Mã Vạn Bằng sáng sớm đã bị gọi dậy.
Hắn là người Hoa Châu. Hồi quân Sào gây loạn ở Quan Trung, vì biết đóng và sửa thuyền, hắn bị Hoàng Nghiệp bắt vào doanh thợ. Khi đánh Đồng Châu, hắn phục dịch trong quân Chu Ôn, rồi theo đà tan vỡ chạy dài một mạch về Trường An.
Sau khi đám giặc Sào bại lui, Hà Nam khói lửa ngút trời, đường tàu vận lương đứt đoạn, bữa ăn của hắn bỗng chốc trở nên khó khăn, cả nhà cùng lâm vào cảnh đói no thất thường, chẳng ra thể thống gì.
Lần này Linh Vũ quận vương vào Quan Trung, khắp nơi moi tìm thợ đóng thuyền. Mã Vạn Bằng nghe tin, chẳng cần đợi người ta tìm đến cửa, tự mình đi ứng mộ. Không còn cách nào khác: bản thân cực khổ một chút không sao, nhưng để cả nhà già trẻ gặm cám nuốt rau theo mình thì quả không đành.
- Ăn chút đồ ăn nước uống, chuẩn bị lên đường.
Một tên tiểu hiệu bước tới, mặt mày nghiêm nghị nói.
- Trương đội đầu, mới có giờ Mão ba khắc, sao đã phải xuất phát?
Người bếp đi theo đội bưng bữa sáng ra cho mọi người. Mã Vạn Bằng nhìn đồ ăn trước mặt, thuận miệng hỏi.
Mỡ đậu phộng... à không, bơ lạc, váng sữa, bánh ngũ cốc, đậu tương muối. Không phải là dở, chỉ là thật sự không hợp khẩu vị của hắn. Nhưng hắn cũng là kẻ đã nếm qua mùi đói bụng, đương nhiên chẳng kén chọn, rất nhanh đã ăn ngấu nghiến.
Người bếp là người Đảng Hạng, chỉ biết làm mấy thứ này, trong nhà cũng chỉ có mấy thứ ấy.
Đội của họ tổng cộng hơn ba mươi người, một nửa là châu binh, năm người là thợ thuyền, thợ mộc, trong đó có Mã Vạn Bằng.
Số còn lại như người chăn ngựa, người bếp vân vân, đều đến từ các bộ lạc Đảng Hạng, phải tự mang lương thực, đồ nấu, xe ngựa, cỏ khô, đi cùng đội này xuất phát, xem như một thứ phân bổ lao dịch.
Đồ ăn do người bếp Đảng Hạng nấu, đương nhiên mang kiểu Đảng Hạng rồi, còn trông mong gì nữa?
- Làm xong sớm thì về huyện sớm. Nói đến đây, Trương đội đầu thoáng ngập ngừng, úp úp mở mở nói: - Vài bữa nữa, mỗ sẽ sang nha quân rồi.
- Trương đội đầu bắn tên thần tuyệt không đối thủ, một cán thương lại xuất thần nhập hóa, đáng lẽ sang nha quân từ lâu.
Có người cười nói.
Trương đội đầu nghe vậy rất vui, ngồi xuống, uống một hớp rượu sữa ngựa, nói:
- Mỗ sẽ về quân Phong An, sau này e khó mà gặp lại chư vị.
Phong An quân và Tân Tuyền quân là hai đội nha quân sắp thành lập, thuộc hữu tương. Chuyện này ai cũng biết, vì từ tháng trước các huyện đều đã dán bảng cáo thị, chiêu mộ tráng sĩ cho hai quân Phong An, Tân Tuyền. Rất nhiều người đi ứng mộ, dù sao nha quân thưởng hậu, một người tòng quân nuôi sống cả đại gia đình, chẳng phải chuyện nói suông.
Đáng tiếc mạc phủ đòi hỏi quá cao, chẳng phải ai cũng nhận, khiến không ít người than thở.
Thật ra Mã Vạn Bằng hơi ghen tị với đám quân sĩ ấy. Thuở nhỏ hắn học văn, học không nổi; sau đi tòng quân, vì không biết bắn cung, chẳng ai chịu nhận. Văn không thành, võ không nổi, hết cách, phải ăn chứ! Thế là nhờ người nhà giới thiệu, hắn bái sư học nghề, làm thợ thuyền.
Phải nói, hắn ở nghề mộc, nghề đóng thuyền khá có thiên phú. Hai mươi năm trôi qua, tay nghề xanh hơn lam đã đành, càng khó được là toàn diện: thủ nghệ mộc giỏi, hiểu đóng thuyền, biết chọn lọc, nhận diện gỗ thuyền, lại am tường không ít kiến thức hàng hải. Cho nên đến Linh Châu rồi, hắn rất nhanh nổi bật, làm công đầu của xưởng đóng thuyền Hoài Viễn mới lập, lương tháng hai nghìn tiền, xưởng còn cấp một bữa trưa, cảnh nhà lập tức khấm khá hẳn.
Vợ là Lý thị cùng đứa con trai lớn ở nhà cày ruộng, thuê đất của nông trường quân thuộc, một năm nộp thuế ba thành rưỡi, không cao. Người già trong nhà sức yếu, sống sót đến được Linh Châu đã là may, thật sự làm không nổi việc nặng, nhưng cũng xin được từ quan phủ một ít lông lạc đà, ở nhà phụ dệt vải nâu.
Sáu châu Định Nan này thật thú vị, không xe len xe lông cừu, lại kéo sợi lông lạc đà, nghe nói truyền thống đã hai trăm năm, chẳng biết vì sao.
Mã Vạn Bằng đương nhiên biết chuyện mới lập Phong An quân, Tân Tuyền quân. Là kẻ hiểu biết không ít về hàng hải, lại từng đàm luận với nhiều đại tượng, thuyền công, hắn không mờ mịt như người khác, không hiểu tên hai quân đội này hàm nghĩa gì.
Thành Phong An quân nằm ở bờ bắc Hoàng Hà, cách Linh Châu một trăm tám mươi dặm về phía tây nam (ngày nay gần Trung Vệ, Ninh Hạ), có bến tàu, tàu vận lương qua lại thường xuyên.
Từ bến tàu thành Phong An ngược dòng năm trăm dặm đến Ô Lan quan, Hội Ninh quan, đều có bến tàu. Nghe nói thời Thiên Bảo, mỗi khi Quan Trung gặp năm dữ, lương thực vùng Hà Lũng tụ họp ở Hội Ninh quan, rồi dùng tàu vận lớn thuận dòng xuôi xuống, qua thành Phong An quân, thành Định Viễn quân, thành Tây Thụ Hàng, thành Trung Thụ Hàng, rồi tụ họp thêm lúa mì túc trữ gần thành Chấn Vũ quân, vận thẳng về Hà Trung, cuối cùng qua sông Vị đưa về Trường An.
Thành Tân Tuyền quân nằm cách Hội Ninh quan hai mươi dặm về phía tây, mục đích triều đình lập ra chính là để bảo vệ đường vận.
Đương nhiên đó đều là chuyện thời Thiên Bảo. Từ sau loạn An Sử, các châu Hà Lũng lần lượt thất thủ, Linh Châu thành tiền tuyến, đoạn đường thủy ấy bỏ hoang từ lâu, nay nha môn lục thành thủy vận sứ căn bản chẳng có mấy thuyền, điểm khởi đầu vận chuyển là Linh Châu chứ không phải Hội Ninh quan, thật đáng tiếc.
Từ Hội Ninh quan ngược dòng ba trăm tám mươi dặm là Lan Châu. Thiệu đại soái đặt lại Tân Tuyền quân, ý đồ gì đây? Từ Hội Ninh quan đi lên, thuyền khó đi lắm, nước chảy xiết, bãi cạn nhiều, thời Thiên Bảo tàu vận đi lại hư hỏng nhiều, giờ chẳng biết có đi được không, dù sao những gì hắn biết đều là tin truyền miệng mấy đời giữa đám thuyền công, chưa chắc chính xác.
Đám người rất nhanh ăn xong bữa sáng đậm vị Đảng Hạng, thu dọn đồ đạc lên đường, mãi đến giữa trưa mới tới một cánh rừng.
- Mã công đầu, toàn gỗ thông cả à?
Trương đội đầu dẫn người vào rừng, hỏi.
- Phần lớn là gỗ thông.
Mã Vạn Bằng đáp chắc nịch.
Cánh rừng này ở phía tây huyện Hoài Viễn, rậm rạp dày đặc, chạy dài tận dãy Hạ Lan Sơn xa xa.
Lúc này gió thổi rừng vang, tiếng thông trùng điệp. Mã Vạn Bằng chăm chú nhìn từng cây một, như nhìn nương tử của mình, ánh mắt rực rỡ: đều là đại mộc đóng thuyền cả, phải sống bao nhiêu năm mới lớn thế này? Chặt hết cho ta, mang đi đóng thuyền hết!
Trương đội đầu lại thấy một cảnh khác: Hạ Lan Sơn tung hoành mấy trăm dặm bắc nam, là ranh giới thiên nhiên giữa Linh Châu và thảo nguyên sa mạc phía tây, nhưng thung lũng nhiều, đường tắt ngựa có thể chạy vào đến mấy chục chỗ, nếu không có rừng rậm này chắn lại, lũ lỗ binh từ phía tây kéo vào cướp thì phòng không xuể. Trước đây đại soái hạ lệnh cấm chặt phá rừng Hạ Lan Sơn là đúng, rừng này không thể chặt!
- Trương đội đầu!
Mã Vạn Bằng dịu dàng vuốt ve một cây thông, nói:
- Đây là long cốt mộc đấy, đóng được đại thuyền.
- Mã công đầu!
Trương đội chính đau lòng vuốt ve một cây thông, nói:
- Đây là tướng quân thông đấy, giữ được bình an.
- Nhưng mạc phủ có lệnh, được phép chặt đại mộc đóng thuyền.
Mã Vạn Bằng nói.
- Đừng chặt nhiều, trong thuyền phường Linh Châu chẳng phải có sẵn gỗ thuyền đã phơi âm can rồi sao? Lý sứ quân cũng nghe từ miệng người Phiên rằng, gỗ vùng Hội Châu còn tốt hơn.
Trương đội chính nói.
Lý Thiệu là Sóc Phương tiết độ sứ, nhưng ở chỗ riêng tư, nhiều người vẫn gọi Lý sứ quân, xem ông như Linh Châu thứ sử chứ không phải tiết soái một trấn.
Lý Thiệu đúng là nghe từ miệng người Phiên rằng, gỗ quanh Hội Châu chất lượng ưu việt hơn, nhất là khu vực người Phiên gọi là "Tuyết Sơn" (núi Hạ Tư), gần Đại Hà, chặt xong xử lý sơ qua là ghép bè gỗ thuận dòng xuôi xuống, thẳng tới Hồi Lạc, Hoài Viễn, hai nơi có thuyền phường, các thành trấn dọc đường cần gỗ đương nhiên cũng có thể mua, cực kỳ tiện lợi.
Hơn nữa những bè gỗ ghép sẵn xuôi dòng còn tiện đường chở thêm một chuyến hàng hóa, giảm bớt chi phí.
Cách này còn có thể đẩy lên đoạn thượng du xa hơn. Thời này, đất Hà Lũng rừng rậm dày đặc, không thể so với hậu thế. Thời nhà Thanh, trải qua hơn nghìn năm chặt phá và chiến hỏa tàn phá, rừng vùng Hà Sáo biến mất trên diện rộng, đến mức ngay cả Thiểm Tây, Sơn Tây, Hà Nam gỗ cũng không dư dả, phải mua từ Cam Túc, Thanh Hải.
Cách làm lúc đó là chặt rừng ào ạt ở Cam Túc, Thanh Hải, ghép bè rồi thả trôi xuôi dòng về các tỉnh phương bắc. Những bè này cũng kiêm nhiệm vụ vận chuyển: cuối Thanh đầu Dân Quốc, lương thực Thanh Hải chở ra bằng bè gỗ, bè da cừu mỗi năm khoảng một nghìn vạn cân, ở Lan Châu gọi là "Tây Hà lương", "tiểu mạch Lạc Đô".
Đương nhiên hậu quả chặt phá bừa bãi ở những nơi đó cũng rõ rệt. Bắc Tống bắt đầu bước vào thời kỳ lạnh, kéo dài đến tận cuối Thanh mới ấm lại. Trong khoảng thời gian ấy, trời lạnh, mưa ít, rừng một khi mất đi, muốn phục hồi khó lắm.
- Hội Châu…
Mã Vạn Bằng lần nữa nghe thấy hai chữ ấy từ miệng người khác.
Giờ hắn hơi đoán ra được ý đồ của đại soái rồi. Với Định Nan quân mà nói, Hội Châu quả là nơi vô cùng yếu hại: Hội Ninh quan có bến đò, tây nam tiến thẳng Lan Châu, phía nam xuống được Mân Châu, đông nối Nguyên Châu, tây bắc tới được Lương Châu, thật sự là nơi thông tứ đạt bát phương, đều có đại dịch đạo nối liền, lại thêm lợi thế vận sông, dù thuyền vận lớn không đi được, thuyền nhỏ, bè gỗ chắc chắn vô tư.
Đương nhiên Mã Vạn Bằng không hề biết, Thiệu đại soái còn rất hứng thú với một nơi ở tây nam Hội Châu, đông bắc Lan Châu, thành phố duy nhất cả nước hậu thế lấy kim loại quý làm tên. Thời Hán đã khai sắt ở đây, sau đó trầm lặng mãi đến thời Hồng Vũ nhà Minh, Chu Nguyên Chương đặt ở đây hai mươi lò quặng, hơn ba mươi điểm khai mỏ, có mấy nghìn mỏ công, khai thác luyện bạch ngân.
Tài nguyên quý nhất nơi này đương nhiên chẳng phải bạc, mà là đồng, đồng chôn rất nông, hậu thế thập niên năm mươi thậm chí gọi là quặng lộ thiên, chỉ không hiểu vì sao thời Minh không phát hiện ra.
Chỉ riêng điểm ấy, Hội Châu, Lan Châu tất phải đánh!
Cả đoàn ở lại trong rừng mấy ngày, khảo sát sơ lược rồi quay về thuyền phường huyện Hoài Viễn, nơi cũng là một bến tàu vừa xây xong.
- Lại có thuyền chở thạch thán tới nữa rồi, đây là chuyến đầu tiên sau xuân nhỉ.
Mã Vạn Bằng nhìn chiếc thuyền buồm nhỏ chậm rãi cập bờ, nói.
Lúc này đang thổi gió tây bắc, thuyền buồm chở nặng từ phía bắc xuôi nam có thể rất nhanh đến các huyện Hoài Viễn, Bảo Tĩnh, Hồi Lạc, Minh Sa (ngày nay gần huyện Trung Ninh). Nghe nói quanh thành Định Viễn quân, có người Hà Tây Đảng Hạng bị bắt làm tù đang khai thạch thán. Giá nó rất rẻ, chở bằng thuyền đến các nơi thường còn rẻ hơn cả củi.
Quyết tâm giảm chặt củi rừng của đại soái là kiên định, ông nghĩ mọi cách giảm bớt việc dùng củi. Sau này nhiều khả năng còn chở thuyền đến vùng Hội Ninh quan, cung ứng tiêu hao trong quân.
Chẳng trách phải đóng thuyền ào ạt.
Chở lương, chở binh, chở súc vật, chở thạch thán, chở khí giới, có thuyền vận, dân dịch giảm đi rất nhiều, đây là thiện cử lớn tạo phúc cho bách tính!