Hôm nay ngoài trời nổi gió cát, đàn gia súc cũng tỏ vẻ bất an.
Chiết Tông Bản đứng từ xa nhìn đội quân của Thiệu Thụ Đức, mí mắt giật liên hồi. Đội ngũ này khác gì thổ phỉ?
Quân triều đình Đại Đường đi đánh dẹp, chẳng phải thường là đại quân vừa đến, các bộ tộc người Thổ thuận phục, sau đó răn đe vài câu là xong sao? Đằng này, trước mắt hắn là cả đội quân hơn vạn người, giáp trụ sáng choang, sát khí ngút trời. Phụ nữ trẻ em trên thảo nguyên, kẻ ngồi trên xe, người lảo đảo lê bước, rõ ràng đều là tù binh bị bắt về. Nhìn thêm ra phía sau, đàn bò dê kéo dài đến tận nơi không sao trông thấy đầu đuôi. Rốt cuộc đã diệt bao nhiêu bộ lạc rồi?
Chiết Tông Bản thậm chí còn ngờ rằng có bộ lạc chưa kịp đầu hàng đã bị giết tan tác. Trai tráng bị tàn sát, đàn bà cùng của cải đều bị cướp sạch. Phen này quân Thiệu Thụ Đức càn quét thảo nguyên quả thật chẳng nương tay.
Thật ra, vào cuối đời Đường, chuyện các võ tướng lên thảo nguyên cướp gia súc chẳng phải hiếm lạ. Điển hình nhất là trấn U Châu. Phía bắc Trường Thành có không ít châu huyện, thành lũy của người ta, quân U Châu cứ dăm ba hôm lại kéo sang cướp gia súc của người Khiết Đan. Có lần thu được hơn mười vạn con bò dê.
Đằng nào người Khiết Đan cũng thường xuyên xuôi nam cướp phá U Châu, hai bên cứ thế ăn miếng trả miếng.
Quân Thiên Đức và quân Chấn Vũ cũng từng làm chuyện này. Đối tượng bị cướp chủ yếu là người Hồi Hột, Thổ Cốc Hồn và Đảng Hạng. Trớ trêu nhất là trong quân ngũ của họ vốn đã có không ít binh sĩ Hồi Hột, Đảng Hạng. Mỗi khi quân đội bắc tiến, những bộ lạc người Thổ đã quy thuận trong địa phận cũng kéo theo để kiếm phần, khiến cảnh tượng trở nên hết sức nực cười. Nhưng nghĩ kỹ lại, dường như mọi chuyện vốn phải thế.
Quân Hạ Tuy làm việc này ít hơn. Thiệu đại soái có lẽ là lần đầu tiên trong hai mươi năm. Quả nhiên xuất thân từ đám quân Thiên Đức coi trời bằng vung, làm chuyện cướp bóc quá quen tay, chẳng hề thấy áp lực.
- Thiệu soái.
Chiết Tông Bản xuống ngựa, đứng từ xa chắp tay hành lễ.
- Nhạc phụ cần gì phải khách sáo.
Thiệu Thụ Đức cười vang, bước nhanh tới, kính cẩn đáp lễ.
Chiết Tông Bản cũng thuận thế hạ mình, không câu nệ lễ nghi nữa, lên tiếng:
- Thụ Đức, sao con ra tay độc như vậy? Với các bộ tộc trên thảo nguyên, chỉ cần khiến chúng sợ hãi rồi thuận phục là được. Cần gì phải gây ra cuộc chém giết lớn đến thế?
- Phải dựng uy.
Thiệu Thụ Đức nghiêm mặt nói:
- Ta mới đến trấn này chưa đầy nửa năm. Các bộ tộc thảo nguyên phần nhiều còn đứng ngoài quan sát, trong lòng khinh thường, chẳng coi ta ra gì. Thuận đường giết vài tên chó săn của họ Thác Bạt không biết điều, sau này ta nói chuyện, người chịu lắng nghe sẽ nhiều hơn.
Thật ra Chiết Tông Bản muốn nói rằng những kẻ bị gọi là chó săn họ Thác Bạt kia cũng có thể biến thành người một nhà. Nhưng người đã chết cả rồi, giờ nói thêm thì ích gì?
- Chu tướng quân.
Thiệu Thụ Đức gọi.
- Có mạt tướng.
- Hôm nay tạm nghỉ một đêm. Sáng sớm mai, trước hết đưa của cải và phụ nữ về Ngân Châu, giao nhận xong với Thứ sử Tống đại nhân thì áp tải lương thảo đến Địa Cân Trạch tìm ta.
- Tuân lệnh.
Thiệu Thụ Đức quay sang nói với Chiết Tông Bản:
- Chiết tướng quân, trong châu đang thiếu thốn của cải. Ta cũng chẳng giấu gì ngài. Đàn bò này sau khi đưa về sẽ trở thành bò công, cho dân thuê để cày ruộng. Ruộng đất hai châu Tuy, Ngân rất nhiều. Ta tính rồi, tốt nhất phải chuẩn bị đủ hai vạn con bò, đem huấn luyện thêm cho quen việc cày bừa, như vậy mới giúp được việc nhà nông. Ngoài ra, triều đình đã cắt lương bổng, ta cũng đành tự tìm đường sống, kiếm chút phần thưởng cho quân sĩ. Đàn dê này sau đó sẽ chia hết cho họ.
Trước kia, khi đến nhà Phạm Diên Bá điều tra, Thiệu Thụ Đức đã biết giá một con bò lên tới hơn ba nghìn tiền. Một con bò cày chừng mười năm là không dùng được nữa, tính ra mỗi năm mất giá khoảng ba, bốn trăm tiền.
Hắn đem hai vạn con bò cho dân thuê, mỗi năm chỉ tượng trưng thu bốn mươi tiền, dân chúng sẽ nhẹ gánh đi rất nhiều. Hết thời hạn sử dụng mười năm, họ gần như tiết kiệm được ba nghìn tiền, xấp xỉ giá mua một con bò.
Không thu tiền thì không được. Đây là chiến lợi phẩm do quân sĩ liều mạng giành lấy, không thể đem biếu không cho người khác. Thiệu Thụ Đức chỉ có thể dựa vào uy danh của mình, thêm chút mặt dày, cố hết sức hạ tiền thuê xuống mức hợp lý, kiếm cho nông dân chút lợi. Đổi một vị đại soái khác, e rằng chưa chắc đã chịu làm việc này.
Chiết Tông Bản nghe xong thì lặng thinh. Lần này quả thật là lời thật lòng, chẳng hề giả dối. Làm đầu lĩnh quân đội đâu phải chuyện dễ. Không có lương bổng, phải chuẩn bị tinh thần mất đầu bất cứ lúc nào. Quân Định Nan có hai vạn ba nghìn binh mã, hẳn nuôi quân rất nhọc nhằn, ngày nào cũng phải sống trong nơm nớp lo sợ.
Hai người đang nói chuyện thì mấy thủ lĩnh lớn nhỏ của bộ lạc Bàng Thanh tiến đến, cung kính hành lễ.
Thiệu Thụ Đức lười nói những lời khách sáo với họ, hơn nữa cũng chẳng hiểu ngôn ngữ của họ. Chiết Dược đứng bên cạnh làm phiên dịch:
- Chúng tôi xin bái kiến vị thần tướng do trời sinh của Đại Đường.
Trong phong tục của người Đảng Hạng, chữ “trời” có ý nghĩa vô cùng quan trọng, dường như liên quan đến tín ngưỡng sùng bái nguyên thủy.
Vị thủ lĩnh cao nhất của người Đảng Hạng được gọi là “Ngột Tốt”, nghĩa là “vua trời xanh”. Họ gọi hoàng đế triều Tống là “vua trời vàng”. Về sau, chức quan cao nhất của Tây Hạ là “Mô Ninh Lệnh”, nghĩa là “vua lớn của trời”, chỉ người đứng đầu trăm quan. Tướng quân Lưu Pháp đời Bắc Tống nhiều lần đánh bại quân Hạ, được người Hạ gọi là “thần tướng do trời sinh”. Chiết Kế Mẫn từng bắn một mũi tên trúng thủ lĩnh địch, người ta cũng ca tụng rằng đó là “trời giúp”.
Phong tục của họ là kính trời kính đất nhất. Làm việc gì cũng phải nhắc đến trời.
Trước khi xuất chinh, Thiệu Thụ Đức vốn chẳng hiểu mấy về tập tục của người Đảng Hạng. Nhưng mấy tháng qua, hắn đã hỏi han không ít người, giờ mới hiểu rõ hàm ý của danh xưng “thần tướng do trời sinh”. Nếu bỏ chữ “trời”, chỉ gọi “thần tướng” thì chẳng có gì đặc biệt. Nhưng thêm chữ “trời sinh” vào, đó là lời ca tụng và kính trọng vô cùng sâu sắc.
- Các ngươi đều là dân phiên thuộc của thiên tử Đại Đường. Nay đã quy phục dưới quyền cai quản của Chiết tướng quân, bản soái cũng không tiện nói nhiều. Chỉ cần chăm lo nộp cống, đóng thuế và xuất người đi làm lao dịch, các ngươi sẽ được bình an vô sự.
- Chúng tôi xin vâng theo.
Vùng đất của bộ lạc Bàng Thanh, nói cho đúng, nằm ở nơi giao nhau giữa phía bắc Hạ Châu và phía tây Lân Châu. Nhưng bộ lạc này đã sớm đầu hàng họ Chiết, Thiệu Thụ Đức cũng nể mặt nhạc phụ. Bàng Thanh chỉ cần cung cấp một phần bò dê làm lương thực, đồng thời đưa thêm năm trăm quân đi cùng đại quân đến Địa Cân Trạch.
Đối với những bộ lạc du mục này, trước mắt hắn chưa có sức quản thúc trực tiếp. Chỉ cần bề ngoài chúng tỏ ra thuận phục, bên trong muốn tự cai quản ra sao thì mặc chúng. Việc cấp thiết hiện nay vẫn là các bộ lạc ở hai châu Tuy, Ngân. Những bộ lạc ấy sống nửa du mục nửa canh tác, dễ đặt dưới sự cai trị trực tiếp hơn.
Đợi sau khi diệt được Thác Bạt Tư Cung, hắn sẽ tìm cơ hội chậm rãi nuốt dần những bộ lạc nhỏ, lập sổ hộ tịch, đưa họ thành dân chính thức, bổ sung nhân khẩu cho hai châu.
Với những bộ tộc lớn, hắn sẽ tìm cách lôi kéo, buộc chúng định kỳ nộp cống, đi lính. Sau này lại kiếm dịp khơi lên mâu thuẫn bên trong, khiến chúng chia rẽ, ôm hận lẫn nhau.
Tóm lại, nguyên tắc chỉ có một: làm cho bộ tộc lớn thành nhỏ, kẻ mạnh thành yếu, cuối cùng mới tiêu hóa và sáp nhập. Hai châu Tuy, Ngân nhất định phải trở thành vùng đất mang xã hội, văn hóa và chế độ của người Hán. Còn Hạ Châu, Hựu Châu có thể áp dụng lối cai trị song song giữa người Hán và các bộ tộc.
Sau khi các thủ lĩnh bộ lạc Bàng Thanh rời đi, Thiệu Thụ Đức gọi Bùi Thương, người tạm thời giúp hắn hoạch định quân vụ, đến hỏi:
- Bùi tướng quân, vừa rồi Chiết tướng quân có nhắc rằng mấy ngày nữa là lễ tế trời của các bộ lạc ở Địa Cân Trạch. Thác Bạt Tư Cung có đến không?
Bùi Thương đã rong ruổi trên thảo nguyên hơn mười ngày. Cảm giác chém giết giữa đại mạc thuở trẻ dường như trở lại, tinh thần hắn phấn chấn hơn hẳn. Hắn đáp:
- Đại vương, đây chỉ là lễ tế trời nhỏ, mỗi năm tổ chức một lần. Sang năm mới đến đại lễ ba năm một lần. Dù Thác Bạt Tư Cung không đích thân tới, y cũng sẽ phái anh em đến thay. Đó là việc lớn.
Cuộc sống trên thảo nguyên vốn vô cùng gian khổ. Cỏ mọc hay tàn, đàn bò dê sinh sôi ra sao, gần như tất cả đều trông vào ông trời. Người chăn nuôi còn phải dựa vào trời đất nhiều hơn nông dân vùng đất Hán.
Các bộ lạc hẹn nhau tụ họp, giết bò dê tế trời, bày tỏ lòng kính sợ với thần linh. Hoạt động tập thể quy mô lớn như thế ba năm mới có một lần. Nhưng ngày thường, từng bộ lạc hoặc vài bộ lạc ở gần nhau vẫn tụ họp làm lễ, mỗi năm một lần.
Sau khi Tây Hạ dựng nước, triều đình đổi đại lễ tế trời thành mỗi năm một lần. Thời gian được định vào cuối tháng Chạp, vừa hợp với ngày lễ truyền thống của người Hán ở Tây Hạ, vừa tiện tập hợp các thủ lĩnh bộ lạc Đảng Hạng, mang đậm màu sắc chính trị.
Bấy giờ Tây Hạ còn chưa xuất hiện, phong tục ấy vẫn chỉ là quy củ truyền lại từ đời này sang đời khác trên thảo nguyên. Người Hung Nô, Tiên Ti, Đột Quyết cơ bản đều tổ chức vào cuối tháng tư, đầu tháng năm, khi cỏ non bắt đầu xanh trở lại. Những bộ lạc coi trọng nghi lễ hơn còn làm thêm vào tháng giêng và tháng chín, một năm tổng cộng ba lần.
- Đại vương, đã có hội tế trời, chi bằng tập hợp kỵ binh tinh nhuệ, thúc ngựa như bão táp, bất ngờ đánh thẳng vào Địa Cân Trạch, bắt gọn toàn bộ thủ lĩnh các bộ tộc?
Bùi Thương đột nhiên đề nghị.
Địa Cân Trạch có nguồn nước và đồng cỏ màu mỡ, chung quanh là nơi sinh sống của không ít bộ lạc. Khi các bộ lạc cùng tụ tập tế trời, cũng là lúc việc phòng bị lỏng lẻo nhất. Nếu có thể dẫn đại quân đánh úp, bắt sống một lượt những thủ lĩnh có danh tiếng, quả thật sẽ bớt được rất nhiều phiền phức.
Các triều đại Trung Nguyên vốn thích thừa dịp dân chăn nuôi tụ họp mà đánh úp. Từ đời Hán đến đời Tùy Đường, chẳng biết bao nhiêu danh tướng đã dựa vào kế ấy để bắt gọn thủ lĩnh thảo nguyên. Bùi Thương muốn Thiệu đại soái cũng thử một phen.
Thiệu Thụ Đức gọi Chu Thúc Tông và Chiết Tự Dụ đến.
- Bùi tướng quân đề nghị thừa dịp đại hội tế trời ở Địa Cân Trạch mà đánh úp. Tông Bản công có một nghìn năm trăm kỵ binh, đi theo là một nghìn kỵ binh phiên thuộc. Chúng ta cũng có một nghìn kỵ binh, bộ lạc Bàng Thanh đưa thêm năm trăm. Cộng lại là bốn nghìn kỵ binh. Trong lúc tế trời, bốn nghìn quân đánh thẳng vào đó, hai người thấy thế nào?
Thiệu Thụ Đức nói ngay trước mặt hai người:
- Nếu làm được, lát nữa ta sẽ tìm Chiết tướng quân bàn bạc chi tiết. Hai người lập tức chỉnh đốn đội ngũ, chuẩn bị xuất kích. Nếu không ổn thì bỏ kế đánh úp, đi cùng đại quân, dùng trận thế chính diện đánh tan địch.
Chu Thúc Tông hỏi:
- Đại soái, nếu tin tức đã bị lộ thì sao?
- Khả năng ấy có thể xảy ra. Khi đó chỉ còn cách chờ bộ binh của đại quân đến, đánh bại chúng. Sau đó đường đường chính chính công bố tội trạng, buộc chúng phải thuận phục.
Thiệu Thụ Đức đáp.
Chu Thúc Tông vẫn giữ vẻ thận trọng:
- Nếu vậy, mạt tướng cho rằng có thể dẫn kỵ binh thử một phen. Nếu địch đã chuẩn bị, ta lập tức bỏ ý định đánh mạnh, chuyển sang quấy phá, không để chúng nhanh chóng chạy thoát.
Điều đầu tiên hắn nghĩ đến là suốt dọc đường quân mình đã diệt không ít bộ lạc. Nếu tin tức truyền đến Địa Cân Trạch, cuộc tập kích mất tác dụng, cuối cùng biến thành cường công thì chẳng hay chút nào.
Chiết Tự Dụ cũng có cùng suy nghĩ. Thậm chí trong lòng hắn, phần lớn tin tức đã bị lộ từ lâu.
Quân đội hành quân trên thảo nguyên chỉ có vài con đường cố định. Mà trên những con đường ấy lại luôn có bộ lạc cư trú. Trừ phi ngay từ đầu đã là một đội kỵ binh lớn, mỗi người cưỡi một ngựa, thậm chí chuẩn bị sẵn hai, ba ngựa, định thần tốc đánh úp, bằng không chắc chắn sẽ bị người ta phát hiện hành tung.
Quân Thiết Lâm chỉ có hơn một nghìn kỵ binh, lực lượng chính vẫn là bộ binh, không thể hành quân theo kiểu ấy. Đại hội tế trời ở Địa Cân Trạch chắc chắn không thể tổ chức yên ổn nữa. Bên cạnh các thủ lĩnh bộ tộc chẳng có bao nhiêu tùy tùng, có lẽ chỉ độ vài trăm người. Bộ lạc Ma Nô là chủ nhà, nhiều lắm cũng chỉ gom được vài nghìn quân. Tự biết không địch nổi, chúng không chạy thì còn đợi đến bao giờ?
Riêng bộ lạc Ma Nô có gốc rễ ngay tại Địa Cân Trạch, nhất thời chưa thể chạy xa. Trừ phi chúng bỏ lại bò dê, lều trại và của cải, tay trắng chạy đến Hựu Châu nương nhờ Thác Bạt Tư Cung.
Trận này thật ra vẫn đánh được. Chỉ cần diệt bộ lạc Ma Nô, tên chó săn lớn nhất của họ Thác Bạt, lòng người trên thảo nguyên ắt sẽ đổi khác. Đó chính là cơ hội.
Thiệu Thụ Đức cũng mang ý định tương tự. Từ ngày xuất binh đến nay, chiến lợi phẩm thu được tuy không ít, nhưng tính chung vẫn chưa khiến hắn hài lòng.
Đời sau, Liêu Hưng Tông đem quân đánh Tây Hạ. Tây Hạ đã sớm thi hành kế bỏ sạch lương thực, gia súc, khiến toàn quân Liêu đại bại. Thế nhưng quân phía bắc vẫn bắt được năm vạn con bò, hai mươi vạn con lạc đà và hơn trăm vạn con dê.
Thế mới gọi là thu hoạch!
Số bò dê hơn mười vạn con mà hắn kiếm được cho đến giờ, đem so ra chẳng đáng là bao. Lần này nếu không thu được hơn ba mươi vạn con bò dê, sao có thể gọi là thu đủ khoản thuế còn thiếu từ bao năm trước?
Quân U Châu sang chỗ người Khiết Đan cướp gia súc, gặp vận may một chuyến cũng thu được hơn mười vạn con bò dê. Đó là người Khiết Đan, chứ không phải người Đảng Hạng còn chưa kịp lớn mạnh!
Thu sạch bò dê, bắt đám bộ tộc man di trên thảo nguyên cúi đầu thần phục. Chưa đạt mục đích, quyết không dừng tay!