi, từng con bò chậm rãi bước vào ruộng "cỏ", ăn uống ngấu nghiến.
Có con vừa ăn vừa phóng uế, ăn rất hăng say mà phóng uế cũng vô cùng thoải mái.
Phân bò thì Tẻ Đồng đương nhiên biết rõ, thứ đó rất có giá trị. Ngũ Hưng quận vương làm chính sách về ngựa ở Hà Nam, phân ngựa sản xuất từ các bãi chăn nuôi xưa nay vẫn là nguồn thu nhập béo bở của các quan giám mục lớn nhỏ, đến mức bị người ta giễu cợt là "ăn phân". Nhưng xét cho cùng, kiếm tiền thì chẳng có gì phải xấu hổ cả.
Tẻ Đồng ra hiệu một cái, Tẻ Ngạn Chương đang bán hàng ở ngã tư liền hiểu ý, kéo một nông dân lại hỏi:
- Xin hỏi thứ cỏ trong ruộng này là vật gì?
- Cỏ linh lăng Đại Viên.
Người nông dân vừa chọn lụa vừa đáp:
- Thứ cỏ này tốt lắm, một năm mọc ba lần, phải được mấy nghìn cân ấy chứ. Lạ cái là mọc nhiều cỏ thế mà đất chẳng hề bị cằn cỗi, hai năm sau trồng lúa mì, mỗi mẫu vẫn thu được hơn hai hộc.
- Hai hộc cơ á?
Tẻ Đồng nghe vậy có chút kinh ngạc, hỏi:
- Thật sự thu được ngần ấy sao?
- Nông dân chùa Long Hưng hai năm nay đều thu hai hộc ba, bốn đấu. Thu lúa mì xong trồng thêm ít hoa màu phụ, còn thu được khối thứ. Bọn ta mới trồng năm đầu, ba năm sau thu hoạch ra sao chưa rõ, nhưng chắc chắn không kém đâu.
Người nông dân đáp mà chẳng thèm ngẩng đầu lên.
- Đây là đạo lý gì chứ?
Tẻ Đồng thấy hơi bất bình ổn, truy vấn:
- Ngươi có thấy đống phân kia không?
Cuối cùng người nông dân cũng ngẩng đầu lên, nói:
- Phân của hai mươi con bò mà vun đống lại rồi bón ra ruộng, đất ấy có mà nghèo được sao?
Tẻ Đồng thoáng hiểu ra, nhưng lại cảm thấy sự việc không chỉ đơn giản như vậy, chắc chắn còn nguyên nhân khác.
- Đây là phương pháp do vị cao nhân nào nghĩ ra vậy?
- Dĩ nhiên là Linh Vũ quận vương rồi.
Khuôn mặt đầy nếp nhăn của người nông dân lúc này mới xuất hiện biểu cảm, chỉ nghe lão nói:
- Bọn ta là dân cày, chỉ trông cậy vào đất đai để được no bụng. Linh Vũ quận vương được thần nhân truyền thụ nên mới nghĩ ra cách này. Chỉ cần có hiệu quả, bọn ta hứa sẽ lập sinh cơ bái vọng ngài ấy.
Thần nhân truyền thụ đương nhiên chỉ là chuyện bịa đặt. Phương pháp này cũng không phải do Triệu Thụ Đốc nảy ra trong lúc bốc đồng, mà là sản phẩm tích tụ lâu ngày của cuộc cách mạng nông nghiệp ở châu Âu thế kỷ 16-18 thời kỳ hậu thế.
Dựa vào phương pháp này, sản lượng nông nghiệp khu vực Tây Âu trong hơn một trăm năm đã tăng gấp ba lần. Bí quyết nằm ở việc cho đất nghỉ ngơi liên tục hai năm và các loại cây họ đậu cố định đạm từ khí quyển, bổ sung thêm nguyên tố đạm cho đất. Đồng thời, thông qua phân bò, một phần lớn chất dinh dưỡng mà cây trồng hấp thụ khi sinh trưởng lại được trả ngược về đất.
Hơn thế nữa, việc cho đất nghỉ ngơi này không phải là nghỉ theo nghĩa đen. Thực tế, thông qua việc trồng đậu và cỏ linh lăng, người ta vừa thu được thêm sản lượng, vừa giúp đất tăng thêm nguyên tố đạm, có thể gọi là một mũi tên trúng hai đích.
Ngoài ra, luân canh các loại cây trồng khác nhau còn giúp giảm thiểu sâu bệnh, tiếp tục nâng cao sản lượng. Nông dân cũng có thể dựa vào giá cả của các loại nông sản để điều chỉnh hợp lý tỷ lệ trồng trọt thay vì chỉ trồng một loại lương thực đơn nhất, phảng phất hương vị của nền nông nghiệp thương mại hướng tới thị trường.
Cuối cùng còn có một lợi ích nữa, đó là khi gặp thiên tai, phương thức nông nghiệp kết hợp đa dạng sẽ có khả năng chống chọi mạnh mẽ hơn.
- Sáu mươi mẫu đất, sản lượng lương thực và đậu thu về chẳng kém gì việc trồng toàn lúa mì và lúa mạch, lại còn có thêm thịt và sữa sản xuất ra...
Sau khi người nông dân rời đi, Tẻ Đồng lầm bầm lẩm bẩm trong miệng.
Hai đạo Hà Nam và Hà Bắc hầu như khắp nơi đều trồng lúa mì và lúa mạch, năm nào cũng trồng, chẳng ngừng nghỉ một khắc. Đất đai càng trồng càng cằn cỗi, việc duy trì sản lượng một hộc mỗi mẫu đã là vô cùng khó khăn. Nào ngờ phong tục ở vùng Linh Hạ lại hoàn toàn khác biệt!
- Tẻ sứ quân, nếu việc này là thật, liệu có thể thử nghiệm ở Hoài Tây không?
Tẻ Ngạn Chương bước tới hỏi.
- e là không được. Một cái thôn mà tìm đỏ mắt chẳng ra nổi mấy con bò cày. Ngũ Hưng quận vương vẫn còn đang đau đầu vì chuyện huy động bò quan để cho vay, không thể đạt đến mức độ như ở Linh Hạ đâu.
Tẻ Đồng lắc đầu đáp.
Trong lúc hai người đang nói chuyện, trong thôn bỗng trở nên náo nhiệt hẳn lên, hóa ra là một hộ gia đình sắp giết bò. Nghe nói con bò này mua từ thảo nguyên về vốn đã già, nay đã đến lúc hết tuổi thọ.
Tẻ Đồng nghe xong muốn bật cười, nhưng ngẫm lại thì thấy cũng bình thường, con người còn có số mệnh, huống hồ là loài vật.
- Đi thôi, chúng ta qua xem thử.
Tẻ Đồng kéo Tẻ Ngạn Chương rẽ vào một con đường đất, đi về hướng ngôi làng.
Bên trái đường đất là một dãy chuồng bò. Nhà này có vẻ khá kỹ tính, cắt cả cỏ linh lăng ngoài đồng về cho bò ăn. Mấy con bò vừa nhai vừa dùng đôi mắt vô tội nhìn hai người họ.
Bên phải cũng có một hộ gia đình đang hỏi thăm hàng xóm xem có hạt giống củ cải trắng hay không. Củ cải trắng vẫn có thể sinh trưởng chậm chạp vào mùa đông, gieo sau khi thu hoạch hoa màu phụ có thể làm giảm bớt tình trạng thiếu hụt thức ăn cho cừu dê trong mùa lạnh.
- Nông dân Linh Châu quả thực đã tận dụng triệt để đất đai đến mức cùng cực.
Tẻ Đồng thầm nghĩ.
Hai người nhanh chóng đi tới giữa làng. Mới đứng quan sát chừng thời gian một nén nhang, phía xa bỗng có người cất cao giọng hô lớn:
- Linh Vũ quận vương khải hoàn trở về rồi!
Một cơn gió lốc cuốn qua, đám trẻ con đang vây quanh hiện trường giết bò liền ù té chạy ra ngã tư. Có đứa tay vẫn cầm phô mai, vóc dáng phổng phao trông như những chú bê con, lũ lượt kéo nhau ra ngã tư để ngắm đại quân qua đường.
Tẻ Đồng và Tẻ Ngạn Chương cũng quay đầu nhìn theo. Chỉ thấy ở tận chân trời phía xa, một đội kỵ binh đông đảo đang đi đầu mở đường, phía sau là cờ xí ngút trời, đao thương dựng lên như rừng.
- Đây là Thiên Trụ quân!
Một đứa trẻ nói.
- Nói nhảm, đây là Nghĩa Tòng quân chứ!
Một đứa lớn hơn cãi lại.
- Nghĩa Tòng quân chẳng phải toàn người Đảng Thượng sao? Sao lại không cạo đầu?
Đứa trẻ trước vặn vọ hỏi lại.
- Quân sĩ Đảng Thượng cũng phải để tóc chứ, mi thì biết cái gì.
Đứa lớn tỏ vẻ khinh bỉ, sau đó lại quay đầu nhìn những tên kỵ binh đang tiến lại gần với ánh mắt tập trung và vẻ mặt vô cùng ngưỡng mộ.
Lớn thêm vài tuổi nữa, nó sẽ đi gia nhập nha quân, mặc bộ giáp này, oai phong lẫm liệt đi một vòng trong làng, đến lúc ấy thì muốn cưới cô nương nào mà chẳng được?
Đại quân tiến thẳng một mạch, không hề dừng lại.
Tẻ Ngạn Chương căng cứng toàn thân, như thể nhìn thấy khắc tinh của mình vậy.
Từng đội quân lính từ ven đường trạm ở đầu thôn đi về hướng bắc, không một ai xông vào thôn cướp bóc, thậm chí chẳng buồn liếc mắt nhìn sang phía này một cái.
Khuôn mặt các quân sĩ tuy vương đầy vẻ bụi trần, nhưng có lẽ vì sắp về đến quê nhà nên tinh thần cực kỳ phấn chấn. Không một tiếng ồn ào hò hét, đội ngũ chỉnh tề, các đội đầu cắm cờ hiệu sau lưng liên tục nhắc nhở binh sĩ trong đội chú ý đội hình. Hai bên có kỵ binh tuần tiễu, thám mã cũng liên tục phi nước đại truyền đạt mệnh lệnh, mọi thứ đều diễn ra theo đúng trình tự, bận rộn mà không hề hỗn loạn.
Sau khi mấy ngàn kỵ bộ binh đi qua, một lá đại soái kỳ từ xa hiện ra.
Bọn trẻ phát ra một tiếng reo hò nhiệt tình, có đứa làm rơi cả miếng phô mai trên tay xuống đất. Chẳng hoảng hốt gì cả, nhặt lên từ dưới đất rồi lại nhét vào miệng ăn tiếp.
- Lũ nhóc con này thế mà cũng nhận ra cờ soái, võ phong ở Linh Hạ lại thịnh hành đến thế sao?
Tẻ Đồng bật cười, nhưng trong miệng lại thấy vị đắng ngắt.
Linh Hạ và Hoài Tây gần như là hai thế giới hoàn toàn khác biệt, từ phong tục cho đến nông nghiệp đều chẳng có điểm nào giống nhau.
Một chiếc xe ngựa trang hoàng hình ngà voi tiến đến, theo sau hai bên là tám kỵ sĩ tay cầm búa rìu, vòng ngoài xa hơn nữa là hàng trăm thân binh vệ sĩ mặc giáp trụ tinh xảo.
Đây chắc hẳn là cỗ xe ngự dụng của Linh Vũ quận vương. Tẻ Đồng và Tẻ Ngạn Chương đưa mắt nhìn nhau, ngầm hiểu ý rồi đồng loạt cúi đầu. Bọn chúng không phải trẻ con, cứ trân trân nhìn chằm chằm sẽ bị coi là có mưu đồ bất chính, lúc này tốt nhất đừng tự chuốc lấy phiền phức.
Sau khi cỗ xe lướt qua lại là một đại quân bộ binh đông đảo không thấy bờ bến. Nhìn cờ hiệu, chắc chắn là Thiết Lâm quân.
Bây giờ ai cũng biết Triệu Thụ Đốc không lập thân quân, nhưng Thiết Lâm quân trên thực tế chính là thân quân của hắn. Đây là đội quân khởi nghiệp, trang bị lại tinh lương hơn, binh sĩ vô cùng tin tưởng vào vị thống soái của họ. Sau này nếu thật sự đối đầu trên chiến trường, đơn vị này chắc chắn phải đặc biệt đề phòng, e là rất khó đánh.
Phía sau bộ binh là từng chiếc xe chở đầy tài vật, tiền đồng, lụa là, vải Lĩnh Nam, đồ vàng bạc chất đầy khoang xe.
Bọn trẻ đồng loạt phát ra tiếng trầm trồ kinh ngạc.
Mỗi lần xuất chinh đều kéo về vô số tài vật, cừu dê, đến nay ngay cả lũ trẻ con cũng nhận ra chỗ ngọt ngào của việc ra trận đánh giặc.
Nghe chiến thì mừng, có lẽ chính là để chỉ tình cảnh này vậy.