Hách Chấn Uy thúc ngựa phi nhanh trên đường đến châu thành.
Hắn là Đô phòng ngự sứ Tây Thành, Trung Thành của quân Thiên Đức, đồng thời cũng giữ chức Thứ sử Phong Châu. Nhưng lúc này, hắn chẳng dám chắc châu thành sẽ chịu mở cửa đón mình, nói chi đến Tây Thành và Trung Thành. Vốn dĩ Trung Thành thuộc quyền quản lý của quân Chấn Vũ; sau khi đánh dẹp Lý Khắc Dụng, nơi này mới được giao cho quân Thiên Đức.
Bấy giờ, Thiệu Thụ Đức đang nghỉ đêm ở Trung Thành. Hôm ấy là ngày hai mươi tám tháng Chín năm Quang Khải thứ hai.
Quân Thiên Đức cai quản ba thành Tây, Trung, Bắc cùng hai huyện Ngũ Nguyên và Vĩnh Phong. Dân cư thưa thớt, gộp lại chưa đến năm vạn người.
Đó chỉ tính những hộ dân làm ruộng. Phần đông là người Đường, nhưng chưa chắc ai cũng là người Hán. Triều đình không phân biệt chuyện ấy. Một khi đã ghi tên vào sổ hộ tịch, dù trước kia là người Hán, người Đảng Hạng, người Hồi Hột hay người Đột Quyết, đều được tính là người Đường. Người Phiên sống bằng nghề chăn nuôi thì không ghi hộ tịch, mà cũng chẳng thể ghi. Ngay cả người Hán nếu bỏ quê đi chăn nuôi lâu ngày, rồi cũng bị xem là người Phiên.
Nói trắng ra, đó là sự phân biệt nghề nghiệp. Thật ra chỉ vì triều đình có cách quản lý hạn chế, với trình độ sản xuất lúc này cũng chẳng có phương án nào hay hơn.
Ban ngày, Thiệu Thụ Đức gặp mấy thủ lĩnh người Đảng Hạng sống ven sông Hoàng Hà. Họ chủ yếu ở dọc hai bờ Hoàng Hà và các nhánh sông, trong vùng Phong Châu, Trung Thành, Đông Thành và Thắng Châu. Họ làm ruộng, dân số đông, cộng lại hơn mười vạn. Nhìn chung, họ khá thuận phục, thỉnh thoảng nộp thuế là đủ thấy.
Thiệu Thụ Đức thèm muốn số người Đảng Hạng làm ruộng ấy từ lâu, muốn ghi tên họ vào sổ hộ tịch như dân thường. Mười vạn người, chỉ cần dạy họ phong tục văn hóa người Hoa, đưa vào khuôn phép của quan phủ, rồi dạy dỗ thêm một phen, vài chục năm sau còn ai nghĩ mình là người Đảng Hạng nữa? Đây đâu phải thời đại tư tưởng dân tộc bùng lên dữ dội.
Nhưng rốt cuộc, hắn vẫn hơi do dự. Người Đảng Hạng ven sông quá đông, hắn sợ ép quá sẽ khiến họ nổi loạn. Trong số cái gọi là bốn mươi sáu vạn người Đường ở bảy châu Định Nan, có không ít người Đảng Hạng làm ruộng đã được ghi vào sổ. Gần đây nhất là ở Linh Châu, bốn nghìn hộ được ghi tên làm dân thường. Trước đó, tại hai châu Tuy, Ngân cũng từng làm từng đợt nhỏ. Tính dồn qua các năm, số hộ đã không ít. Chín huyện Tuy, Ngân cộng lại đã ghi hơn bảy nghìn hộ.
Thiệu Thụ Đức từng đến thăm những người ấy. Họ không còn bị thủ lĩnh kiểm soát, bản thân lại nghèo khó, nên trong lòng thường tự ti, cảm thấy thấp kém. Quan phủ cưỡng ép họ đổi phong tục, thêm ảnh hưởng của người Đường sống quanh đó, khiến họ khá dễ tiếp nhận nền văn hóa tiến bộ.
Nếu quá trình ấy không bị gián đoạn, năm sáu chục năm nữa, có đến nói với con cháu họ rằng tổ tiên vốn là người Đảng Hạng, liệu họ có tin không? Đó chính là sức mạnh của sự đồng hóa.
Còn một nhóm khác là hai vạn hộ dân thuộc các bộ lạc bị bắt, được ghi tên làm dân thường một lượt ở Ngân Châu. Phụ nữ và nhiều trẻ nhỏ trong số ấy vốn bị bắt từ thảo nguyên về. Gốc gác rất phức tạp, đến tiếng quan thoại cũng chẳng biết nói. Bản thân họ e khó thay đổi được, nhưng con cái họ thì không nghi ngờ gì, đều sẽ thành người Đường.
Từ nhỏ đã lớn lên trong nền văn hóa chủ lưu, dung mạo lại chẳng khác biệt gì với dân tộc đông người nhất, không đồng hóa được mới là lạ.
Kế sách “đánh cắp thế hệ sau” của Thiệu đại soái cứ thế lặng lẽ thực hiện suốt mấy năm. Xem ra đến nay mọi chuyện đều thuận lợi.
Số người Đảng Hạng ven sông quả thật quá đông, phải từ từ tính. Trước kia, quân Chấn Vũ và quân Thiên Đức cũng không cưỡng ép đồng hóa họ, chỉ dùng chính sách ràng buộc lỏng lẻo, thỉnh thoảng thu một ít cống thuế.
Việc này phải chờ dịp, rồi làm từng bước.
Nghỉ một đêm ở Trung Thành, đại quân tiếp tục đi về phía tây.
Dọc đường, đâu đâu cũng là thảo nguyên hoặc ruộng đồng. Nếu không tính dãy núi Âm Sơn ở phía bắc, nơi đây gần như là một vùng bình nguyên trải dài đến tận chân trời.
Trên đường hành quân, Thiệu Thụ Đức hỏi:
- Trần phán quan, mấy hôm nay đã xem không ít phong cảnh nơi đây, ngươi nghĩ thế nào?
- Đại soái, vùng Bạch Đạo Xuyên hoang vu mênh mông, bỏ không chẳng cày cấy, thật đáng tiếc. Sông Kim Hà, kênh Bạch chảy ngang dọc, có hồ, có sông lớn, đất đai bằng phẳng, màu mỡ. Thời Tần, Hán từng lập hai quận Vân Trung, Định Tương ở đây, ra sức đưa dân đến khai khẩn. Năm thứ ba mươi lăm đời Tần Thủy Hoàng, triều đình dời ba vạn hộ đến Lệ Ấp, năm vạn hộ đến Vân Dương. Năm sau lại chuyển ba vạn hộ đến Bắc Hà và Du Trung. Hán Vũ Đế cũng từng đưa mười vạn người đến đây. Nay nơi này lại vắng vẻ không bóng người, thật đáng tiếc.
- Vậy dân được Tần Hoàng, Hán Vũ đưa đến đây, giờ ở đâu cả rồi?
Trần Thành không đáp được.
- Ta cũng thèm vùng đất này, nhưng nó nằm nơi biên ải, chỉ cách thảo nguyên một dãy Âm Sơn. Một khi kỵ binh giặc tràn vào, cướp sạch dân chúng rồi bỏ đi, chẳng phải mọi công sức đều uổng phí sao? Triều đình đưa người Đảng Hạng đến đây, dời các bộ lạc quy thuận đến đây, thật ra là để họ thay dân Hán trấn giữ biên cương. Nếu họ bị bắt đi, triều đình cũng đỡ xót. Còn chúng ta, chỉ cần chăm lo tốt cho Linh Châu. Đất tốt vùng Phong Châu và quân Chấn Vũ, cứ để sau này tính.
Ba vùng đồng bằng Tiền Sáo, Hậu Sáo và Tây Sáo, mỗi vùng rộng chừng một vạn cây số vuông, quả thật đều là đất tốt. Nhưng Tiền Sáo và Hậu Sáo nằm quá xa về phía bắc, thích hợp làm căn cứ quân sự, không thích hợp làm hậu cứ tiếp tế.
Từ khi lập triều đến nay, lúc thảo nguyên yên ổn, triều đình thường đưa dân đến đây để cung cấp lương thực cho quân biên phòng gần đó, giảm bớt chi phí. Nhưng một khi phía bắc có biến, thế giặc lớn khó ngăn, triều đình sẽ dời dân hai vùng ấy về hậu phương, chẳng hạn như Linh Châu, để tránh bị giặc thảo nguyên cướp đi, mất trắng dân số.
Thiệu đại soái coi trọng dân số vô cùng, đương nhiên cũng không muốn để mất người, dẫu lúc này thảo nguyên phía bắc chưa có chủ.
Đồng bằng Tây Sáo còn chưa khai phá hết, ai rảnh mà lo Tiền Sáo, Hậu Sáo? Cứ để dân Phong Châu và quân Chấn Vũ sống tại chỗ. Dù sao họ cũng có thể cung cấp đôi chút của cải, giảm số vật tư phải vận chuyển từ hậu phương.
- Trần phán quan có biết vì sao ta nhất quyết phải chiếm Phong Châu và quân Chấn Vũ không?
- Hẳn là để dựng phòng tuyến.
- Đúng vậy. Thảo nguyên hiện giờ chưa có chủ, nhưng sớm muộn gì cũng sẽ có. Với thực lực lúc này, chúng ta đừng mơ kiểm soát cả thảo nguyên. Có thể ràng buộc một số bộ lạc Phiên, làm suy yếu thế lực trên thảo nguyên, đã là hết mức rồi.
- Đại soái đi đến đâu, các bộ lạc Phiên cũng lũ lượt đến xin theo. Có lẽ chúng ta vẫn nên tranh một phen.
- Còn xa lắm. Thảo nguyên rộng mênh mông, muốn thật sự kiểm soát, phải xây thành, đặt quan, điều quân. Nhưng lấy gì để duy trì?
Thiệu Thụ Đức lắc đầu.
Người trên thảo nguyên Hà Sáo chịu nghe lời, nguyên do rất đơn giản. Bốn phía đông, tây, nam, bắc đều có quân Đường; ở giữa còn có thành Du Đa Lặc, nơi quân Kinh Lược trước kia từng đóng. Quân Đường vây cả bốn mặt, lại đóng ngay trong vùng. Người dân ở đó thì không đông, muốn chạy trốn cũng không được.
Hơn nữa, hắn không đối xử với họ quá hà khắc. Cống thuế đòi hỏi vẫn trong mức họ chịu nổi, lại kết thông gia với bộ Vĩ Tài mạnh nhất. Nhờ thế hắn mới miễn cưỡng giữ vững được quyền cai trị.
Thảo nguyên phía bắc Âm Sơn khó kiểm soát hơn gấp mười lần!
- So với các bộ lạc trên thảo nguyên phía bắc Âm Sơn, vùng Hà Lũng đông dân hơn, sản vật dồi dào hơn, các thế lực lại rời rạc, còn có thành trì để đóng quân. Nên lấy nơi nào, chẳng cần nói cũng rõ. Ta tuần tra phía bắc Âm Sơn, thật ra vẫn là vì Hà Lũng.
Thiệu Thụ Đức cười nói.
Trần Thành chắp tay, im lặng. Lẽ ấy đương nhiên hắn hiểu, chỉ là trong lòng không cam tâm. Đại soái đôi khi còn tự giễu mình là khả hãn, một số người Đảng Hạng ngu muội cũng gọi hắn là “Ngột Tốt”, nhưng khả hãn của vùng thảo nguyên nhỏ Hà Sáo sao sánh được với khả hãn cai trị thảo nguyên bao la phía bắc Âm Sơn? Một khi khống chế được nơi ấy, hai mươi vạn kỵ binh thiện chiến sẽ nằm trong tay. Dẫn họ đi tranh thiên hạ, ắt có ngày thành nghiệp lớn!
Nhưng cách làm của đại soái lúc này rõ ràng đặt việc phòng thủ lên đầu. Cùng lắm, hắn chỉ ràng buộc một số bộ lạc thân cận ở phía bắc Âm Sơn, để họ làm vành đai phòng tuyến. Nếu mai sau thảo nguyên thống nhất dưới tay một người, ắt sẽ thành mối họa lớn!
- Trần phán quan, hà tất phải thở dài? Ta ôm chí lớn. Việc gì cũng phải làm dễ trước, khó sau. Thảo nguyên phía bắc, dù phải dùng hết đời mình, ta cũng sẽ tìm ra cách giải quyết thỏa đáng.
Thiệu Thụ Đức còn một câu chưa nói ra. Nếu không giải quyết được chuyện này, nhỡ một ngày kia lại xuất hiện một Thiết Mộc Chân, chẳng phải Trung Nguyên sẽ chìm trong biển lửa hay sao? Người Đường và người Minh có tinh thần khác hẳn nhau. Ảnh hưởng của người Mông Cổ có liên quan hay không, thật khó nói, nhưng hắn phải cố hết sức tránh để chuyện ấy tái diễn.
Dĩ nhiên, đó mới chỉ là dự tính, bản thân hắn cũng không quá tin chắc. Các triều đại Trung Nguyên muốn đứng vững trước thảo nguyên, phải có công nghệ vượt trội mới được. Thời Tây Hán, người Hung Nô còn dùng tên xương, binh lính nhà Hán được trang bị tận răng, bởi vậy một người Hán có thể địch năm người Hồ. Đến Đông Hán, kỹ nghệ trên thảo nguyên cũng tiến bộ ít nhiều, Trần Thang bèn nói rằng nay một người Hán chỉ địch nổi ba người Hồ.
Đến thời Nam Bắc triều thì thật đúng là thảm cảnh. Vô số thợ thủ công Trung Nguyên bị bắt đi, khiến năng lực chế tạo quân giới trên thảo nguyên tăng vọt. Đến nay, liệu Trung Nguyên còn giữ được ưu thế kỹ thuật hay không, thật khó nói. Ít nhất vào thời Tống, ưu thế ấy đã không còn, thậm chí binh khí của họ còn kém nước Liêu và Tây Hạ.
Trung Nguyên chỉ một lần nữa vượt xa thảo nguyên về kỹ nghệ vào thời đại súng đạn. Lần này, thảo nguyên không còn cách nào xoay chuyển tình thế, bởi công nghiệp hiện đại ngày càng phức tạp, đâu phải chỉ bắt cóc vài thợ thủ công là dựng nên được.
Gánh nặng còn dài.
Ngày mồng bảy tháng Mười, đại quân đến thành quân Thiên Đức.
Trên đường đi, Thiệu Thụ Đức đã nhận được tin từ nơi này. Hách Chấn Uy ra ngoài săn bắn, khi trở về thì cửa bắc đóng chặt, không cho vào. Bất đắc dĩ, hắn dẫn thân binh bỏ trốn, trong đêm chạy đến châu thành, cũng bị chặn ngoài cửa. Sau đó hắn đến huyện Vĩnh Phong thì bị bắt.
Thiệu Thụ Đức đã ra lệnh đưa gia quyến họ Hách đến huyện Vĩnh Phong, đồng thời cấp tiền lộ phí, cho họ về kinh. Trước kia mọi người từng kề vai chiến đấu, nay chia tay trong êm đẹp vốn cũng là chuyện thường.
Người ra lệnh đóng cổng thành là các tướng cũ của Hách Chấn Uy, gồm Thạch Vinh, Thác Bạt Quý và những người khác. Bọn chúng tuy giúp hắn một việc, nhưng Thiệu Thụ Đức không ưa. Bán chủ cầu vinh, hạng người ấy sao có thể trọng dụng? Có điều lúc này vẫn phải dịu giọng vỗ về, ban thưởng hậu hĩnh. Sau này sẽ từ từ gạt chúng ra ngoài.
Chỉ có Điền Tinh là chưa tỏ thái độ, nhưng cũng không phản đối. Đó là kẻ khôn ngoan, sau này còn phải xem xét thêm.
- Cung nghênh Linh Vũ quận vương!
Trong thành có ba Thập tướng, là Thạch Vinh, Thác Bạt Quý và Điền Tinh. Hai người đầu chỉ huy bộ binh, người sau từng làm Du Dịch sứ, thống lĩnh kỵ binh.
- Các vị đều là người cũ từng đánh dẹp cha con Lý Quốc Xương. Vừa trông thấy đã khiến ta mừng lắm.
Thiệu Thụ Đức đích thân đỡ cả ba đứng dậy, cười nói:
- Sau này việc phòng thủ phía bắc còn phải nhờ các vị.
Ba người nghe vậy đều mừng rỡ. Linh Vũ quận vương không qua cầu rút ván, thế đã tốt lắm rồi. Ban đầu họ còn lo bị điều đến một nơi nào khác, xem ra Linh Vũ quận vương vẫn tin tưởng mọi người.
- Ta cũng xuất thân từ quân Thiên Đức, nhìn thành này, lá cờ này đã thấy thân thuộc. À, ta còn có ngôi nhà cũ ở Tây Thành, chẳng biết đã đổ sập chưa.
Mọi người nghe thế đều vui vẻ cười theo. Kẻ nhanh trí đã nghĩ bụng, có nên báo cho Tôn Bá biết, mau mau sửa sang lại nhà tổ của Linh Vũ quận vương để lấy lòng ngài hay không.
- Đại vương chi bằng hôm nay vào thành nghỉ ngơi. Chúng tôi đã chuẩn bị tiệc rượu…
Thạch Vinh khẽ thưa.
- Thôi. Đang hành quân bên ngoài, đâu cần câu nệ đến thế. Hơn nữa, quân Thiên Đức đóng giữ biên cương nhiều năm, nay kinh phí thiếu thốn, cuộc sống khốn khó. Bữa tiệc này cứ dẹp đi.
- Đại vương cũng biết nỗi khổ của chúng tôi.
Nghe Thiệu Thụ Đức nhắc đến chuyện ấy, Thạch Vinh và Thác Bạt Quý liền than vãn, các tướng tá khác cũng rối rít phụ họa.
Thiệu Thụ Đức làm bộ trầm ngâm một lát rồi nói:
- Đã vậy thì điểm binh. Ta muốn ban thưởng cho quân sĩ.
Thạch Vinh và Thác Bạt Quý sững người.
- Ta muốn ban thưởng cho quân sĩ. Lập tức điểm binh, bày trận!
Thiệu Thụ Đức sa sầm mặt, quát.
Thạch Vinh và Thác Bạt Quý đắng miệng, nhưng sự đã rồi, đành cứng giọng đáp:
- Tuân lệnh.
Quân Thiên Đức vẫn được huấn luyện nghiêm chỉnh. Hơn hai nghìn quân ở phía bắc thành nhanh chóng bày trận xong ngoài thành.
Có thân binh hộ vệ, Thiệu Thụ Đức bước đến trước hàng quân, đứng vững rồi ra lệnh:
- Mỗi người thưởng hai quan tiền, hai tấm lụa.
Sứ coi việc lương thực, quân nhu là Cường Toàn Thắng lĩnh mệnh đi làm. Người dưới trướng ông ta tỏa đến các doanh trại, truyền tin khắp nơi.
- Đa tạ Linh Vũ quận vương!
Quân sĩ Thiên Đức nghe tin liền reo hò cảm tạ.
Thạch Vinh và Thác Bạt Quý tái mặt. Tình hình chẳng giống điều họ dự liệu. Tiền thưởng lẽ ra phải phát cho họ trước mới đúng chứ?
Người dưới trướng Cường Toàn Thắng vừa phát thưởng vừa không quên nhắc nhở quân sĩ, chẳng khác gì cách làm của đám thuộc hạ Lý Diên Linh năm xưa:
- Các ngươi nhận thưởng của ai?
- Các ngươi ăn cơm của ai?
- Linh Vũ quận vương lo đủ lương đủ bổng, trong quân chưa từng xảy ra chuyện tham ô, cắt xén.
- Đã nhận thưởng thì phải tận tâm làm việc.
Quân sĩ nghe vậy lại càng cảm tạ rối rít, ai nấy đều nói sẽ liều chết phụng sự Linh Vũ quận vương.
- Ba vị tướng quân sẽ có phần thưởng riêng.
Thiệu Thụ Đức cười tủm tỉm nói với Thạch Vinh, Thác Bạt Quý và Điền Tinh:
- Sau này vẫn phải tiếp tục tận trung với triều đình, chớ lơ là.
- Chúng tôi xin tuân lệnh.
Ba người đáp.