Quân báo khẩn từ Hạ Châu chuyển đến, tới nơi cũng không dừng lại mà lập tức đưa tiếp sang Ngân Châu. Thiệu đại soái hiện đang ở đó.
Thiệu Thụ Đức đã đến Ngân Châu mấy ngày. Đây là một trong hai vùng sản xuất lương thực lớn của quân Định Nan, vừa hay vụ thu cũng mới kết thúc.
Sản lượng cụ thể rất khó biết. Trong tay chẳng đủ người để thống kê, dân chúng chưa chắc đã chịu nói thật, vì sợ quan quân vin vào đó mà thu thêm thuế. Nhưng tính cả ruộng của các hộ quân, tổng cộng ít nhất cũng phải có bảy nghìn khoảnh đã gieo trồng.
Cuộc chinh phạt Linh Châu khiến người ta chưa rõ bảy nghìn khoảnh ấy thu hoạch được đến đâu. Song Tống Lạc vẫn đầy lòng tin, nói rằng cả năm thu được sáu trăm nghìn hộc lúa mạch là chuyện trong tầm tay, sản lượng tăng vọt so với năm ngoái. Dù sao cũng có rất nhiều bộ chúng Sào được chia ruộng, không ít bộ lạc nhỏ Đảng Hạng đã lập sổ hộ, trở thành dân thường. Nhân khẩu và ruộng đất đều tăng mạnh.
Thế nhưng mỗi mẫu chưa thu nổi một thạch, thậm chí chỉ được chín đấu. Kết quả ấy vẫn khiến người ta buồn lòng. Ở Linh Châu, mỗi mẫu thu một thạch sáu, bảy đấu vốn chẳng khó. Thành tích của Ngân Châu thế này, xem ra chiến tranh quả thật đã làm tổn hại việc canh tác!
Sau vụ thu, dân chúng lại gieo thêm một đợt ngũ cốc ngắn ngày, mong lần này gặp được mùa tốt. Trước khi Linh Châu đủ sức tự lo, hai châu Tuy và Ngân vẫn phải làm kho lương cho mình.
Nói đến kho lương, trong mùa đông năm nay, hai châu Tuy, Ngân sẽ xây kho thành, sức chứa được mười lăm vạn hộc lương. Còn lương thực lấy từ đâu đổ vào đó thì vẫn chưa biết. Nếu đến lúc ấy kho còn chẳng chất đầy, thật mất mặt.
Trong bãi chăn ngựa Ngân Xuyên, Thiệu Thụ Đức ném dây cương cho thân binh rồi nói với Tống Lạc:
- Tống thứ sử, đất đai Ngân Châu không cần khai phá thêm nữa. Lập sổ bao nhiêu hộ mà dân chẳng có mấy, chỉ hơn mười vạn người, thật chẳng có ý nghĩa gì. Ta biết Ngân Châu vẫn còn nhiều ruộng bỏ hoang, sau này cứ từ từ bán cho dân. Một, hai vạn hộ bộ chúng Sào, trong nhà thường chỉ có một người lớn, một người trung niên, thêm một, hai trẻ nhỏ, thì cày được bao nhiêu ruộng? Gánh nặng của dân Ngân Châu là nặng nhất trong sáu châu Định Nan. Từ nay phải dồn sức vào Linh Châu. Người mới đến, phần lớn sẽ đưa về sáu huyện, hai thành của Linh Châu. Tống tiên sinh, ông có thể nghỉ ngơi rồi. Mấy năm nay ông đã vất vả nhiều.
Gần đây, Thiệu Thụ Đức ban cho Tống Lạc chức Tiết độ phó sứ. Hắn làm vậy không phải để Tống Lạc vào phủ làm mưu sĩ, mà là để có cớ phát bổng lộc cho ông.
Bổng lộc một năm của Tiết độ phó sứ là một nghìn tám trăm mân tiền, cộng với bảy trăm hai mươi mân tiền bổng của Thứ sử Ngân Châu, mỗi năm Tống Lạc nhận được hơn hai nghìn năm trăm mân. Dĩ nhiên, số tiền ấy không thể nào bỏ hết vào túi. Ông còn phải nuôi môn khách, mưu sĩ, các khoản chi tiêu cũng chẳng nhỏ. Dù vậy, chuyện sống đời giàu sang đã không thành vấn đề.
Tống tiên sinh khai phá Tuy Châu cho mình, sau đó lại đứng ra lo việc đồn điền ở Ngân Châu, công lao và nhọc nhằn đều rất lớn. Thiệu Thụ Đức không thể không trọng thưởng.
Tống Lạc đáp:
- E là ta vẫn chưa nghỉ được. Đại soái đã có ý định chấn chỉnh việc nuôi ngựa, ta phải lo xong chuyện này rồi mới yên tâm nghỉ ngơi.
Chuyện nuôi ngựa đã được Thiệu Thụ Đức tính toán từ lâu.
Hắn đến từ hậu thế, dĩ nhiên biết trên đời có rất nhiều giống ngựa tốt. Mà ngựa hay hoàn toàn có thể gây giống mà thành. Thật ra các triều đại Trung Nguyên vẫn luôn tìm cách gây dựng những giống ngựa ưu tú, có lẽ đã bắt đầu từ thời nhà Hán, nhưng trước sau chưa lần nào thành công trọn vẹn.
Thiệu Thụ Đức đã vạch ra một kế hoạch chấn chỉnh việc nuôi ngựa trong ba mươi năm. Ý tưởng ấy bắt nguồn từ Nhật Bản thời hậu thế.
Giống ngựa bản địa của Nhật thuở đầu do Triều Tiên truyền sang. Thực ra đó chính là loại ngựa thường thấy nhất trên những thảo nguyên phía bắc đại lục. Sau thời gian dài sinh trưởng trên quần đảo Nhật Bản, chúng thích nghi với khí hậu nơi đó rồi dần biến thành giống ngựa Nhật.
Ngựa Nhật chỉ cao một trăm ba mươi lăm xentimét tính từ mặt đất đến bả vai. Trong cùng thời kỳ, ngựa chiến của các cường quốc thường cao từ một trăm năm mươi bảy đến một trăm sáu mươi hai xentimét, chênh lệch quá xa.
Không chỉ thấp hơn hai mươi mấy xentimét, ngựa chiến của các cường quốc Âu Mỹ còn nặng hơn ngựa Nhật bảy mươi cân. Tốc độ phi nước đại của ngựa chiến Âu Mỹ là hai mươi tám kilômét một giờ, trong khi ngựa Nhật chỉ đạt mười tám kilômét. Sức kéo cũng chênh lệch rõ rệt. Cùng kéo một khẩu đại pháo, sáu con ngựa Nga đã có thể nhẹ nhàng kéo đi, còn tám con ngựa Nhật vẫn phải gắng sức.
Ngựa chiến Âu Mỹ lại hiền lành, dễ sai khiến. Ngựa Nhật thì nóng nảy, dễ nổi cơn, thường hí vang rồi đá hỏng thùng xe hoặc đá cả người đánh xe. Nếu không thiến, lúc lâm trận chúng còn chạy rông đuổi ngựa cái, làm rối loạn đội hình, vì thế bị chê là giống thú hoang không biết nghe lời.
Bãi chăn ngựa Ngân Xuyên vốn là nơi dự phòng cho các bãi ngựa Hà Tây hồi đầu triều. Giống ngựa ở đây là loại Thanh Hải Thông, một nhánh ngựa Khúc Hà đã được thuần dưỡng theo điều kiện địa phương. So với ngựa của Lý Khắc Dụng ở Hà Đông, chúng cao hơn, nặng hơn, phẩm chất cũng tốt hơn đôi phần. Nhưng xét tổng thể, khoảng cách vẫn chẳng đáng là bao, thậm chí có thể nói là rất nhỏ.
Ý của Thiệu Thụ Đức vẫn là gây giống, cải tạo nòi ngựa. Là một võ tướng, hắn khá mê những con chiến mã cao lớn, có sức xung kích mạnh. Khi giao chiến với kỵ binh địch, cưỡi chiến mã cao hơn, nặng hơn, chạy nhanh hơn, sức bật và lực húc đều mạnh hơn ngựa của địch mà xông lên. Ngày thường thì cưỡi ngựa địa phương dễ nuôi, chịu được thức ăn thô mà đi đường. Như vậy chẳng phải quá hoàn hảo hay sao?
Người Nhật dựa vào hai mươi sáu con ngựa Ả Rập thuần chủng do Napoléon Đệ Tam tặng, bắt đầu từ năm 1906 cho lai với số lượng lớn ngựa bản địa để cải tạo giống. Quá trình ấy kéo dài mười tám năm. Sau đó, họ chọn ra những con thích nghi được với khí hậu Nhật Bản, sức bền cũng khá, rồi tiếp tục gây giống chọn lọc thêm mười hai năm.
Sau ba mươi năm cải tạo, gây dựng giống ngựa, kết quả đạt được rất lớn. Ngựa chiến có chiều cao đến vai đạt một trăm sáu mươi xentimét, lại thích nghi được với khí hậu bản địa. Trong cuộc chiến tranh xâm lược Trung Quốc, quân Nhật đưa vào chiến trường Trung Quốc hai mươi bốn vạn con loại “ngựa lớn Đông Dương” này. Chúng dùng rất tốt. Sau khi quân ta bắt được, các bộ đội tranh nhau giành lấy.
Thiệu Thụ Đức nhớ đến chuyện Hán Vũ Đế từng không tiếc viễn chinh Tây Vực chỉ để giành lấy giống ngựa Hãn Huyết. Nhưng giống ngựa ấy đã biến mất từ thời Đại Đường, nguyên nhân có thể rất nhiều. Nếu có cơ hội, Thiệu Thụ Đức vẫn muốn kiếm được ngựa Ả Rập. Dù sao thành công của người Nhật đã bày ra trước mắt. Chỉ không biết nếu hắn chịu bỏ nhiều tiền, có thương nhân người Hồ nào bằng lòng đưa giống ngựa ấy đến đây hay không.
Không cần nhiều, hơn mười con là đủ!
Trước khi làm được chuyện đó, hắn chỉ có thể tự mình chọn giống trước. Đời này qua đời khác, chọn những con cao vai, chạy nhanh, sức bền tốt. Trong đám ngựa thấp bé tìm ra con cao lớn, rồi tập trung gây giống. Cứ sàng lọc qua từng thế hệ, xem có thể cải tạo nòi ngựa hay không.
Thiệu Thụ Đức dặn Tống Lạc:
- Tống thứ sử, người trong bãi ngựa Ngân Xuyên đều chỉ ngồi không hưởng lộc. Ta giao toàn quyền việc này cho ông. Hãy lập gia phả cho từng con ngựa. Sổ ngựa hiện nay sơ sài quá, chỉ ghi tuổi, màu lông, ghi vậy thì có ích gì? Phải ghi chép như gia phả của con người, để biết một con ngựa do hai con nào sinh ra. Người xưa có câu, nhà tướng sinh con giỏi. Ngựa hay đương nhiên dễ sinh ngựa hay, ngựa kém cũng chỉ sinh ra ngựa kém.
Tống Lạc cười gượng:
- Đại soái, việc này… ta sẽ cố hết sức, nhưng phải tăng thêm nhân thủ mới được.
- Chuyện đó đương nhiên. Thiếu người thì cứ tuyển thêm, ta chuẩn cho ông.
Cũng như việc học võ, chấn chỉnh việc nuôi ngựa là kế hoạch lâu dài. Thiệu Thụ Đức còn không biết trong đời mình có được nhìn thấy thành quả hay không. Nhưng chỉ cần bền bỉ làm mãi, đầu tư không ngừng, ắt sẽ có ngày thành công. Cùng lắm thì xem đó là món quà để lại cho con trai mình.
Khó khăn lắm hắn mới có dịp đến thời loạn cuối Đường. Dù sao cũng phải để lại cho dân tộc này một thứ gì đó. Việc học võ đã bắt đầu, việc nuôi ngựa cũng sắp sửa khởi công. Những chuyện khác cứ thong thả tính sau. Nhân lực và tiền bạc trong tay hắn chẳng dư dả gì.
Thiệu Thụ Đức đang bàn với Tống Lạc về số lượng trâu cày thì thân binh thập tướng Phong Ẩn bước đến, bẩm báo:
- Đại soái, Ty Nghe Ngóng ở Hạ Châu vừa đưa quân thư khẩn đến.
Thiệu Thụ Đức nhận thư, xem kỹ niêm phong trước rồi mới mở ra đọc.
Đọc xong, hắn đưa mật thư cho Tống Lạc:
- Tống thứ sử, ông cũng xem đi. Vương Trọng Vinh đã cảm nhận được sức ép, đang hỏi xem chúng ta có ý định gì.
Mật thư gồm hai phần. Một phần do đoàn buôn ngựa ở Hà Trung gửi về, nói đến tình hình Hà Đông. Sau khi bị Chu Ôn chơi một vố, Lý Khắc Dụng vẫn nuốt không trôi cục tức ấy. Hắn đang tuyển tinh binh, “tụ họp các bộ người Hồ”, chuẩn bị ra tay với Chu Ôn.
Nói đến các trấn phía bắc, có hai người đánh trận thích “tụ họp các bộ người Hồ”. Một là Lý Khắc Dụng, người còn lại dĩ nhiên là Thiệu mỗ. Lý Khắc Dụng thường chiêu mộ người Sa Đà cùng năm bộ người Hồ phía bắc kéo xuống phía nam. Trong nghĩa tòng quân của Thiệu mỗ thì có cả đống binh Khương thuộc các bộ Đảng Hạng. Một bên là Hồ, một bên là Khương, chẳng biết ai lợi hại hơn ai.
Vì sao Lý Khắc Dụng thích dùng người Hồ? Nguyên nhân thật ra rất đơn giản, chi phí thấp. Chỉ cần hứa cho bọn chúng tùy ý cướp bóc thì thậm chí chẳng cần phát tiền thưởng, hoặc chỉ phát rất ít. Quân nha Hà Đông dĩ nhiên đánh trận không tệ, nhưng đám tướng mạnh quân kiêu ấy vừa khó quản vừa đòi hỏi nhiều tiền, nuôi họ tốn kém vô cùng.
Phần mật thư còn lại là tin do chính Ty Nghe Ngóng dò la được. Trước sức ép của Điền Lệnh Tư, Vương Trọng Vinh đã cầu cứu Lý Khắc Dụng. Nhưng Lý Khắc Dụng tạm thời chưa mặn mà, hắn vẫn muốn xử lý Chu Ôn trước. Nhậm Ngộ Cát viết ở cuối thư rằng Vương Trọng Vinh rất có thể sẽ phái sứ giả đến Hạ Châu, hoặc đưa ra điều kiện để kéo quân Định Nan về phe mình.
Tống Lạc nói:
- Đại soái, triều đình cũng có thể hạ chiếu gọi quân Hạ Châu xuôi nam chinh phạt Vương Trọng Vinh.
- Triều đình có thể đưa ra điều kiện gì?
- Đại soái muốn gì?
- Người và đất.
Tống Lạc cười gượng:
- Đại soái, chuyện này khó lắm. Triều đình rốt cuộc vẫn ở Trường An, làm sao có thể khoanh tay nhìn quân Định Nan lớn mạnh? Cho quân Định Nan kiêm lĩnh thêm ba châu Linh, Diêm, Hội đã là giới hạn. Phần nhiều còn chẳng làm nổi.
Tống Lạc nói đúng sự thật.
Trong mắt triều đình, Vương Trọng Vinh giữ lại tiền muối dĩ nhiên đáng ghét. Nhưng quân Định Nan nắm trong tay mấy vạn binh mã chẳng lẽ không đáng sợ hay sao? Đừng nói những lời như trung thần hay không trung thần. Con người rồi sẽ thay đổi. Hôm nay là trung thần, ngày sau nhất định vẫn là trung thần ư? Hoặc giả ông trung thành với triều đình, nhưng lại không trung thành với thánh nhân thì sao? Việc phế lập thiên tử, đám hoạn quan làm được, chẳng lẽ tiết độ sứ lại không làm được?
Thực lực của quân Định Nan đã đứng đầu trong tám trấn Kinh Tây Bắc. Trận đánh dẹp Sóc Phương chỉ mất mấy tháng đã bình định xong. Triều đình há chẳng lo sợ? Các trấn khác há chẳng khiếp vía?
Thiệu Thụ Đức tự cho mình là trung thần, nhưng triều đình lại có thể nghĩ hắn ngoài trung trong gian!
Có thực lực chính là cái tội lớn nhất. Trừ phi hắn nhả ra hai châu Linh, Diêm, lại cắt giảm một nửa binh mã, từ bỏ quyền khống chế các bộ lạc Đảng Hạng. Nếu không, Thiệu mỗ còn nguy hiểm hơn cả Lý Khắc Dụng, ít nhất trong mắt triều đình phần nhiều là như vậy.
Dĩ nhiên, triều đình cũng chưa thể làm gì quân Định Nan, mà hiện giờ chẳng cần thiết phải làm. Ý định của họ phần nhiều vẫn là giữ thế cân bằng, để các trấn kiềm chế lẫn nhau. Nếu có ai quá ngang ngược, triều đình sẽ dùng mưu kế, hiệu triệu các trấn cùng hợp sức đánh dẹp.
Lý Khắc Dụng ngang ngược thì hiệu triệu quân Định Nan, quân Tuyên Vũ, quân Chấn Vũ, quân Thiên Đức, quân Đại Đồng, quân U Châu, quân Thành Đức cùng đánh hắn. Khá lắm, kẻ thù của Lý Khắc Dụng xem ra nhiều thật!
Nếu quân Định Nan ngang ngược, triều đình sẽ hiệu triệu tám trấn Kinh Tây Bắc cùng quân Hà Đông hợp sức đánh dẹp. Đến lúc ấy, hơn mười vạn tinh binh tràn tới, Thiệu mỗ cũng không chống nổi.
Tống Lạc hỏi thẳng:
- Đại soái muốn giúp Điền Lệnh Tư hay Vương Trọng Vinh?
Thiệu Thụ Đức hỏi ngược lại:
- Tống thứ sử, Linh Hạ cần gì?
- Không thiếu đất, chỉ thiếu người Hán.
- Vậy phải kiếm người Hán từ đâu? Giúp Điền Lệnh Tư đánh vào Hà Trung, cướp dân Hán ở đó? Hay giúp Vương Trọng Vinh chinh phạt tám trấn Kinh Tây Bắc, bắt dân Hán vùng Quan Trung về?
Xem ra đường nào cũng chẳng ổn. Tống Lạc lắc đầu.
- Đại soái giương cờ cứu dân, trừng trị kẻ có tội. Nếu dân chúng không muốn đi mà chúng ta cưỡng ép cướp người, thanh danh sẽ bị tổn hại. Chỉ có thể chờ hai quân giao chiến, lúc dân chúng chạy loạn khắp nơi thì thu nạp họ. Hoặc đưa quân đóng ở Đan Châu, kéo dài thời gian đứng ngoài quan sát, chờ bên nào đưa ra giá tốt hơn?
Tống Lạc lại hỏi:
- Hơn nữa, nếu chiêu mộ một lượng lớn người Hán đến Linh Châu, ít nhất trong năm đầu phải bỏ ra rất nhiều tiền của, lương thực. Đại soái, khoản ấy lấy từ đâu?
Thiệu Thụ Đức nói:
- Tiền không thiếu, gia súc cũng đủ. Chỉ thiếu lương và nông cụ!
- Vậy trước hết cứ xem Vương Trọng Vinh đưa ra điều kiện gì. Nếu hắn chịu cấp lương, từ Hà Trung vận bằng thuyền đến Linh Châu thì rất tiện. Vương Trọng Vinh cũng có tiền, có thể mua các loại vật dụng cần thiết ở Hà Trung, Hà Đông, Thiểm Châu, Quắc Châu để bù vào chỗ thiếu.
Có đường vận chuyển trên sông Hoàng Hà quả thật thuận tiện. Hà Trung nối thẳng với Linh Châu, ước chừng chưa đến hai tháng là hàng đã đến nơi, chi phí lại rất thấp. Nếu Vương Trọng Vinh chịu cấp ba trăm nghìn hộc lương, số ấy đủ để nuôi hai, ba vạn hộ dân di cư cho đến khi họ thu hoạch vụ lúa đầu tiên.
Ba trăm nghìn hộc lương, theo giá lương thực ở Hạ Châu và Tuy Châu, chỉ tương đương một trăm năm mươi nghìn mân tiền. Vương Trọng Vinh có thể bỏ ra số tiền ấy. Trong lúc cầu mạng, cái giá đó xem như chẳng đắt. Nhưng Vương đại soái có tiền chưa chắc đã có lương. Đây mới là vấn đề.
Cuối cùng, Thiệu Thụ Đức nói:
- Cứ xem Vương Trọng Vinh định giở trò gì trước đã. Chúng ta không cần vội. Năm nay đã bán ra hơn năm nghìn con ngựa chiến, ngựa kéo, ngựa thồ và ngựa cưỡi, mà mới chỉ bảy, tám tháng. Cứ tiếp tục buôn bán. Biết đâu người của triều đình lại tìm đến cửa trước cũng nên.