Gió nổi lên. Trên thảo nguyên, cỏ úa cuộn thành từng đợt sóng vàng, nom chẳng khác nào biển khơi.
Phong Châu đất đai màu mỡ, cỏ chăn nuôi mọc cực kỳ sum suê. Cũng như cây kế lớn người Tây Ban Nha mang đến thảo nguyên Pampas ở đời sau, cỏ chăn nuôi là loài chiếm ưu thế. Tuy không xâm lấn Nam Mỹ, mọc cao ngang đầu người như cây kế ấy, nhưng vẫn nuôi sống dân bản địa.
- Đây là cỏ gì?
Thiệu Thụ Đức hơi ngượng. Hắn sống ở Phong Châu bao năm, vậy mà chẳng am hiểu mấy chuyện chăn nuôi, những việc này cũng chưa từng tự tay làm.
- Cỏ Át La.
Mấy cô gái Hồ nhìn nhau. Họ vẫn đang học tiếng Quan thoại, nghe chẳng hiểu Linh Vũ quận vương nói gì. May mà Vương thị, cô gái người Khương mới mười ba tuổi, nói Quan thoại rất sõi. Nàng chỉ về phía trước:
- Đằng kia còn có cỏ Ân, cỏ Lư Ngưu, cỏ Sa Bồng, cỏ Từ Kỳ, cỏ Lang Châm. Đều là cỏ chăn nuôi cả.
Thiệu Thụ Đức nhìn nàng bằng con mắt khác, hỏi:
- Cỏ Át La có liên quan gì đến Át La Lộc?
Vương thị liếc nhìn cô gái Đột Quyết đi theo đoàn, tên là Cát Thư thị, rồi đáp:
- Chắc là người Đột Quyết mang từ Tây Vực tới.
- Nàng biết nhiều thật đấy. Hẳn đã chịu khó tìm hiểu rồi nhỉ?
Thiệu Thụ Đức cười hỏi.
Vương thị nhìn quanh. Thân binh đã tản ra xa, mấy cô gái khác lại không hiểu tiếng Quan thoại. Nàng bèn mạnh dạn nhìn thẳng vào Thiệu Thụ Đức:
- Thiếp biết Đại vương có chí lớn. Vinh nhục của cả nhà Vương thị đều gắn với Đại vương, nên thiếp muốn tìm hiểu thêm nhiều điều, phòng khi Đại vương hỏi đến. Nếu được Đại vương để mắt, thiếp sẽ có cơ hội hầu hạ ngài.
Cô gái thảo nguyên nào cũng bạo dạn thế sao?
Thiệu Thụ Đức bật cười. Hắn chưa đến nỗi mất hết lương tri, bắt cả đám thiếu nữ mười ba mười bốn tuổi này hầu ngủ. Ít nhất cũng phải… đủ mười sáu đã.
Trên trời lất phất vài bông tuyết. Thiệu Thụ Đức chẳng bận tâm, tiếp tục thong dong dạo bước trên thảo nguyên.
Phía trước là một con sông nhỏ, hoặc gọi là con kênh cũng được. Thiệu Thụ Đức biết tên con kênh này: kênh Lăng Dương, đào từ năm Kiến Trung thứ nhất. Đến niên hiệu Trinh Nguyên, người ta còn đào thêm kênh Cảm Ứng và kênh Vĩnh Thanh. Hai con kênh ấy tưới được mấy trăm khoảnh ruộng, nằm gần thành quân Thiên Đức.
Đến niên hiệu Nguyên Hòa, đời Đường Hiến Tông, Lý Giáng dâng sớ nói ruộng tốt ở Phong Châu và quân Chấn Vũ có thể lên đến một vạn khoảnh, xin triều đình chọn quan giỏi đến khai khẩn. Sau đó, triều đình mất bốn năm đào kênh ở Phong Châu và quân Chấn Vũ, khai phá được hơn bốn nghìn tám trăm khoảnh ruộng. Phần lớn nằm trong địa phận quân Chấn Vũ, còn Phong Châu chắc chỉ được một phần nhỏ.
Hiện giờ, ruộng đất có thể tưới tiêu ở Phong Châu cộng lại cũng hơn hai nghìn khoảnh. Vậy mà người ta vẫn chưa khai khẩn hết. So với láng giềng phía đông là quân Chấn Vũ, việc cày cấy ở đây kém xa.
Bình quân mỗi nhà ở Phong Châu chỉ có hơn mười mẫu ruộng, nhưng họ cũng nuôi một ít gia súc. Ngoài lúc làm ruộng, họ đưa gia súc ra đồng cỏ quanh nhà kiếm ăn, chẳng phải đi xa. Không biết đây có được xem là kiểu chăn nuôi định cư khác thường hay không.
Kết hợp cày cấy với chăn nuôi là cách làm nông mà Thiệu đại soái thử nghiệm ở Linh Châu. Sau này có thể để dân Phong Châu cải tiến, cũng phát triển theo hướng ấy, hẳn sẽ thuận tiện hơn hiện giờ.
Nâng cao sức kinh tế trong trấn, cải thiện đời sống dân chúng, quan trọng chẳng kém gì chinh chiến bên ngoài!
Phía tây, vó ngựa dồn dập vang lên trên thảo nguyên. Một đoàn đông người Phiên cưỡi ngựa, lùa trâu dê xuôi xuống phương nam. Hắn bổ nhiệm năm Tuần Kiểm sứ đâu phải chỉ để phát cho mỗi người một tờ giấy rồi bảo: “Ta giữ cho các ngươi giàu sang.” Bọn họ cũng phải giúp hắn chinh chiến thiên hạ. Sau này mọi người cùng phát tài, chẳng phải tốt đẹp cả sao?
Mỗi Tuần Kiểm sứ điều động hơn một nghìn quân, toàn là người trong bộ lạc mình. Gom lại được sáu nghìn trai tráng, họ cưỡi ngựa, mang khí giới, lùa theo đàn trâu, dê, ngựa, lạc đà lớn, trước tiên xuôi xuống vùng núi Thiên Đô thuộc Hội Châu chăn thả, chờ mệnh lệnh tiếp theo của “Khả hãn”.
Đội Báo Kỵ, ngoài hơn tám trăm con em ba nhà Chiết, Dương, Vương ban đầu, còn chiêu mộ thêm hơn một nghìn người ở trại Vĩnh Thanh. Mấy hôm trước, đội lại mở rộng, tuyển thêm người Đảng Hạng ở Phong Châu, người Đảng Hạng Sơn Nam và các bộ lạc Phiên ở Khố Kết Sa, gom đủ ba nghìn quân. Phần lớn là trai tráng của các bộ lạc nhỏ. Sau này nếu tổn thất quân số, cũng sẽ ưu tiên bắt đinh từ những bộ lạc ấy bổ sung.
Bộ Thác Bạt ở Hạ Châu cũng nhận được lệnh, kéo quân đến vùng La Sơn ở phía nam Linh Châu. Lương thực sẽ được điều từ các kho thành ở Linh Châu và Diêm Châu gần đó. Trước hết, họ sẽ giúp huyện Minh Sa đào mương, lấy công làm cứu tế. Đợi sang xuân năm sau, sau khi cuộc tây chinh khởi sự, họ sẽ theo đại quân xuất phát. Hiện giờ họ chưa có trâu dê. Thiệu Thụ Đức ra lệnh cho họ đến Hà Lũng cướp trâu dê của người Thổ Phồn!
Đây là lần đầu tiên Thiệu đại soái tổ chức nhiều quân Phiên đến vậy để xuất chinh. Nếu tính cả quân Nghĩa Tòng, sang năm số quân Phiên xuất trận ước chừng hai vạn năm nghìn người. Kỵ binh đông đảo, lùa theo trâu dê đi tây chinh, tới đâu chăn thả tới đó, quả là cảnh tượng hùng tráng.
Từ đầu triều Đường đến nay, ngoài các Tiết độ sứ ở các trấn thời Thiên Bảo và nghĩa huynh Lý Khắc Dụng của hắn, hẳn chẳng ai tổ chức được hai ba vạn quân Phiên như thế. Ngay cả trấn U Châu, số quân Khê và quân Khiết Đan trong tay họ chắc cũng chỉ khoảng một vạn, còn kém xa hắn.
- Đi thôi, về nào.
Thiệu Thụ Đức nói bằng tiếng Đảng Hạng. Vương thị và Trang Lãng thị ngạc nhiên nhìn hắn.
Thiệu Thụ Đức cười khẽ. Ra vẻ trước mặt mấy cô bé cũng vui thật, ít ra vẻ kinh ngạc của họ rất chân thành, chẳng giả vờ chút nào.
Trước mặt hoàng đế, thái giám, hắn từng ra vẻ; trước mặt Tiết độ sứ, đại tướng, cũng từng ra vẻ; đến trước mặt Lý Khắc Dụng, hắn cũng chẳng thiếu lần. Số lần ra vẻ nhiều đến nỗi chính hắn cũng đếm không xuể. Nhưng cho dù mấy ông già ấy có kinh ngạc đến đâu, cũng không khiến hắn khoan khoái bằng vẻ sửng sốt của những thiếu nữ trẻ trung xinh đẹp.
Đàn ông, hay nói đúng hơn là giống đực, vốn có bản năng truyền dòng giống cho càng nhiều giống cái càng tốt. Với thân phận và địa vị hiện giờ, dù có một trăm đứa con hắn cũng nuôi nổi. Sau này nếu được phong vương, hắn sẽ mở rộng biệt viện ở núi Hạ Lan thành cung điện. Mỗi lần chinh phạt một vùng, hắn không chỉ bắt các thế gia và bộ lạc địa phương đưa con tin vào quân, mà còn bắt họ đưa đích nữ đến làm cung nữ.
Tuyết dần dày hơn, rơi trên mặt Thiệu Thụ Đức. Hắn thoáng tỉnh táo lại.
Để con gái của các bậc công khanh và đại thần vào cung làm cung nữ là đãi ngộ chỉ thiên tử mới có. Hắn kiêu ngạo quá rồi!
Thành Tây Thụ Hàng cho đến nay vẫn chẳng thay đổi bao nhiêu. Có lẽ thứ duy nhất đổi khác là căn nhà cũ của họ Thiệu.
Đây là lần cuối Thiệu Thụ Đức đi trên con phố ngắn, nhìn một cái đã thấy hết đầu kia. Trong lòng hắn dâng lên nỗi bâng khuâng.
Những người quen năm xưa, kẻ đã qua đời, người vẫn còn. Gặp lại hắn, ai nấy đều dè dặt. Chỉ khi thân binh mang quà cáp đến, trên mặt họ mới nở nụ cười, dần tìm lại đôi chút cảm giác thuở trước.
Thiệu Thụ Đức lại gặp người nhà Lưu Cẩu Nhi.
Em trai y khai khẩn ít ruộng hoang bên ngoài thành, làm lụng vô cùng vất vả. Năm nay y cũng ngoài hai mươi rồi. Nhà nghèo, có một thời gian cưới vợ cũng chẳng nổi, đành lấy một cô gái Đảng Hạng làm vợ.
Em gái y, Tú Nương, cũng đã lấy chồng. Năm kia nàng vừa sinh một đứa con, năm nay lại đang mang thai. Gặp Thiệu Thụ Đức, nàng đỏ mặt, nhưng vẫn lấy hết can đảm hỏi:
- Đại vương đi một chuyến, sao đến tám năm mới trở về?
Vương thị nhìn nàng, rồi lại nhìn Thiệu Thụ Đức.
Thiệu Thụ Đức sững người giây lát, sau cùng đành đáp:
- Vì việc nước, ta phải bôn ba chinh chiến khắp nơi.
Năm xưa, hắn còn trẻ, trong lòng chỉ có lý tưởng, có chí lớn, trọng tình nghĩa, chẳng màng hưởng thụ. Thực ra khi ấy cũng chẳng có điều kiện mà hưởng thụ. Hắn chỉ là một viên đội chính nhỏ bé, trong mắt thiếu nữ hẳn cũng rạng rỡ biết bao.
Còn hắn bây giờ đã không còn trẻ, chẳng còn nguyên vẹn như thuở trước, dã tâm lại càng lớn, hai tay nhuốm đầy máu tanh. Hắn vẫn trọng tình nghĩa, nhưng trong đó đã pha lẫn sự lọc lõi của kẻ làm chính trị. Sinh hoạt và hưởng thụ thường ngày lại càng khác một trời một vực so với trước kia. Cuộc sống của một đội chính và một quận vương vốn chẳng thuộc về cùng một thế giới.
- Đại vương khác xưa rồi…
Tú Nương hơi buồn, khẽ nói:
- Ánh mắt Đại vương cũng khác trước. Ngày xưa trong mắt người có lòng thương xót, có lòng nhân ái. Bây giờ thì như… như thể muốn mọi người đều phải quỳ dưới chân người. Người bên cạnh cũng toàn những kẻ muốn dựa hơi trèo cao.
Vương thị trừng mắt nhìn nàng.
- Cũng như trèo núi thôi. Khi lên tới một độ cao mới, cảnh vật trông thấy sẽ khác, suy nghĩ trong lòng cũng đổi thay theo.
Thiệu Thụ Đức tìm một chiếc ghế đẩu ngồi xuống, nói tiếp:
- Trước kia, mỗi khi làm việc gì, ta chẳng cần nghĩ ngợi quá nhiều, cứ theo lòng mình mà làm. Nhưng giờ đây, muốn làm một việc thường chẳng thể tùy ý. Bao nhiêu người đều nhìn vào ta. Ta không thể trở lại như ngày trước nữa. Người ta ai rồi cũng đổi thay.
Nếu sức mạnh đều nằm trong tay một người, có lẽ hắn còn có thể hành động theo lòng mình. Nhưng sức mạnh của hắn là nhờ hợp sức nhiều người, mọi chuyện kéo theo quá nhiều ràng buộc.
Quyền lực quả là thứ lợi hại nhất trên đời. Dù anh hùng đến đâu cũng khó thoát khỏi sự bào mòn của nó. Nó có thể biến một thiếu niên chống Thanh thành kẻ bán nước, cũng có thể biến người thanh niên cách mạng tràn đầy nhiệt huyết thành quân phiệt.
Không có lý tưởng giữ cho con người khỏi đi chệch đường, lòng người đổi thay nhanh đến thế đấy. Lý tưởng của hắn là gì? Là trả lại cho dân chúng một trật tự yên ổn, để họ được sống cuộc đời đáng sống. Trên đường đi ấy, có lẽ hắn sẽ phá vỡ cuộc sống vốn yên ổn của nhiều người; cũng có lẽ không ít người vô tội sẽ mất mạng dưới tay hắn. Và cũng có thể lý tưởng của hắn chỉ là một câu chuyện tự dối mình.
Nhưng hắn đã qua tuổi ngây ngô. Hắn không còn giằng co giữa việc giết nhiều người hơn hay cứu được nhiều người hơn. Hắn không phải bậc quân tử hoàn toàn vô tư. Ham muốn quyền lực và lý tưởng chẳng nhất thiết đối nghịch nhau. Chỉ cần giữ vững giới hạn của mình, cứ thế mà tiến lên.
- Ta còn phải cảm ơn Tú Nương nữa.
Thiệu Thụ Đức bỗng cười, nói:
- Bao năm nay, ta cứ chinh chiến liên miên, càng lúc càng ít dịp lắng lòng suy ngẫm. Hôm nay đã hiểu rõ lòng mình, con đường phía trước hẳn sẽ sáng tỏ hơn.
Nói rồi, hắn cởi áo choàng, thanh đao đeo bên hông và cây cung ngắn, đưa cho nàng:
- Tú Nương hỏi thẳng một câu khiến ta tỉnh ra. Những thứ này tặng nàng.
- Sau này, nếu có kẻ nào dám bắt nạt nàng, cứ đưa thanh đao của ta ra, bắt hắn quỳ xuống.
Thiệu Thụ Đức nháy mắt, đùa với nàng.
Dứt lời, hắn dẫn mọi người rời khỏi sân, lên ngựa trở về nhà!
Cùng lúc ấy, Tiết độ sứ quân Chấn Vũ là Vương Biện cũng đã thu xếp hành trang, đưa gia đình xuôi nam về Trường An. Y đã biết nơi mình sẽ được điều đến, chẳng còn lòng dạ nào ở lại, thà về Trường An sớm cho xong. Khi ấy là ngày mười hai tháng mười một năm Quang Khải thứ nhất.
Còn quân sĩ ở hai nơi thì phải sang năm mới xuôi nam. Thiệu đại soái tạm thời chưa thu nhận một vạn quân này vào hệ thống nha quân, bởi hắn không nuôi nổi. Trước Tết, họ đã được thưởng một lần. Đến lúc phát binh năm sau, hắn sẽ thưởng thêm lần nữa.
Nếu cuộc tây chinh thuận lợi, chiếm được Lan Châu và những nơi khác, cướp về trâu dê của các bộ lạc Phiên, rồi mở mỏ luyện đồng, cuộc sống hẳn sẽ khá hơn nhiều. Đến khi ấy, đưa quân Thiên Đức và quân Chấn Vũ vào hệ thống nha quân cũng sẽ thuận nước đẩy thuyền.
Quyển này kết thúc. Quyển sau: “Mấy năm nay, kẻ nhớ nhà giữa chốn này, nửa vì già bệnh, nửa đã vùi xương nơi đất khách”.