"Ai cũng bảo đánh Hựu Châu thắng lớn, hàng được mấy vạn người Thác Bạt, thu về mấy chục vạn trâu bò dê cừu, lại lấy lại cả mối lợi ao muối. Vậy mà đại soái vẫn không chịu mở lệnh cấm rượu, thật chẳng ra thể thống gì."
Trong một quán ăn ngoài thành Hạ Châu, một gã đàn ông to lớn ngồi chồm hổm, tuôn ra một tràng càu nhàu.
Không mở lệnh cấm rượu, không phải là không cho bán rượu, mà là không cho dân tự nấu. Nói cho phải, chuyện ấy rất khó làm, dân gian lén nấu rượu đã thành thói quen từ lâu, nhưng trên giấy tờ của quan phủ quả thực có cái lệ đó.
Lệ này truy ngược sớm nhất về thời Tuyên Tông, khi Mễ Ký được cử làm Tiết độ sứ Hạ Châu kiêm Chiêu thảo sứ Đảng Hạng đạo Đông Bắc. Hồi ấy quan phủ đã không cho dân tự nấu rượu nữa. Cùng lúc, mạc phủ lập riêng kho rượu, quan nấu và bán một mối, nói là để dân khỏi phí phạm, hao lương thực, nhưng lý do chính e rằng vẫn là lo gom tiền cho quân nhu.
Mấy vạn đại quân đi đánh Đảng Hạng, tiêu tốn đâu phải ít.
"Lưu Tam Đấu, cái bụng đầy oán thán của ngươi mà đi lính thì chưa quá ba ngày đã ăn roi." Một khách nhậu khác cười nói: "Ngươi tới chỗ buôn ngựa mà kiếm việc là đúng rồi, khỏi bị đánh chết."
"Kim Sùng Văn, ngươi biết được mấy chữ mà dám xưng là Sùng Văn?" Lưu Tam Đấu vừa nhai ngấu nghiến vừa nói: "Lưu mỗ ta chỉ ham rượu, thì đã làm sao nào? Đại soái mà mở lệnh cấm rượu, giá rượu chắc chắn sẽ hạ xuống như giá thịt ngoài kia."
Một con dê thiến ở Hạ Châu giá đã rớt dưới ba trăm hai mươi tiền, gần bằng giá dê con mấy năm trước, nghe mà chẳng dám tin. Của cống nạp cùng chiến lợi phẩm cướp được của các bộ Đảng Hạng Bình Hạ, chỉ trong một năm ngắn ngủi, biết bao trâu bò, ngựa, lạc đà tuôn vào Hạ Châu. Binh sĩ một năm lĩnh thưởng năm lần, mỗi lần bốn con dê, một năm là hai mươi con. Nhà ăn một ít, ăn không hết thì mang ra bán. Mạc phủ cũng bán, các bộ trên thảo nguyên cũng mang tới bán, thế là giá cả tụt dốc không phanh.
Không chỉ giá dê hạ. Thịt trâu, thịt lạc đà, thịt lừa, thịt ngựa, món nào giá cũng hạ. Chỉ có điều với người Đường, thịt dê là món thịt chủ yếu trong bữa ăn, cũng như thịt lợn với người Trung Quốc đời sau, nên họ cơ bản chỉ để ý tới giá thịt dê.
Quán ăn nằm ở bờ nam sông Vô Định, bên cạnh con đường trạm đi tới thành Ô Diên, người qua kẻ lại không ít. Dạo gần đây còn có nhiều người Đảng Hạng từ trong núi xuống, vác thuốc bắc, da thuộc tới bán, dần dà ngay ở vùng bờ nam ấy tự nhiên hình thành một chợ nhóm.
Quán ăn nấu thịt dê ngon có tiếng, hấp dẫn không ít thương khách ghé vào nếm thử, hai vợ chồng chủ quán ngày ngày tất bật, mặt mày lúc nào cũng hớn hở. Về sau, họ còn chiêu từ quê nhà Đồng Châu ở Quan Trung ra hai đứa cháu trai phụ giúp, việc buôn bán ngày một lớn.
- Kình Tử, đừng chạy loạn nữa, về thái thịt đi.
Một cậu nhóc tuổi ăn tuổi lớn từ sau quán xông ra, tay xách thanh đao gỗ, miệng hò hét, chơi tới quên trời đất.
- Thằng bé này thật rắn rỏi! Lưu Tam Đẩu đặt chén rượu xuống, kinh ngạc thốt lên.
Đứa nhỏ lớn như con nghé, nhìn mới mười hai mười ba tuổi mà đã cao bằng người lớn. Thêm vài năm nữa lớn thêm chút người, đi ứng tuyển quân nha môn cũng chẳng vấn đề gì.
- Chú nó làm việc trong Thiết Lâm quân, từ hồi ở Tuy Châu đã theo đại soái rồi. Thằng bé này chỉ thích đánh đánh giết giết. Kình Tử, mau về thái thịt đi, bận không xuể rồi.
Chủ quán đuổi theo, tóm lấy cậu thiếu niên mà dặn.
- Cũng chỉ có nhà lính tráng mới được ăn cho no. Kim Sùng Văn lắc đầu, thở dài.
- Nay thì khác phần nào rồi. Hạ Châu có thêm bao nhiêu trâu dê, nhiều hộ dân mua về nuôi, làm sữa dê, bơ, sữa chua thì chẳng ít. Đại soái đâu phải đã ra văn thư rồi sao, khuyên nuôi thêm trâu dê, trẻ nhỏ ăn nhiều sữa trâu dê thì lớn lên cao to khỏe mạnh. Chủ quán cười nói.
So với Tuy, Ngân nhị châu, Hạ Châu đúng là đất rộng người thưa. Bên bờ sông, trên sườn núi, cạnh rừng cây, chỗ nào cũng đầy cỏ. Những đất ấy nếu ở nội địa, phần nhiều đã khai khẩn thành ruộng cày, nhưng Hạ Châu không có đông người, đành bỏ hoang ở đó.
Nói gì đến chuyện gần thành châu có cả mảng lớn đồng cỏ do triều đình khoanh chiếm, trừ phần giữ lại để nuôi chiến lợi phẩm, còn lại đều mở cấm, ai muốn chăn dê thì cứ chăn, chẳng ai ngăn cản.
- Văn thư nào phải đại soái phát? Sợ rằng do vị Phong phu nhân kia viết ra thì hơn. Kim Sùng Văn nói.
Mọi người xung quanh đều bật cười. Ở Hạ Châu, ai cũng biết chữ của đại soái rất kém, thường có người lén lấy ra làm trò cười, nghe đã hao hao cái kiểu đùa cợt của đời sau.
Nhưng mấy vị phu nhân đại soái cưới về, ai nấy đều phải tấm tắc khen. Biết chữ, hiểu lễ nghĩa, xuất thân chẳng tầm thường, trách nào đại soái lại muốn bắt họ về nhà.
- Hừ, không khuyên làm ruộng trồng dâu, lại khuyên chăn dê, đây là muốn theo người Hồ chăng?
Ngoài quán, mấy người trẻ tuổi bước vào, trông dáng hẳn là kẻ đọc sách, chẳng hiểu cớ sao, vừa tới đã buông lời châm chọc.
Cả quán đang ăn uống bỗng im bặt.
“Trước kia ta ở Lộ Châu, nghe đạo thánh hiền suốt ba mươi năm, vậy mà kế sinh nhai mỗi ngày một túng bấn. Trẻ con gầy trơ xương, dân chúng áo không đủ che thân, thỉnh thoảng lại bị bắt ra trận, chết chóc nằm la liệt dưới khe rãnh. Đạo thánh hiền ấy, đáng cái rắm gì! Ta chẳng cần biết đại soái có bao nhiêu nhà cao cửa rộng, mấy phòng vợ bé, ta chỉ cầu cho vợ con có ăn có mặc, sống được yên ổn.”
Lưu Tam Đẩu nốc một ngụm rượu, giận dữ nói:
- Nơi nào trồng được dâu cấy lúa thì trồng dâu cấy lúa, nơi nào nuôi được dê thì nuôi dê. Lão tử là người Hán, cũng thích uống sữa bò, mặc áo lông thú, thuở trước từng phòng ngự mùa thu ở Linh Châu, còn ngươi thì đã làm được cái gì?
Mấy người trẻ tuổi bỗng cứng họng, không đáp được lời nào.
Một người trong bọn họ, tuổi tác có phần lớn hơn, cười khổ nói:
- Linh Vũ Quận Vương thuở trước ở Quan Trung thương dân đánh kẻ có tội, nay đến Hạ Châu, lại gặp cảnh thái bình. Ta đi nam về bắc, đã nhiều năm rồi không còn thấy cảnh ấy nữa. Sách thánh hiền, nay chẳng còn mấy người đọc. Việc Linh Vũ Quận Vương làm, thật ra ngầm hợp với lời dạy của thánh nhân. Mấy hôm nay, ta định ở Hạ Châu đi lại nhiều hơn một chút, xem phong cảnh nơi đây thế nào. Than ôi, nào ngờ được, bốn châu Hạ Tuy nơi biên ải lại thái bình không việc gì, còn các châu Quan Đông thì đánh nhau không dứt, dân chúng bỏ xứ mà chạy, đổi con cho nhau để ăn, nghìn dặm không một bóng người, mười nhà thì chín nhà trống, thật đáng thương, thật đáng than!
Lưu Tam Đẩu nguôi cơn giận, nói:
- Lời ấy cũng còn nghe được. Nửa năm nay, ta đã gặp quá nhiều kẻ sĩ như các ngươi từ Quan Trung, Hà Đông, Hà Nam kéo tới. Các trấn Quan Đông, lòng bọn tiết soái đều đen như mực, lại chẳng có bản lĩnh gì, ngày ngày chém giết lẫn nhau, giết mãi cũng chẳng ra trò trống gì. Đầu năm nay ở Minh Châu, quân Sa Đà tràn vào cướp phá, không ai ngăn nổi. Trạch Châu với Lộ Châu cũng bị Lý Khắc Dụng vơ vét tàn bạo, ruộng đất màu mỡ là thế mà ngoài đồng chẳng còn giống lúa. Ta làm việc ở hiệu buôn ngựa, chỉ riêng Minh Châu một xứ, năm nay e rằng đã đón hơn bảy trăm hộ dân về Ngân Châu. Hình Châu, Hà Dương cũng chẳng kém số ấy, đại soái dọc đường cấp áo cơm, đi qua Hà Trung, Thiểm Quắc vào Hạ Tuy, tốn kém đâu phải chuyện nhỏ. À phải rồi, quân ngựa Sa Đà còn bán người cho hiệu buôn chúng ta nữa, toàn là dân các châu Chiêu Nghĩa, có nực cười không? Vậy mà Lý Khắc Dụng ấy, lại vẫn có bao nhiêu tiến sĩ đến theo. Hạng tàn bạo như thế, so với Linh Vũ Quận Vương thì thế nào?
Lưu Tam Đẩu nói một tràng như vậy, mấy người kia lại chẳng ai mở miệng được.
Dân chúng, rốt cuộc vẫn mong mỏi một cuộc sống yên ổn. Trật tự dẫu tồi tệ đến đâu cũng còn hơn không có trật tự. Có nơi hoàn toàn không có trật tự, như Hà Nam; có nơi có trật tự cũng như không, quân lính còn cướp phá ngay châu huyện nhà mình, như Hà Đông.
Bốn châu của Định Nan quân, quân lính không cướp phá dân địa phương, người Đảng Hạng Bình Hạ cũng đã bị đánh cho khuất phục. Hai bộ lạc lớn nhất của Đảng Hạng Hoành Sơn cũng rất nghe lời. Nghe nói đại soái còn mua hai tòa nhà khá đẹp ở phía đông thành, định ban cho Dã Lợi Ngộ Lược và Một Tạng Kết Minh, lại cho con cái hai người tới Hạ Châu ở một thời gian, để thăm người cô trong phủ Quận vương.
Xem ra vùng này đã khá yên ổn rồi.
“Đại vương về rồi!”
Bỗng nhiên có người chỉ về phía chân trời, nơi một dòng người ngựa cuồn cuộn đang lao tới, hét lớn.
Mọi người đang ăn cơm vội buông chén đũa, kéo ra khỏi quán, nhìn về phía tây nam. Mấy người học trò từ nơi xa tới thấy lạ, cũng đứng bên đường ngóng theo.
Đi đầu là mấy trăm kỵ binh. Theo sau là xe lớn xe nhỏ, chở đầy da thú, vải thô, lụa, tiền đồng, đồ vàng bạc. Toàn là chiến lợi phẩm tịch thu được từ nhà Thác Bạt. Mấy cỗ xe lớn cuối cùng thì chật kín cả đại gia đình họ Thác Bạt, người lớn, trẻ con, người hầu, ai nấy cúi đầu ủ rũ, mắt vô hồn. Nhưng Thác Bạt Di Xương, cháu đích tôn của Thác Bạt Tư Cung, cùng Thác Bạt Tư Kính và con gái ông ta, lại không có trong đám, hình như đã được đưa đi riêng.
Tiếp đó là một toán bộ binh lớn. Dân Hạ Châu nhìn là biết ngay: quân Thiết Lâm, trụ cột trấn giữ bốn châu Hạ Tuy. Thấy bộ quân phục vải thô dệt lông lạc đà của họ, lòng người gần như yên ngay, bởi có họ, người Đảng Hạng chẳng còn uy hiếp nổi cuộc sống của dân nữa.
Dân chúng sống ở bốn châu Hạ Tuy vẫn nhớ như in những lần người Đảng Hạng cướp phá, thậm chí làm loạn. Hơn trăm năm qua, lần nào triều đình cũng sai đại quân dẹp yên, nhưng dân thường lần nào cũng chịu tổn thất không nhỏ. Khi Hoàng Sào tiến vào Trường An, dân Hạ Tuy tưởng như trời sắp sập. Mất nguồn lương thưởng của triều đình, quân Hạ Tuy ắt sẽ loạn, bốn châu cũng loạn theo; người Đảng Hạng thừa cơ lớn mạnh, đến lúc ấy dân chúng còn đường sống sao?
May thay, tất cả đều không xảy ra. Sau khi Thiệu đại soái vào làm chủ Hạ Châu, thuế má tuy chẳng giảm, nhưng tình hình nhanh chóng ổn định. Quân lính của ông không cướp bóc dân; thiếu tiền thì ra đồng cỏ cướp, đánh Hựu Châu; lại còn khiến Đảng Hạng Hoành Sơn phải yên phận. Trong trấn liền bốn, năm năm trời yên ổn, thật là niềm vui ngoài mong đợi.
“Lòng người ai cũng mong yên ổn.”
Người học trò trung niên nhìn mấy người cháu, nói:
- Dân Hạ Tuy mong yên ổn, Linh Vũ Quận vương mang lại được yên ổn, thì uy vọng và địa vị của ngài không ai bì kịp. Nghe nói quân Thiết Lâm cũng do một tay ngài dựng nên, khác hẳn các trấn khác. Việc trong mạc phủ Định Nan quân hẳn là làm được, dẫu chỉ bắt đầu từ chức quan chạy việc hay một chức lại nhỏ cũng được.
Người trung niên nói tiếp:
- Các ngươi cũng đừng do dự nữa. Chức chạy việc, chức dịch nhỏ, bổng lộc tuy thấp, nhưng không phải ai muốn làm là làm được. Tối thiểu phải biết viết biết tính, biết cách đọc và soạn công văn. Linh Vũ Quận vương quanh năm chiêu mộ người chạy việc, đủ thấy nhân tài khan hiếm. Đây có lẽ là một bậc thang tiến thân.
Hắn đã không còn trẻ, nên càng thiết tha một chỗ yên ổn. Đất Thục vốn là nơi hay để tới, nhưng ở đó đời sống yên bình, nhân tài tụ hội, người đọc sách đông như hội chợ, hắn lấy gì mà tranh nổi với đám sĩ tử đất Thục? Vậy nên chỉ còn cách tìm một chức phận nơi thị trấn nghèo ở biên ải. Hắn dắt theo con cháu trong nhà tới đây cũng chính vì lẽ ấy. Chỉ có điều, xem ra lúc này, dường như hắn vừa phát hiện được một mỏ vàng.