Trình Tông Sở lặng lẽ nghe sứ giả báo cáo xong, chợt cảm thấy lòng buồn man mác.
Năm nay hắn sắp năm mươi. Hoài bão tuổi trẻ đã một đi không trở lại. Trước chưa đầy hai vạn quân phản loạn, vậy mà hắn lại thấy bó tay bó chân. Ngay cả việc thu lại huyện Bình Lương, Vị Châu, cũng phải nhờ mưu mẹo mới xong, chứ đâu thể đánh tan địch như chẻ tre.
Kinh Nguyên nghèo khó, quân nhu thiếu thốn. Tướng sĩ tuy chịu được khổ, đánh được trận ác liệt, nhưng lâu nay chẳng được thưởng tiền đầy đủ, sĩ khí làm sao cao nổi? Lần này họ chịu xuất binh cũng chỉ vì muốn thu lại quê nhà. Dù sao rất nhiều người nhà của binh sĩ ở Nguyên Châu, Vũ Châu. Nếu đổi sang chuyện khác, muốn đám người này nhúc nhích quả thật khó khăn.
Hắn còn hứa với Linh Vũ Quận vương sẽ tiến quân đến Hội Châu. Đến lúc ấy phải giải thích với tướng sĩ thế nào đây?
Nếu chuyện này chỉ khiến hắn phiền lòng, thì thực lực của quân Định Nan mới thật sự làm hắn sợ hãi. Quân số hơn hai vạn. Trước kia hắn cứ ngỡ chỉ một bộ phận là quân tinh nhuệ, còn lại toàn lính Phiên mới gom góp tạm thời. Bây giờ xem ra hoàn toàn không phải vậy. Nghĩa tòng quân Phiên đã tiến lên Diêm Châu, mấy đạo quân còn lại hẳn đều là chủ lực.
Thật ra Trình Tông Sở không cho rằng quân Định Nan giỏi hơn quân Kinh Nguyên mà hắn dốc lòng huấn luyện bao nhiêu. Xét việc dàn trận, đổi thế trận nơi chiến trường, xét võ nghệ từng người, hay sức chịu đựng trong những trận ác chiến, chín nghìn quân Kinh Nguyên của hắn chẳng kém ai. Hai bên chỉ khác nhau ở sĩ khí. Trình Tông Sở nhìn ra được, quân Kinh Nguyên ra trận vẫn còn giữ sức.
Có dốc hết sức hay không, có liều chết đánh hay không, người từng trải qua bao trận mạc đều nhìn ra.
- Việc nước lắm gian truân. Trình Tông Sở thở dài.
Chiết Tông Bản ngồi trên ngựa, cười nói:
- Trình Thị trung cớ sao thở than? Hơn một vạn đại quân tiến lên phía bắc, vừa đánh tan hơn ba nghìn quân bộ Ba Câu, Bạt Tạng Thức lại nghe tin đã bỏ chạy. Mọi việc thuận lợi đến thế, nhất định sẽ thu lại được Nguyên Châu.
- Chiết soái nói rất phải, cớ sao ta còn than thở? Thu lại đất mất, chính là lúc này đây.
Trình Tông Sở gượng cười đáp.
Nhà họ Chiết và nhà họ Thiệu là thông gia. Tình thế phía tây bắc kinh thành đã đến mức này, còn biết nói gì hơn? Lần này hắn trả món nợ ân tình với nhà họ Thiệu, giúp họ thu lại Hội Châu, rồi sẽ rút quân về nhà, giữ đất yên dân. Chuyện bên ngoài, hắn không hỏi đến nữa, trừ phi hoàng đế có chiếu chỉ.
Quân Kinh Nguyên và Bân Ninh có hơn một vạn bộ kỵ, hành quân khá nhanh. Chỉ mất mười ngày, họ đã đến cách phía nam thành Nguyên Châu hơn mười dặm. Ngay cả quãng đường ấy cũng phải mất thêm thời gian đi cướp lương thực, bởi quân Thổ Phồn tập trung quanh Nguyên Châu, trong các bộ lạc chỉ còn người già yếu. Quân Kinh Nguyên và Bân Ninh cướp được một mẻ lớn.
Cũng nhờ thế, khi đến gần Nguyên Châu, đoàn quân đã lùa theo cả đàn trâu bò, dê cừu. Quân nhu được bổ sung kha khá.
Quân Định Nan đến phía đông thành Nguyên Châu trước họ ba ngày, rồi phái kỵ binh giao chiến với người Thổ Phồn, chém được mấy trăm thủ cấp. Nhưng chiến quả cũng chỉ có vậy. Ba bộ Mặc Tạng, Minh Châu, Bạch đã sớm chạy về phía tây, bộ Ba Câu lại bị quân Kinh Nguyên và Bân Ninh đánh tan ở phía nam. Trong thành Nguyên Châu giờ chỉ còn bộ Dã Lợi mạnh nhất cùng bộ Thủy Lệnh Bố vốn là đàn em của chúng. Tổng cộng có chừng sáu nghìn trai tráng, hoảng hốt bất an giữ thành.
Thế nhưng trước đó, thành Nguyên Châu đã bị chính chúng cố ý phá hoại. Quân Định Nan lại đến quá nhanh, không kịp sửa chữa. Giờ muốn giữ thành, quả thật muôn vàn khó khăn.
Người quân Định Nan phái đến liên lạc là Lý Thiệu Vinh, một phó tướng kỵ binh. Người này đến gần rồi vẫn còn lẩm bẩm không ngớt.
Trình Tông Sở nghe rõ, bật cười:
- Lý tướng quân chưa hiểu tập quán của người Thổ Phồn. Với họ, quân cũng là dân, dân cũng là quân. Mỗi lần xuất chinh, các hào trưởng đều mang gia nhân và tôi tớ theo. Ngày thường, người trong bộ lạc thì sống rải rác, làm ruộng chăn nuôi.
Người Thổ Phồn vừa chăn nuôi vừa cày cấy. Khi quân đội xuất chinh, các tù trưởng đều đem dân trong bộ lạc cùng gia nhân tôi tớ theo mình, dưới quyền thống soái. Mỗi lần xuất chinh, thực ra cũng là một cuộc di cư của cả bộ lạc. Đánh chiếm được nơi nào, đám tôi tớ sẽ ở lại trồng trọt chăn thả. Nếu thua trận, họ hoặc bỏ chạy, hoặc nếu không chạy nổi thì đầu hàng, quy thuận ngay tại chỗ. Rất nhiều bộ lạc Thổ Phồn và Đảng Hạng trong các trấn Kinh Nguyên, Bân Ninh, Phượng Tường có nguồn gốc như vậy.
Dĩ nhiên cũng có ngoại lệ. Một số bộ lạc du mục thuộc người Thổ Phồn chính thống, sau khi chiếm Nguyên Châu vào thời Trung Đường, hằng năm mùa đông và mùa xuân chăn thả ở Nguyên Châu, đến mùa hè mùa thu lại chạy về Thanh Hải chăn nuôi. Họ chẳng ngại đường xa.
- Người Thổ Phồn không có nhà cửa hay sao? Lý Thiệu Vinh mắng.
- Nhà ư? Đánh đến đâu, nơi ấy là nhà. Đánh không lại thì bỏ đồ đạc, bỏ tôi tớ, rồi tìm một mái nhà mới, chinh phục thêm đám tôi tớ mới. Đồng cỏ thì còn nhiều, bộ lạc yếu thế cũng chẳng ít.
- Thảo nào mấy bộ Thổ Phồn kia chạy nhanh đến vậy, chẳng buồn mang theo lều trại, trâu bò hay lương thực.
Lý Thiệu Vinh chợt hiểu ra.
- Đó là Thổ Phồn giả, người Đảng Hạng thật. Nhưng phần lớn chúng cũng chẳng được yên thân đâu. Nếu chạy đến Vũ Châu thì còn đỡ, cùng lắm bị người ta đuổi đi. Còn chạy đến Hội Châu, e rằng sẽ bị bộ Khâm Khuất chặn giết rồi nuốt chửng.
- Thôi, ta cũng chẳng buồn quản họ là Thổ Phồn hay Đảng Hạng. Ta đến đây chỉ để truyền một việc: đại soái muốn quân Kinh Nguyên đánh Nguyên Châu.
- Được.
Trình Tông Sở gật đầu:
- Linh Vũ Quận vương đã bắt sống, chém giết hơn năm nghìn người ở Bách Tuyền, nay lại chém mấy trăm thủ cấp tại Nguyên Châu. Ngài đã giúp rất nhiều rồi. Được giúp đến đây, ta vô cùng cảm kích. Đánh Nguyên Châu là trách nhiệm của quân Kinh Nguyên.
Chiết Tông Bản đứng bên cạnh nhìn, không nói gì. Thật ra quân Bân Ninh cũng là khách quân đến giúp sức, mà chủ yếu là giúp con rể. Giúp Trình Tông Sở chỉ là tiện thể. Suốt đường đi, họ chẳng đánh được mấy trận, trái lại cướp được không ít trâu bò và da thú. Mọi người đều khá hài lòng.
Ngày hai mươi tháng Hai năm Quang Khải thứ hai, ba trấn hợp quân, tổng cộng hơn ba vạn người, vây thành Nguyên Châu từ ba phía. Tiết soái Kinh Nguyên Trình Tông Sở bắt một số bộ lạc quy thuận phải đưa trai tráng ra trận, gom được bốn nghìn người, rồi bắt đầu công thành dữ dội.
Trong lịch sử, thành Nguyên Châu nhiều lần bị tàn phá. Mỗi lần chiếm được thành, người Thổ Phồn lại phá tường. Năm Quảng Minh thứ nhất, sau khi đánh chiếm Nguyên Châu, họ lại phá hoại thêm nhiều nơi, khiến giờ đây muốn giữ thành cũng khốn đốn đủ đường. Đúng là tự làm tự chịu.
Các bộ Phiên bị quân Kinh Nguyên bắt đi công thành phần lớn là người Đảng Hạng. Trang bị sơ sài, sĩ khí rệu rã, nhưng trước sức ép của mấy vạn đại quân, họ chỉ còn cách cắn răng xông lên.
Một bên là người Đảng Hạng chính gốc, bên kia là người Đảng Hạng đã bị Thổ Phồn hóa. Hai bên sống chết giao chiến, trận đánh vô cùng khốc liệt.
Mới đánh một ngày, quân Đảng Hạng của Kinh Nguyên đã không chịu nổi, đòi rút lui. Trình Tông Sở lập tức ra lệnh trấn áp, chém hơn hai trăm người. Dẹp yên đám còn lại xong, hắn bắt họ đánh thành suốt đêm, không cho nghỉ lấy một khắc.
Thiệu Thụ Đức coi như không thấy. Trình Tông Sở quả là trung thần, nhưng người có thể làm tiết soái đương nhiên chẳng phải hạng mềm lòng.
Đừng quên, đại soái Trình cũng là võ tướng. Mà võ tướng thì chẳng có ai tốt lành!
Ban ngày hôm sau, ngày hai mươi mốt, người Đảng Hạng lại tiếp tục công thành. Đến chập tối, xác chết ngổn ngang, họ thật sự không đánh nổi nữa. Trình Tông Sở đổi sang một nghìn năm trăm trai tráng thuộc bộ Ba Câu bị bắt, lệnh cho họ tiếp tục tấn công, hứa rằng chỉ cần đánh hai lượt sẽ tha tội cho họ.
Trận đánh kéo dài đến nửa đêm. Người bộ Ba Câu chết và bị thương hơn sáu trăm, cuối cùng mới nhận được lệnh rút lui.
Sau hai ngày hai đêm, quân Đảng Hạng của Kinh Nguyên chết và bị thương hơn hai nghìn người. Bộ Dã Lợi và Thủy Lệnh Bố trong thành cũng đã kiệt sức. Số khí cụ giữ thành vốn đã chẳng nhiều, giờ lại bị dùng cạn sạch.
Thấy thời cơ đã đến, Trình Tông Sở chọn một nghìn quân tinh nhuệ của Kinh Nguyên. Đợi đến nửa sau đêm, khi quân địch mệt mỏi nhất, hắn bất ngờ đánh úp thành. Quân hắn lập tức phá được cửa thành, khiến Thiệu Thụ Đức phải nhìn hắn bằng con mắt khác.
Trình đại soái này quả là lão luyện, kinh nghiệm đầy mình.
Trận đánh sau đó chẳng còn gì đáng kể. Quân Kinh Nguyên liên tục đưa thêm quân vào thành, chiếm được cổng thành, mở đường cho đại quân tràn vào.
Người Thổ Phồn và Đảng Hạng đành bỏ Nguyên Châu, lợi dụng màn đêm phá vây.
- Thiệu soái, ngài cần phái kỵ binh đuổi theo. Nhất định phải giữ đám giặc này lại.
Quân Kinh Nguyên chỉ có hơn một nghìn kỵ binh, lực lượng hơi mỏng, nên Trình Tông Sở vẫn phải nhờ đến Thiệu Thụ Đức.
- Dẫu Trình soái không nói, ta cũng sẽ phái kỵ binh truy kích. Đám giặc này càng giết sạch càng tốt, kẻo chúng lại chạy đến Hội Châu, Vũ Châu làm tay sai cho kẻ ác.
Thiệu Thụ Đức đáp.
Trình Tông Sở thở phào, rồi hỏi:
- Thiệu soái định tiến quân đến Vũ Châu chăng?
- Đương nhiên. Ta sẽ cùng Trình soái thu lại Vũ Châu, rồi tiến về phía tây đến Hội Châu, đánh tan bộ Khâm Khuất trong một trận.
- Thiệu soái đã có kế hoạch gì cho trận đánh Hội Châu chưa?
Thiệu Thụ Đức trầm ngâm giây lát, rồi nói:
- Nói cho Trình soái biết cũng chẳng sao. Hơn mười ngày trước, ta đã phái sứ giả phi ngựa về Hạ Châu và Linh Châu, cầm lệnh bài của ta, điều quân Vũ Uy tiến về phía tây đến Linh Châu, điều quân Định Viễn xuống phía nam đến Hội Châu. Tính thời gian thì lúc này họ hẳn đã lên đường.
- Thiệu soái dùng binh thật lão luyện.
Trình Tông Sở thở dài:
- Đại quân tiến về phía tây, bộ Khâm Khuất phần lớn sẽ tập trung quân đến đánh. Nếu hai bên giằng co, mà chúng hay tin sào huyệt ở Hội Châu thất thủ, quân tâm ắt đại loạn. Dẫu không loạn, bị đánh cả trước lẫn sau thì chúng cũng khó chống đỡ lâu. Lần này xem ra có hy vọng thu lại Hội Châu rồi.
Quân Định Viễn từ thành phía nam tiến xuống. Suốt dọc đường đều hành quân trong lãnh địa của mình nên có thể đi nhẹ, tiến nhanh. Chỉ hơn hai mươi ngày là đến huyện Ô Lan và cửa ải Ô Lan, đánh hạ hai nơi ấy dễ như trở bàn tay. Sau tháng Ba, đường thủy trên Hoàng Hà lại có thể phát huy tác dụng. Đến lúc ấy, mấy vạn đại quân kéo đến, việc vận chuyển quân nhu sẽ tiện lợi hơn nhiều, thậm chí chẳng cần bắt phu phen quá nhiều. Trận này đánh quả thật nhẹ nhàng.
Dĩ nhiên, Thiệu Thụ Đức đã tính xa hơn. Hắn thậm chí đã nghĩ đến chuyện sau này đánh Lan Châu, có lẽ cũng có thể điều thuyền vận chuyển lương thảo, khí giới, thậm chí cả quân đội, giảm đáng kể chi phí. Điều kiện tiên quyết là bên Linh Châu phải đóng đủ thuyền vận tải. Năm trăm hộ thợ đóng thuyền được đưa từ Quan Trung về có lẽ sẽ phát huy tác dụng ở đó.
Khi nước Tây Hạ chinh phạt Hà Lũng, vì hạn chế về kỹ thuật và tầm nhìn, họ đã không tận dụng hết lợi thế đường thủy trên Hoàng Hà. Nhưng hắn thì khác. Là người đến từ thế kỷ hai mươi mốt, tận dụng đường thủy gần như đã thành bản năng.
Đường sông Hoàng Hà ở thượng nguồn đã được dùng để vận chuyển từ thời Tây Hán, chủ yếu quanh trung và hạ lưu sông Hoàng Thủy, Kim Thành, tức Lan Châu, và đồng bằng Hà Sáo. “Băng tan thì thuyền chở lương xuôi dòng”, “đến mùa xuân, giảm bớt quân lính, theo đường sông Hoàng Hà và Hoàng Thủy, dùng thuyền vận chuyển lương thực đến Lâm Khương để tiếp tế quân chinh phạt người Khương”. Nghĩa là vào đầu xuân, khi băng tan, người ta dùng thuyền chở lương xuôi theo Hoàng Hà và Hoàng Thủy, tiếp tế cho quân đội đánh người Khương.
Trước loạn An Sử, triều ta đã đưa rất nhiều dân đến Hà Tây và Lũng Hữu khai khẩn đất đai. Những vùng ấy trở nên khá trù phú, suốt nhiều năm liền dùng thuyền vận lương đến khu vực Sóc Phương do Tiết độ sứ cai quản ở trung lưu Hoàng Hà, cung cấp quân nhu.
Nếu không biết tận dụng lợi thế này thì đúng là ngốc thật.
Một dòng Hoàng Hà, sánh bằng mấy chục vạn phu phen!