Phô mai, sữa bò sữa dê, rượu sữa ngựa, sữa đặc, bơ, váng sữa… Những thứ ấy ở đời sau chẳng lạ lẫm gì, Hạ Châu thỉnh thoảng cũng có, nhưng rốt cuộc vẫn khác xa thói quen ăn uống của người Hán.
Dĩ nhiên, hắn là người từ đời sau tới nên chẳng hề bài xích những món này. Hắn còn cảm thấy người đời Đường ăn uống kém phong phú hơn hậu thế rất nhiều. Chỉ muốn uống một chén trà sữa thôi mà chẳng biết thời này có làm nổi hay không.
Trên án còn có mấy chiếc bánh, được đựng trong túi da rắn. Người Đảng Hạng tin rằng bánh bỏ vào túi da rắn rồi cất trong kho sẽ không bị chuột cắn. Ừm, bánh đều mới làm, mùi vị cũng khá ngon.
Mấy hôm nay hắn ăn quá nhiều bánh giấm trong quân, dạ dày đã ngấy đến phát sợ. Làm đại soái được hai ba năm, xem ra hắn dần dần không chịu nổi những ngày kham khổ hồi còn làm đội đầu nữa rồi. Than ôi!
Bánh giấm trong quân vốn là bánh hồ nướng chín, ngâm vào giấm, phơi khô rồi cất đi. Thứ bánh ấy để năm mươi ngày cũng không hỏng. Chỉ cần nghĩ đến mùi vị khi ăn là đủ hiểu nó khó nuốt đến mức nào.
Chẳng biết những người xuyên không khác có làm được như thế không. Dù đã làm quan lớn, nắm trọng binh, vẫn sống giản dị như quân sĩ. Riêng hắn thì chịu. Cứ cố ép mình làm vậy, người nhà cũng chẳng để yên, thuộc hạ lại nhìn hắn bằng ánh mắt kỳ quặc, thậm chí còn dần dần xa lòng.
Mọi người liều mạng vì ngươi, chẳng phải cũng mong có được tiền tài, địa vị và một tương lai sáng sủa hay sao? Tiết kiệm công khoản một chút thì được, nhưng đến đời sống riêng cũng kham khổ, chẳng khác nào ngấm ngầm răn dạy kẻ dưới. Vậy theo ngươi còn có ý nghĩa gì? Thiên hạ có bao nhiêu tiết độ sứ, nơi này không dung ta thì nơi khác ắt có chỗ dung ta.
- Còn cách Địa Cân Trạch bao xa? Thiệu Thụ Đức lại ăn thêm ít thịt bò, nhấp một ngụm rượu sữa ngựa rồi hỏi.
- Chưa đến một ngày đường. Chiết Dược đáp.
- Vậy ngày mai sẽ tới nơi.
Thiệu Thụ Đức đứng dậy, chắp tay sau lưng đi vài bước rồi nói:
- Cứ làm theo lệ mà ngươi đã nói. Đám bộ tộc trên thảo nguyên này, chỉ cần giữ cho chúng yên ổn vài năm là đủ. Qua vài năm nữa, dù chúng muốn làm loạn cũng chẳng gây nổi sóng gió lớn.
Hôm nay đã có kỵ binh đưa tin tới báo, đêm qua ba cánh kỵ binh tinh nhuệ tập kích Địa Cân Trạch, thu được chiến lợi phẩm rất lớn.
Hai con chó săn lớn nhất của nhà Thác Bạt là bộ Ma Nô và bộ Lạp Nhi đã bị đánh tan. Quân Hạ bắt được hơn hai nghìn đàn ông, hơn mười lăm nghìn phụ nữ trẻ con, cùng hơn hai trăm nghìn gia súc đủ loại như trâu bò, ngựa, dê, lạc đà, lừa.
Tin ấy khiến Thiệu Thụ Đức cũng bất ngờ. Mấy bộ này thật ra đã nhận được tin trước hai ba ngày. Chẳng qua chúng phí quá nhiều thời gian vào việc tranh cãi, chần chừ, có lẽ trong lòng còn ôm chút may mắn, nghĩ rằng hắn dẫn đại quân tới chẳng qua chỉ để trách mắng một phen, rồi dâng ít trâu dê là xong.
Nào ngờ hắn lại nhắm thẳng vào việc vét sạch gia sản, giết người cướp của, khiến chúng chịu thiệt nặng.
Đến lúc nhận ra tình hình chẳng ổn, muốn chuyển nhà tháo chạy, chúng lại mất cả ngày thu dọn đồ đạc. Trong bộ lạc vì thế rối loạn tưng bừng. Kết quả, ba cánh kỵ binh thừa lúc đêm tối ập tới, khiến chúng thương vong thảm trọng.
Bộ Ma Nô và bộ Lạp Nhi vừa diệt, những bộ tộc còn lại đều sợ hãi. Kẻ lập tức tìm đường chạy trốn, kẻ muốn liều chết chống cự. May mà Chiết Tông Bản kịp thời đứng ra trấn an các bộ, lòng người mới miễn cưỡng ổn định.
Chuyện này đổi lại là Thiệu Thụ Đức, hắn cũng chẳng làm được. Người ta không tin hắn. Chỉ có nhà họ Chiết, gia tộc có ảnh hưởng lớn trên thảo nguyên, mới đủ uy tín để quy tụ các bộ.
Mưu tính của Chiết Tông Bản có lẽ nằm ở đây. Nhà họ Chiết để hắn chống đỡ đòn phản công có thể xảy ra của nhà Thác Bạt, còn mình thì yên tâm tiếp nhận các bộ lạc, mở rộng thế lực. Có lẽ cũng có vài bộ trực tiếp đầu hàng Hạ Châu, nhưng xét trên toàn cục, nhà họ Chiết vẫn kiếm được món hời.
Thiệu Thụ Đức vắt óc suy nghĩ hai ngày. Dưới sự góp ý của Trần Thành và Bùi Thương, hắn nghĩ ra một kế.
Hắn ra lệnh cho các bộ quanh Địa Cân Trạch, hằng năm đến kỳ tế trời phải tới bờ Ô Thủy, cách thành Hạ Châu ba mươi dặm về phía bắc, để cử hành nghi lễ. Khi ấy hắn cũng sẽ đích thân tham dự, ban cho các tù trưởng những thứ quý hiếm trên thảo nguyên như đồ vàng bạc, gấm vóc, trà và đồ sứ. Đổi lại, các bộ dâng ngựa tốt, dược liệu, mật ong, da hươu, da sói, da dê vàng, da cáo cát cùng những đặc sản khác.
Hắn không muốn biến việc này thành một trò phô trương giữ thể diện. Hắn muốn đôi bên cùng có lợi. Giá trị lễ vật ban xuống tương đương với đồ cống nạp, nhưng sau khi mang về nhà, giá trị của cả hai bên đều có thể tăng gấp đôi, thậm chí gấp mấy lần. Làm vậy chẳng phải tốt hơn sao?
Thậm chí còn có thể tiến thêm một bước. Sau khi đại hội tế trời kết thúc, tổ chức thêm một hội chợ buôn bán. Các bộ đem hàng hóa số lượng lớn của mình tới bán, chẳng hạn gia súc, da lông, dược liệu. Thương nhân Hạ Châu thì bán đồ dùng Trung Nguyên, lương thực, trà bánh các loại. Hắn lập một khu chợ do quan phủ kiểm soát, thu thuế ở đó, như vậy quan hệ này ắt có thể duy trì lâu hơn.
Đến khi thế cục có dấu hiệu không giữ nổi, trên thảo nguyên lại xuất hiện bộ tộc không chịu nghe lời, hắn sẽ hạ lệnh cho những bộ còn phục tùng mang quân đi đánh. Tóm lại, phải dùng mọi cách để kéo dài mối quan hệ này.
Thảo nguyên không được trở thành gánh nặng của hắn. Đó là việc quan trọng hàng đầu. Nếu làm được, nơi này còn có thể biến thành nguồn tiền bạc.
Dân chăn nuôi đâu phải sinh ra đã thích chém giết. Có chuyện thì kịp thời thương lượng, giúp các ngươi tìm đầu ra cho hàng hóa, giúp các ngươi mua thứ cần dùng. Quân Định Nan đứng giữa kiếm một khoản, đôi bên cùng có lợi, mọi người đều vui vẻ.
- Đại soái, Chiết tướng quân sai sứ tới hỏi số đàn ông, phụ nữ trẻ con cùng trâu dê bắt được phải xử trí thế nào? Lý Nhất Tiên chợt vào trướng bẩm báo.
- Trước hết đưa số người ấy tới Ngân Châu. Còn trâu dê, đợi bản soái với nhà họ Chiết tính toán rõ ràng rồi hãy nói.
Lý Nhất Tiên lập tức ra ngoài truyền lệnh.
Anh em ruột còn phải tính toán rành mạch, huống hồ đây đâu phải chuyện mời nhau ăn một bữa cơm, mà là lợi ích thực sự.
Lần bắc chinh này, nhà họ Chiết góp sức rất nhiều. Họ cung cấp người dẫn đường, vạch ra tuyến đường khả thi, bảo các bộ phụ thuộc xuất binh và cung cấp lương thực. Chính họ cũng tham gia chiến đấu, sau trận lại giúp trấn an lòng người.
Đàn trâu dê thu được, cùng lễ vật các bộ dâng lên, đều phải bàn bạc với nhà họ Chiết rồi mới xử lý.
Ngày hai mươi sáu tháng tư, Thiệu Thụ Đức dẫn chủ lực bộ binh Thiết Lâm quân tới Địa Cân Trạch. Các tù trưởng như Ngôi Tài đều kính cẩn ra đón.
Nhìn những thủ lĩnh bộ lạc quỳ kín trước mặt, trong lòng Thiệu Thụ Đức dâng lên niềm kiêu hãnh khó nén. Dù đó chỉ là những bộ lạc nhỏ bé chưa nên trò trống gì, trong đó có cả người Khương lẫn người Hồ, nhưng cảm giác ấy quả thật khiến hắn sảng khoái.
Năm xưa Thái Tông chinh phục thảo nguyên, bắt con em quý tộc các bộ vào cung làm quân hầu túc vệ, hẳn cũng mang tâm trạng này chăng?
Cảm giác của kẻ chinh phục quả nhiên không tầm thường!
Chiết Tông Bản lặng lẽ đứng bên cạnh quan sát. Con rể nhà mình năm nay mới ngoài hai mươi mà đã đi tới bước này. Đối với dân chúng, hắn giữ lòng nhân nghĩa. Đối với quân sĩ, hắn hào sảng có tình. Với kẻ thù, hắn lại tàn nhẫn quyết liệt. Ghép những đặc điểm ấy lại, Chiết Tông Bản bất giác nhớ tới mấy người.
Ban đầu gả con gái cho Thiệu Thụ Đức, nhà họ Chiết chỉ định nhân việc đó thắt chặt quan hệ giữa hai châu Tuy, Lân, cùng nhau trông nom, giúp đỡ lẫn nhau. Khi ấy Thiệu Thụ Đức còn chỉ là một thanh niên nhờ đi được cửa hoạn quan mà bất ngờ được phong làm thứ sử.
Nào ai ngờ, sau hai năm chinh phạt Hoàng Sào, hắn lại trở thành tiết độ sứ Định Nan, nắm trong tay bốn châu và hai vạn đại quân.
Bước tiếp theo, hẳn là tiêu diệt nhà Thác Bạt?
Lòng ham muốn chinh phục của kẻ này quá mạnh. Bất kể kẻ thù hay đàn bà, hắn đều muốn họ phải cúi đầu dưới chân mình. Nhà Thác Bạt chiếm cứ Dữu Châu, Thiệu Thụ Đức ắt không thể dung tha.
Sau này, nếu hắn quay mắt về phía quân Trấn Vũ, nhà họ Chiết ở Lân Châu nên tự đặt mình vào đâu?
Đối đầu, hay yên tâm làm một kẻ phụ thuộc?
- Chiết tướng quân, trận tập kích đêm hôm trước, bộ thuộc của tướng quân đã lập công lớn.
Thiệu Thụ Đức đi tới trước mặt Chiết Tông Bản, lên tiếng cảm tạ.
- Chẳng qua là nhờ quân Định Nan tạo được thế uy hiếp. Nếu không có đại soái chống lưng, đám bộ thuộc ấy chưa chắc đã chịu góp vui. Công đầu phải thuộc về đại soái mới đúng.
Chiết Tông Bản cười gượng.
Thiệu Thụ Đức mỉm cười, không tranh luận thêm chuyện ấy mà hỏi:
- Các bộ đã tới đủ chưa? Nghi lễ thề hòa giải bao giờ cử hành?
- Các bộ lớn nhỏ quanh Địa Cân Trạch đều có mặt ở đây rồi. Đại vương binh uy quá thịnh, bộ Ma Nô và bộ Lạp Nhi vừa tan, các bộ chẳng dám chậm trễ, trong hai ngày đã lần lượt kéo tới.
Chiết Tông Bản đáp.
Người Đảng Hạng sống theo chế độ bộ lạc, vẫn giữ nhiều tập tục cổ xưa, trong đó có báo thù và thề hòa giải. Nếu hai bộ lạc chém giết lẫn nhau, đôi bên đều có người chết, kết thành thù oán, theo phong tục thì phải báo thù cho đến khi một bên chết sạch. Sử sách đời Nguyên từng chép rằng: người Đảng Hạng có nhiều mối thù truyền đời, hai bên vì thế không qua lại với nhau.
Sử nhà Liêu cũng ghi: họ ưa báo thù. Nhà nào có tang thì không đánh người khác, chỉ đeo một mảnh giáp sau lưng để ghi nhớ món nợ ấy. Người yếu thế, không đủ sức báo thù, sẽ tập hợp những phụ nữ khỏe mạnh, đãi họ trâu dê, rượu thịt, rồi kéo đến nhà kẻ thù phóng hỏa, thiêu rụi nhà cửa.
Từ khi triều đình hiện nay dựng nước, hoạt động báo thù giữa các tộc người Đảng Hạng trong phạm vi tám trấn phía tây bắc kinh đô vẫn diễn ra dồn dập. Người bị bắt thường không bị giết, chỉ bị cắt tai cắt mũi rồi thả về. Nhưng nếu kẻ ấy từng giết người trong tộc mình, họ sẽ moi tim gan ra ăn, hoặc sơn sọ người thành chén uống rượu. Dân phong quả là dữ dằn.
Nói đi cũng phải nói lại. Người Đảng Hạng ở tám trấn phía tây bắc kinh đô tuy đông, nhưng lâu nay vẫn bị triều đình cai quản. Các tướng biên cương cũng thường xuyên ức hiếp họ, chuyện cưỡng hiếp, cướp bóc chẳng thiếu thứ gì.
Khi người Đảng Hạng không đủ sức chống trả, họ phải làm sao? Vẫn còn một cách để đôi bên tìm đường lui, đó là thề hòa giải.
Các tộc Đảng Hạng thường có người chuyên đứng ra hòa giải, dàn xếp để hai bên nối lại quan hệ. Nhà nào có người chết thì nhận tiền, trâu hoặc ngựa làm bồi thường.
Đời Đường, nếu vô cớ giết người Đảng Hạng mà muốn giảng hòa, một mạng người thường phải đền khoảng một trăm quan tiền, nhiều nhất là một trăm hai mươi quan. Đưa tiền rồi, bên kia sẽ không truy cứu nữa. Còn người Đảng Hạng giết người Hán thì thường bồi thường bằng mấy con ngựa, giá trị ước chừng chưa tới hai trăm quan tiền.
Sang đời Tống, cái giá ấy còn đắt hơn. Năm Thiệu Hy thứ năm, quân Tống giết một người Khương tên Mẫn Ba, chỉ là dân thường. Vì sợ bộ lạc của người ấy gây chuyện, quân Tống phải bồi thường ba nghìn ba trăm quan tiền. Đợi người ta nhận tiền xong, đôi bên mới làm lễ thề hòa giải, cùng thề với trời, chuyện ấy mới coi như khép lại. Nói thật, cái giá ấy đắt đến vô lý.
Lần này quân Định Nan giết người Đảng Hạng quá nhiều, muốn bồi thường bằng tiền là chuyện không thể. Chiết Tông Bản bèn đưa ra một kế: ban cho họ áo bào, đai lưng, gấm vóc nhiều màu, lại cấp thêm vài tờ giấy bổ nhiệm và sắc thư. Làm vậy, chuyện coi như xong.
Thiệu Thụ Đức rất tán thành. Lần xuất chinh này hắn quả thật có mang theo một số gấm vóc, vốn định ban cho các bộ chịu quy phục để tỏ chút thành ý. Hôm nay vừa hay có chỗ dùng.
Thật ra về sau Chiết Tòng Nguyễn đánh tan các bộ Đảng Hạng cũng làm như vậy, ban cho họ lụa là và giấy bổ nhiệm quan chức, rồi bắt họ thề hòa giải, thu nhận làm bộ thuộc. Trên thảo nguyên có phép tắc riêng. Cứ thuận theo phép tắc ấy mà làm là được.
Hai người đang nói chuyện thì nghi lễ bên kia đã chuẩn bị xong. Có người cung kính tới mời Thiệu Thụ Đức qua đó.
Tham dự nghi lễ thề hòa giải ngoài Thiệu Thụ Đức, Chiết Tông Bản và các bộ lạc phụ thuộc, còn có mấy bộ từng bị quân đánh giết rồi sau đó đầu hàng. Trong bộ đã có người chết thì nhất định phải làm lễ hòa giải.
Thiệu Thụ Đức tới nơi cử hành nghi lễ, thấy người ta bày rất nhiều chén rượu làm bằng sọ người, bên trong đựng rượu pha máu chó. Những tù trưởng các bộ lạc từng bị đánh cho tan tác nâng chén sọ người lên, uống cạn một hơi rồi ngửa mặt thề với trời:
- Nếu còn báo thù, lúa má mất mùa, trai gái đầu trọc lở loét, gia súc chết sạch, rắn bò vào trướng!
Gió nhẹ thổi qua. Mùi máu tanh hòa lẫn mùi rượu từ những chén sọ người bay tới.
Thiệu Thụ Đức cũng nâng chén sọ người lên uống cạn. Hắn vốn tưởng mình sẽ thấy ghê tởm, nào ngờ uống xong chẳng hề khó chịu. Giới hạn của bản thân rốt cuộc nằm ở đâu? Có lẽ hắn đã bị thời đại này đồng hóa đến mức chẳng còn giới hạn nữa rồi.
Uống xong, không cần hắn căn dặn, thân tướng Lý Nhất Tiên đã sai người mang tới rất nhiều gấm vóc đất Thục, chia ban cho các tù trưởng vừa lập lời thề. Từ đây, món nợ báo thù coi như khép lại.
- Các vị!
Thiệu Thụ Đức ngồi lên chiếc ghế tựa mà hắn yêu thích nhất. Hơn trăm giáp sĩ đứng vây quanh trước sau. Cách đó không xa, đại đội bộ binh Thiết Lâm quân khoác giáp, cầm giáo dài, xếp hàng thành trận bên cạnh. Có đám quân này làm chỗ dựa, lời nói lập tức nặng tựa núi.
- Các ngươi đều là dân phiên dưới quyền cai trị của bản vương. Trước kia đôi bên có vài hiểu lầm, hôm nay đã hóa giải thì coi như chấm dứt. Hôm nay bản vương chỉ nói ba việc. Thứ nhất, từ năm nay trở đi, các bộ phải tới Hạ Châu nộp cống. Thứ hai, đại hội tế trời chuyển về tổ chức ở Hạ Châu. Thứ ba, các ngươi phải phục vụ quân ngũ. Các ngươi thuận theo hay không?
Thiệu Thụ Đức nhìn các tù trưởng đang đứng trên bãi cỏ rồi hỏi.
Ánh nắng rải trên người hắn. Bộ quân phục đỏ sẫm lại như thấm máu. Các thủ lĩnh lớn nhỏ chẳng dám nhìn lâu, thi nhau cúi đầu vâng dạ.
- Tốt! Mùa đông năm nay, đại hội tế trời sẽ tổ chức bên bờ Ô Thủy. Khi ấy các bộ phải đem lễ vật tới. Ngoài ra, hãy chọn những dũng sĩ trong tộc, theo ta trở về Hạ Châu. Các ngươi có ý kiến gì không?
Thiệu Thụ Đức lại hỏi.
- Không có ý kiến.
Các tù trưởng rối rít đáp.
- Tốt! Lý Nhất Tiên, chia giấy bổ nhiệm cho các vị thủ lĩnh.
Thiệu Thụ Đức đã chuẩn bị trước mấy chục tờ giấy bổ nhiệm, đều là những chức quan trong phủ như Tuần kiểm sứ Địa Cân Trạch, Phó sứ Tuần kiểm, chịu sự quản lý của hành quân tư mã. Chức lớn nhất là Đô Tuần kiểm sứ, được trao cho Ngôi Tài Tô Đô, thủ lĩnh bộ Ngôi Tài.
Những chức quan này không có bổng lộc, cũng chẳng mang bao nhiêu quyền hạn thực tế, chẳng qua chỉ là cách ràng buộc lỏng các bộ ấy trên danh nghĩa. Muốn thật sự cai trị họ, sau này còn phải triệu tập các quan trong phủ, cùng nhau suy tính, đặt ra rồi hoàn thiện thể chế mới. Hôm nay chỉ mới là bước khởi đầu.
Còn những bộ đã quy phục nhà họ Chiết, hắn không định nhúng tay vào, cũng chẳng ban giấy bổ nhiệm gì. Thể diện của nhà họ Nhạc vẫn phải giữ, dẫu sao người ta cũng đã góp sức.
Thiệu Thụ Đức ở lại Địa Cân Trạch đến đầu tháng năm. Trong thời gian ấy, hơn mười bộ lạc nhỏ rải rác lần lượt cử thủ lĩnh tới, mỗi bộ dâng hơn một nghìn trâu, dê, ngựa và lạc đà. Thiệu Thụ Đức nhận hết, rồi ban giấy bổ nhiệm, nhẹ nhàng an ủi từng người.
Sau một phen sắp xếp như vậy, đám dân Hồ tạp cư trên thảo nguyên ở vùng biên phía bắc Hạ Châu và phía tây Lân Châu xem như tạm thời yên ổn. Các bộ quanh Địa Cân Trạch đông người, thế lực cũng mạnh. Đã thu phục được họ thì những bộ nhỏ khác tự nhiên biết phải làm gì.
Ngày mười tháng năm, Thiệu Thụ Đức hạ lệnh rút quân về.
Đại quân kéo đi cuồn cuộn, đội ngũ nối dài hơn mười dặm. Họ mang theo chiến lợi phẩm gồm hơn bốn nghìn con ngựa, hơn tám nghìn con lạc đà, hơn bốn mươi bốn nghìn con trâu bò và hơn hai trăm mười lăm nghìn con dê, theo đường nam trở về.
Thiệu Thụ Đức ngồi trong một cỗ xe ngựa, nhìn cảnh tượng hùng tráng ngoài cửa sổ, hào khí dâng tràn. Bên cạnh, Ngôi Tài Lai Mỹ, cháu gái của Ngôi Tài Tô Đô, đang bóp chân cho hắn.
Đấng đại trượng phu phải được như thế này mới đáng mặt!