Trên thảo nguyên rộng mênh mông, tuấn mã tung vó phi nhanh. Thân binh tản ra khắp nơi, dồn đám thú hoảng loạn chạy không còn đường thoát về giữa vòng vây.
Thiệu Thụ Đức ngồi trên lưng ngựa, giương cung lắp tên. Chỉ nghe vút một tiếng, con hoẵng khựng mạnh rồi lăn nhào xuống đất. Một kỵ sĩ lập tức phóng tới, nghiêng người nhặt con mồi còn chưa chết hẳn lên ngựa. Quay trở lại, hắn cao giọng reo:
- Đại soái bắn thật tài! Lại hạ thêm một con hoẵng!
Thiệu Thụ Đức cười hai tiếng:
- Hôm nay săn được kha khá rồi, về thôi, ăn thịt uống rượu.
Đám thân binh lập tức hoan hô vang dậy.
Buổi đi săn hôm nay, họ bắt được không ít hươu, cáo, thỏ, hoẵng, linh dương và đủ loại thú khác.
Thân binh dưới trướng Thiệu đại soái chẳng phải hạng vô dụng. Bắn cung, cưỡi ngựa mà không ra gì thì chính họ cũng chẳng còn mặt mũi ở lại. Đám trai trẻ ngày ngày hoặc hộ vệ đại soái, hoặc bàn luận những trận đánh đã qua, sớm đã buồn chân buồn tay. Hôm nay có dịp đi săn, ai nấy đều dốc sức, hạ được vô số con mồi. Chốc lát, bầy thú dưới chân núi Hạ Lan gặp phải một phen tai họa.
- Trước hết nướng thịt hươu. Thiệu Thụ Đức cười nói, rồi ném cây cung đi săn cho Lý Nhân Phủ.
Hươu có lẽ là loài thú dễ săn nhất đối với con người. Tính nết hiền lành, thịt lại thơm ngon, còn nhung hươu thì đại bổ.
Sáu châu Linh Hạ có rất nhiều hươu, bởi núi rừng ở đây nhiều. Đến đời sau, đàn hươu trong đất Tây Hạ đông vô kể. Bài thơ “Tháng tháng vui” viết bằng chữ Tây Hạ có câu: “Tháng bảy… người ta đuổi bắt đàn hươu, thu hoạch lúa… Tháng chín, hươu kêu buồn bã, gió thổi cỏ rạp, đàn hươu cuốn chạy giữa đồng như ngựa kinh.”
Di chỉ thành Hắc Thủy cũng khai quật được hình vẽ hươu. Sách “Thánh lập nghĩa hải” bằng chữ Tây Hạ còn ghi rằng hươu là loài thú hoang người Tây Hạ thường săn bắt và ăn thịt nhất.
Thiệu Thụ Đức rất thích ăn thịt hươu, cũng mê săn bắn. Khi còn ở Hạ Châu, hễ có lúc rảnh rỗi, hắn lại dẫn thân binh, mời các thủ lĩnh bộ lạc Đảng Hạng quanh vùng cùng đi săn, coi như một cách giao thiệp.
Vì chuyện đó, trong phủ còn có người khuyên can. Thiệu Thụ Đức viện cớ săn bắn là việc lớn của quốc gia, khéo léo gạt đi.
Sau này, nếu hắn giành được thiên hạ, con trai chịu ảnh hưởng của hắn, có lẽ cũng sẽ thường xuyên ra ngoài đi săn. Nhưng đến đời cháu, nếu chúng lớn lên sau thâm cung, dưới tay đám cung nữ và phụ nhân, đến việc đi săn cũng bị đại thần ngăn cản, chẳng phải quá đáng thương sao?
Tiếc là đôi chim kim điêu Ôi Tài Tô Đô dâng tặng không được mang theo. Chúng vẫn để ở Hạ Châu, chẳng biết có bị nuôi đến chết chưa. Ôi, thật đáng tiếc!
- Đại soái, có thủ lĩnh Đảng Hạng ở Linh Châu đến bái kiến. Phong Ẩn bước tới bẩm báo.
Thiệu Thụ Đức chăm chú nhìn miếng thịt hươu trên giá nướng đặc chế, nói:
- Mời họ qua đây.
Chẳng mấy chốc, hơn mười thủ lĩnh lớn nhỏ đã đi tới.
- Đại soái… Một người lập tức quỳ xuống, khóc lóc: - Xin đừng cướp lương nữa!
- Quân sĩ của đại soái chẳng nói lý lẽ gì cả, cứ dắt bò dê đi thẳng. Chúng tôi chỉ hơi phân bua vài câu, họ liền vung đao chém xuống.
- Đại soái, bộ Bảo Vĩ xin dâng năm trăm con bò dê, chỉ mong đại soái thu quân.
- Bộ Di Hương xin dâng ba trăm con bò dê và một vạn bó củi, khẩn cầu đại soái thu quân.
- Bộ Việt Bang xin dâng…
Thân binh cẩn thận bưng tới hai miếng thịt hươu nướng chín. Thiệu Thụ Đức cầm dao cắt thịt, vừa ăn vừa hỏi:
- Chuyện bốn bộ Nê Tất Bồ, La Ất, Bát Trì và Ủy Vĩ ngang ngược làm càn, bị ta đánh diệt, các vị đều biết rồi chứ?
Hai bộ Nê Tất Bồ và La Ất sống trong địa phận hai huyện Minh Sa, Ôn Trì; bộ Bát Trì ở huyện Hoài Viễn; bộ Ủy Vĩ ở huyện Hoành Tĩnh. Cả bốn bộ cộng lại hơn hai vạn người, nửa làm ruộng, nửa chăn nuôi. Mấy hôm trước, kỵ binh các bộ chia đường xuất kích, bất ngờ đánh úp các bộ lạc ấy nhanh như chớp. Họ chém hơn ba nghìn thủ cấp, bắt gần hai vạn người, thu bốn vạn hộc lương thực cùng năm vạn bò, dê, ngựa và lạc đà.
Còn lý do tiêu diệt bốn bộ này ư? Thật ra chẳng có lý do gì. Thiệu đại soái chỉ tiện tay chỉ lên bản đồ, định đánh vài bộ lạc để thị uy. Hắn đã vào Linh Châu mười ngày, lại vừa đại thắng ở phía bắc huyện Hoài Viễn. Đảng Hạng Hà Tây các ngươi chẳng lẽ đều chết cả rồi sao, mà không một bộ nào tới triều cống?
Xem ra tin tức thời này truyền đi quá chậm. Chẳng ai chịu tìm Đảng Hạng Bình Hạ hỏi thăm, đó là lỗi của các ngươi. Trốn thuế thì phải chết! Kẻ trốn thuế năm này qua năm khác, càng không có chỗ chôn thây!
Mấy bộ Đảng Hạng ấy vốn sống trong địa phận huyện Hồi Lạc. Ban đầu hắn định đánh họ trước, nhưng ngẫm lại, họ làm ruộng, của cải quý giá, nên không động đến. Thay vào đó, hắn chọn những bộ lạc ở xa hơn, nửa chăn nuôi nửa cày cấy.
- Các vị đứng dậy cả đi.
Thiệu Thụ Đức để mặc họ chờ cho đến khi ăn hết một miếng thịt hươu, rồi mới nói:
- Từ nay về sau, cứ ngoan ngoãn nộp cống, sẽ được yên ổn. Thuế năm nay cũng phải nộp đủ. Mỗi bộ nộp năm nghìn hộc lương và năm trăm bò, dê, ngựa, lạc đà. Các vị cứ truyền tin này đi, bộ lạc nào chưa tới thì trực tiếp mang lương thực cùng bò dê đến đây. Hết tháng sáu mà vẫn chưa thấy mặt, kết cục sẽ như các bộ La Ất.
- Đa tạ đại soái khoan dung, chúng tôi xin về chuẩn bị ngay. Các thủ lĩnh đồng thanh đáp.
Thiệu Thụ Đức phẩy tay, giục họ mau lui, đừng quấy rầy hắn ăn thịt.
Hai vạn người Đảng Hạng bắt được trước đó, hắn dự định chia về sáu huyện, hai thành ở Linh Châu, lập sổ hộ tịch như dân thường. Số ấy có thể chia thành khoảng bốn nghìn hộ, mỗi nơi năm trăm hộ. Hắn sẽ thống nhất đổi họ cho họ: người bộ Nê Tất Bồ đổi sang họ Tập hoặc Bộ; người bộ La Ất đổi sang họ La hoặc Dịch; người bộ Bát Trì đổi sang họ Trì hoặc Trì; người bộ Ủy Vĩ đổi sang họ Vệ hoặc Ngụy. Phong tục tập quán cũng phải dần dần theo người Trung Nguyên.
Dĩ nhiên, chỉ dựa vào vũ lực thì không thể làm được chuyện ấy. Thật ra hắn sẽ tìm cách đưa đông đảo dân di cư từ Quan Trung và Quan Đông tới, để họ sống xen kẽ, cùng sinh hoạt, cùng lao động. Thời gian lâu dần, bốn nghìn hộ Đảng Hạng Hà Tây này sẽ từ từ mất đi những nét văn hóa riêng, phong tục cũng dần gần với người Trung Nguyên. Người Khương Đảng Hạng xét về huyết thống vốn chẳng khác người Hán bao nhiêu, nên vấn đề không lớn.
À phải rồi, mấy hôm trước Thiệu Thụ Đức còn tiếp nhận ba trăm hộ tá điền của chùa Long Hưng. Họ thuê đất của chùa để cày cấy, tổng cộng có hai trăm khoảnh ruộng nằm ngay dưới chân thành. Vì loạn binh rồi chiến sự kéo dài, năm nay họ còn chưa kịp gieo hạt, vừa hay có thể dùng làm thử nghiệm.
Thiệu Thụ Đức hạ lệnh chia đất cho họ, mỗi hộ được sáu mươi mẫu, lại cấp hai mươi con bò. Đất và bò đều bán cho họ: mỗi mẫu đất giá bốn trăm tiền, mỗi con bò giá hai nghìn bốn trăm tiền. Họ được trả dần trong mười năm, năm đầu chưa cần trả. Từ năm thứ hai, mỗi năm nộp vài đấu lương, kéo dài mười năm thì đất và bò hoàn toàn thuộc về họ.
Để khuyến khích họ, Thiệu Thụ Đức còn đưa ba trăm hộ này vào đất phong thuộc tước Linh Vũ quận vương của mình, đồng thời tuyên bố trong ba năm họ không phải nộp thuế cho hắn.
Dĩ nhiên, họ phải làm theo đúng yêu cầu của hắn: hai mươi mẫu trồng lúa mì, hai mươi mẫu trồng đậu nành, hai mươi mẫu trồng cỏ linh lăng, luân phiên thay đổi. Huyện Hồi Lạc sẽ cho họ thuê bò cày. Thử như vậy liên tục vài năm để xem hiệu quả ra sao.
Muốn đất đai màu mỡ lâu dài, trong hai năm bỏ hoang cần liên tục trồng cây họ đậu để cố định đạm cho đất. Ngoài ra, phải dùng toàn bộ phân chuồng do một con bò thải ra suốt một năm để bón ruộng. Có đủ như thế mới giữ được sản lượng cao trong nhiều năm. Chỉ trông vào chút phân người thải ra thì chẳng khác nào muối bỏ biển.
Vì vậy, Thiệu Thụ Đức cho rằng cách làm này không thể đem áp dụng ở những nơi khác. Nó cần hai điều kiện: thứ nhất, có những cánh đồng rộng liền khoảnh, không vướng quyền sở hữu phức tạp; thứ hai, có thật nhiều gia súc lớn. Thiếu một trong hai đều không được. Ở vùng nội địa, e rằng chẳng đáp ứng nổi điều kiện nào; giỏi lắm chỉ có thể làm được điều thứ nhất, mà cũng chẳng dễ dàng.
Có đất hoang rộng lớn đúng là tốt! Riêng con kênh Bạc Cốt Luật ở huyện Hồi Lạc, thời Bắc Ngụy đã có thể tưới hơn bốn vạn khoảnh ruộng, giờ đều thành đất hoang vô chủ. Sao cơ, ngươi bảo những thửa đất bỏ hoang cả trăm năm ấy đều có chủ à? Có gan thì nói lại lần nữa xem!
Ngày hai mươi hai tháng năm, Thiệu Thụ Đức dẫn bốn quân Thiết Lâm, Định Viễn, Thiết Kỵ và Nghĩa Tòng đến núi Khất Phục ở chân phía bắc núi Hạ Lan.
Đoạn phía bắc núi Hạ Lan mang tên Khất Phục, bởi xưa kia bộ tộc Khất Phục Tiên Ti từng cư ngụ nơi này. Về sau, vì núi đá nhô ra trông như cái miệng, nơi đây được gọi là Thạch Chủy Sơn.
Chỗ này cách Linh Châu hơn hai trăm dặm, cách Tây Thụ Hàng Thành, nơi Thiệu Thụ Đức từng ở nhiều năm, bảy trăm dặm. Phong Châu cũng cách đó bảy trăm dặm.
Hắn dẫn hơn hai vạn đại quân tới đây, đâu phải để dạo chơi. Hai bờ Hoàng Hà, rất nhiều phu phen người Hán lẫn người các tộc khác vẫn đang vận chuyển lương thực, khí cụ tới thành quân Định Viễn. Khoản hao phí ấy không hề nhỏ.
Mục đích chính của Thiệu đại soái khi tới đây vẫn là truy đánh hai bộ Đảng Hạng Phá Sửu và Mễ Cầm. Đáng tiếc, hắn đã nếm trải cảm giác hụt hẫng của Chu Đệ khi dẫn đại quân tiến sâu vào thảo nguyên mà chẳng thu được gì.
Phá Sửu và Mễ Cầm là bộ lạc du mục, hoàn toàn khác với những bộ lạc làm ruộng hoặc nửa làm ruộng nửa chăn nuôi đã tới quy thuận trước đó. Họ chẳng có nhiều gia sản, muốn chạy là chạy được ngay. Nhưng trước mặt Thiệu mỗ có cả đội kỵ binh đông đảo, dù không mất mạng thì cũng phải bị lột mất một lớp da.
Thế là đội quân Thiết Kỵ lừng danh Linh Châu lại xuất kích, cộng thêm kỵ binh quân Định Viễn, tổng cộng bốn nghìn người. Theo tin do các bộ Đảng Hạng tới quy thuận báo lại, họ sẽ ra khỏi cửa ải núi Hạ Lan, lùa theo đàn bò dê lớn mà các bộ lạc dâng cống, thẳng tiến về phía tây bắc. Phá Sửu, Mễ Cầm cùng các bộ lạc phụ thuộc hẳn đã chạy tới Mễ Nga Xuyên.
Mễ Nga Xuyên chính là hồ muối Cát Lan Thái đời sau, cách đây không xa. Cứ chạy đi! Trước đó ở Hà Tây, hơn sáu nghìn người đã bị giết hoặc bắt, vậy mà các ngươi vẫn không chịu tới quy thuận, thật chẳng biết điều! Hừm, chẳng lẽ bị giết quá nhiều, trong bộ lạc dấy lên phản đối, nên không muốn quy phục nữa? Nếu thế thì cứ đánh một trận dẹp sạch. Lần trước đã làm suy yếu họ một phen, lần này giết thêm một số nữa. Sau này, chỉ cần quân Định Viễn với bảy nghìn năm trăm người cũng đủ khống chế họ rồi.
Sau khi kỵ binh lên đường, Thiệu Thụ Đức dựng trại gần núi Khất Phục, tiếp kiến các thủ lĩnh những bộ lạc tới bái kiến.
Các bộ lạc tới quy thuận lần này không giống với Đảng Hạng ở những huyện phía nam. Trong số hơn mười bộ, có cả dân du mục lẫn dân làm ruộng, số lượng chia đều. Tổng cộng họ có hơn năm vạn người.
Các bộ Di Bồ, Khúc Gia, bộ này là người Thổ Phồn, Phú Nhi, Vạn Sơn, hai bộ Đại Lương và Tiểu Lương, cùng những bộ lạc Đảng Hạng đã hòa vào người Đạt Đát. Trong đó có bộ Vương tử Dã Lợi, người Dã Lợi dời xuống phía nam rồi nhập vào Đạt Đát, là một trong chín tộc Đạt Đát; bộ Vương tử Ma La; bộ Vương tử Ma Nô, một nhánh phụ của bộ Ma Nô Đảng Hạng ở Địa Cân Trạch từng nhắc tới trước đây, cũng thuộc chín tộc Đạt Đát; bộ Việt Truất; bộ Thái tử Đại Trùng, vốn là bộ Đại Trùng của Đảng Hạng, cũng thuộc chín tộc Đạt Đát. Nhìn những cái tên kỳ quặc ấy, Thiệu Thụ Đức chỉ biết cạn lời. Dĩ nhiên hắn hiểu đây là âm dịch sang tiếng Hán, ý nghĩa thật trong tiếng Đảng Hạng chưa chắc đã như vậy, nhưng hắn vẫn rất muốn buông lời châm chọc.
Triều đình gọi chung những bộ lạc này là các bộ người Phiên núi Hạ Lan, họ thuộc một phần Đảng Hạng Hà Tây. Thật ra người Đảng Hạng Hà Tây sống trên địa bàn rất rộng, không chỉ có Linh Châu mà cả Lương Châu cũng có, thậm chí một bộ phận còn chịu sự cai trị của tộc người khác. Tính tương đối, Linh Châu hẳn là nơi đông người Đảng Hạng nhất.
Tính cả mấy vạn người phía nam tới quy thuận, chuyến xuất chinh này ít nhất cũng giúp hắn có danh nghĩa cai trị gần mười vạn người Đảng Hạng Hà Tây. Dù quyền cai trị ấy còn lỏng lẻo, đại quân vừa rút đi, chưa biết chừng họ lại phủi bỏ. Mặc kệ, trước hết cứ thu những khoản thuế đáng thu đã. Vài vạn người, thu mười vạn hộc lương và bốn vạn bò dê chẳng quá đáng chút nào.
Thiệu Thụ Đức nói:
- Các ngươi đều là dân Phiên dưới quyền hoàng đế Đại Đường, phải biết điều. Từ nay về sau, hãy chăm lo nộp cống nộp thuế. Cuối tháng Chạp hằng năm, phải đưa bò dê và lương thực tới thành Linh Châu. Quá hạn không đến, đừng trách triều đình điều đại quân tới đánh!
Từ giữa đời Đường, tuy triều cương suy yếu, các phiên trấn cát cứ, triều đình vẫn nhiều lần đưa quân đánh Đảng Hạng. Quân chủ lực thường là tám trấn ở phía tây và phía bắc kinh thành, thuộc hệ Thần Sách quân. Có lúc Thần Sách quân ở Trường An cũng trực tiếp xuất trận, giết người Đảng Hạng đến máu chảy đầu rơi. Bởi vậy, tấm da hổ Đại Đường vẫn còn dùng được, người Phiên hiện giờ vẫn chịu nhận danh nghĩa ấy.
Dĩ nhiên, điều này cũng bởi vùng tây bắc chưa xuất hiện bộ lạc nào đủ mạnh. Các thế lực phân tán, chẳng ai chịu phục ai, đương nhiên chỉ có thể mặc người khác chèn ép. Về sau, khi người Đảng Hạng họ Thác Bạt dựng nghiệp, họ còn chưa hoàn toàn kiểm soát được Đảng Hạng Bình Hạ, người Đảng Hạng Hoành Sơn cũng vẫn ở ngoài tầm tay. Còn Đảng Hạng Hà Tây, phải đợi đến khi chiếm được Linh Châu mới tính tiếp.
Ở vùng Linh Hạ, họ Thác Bạt đã bị chính tay hắn đè bẹp. Họ Thiệu giờ đây chẳng khác nào một bản họ Thác Bạt mạnh gấp bội.
Đánh bằng quân sự, kết thông gia bằng chính trị, ràng buộc nhau qua buôn bán, lại dùng cả tôn giáo huyền bí. Thiệu mỗ gần như không từ thủ đoạn nào, chỉ cốt thu hút thêm nhiều người Đảng Hạng vào phạm vi cai trị của mình.
Tạm thời cai trị lỏng lẻo cũng chẳng sao, chỉ cần có danh nghĩa là được. Hắn không tham đến mức muốn nuốt trọn tất cả trong một lần. Cứ từ từ, năm nay thu phục một ít, sang năm thêm một ít, từng bước tiêu hóa. Sớm muộn gì các bộ lạc Đảng Hạng cũng sẽ nhận rõ tình thế.
Họ Dã Lợi, họ Một Tàng, họ Ngụy Tài, giờ đây chẳng khác nào chư hầu dưới quyền vị phong quân là hắn. Quyền cai trị Đảng Hạng Hà Tây còn lỏng lẻo hơn nữa, nhưng cũng đành chịu, đất mới chiếm được vốn dĩ như vậy. Vả lại, vùng cai trị cốt lõi của hắn nằm ở ba châu Hạ, Tuy, Ngân, cách nơi này quá xa. Mỗi lần điều đại quân tới đều tốn kém khôn lường.
Chỉ có thể đợi các huyện ở Linh Châu phát triển, tích góp được chút của cải rồi mới tính sổ với họ.