Mồng mười tháng mười một năm Quang Khải thứ nhất, Tiết độ sứ Kính Nguyên là Trình Tông Sở dẫn thân binh vào Trường An.
Được Thiệu Thụ Đức nhắc nhở, triều đình đã vét hết sức, gom góp một mẻ tiền của rồi đưa trước vào quân doanh Kính Nguyên. Vì thế, sáu nghìn đại quân đóng ngoài thành, không tiến vào trong.
Trình Tông Sở vừa vào thành đã theo hẹn đến viện dâng sớ của quân Định Nan, gặp Thiệu Thụ Đức.
- Thiệu đại soái bày ra cảnh tượng thật lớn. Trong thành có không ít dân bị quân sĩ bắt đi, chẳng hay định đưa họ đến đâu? Trình Tông Sở vừa bước vào đã hỏi thẳng, chẳng chút khách sáo.
- Quan Trung chiến loạn liên miên, những người này đều tự nguyện đến Linh Châu. Linh Châu vốn là con đường lớn để đi về phía tây, lên phía bắc, lại nằm ở nơi hiểm yếu, vừa hay có thể đưa dân đến đó khai khẩn, củng cố biên cương. Thiệu Thụ Đức vẫn thản nhiên đáp.
- Linh Châu đúng là vùng đất màu mỡ hiếm có ở phía tây bắc kinh thành. Nay nằm trong tay Linh Vũ quận vương, xem ra chí hướng của ngài không nhỏ.
- Trình soái nói đùa rồi. Tiết độ sứ Sóc Phương là Lý soái, việc này cũng làm theo lời thỉnh cầu của Lý soái.
Thấy mặt dày của Thiệu Thụ Đức, Trình Tông Sở cũng lười nói quanh, bèn hỏi:
- Chẳng hay Thiệu soái mời ta đến đây có việc gì?
- Đương nhiên là để cùng chống Lý Khắc Dụng. Quân Sa Đà tàn bạo, nếu mặc cho chúng tiến vào Trường An, e rằng sẽ kinh động thánh giá.
- Ta nghe nói trong trướng Thiệu soái có nhiều quân người Đảng Hạng và người Khương. Chẳng lẽ bọn họ không quấy nhiễu dân chúng?
- Trình soái cứ hỏi thăm thử xem. Hơn vạn quân Nghĩa Tòng đều đóng ngoài thành, nghiêm giữ quân kỷ, chưa từng quấy nhiễu dân lành. Nếu có kẻ nào làm vậy, cứ báo cho ta, ta sẽ chém đầu hắn ngay.
Trình Tông Sở nghẹn lời. Hắn vừa mới đến, làm sao biết quân kỷ của Nghĩa Tòng tốt hay xấu? Có điều, hắn cũng chẳng định tranh cãi thêm về chuyện ấy, bèn hỏi thẳng:
- Lần này Thiệu đại soái vào kinh, định làm gì?
- Thanh trừ kẻ gian bên cạnh vua, trả lại cho thiên hạ Đại Đường một cõi sáng trong.
- Thanh trừ xong thì sao? Trình Tông Sở hỏi tiếp.
- Đương nhiên là trở về Hạ Châu, trấn giữ biên cương vì nước.
- Vì sao đến giờ vẫn chưa đi?
- Mấy vạn quân của Vương Trọng Vinh và Lý Khắc Dụng đang kéo về Trường An. Để dân chúng kinh thành khỏi tan tác, bị cướp bóc, đương nhiên phải khuyên chúng rút lui rồi mới đi.
Lời ấy cũng có lý, nhưng Trình Tông Sở vẫn nghi ngờ. Hắn cứ lo Thiệu Thụ Đức muốn phế vua lập vua, làm chuyện như Tào Tháo thuở trước. Có điều, thấy Thiệu chưa thay cả quân cấm vệ túc trực bên cạnh hoàng đế, cũng chẳng đòi chức quan trong triều, lời kia dường như có mấy phần thật lòng. Cứ tạm thời xem sao đã. Thời buổi này, hắn chẳng mong gì khác, chỉ cần giữ được cơ nghiệp Đại Đường là đủ.
- Nếu Trình soái không yên tâm, cứ đóng quân ở Trường An, xem ta định làm gì. Sau này quân Hà Đông kéo đến, Trình soái cũng có thể kiềm chế chúng đôi chút. Thấy Trình Tông Sở trầm ngâm, Thiệu Thụ Đức lại nói.
- Cũng được.
Trình Tông Sở tính toán một phen. Quân Định Nan, quân Bân Ninh và quân Kính Nguyên hợp lại, lúc này đã có hơn năm vạn người. Vương Trọng Vinh hẳn chẳng có dã tâm gì lớn, chỉ muốn giữ cơ nghiệp ở Hà Trung; nhưng Lý Khắc Dụng thì khó nói. Bây giờ để quân Định Nan rút đi quả thật không ổn, lỡ quân Hà Đông cướp phá Trường An thì sao?
Thấy Trình Tông Sở đã nhận lời, Thiệu Thụ Đức cũng mỉm cười. Trình Tông Sở quả thật chẳng có mấy dã tâm, điều đáng quý hơn là lòng trung thành. Phải biết trong ba trăm châu của Đại Đường, nếu chỉ còn vài chục châu thường xuyên nộp thuế cống, đưa trai tráng vào kinh phục dịch, thì những châu còn lại hoặc đường vận chuyển đã bị cắt đứt, hoặc đã trở nên ngang ngược, chỉ đến dịp lễ tết mới gửi chút tiền của, tỏ lòng kính trọng.
Là Tiết độ sứ Kính Nguyên, trong chín trấn phía tây bắc kinh thành, có lẽ Trình Tông Sở là người duy nhất chịu hưởng ứng lời hiệu triệu của triều đình. Trước kia Chu Mai cũng có thể kể vào số ấy, nhưng sau những lần tiếp xúc gần đây, Thiệu Thụ Đức nhận ra dã tâm của hắn đang lớn dần, e rằng không còn một lòng trung thành với triều đình nữa.
Lòng trung của Chu Mai có khi còn chẳng bằng các châu ở Hoài Nam, Giang Nam. Những nơi ấy không nộp cống không phải vì ngang ngược, mà vì đường vận chuyển đã bị cắt đứt, hoặc trong địa phận có phản tặc nổi loạn, tự lo thân còn không xuể. Chẳng hạn Kinh Nam đang bị thuộc hạ của Tần Tông Quyền đánh dữ dội. Đất ấy xa xôi như vậy, khi Quan Trung đánh Hoàng Sào, họ vẫn phái năm nghìn quân đến, chịu sự chỉ huy của Vương Đạc. Lòng trung ấy quả thật đáng khen.
Dĩ nhiên, Thiệu đại soái tự nhận mình mới là người trung thành nhất trong các trấn phía tây bắc kinh thành. Kẻ nào muốn phế vua lập vua, đảo lộn triều cương, hắn sẽ là người đầu tiên không chịu, nhất định phát binh đánh dẹp.
Tiễn Trình Tông Sở đi rồi, Thiệu Thụ Đức lại sai người tìm Tây Môn Trọng Toại, nhờ triều đình ban thêm cho Trình Tông Sở vài danh hiệu vẻ vang. Người trung thành thường thích những thứ ấy, cứ để lão Trình vui lòng một phen, sau này đối mặt với đại quân Hà Đông, lập trường của hắn cũng sẽ thêm kiên định.
- Đại soái, Bùi Thông đến. Thiệu Thụ Đức đang định nghỉ một lát thì thân binh vào bẩm, nói Tổng quản Mã Hành là Bùi Thông cầu kiến.
- Mời hắn vào. Thiệu Thụ Đức nói.
Trước đó, Bùi Thông đã lẻn vào kinh thành, chủ yếu để liên lạc với nhà Tây Môn, tiện thể dò hỏi tung tích thợ đóng thuyền.
- Bùi tổng quản, chuyện thợ đóng thuyền tra xét đến đâu rồi?
- Bẩm đại soái, nhờ nhà Tây Môn giúp sức, mọi việc đã điều tra rõ. Bùi Thông đáp: - Gần bến ở trấn Vị Kiều có một nhóm thợ đóng thuyền, kho Vị Kiều có một nhóm, ngoài thành Trường An cũng có một nhóm. Tổng cộng hơn năm trăm hộ. Dã Lợi quân sứ của quân Nghĩa Tòng đã sai người thu xếp đưa họ lại với nhau.
- Tốt lắm!
Thiệu Thụ Đức vỗ mạnh lên án, vui mừng nói:
- Đợi gom đủ số thợ thủ công trong thành Trường An, sẽ đưa tất cả đến Linh Châu. Ta đã bàn bạc với Chu soái, đi qua trấn Bân Ninh, để Dã Lợi Ngộ Lược phái người hộ tống. Chi phí dọc đường sẽ trưng thu ở hai huyện Hàm Dương và Lễ Tuyền.
Đối với vùng Hà Sáo, thợ đóng thuyền có thể nói là quan trọng vô cùng. Từ Linh Châu đến Tuy Châu xa hơn nghìn dặm, nếu chỉ vận chuyển bằng đường bộ thì tốn kém quá lớn. Nhưng nếu tận dụng được đường thủy trên sông Hoàng Hà, dài hơn hai nghìn dặm tính cả thượng lưu lẫn hạ lưu, chi phí sẽ giảm xuống còn một phần mười. Lợi ích kinh tế tích lũy lâu dài quả thực không thể đong đếm.
Một trong những yếu tố quan trọng quyết định tiềm lực chiến tranh là năng lực tổ chức và vận chuyển vật tư. Không có phương tiện giao thông tiên tiến, lượng lớn vật tư sẽ bị vùi đọng khắp nơi, hao hụt dọc đường, chẳng thể đưa vào sử dụng; khả năng cơ động của binh lính cũng bị hạn chế.
Ở thời này, đường thủy chẳng phải chính là cách vận chuyển tiên tiến nhất hay sao? Nó không chỉ giúp ích cho chiến tranh, mà việc buôn bán ngày thường cũng được lợi rất nhiều.
Linh Châu, Hạ Châu là nơi đất rộng người thưa. Muốn thương nghiệp phát triển, bước đầu tiên là phải hạ thấp chi phí, chủ yếu gồm chi phí giữ an ninh, thuế má và giao thông. Thuế buôn bán của triều đình vốn rất thấp. Dù tính cả những khoản mờ ám phải đưa cho kẻ có quyền, tổng chi phí vẫn không cao. Phần lớn tiền bạc thương nhân phải bỏ ra thật ra là để tự thuê hộ vệ, đi qua từng châu từng huyện.
Sáu châu Định Nan không có loạn binh cướp bóc, đường cái có trạm dịch cũng khá yên ổn. Trừ khi đi sâu vào dãy Hoành Sơn hoặc thảo nguyên, còn không thì chẳng cần thuê một đội hộ vệ đông đảo, giỏi cưỡi ngựa bắn cung. Nếu chuyển sang đường thủy, chỉ cần bốc dỡ hàng ở vài thành trấn dọc đường, thời gian còn lại đều ở trên sông. Bọn cướp đường chẳng thể uy hiếp được, chi phí giữ an ninh sẽ giảm đi rất nhiều.
Còn chi phí vận chuyển thì khỏi phải nói, giảm xuống trông thấy. Đợi nhóm thợ này đào tạo thêm học việc, quy mô đội ngũ thợ đóng thuyền ngày càng lớn, ngành vận tải đường thủy trong dân gian hẳn cũng sẽ dần phát triển. Đó là một vòng tuần hoàn có lợi: giao thông rẻ đi, hàng hóa hạ giá, dân chúng mua được nhiều thứ hơn, nhu cầu hàng hóa tăng lên, sản lượng nông nghiệp và thủ công nghiệp cũng tăng, tạo thêm nhiều việc làm, người tiêu dùng lại đông hơn…
Muốn giàu thì phải mở đường. Câu ấy đặt vào thời nào cũng chẳng sai. Muốn dân chúng Linh Châu, Hạ Châu sống khá hơn, thì nền cai trị của mình mới càng có danh nghĩa chính đáng. Phải lấy đó làm mục tiêu mà gắng sức!
- Đại soái, còn một việc nữa cần bẩm báo. Bùi Thông nói tiếp: - Giữa niên hiệu Quảng Minh, Hoàng Nghiệp và Chu Ôn từng dẫn mấy vạn quân đánh Hà Trung, trong đó có mấy nghìn thủy quân. Mấy năm nay, ta cùng nhà Tây Môn dò hỏi nhiều nơi, chỉ tìm được một nghìn người. Họ đều ở gần sông Vị, lương bổng cũng đã đứt. Ta chỉ sai người nói qua một tiếng, họ đã bằng lòng theo đại soái đến Linh Châu. Tính cả gia quyến thì chừng năm nghìn người.
- Tốt lắm!
Nghe vậy, Thiệu Thụ Đức càng mừng:
- Không mang được thuyền chiến đi thì đưa người đi. Một nghìn hộ ấy đều đưa đến Linh Châu. Sau này lập thủy quân, họ sẽ là hạt giống đầu tiên.
Thật ra, chiến thuyền thời này không có sức chiến đấu quá mạnh. So với thuyền vận tải thông thường, chúng chỉ dày ván hơn, kiểu dáng cũng khác biệt đôi chút. Cách đánh chủ yếu vẫn là để thủy thủ trên thuyền xông sang đánh giáp lá cà, tức là kiểu nhảy lên thuyền địch rồi giao chiến. Nhưng dù sao họ cũng là thủy quân chuyên nghiệp, điều khiển thuyền và đánh giáp lá cà chắc chắn giỏi hơn quân bộ. Có lẽ họ còn am hiểu thủy văn, thời tiết, những điều cần lưu ý khi đi thuyền cũng chuyên môn hơn.
Có họ dẫn đường, thủy quân Linh Châu sẽ mau chóng phát huy sức chiến đấu. Đến khi ấy, khống chế được dòng sông lớn, địa thế hiểm yếu của sáu châu Định Nan sẽ càng vững chắc.
- Thợ đóng thuyền và thủy quân phải đưa đi thật nhanh, càng sớm càng tốt. Thiệu Thụ Đức đứng dậy nói: - Mấy ngày tới lên đường ngay, không chờ thợ thủ công trong thành Trường An nữa. Đi đường phía tây, quân Nghĩa Tòng phái năm trăm người… Không, phái một nghìn tinh binh hộ tống dọc đường, nhất định phải đưa họ đến Linh Châu an toàn. Đây đều là báu vật, còn quý hơn mấy trăm xe châu báu mà Điền Lệnh Tư mang từ đất Thục về!
Lý Khắc Dụng, ngươi không đến sớm thì đừng trách Thiệu mỗ nhận lấy! Thiệu Thụ Đức thầm nghĩ, rồi thu gom trước một nhóm nhân tài. Nói đi cũng phải nói lại, Lý Khắc Dụng hẳn chẳng để tâm đến đám thợ đóng thuyền và thủy quân này. Trong mắt hắn, một nghìn năm trăm hộ thợ giỏi và thủy thủ có khi còn chẳng quý bằng một nghìn năm trăm con ngựa.
Đó là chỗ khác biệt trong suy nghĩ giữa Thiệu Thụ Đức và Lý Khắc Dụng.
Thiệu đại soái là Ngân Xuyên Khả Hãn, Quan Bắc Khả Hãn ư? Chỉ là lời đùa mà thôi. Đám người trên thảo nguyên chưa đến thế kỷ hai mươi mốt sẽ chẳng hiểu được tầm quan trọng của thủy quân. Dẫu có hiểu, họ cũng chỉ cấp cho nó bảy người.
Cũng như thân phận võ tướng, thân phận khả hãn của Thiệu đại soái chỉ là giả. Hắn chẳng qua là một quân phiệt kiểu chính khách, có tầm nhìn của thế kỷ hai mươi mốt nhưng cũng bị thời đại đồng hóa sâu sắc mà thôi.
- Đại soái, Tiêu Cửu, huyện lệnh Vĩnh Lạc, đến thăm.
Thiệu Thụ Đức vừa sai Phong Ẩn tiễn Bùi Thông đi thì Lý Nhân Phụ lại vào bẩm báo.
Mẹ kiếp, còn mệt hơn đánh trận! Ngày nào cũng phải gặp người, tranh đấu ngầm, tính toán đủ đường.
- Người này là ai? Thiệu Thụ Đức hỏi.
- Huyện lệnh huyện Vĩnh Lạc, phủ Hà Trung, em trai tể tướng Tiêu Ngộ. Lý Nhân Phụ đáp.
- Ồ?
Thiệu Thụ Đức ngồi thẳng dậy. Chuyện này thú vị đây.
Tiêu Ngộ làm tể tướng, em trai Tiêu Cửu làm huyện lệnh ở Hà Trung, vốn chẳng có gì lạ. Nhà lớn thường đặt cược nhiều nơi, con cháu tản ra bốn phương. Chỉ cần một nhánh thành công, gia nghiệp sẽ được nối dài.
Vì sao nhà họ Triệu ở Thiên Thủy, nhà họ Phong ở Hà Trung, nhà họ Tống ở Tây Hà lại đặt cược vào hắn? Chẳng phải vì xem trọng tương lai của hắn hay sao? Vương Trọng Vinh được phong làm Lang Nha quận vương, nắm trong tay một phủ, bốn châu, ba mươi bảy huyện, lại có lợi thế từ ao muối. Nhà họ Tiêu ở Lan Lăng đặt cược vào hắn, có gì lạ đâu?
Chỉ là hắn từ phủ Hà Trung xa xôi lặn lội đến đây, tìm mình để làm gì?