Thiệu Thụ Đức ở lại Ngân Châu cả thảy bảy ngày.
Trong bảy ngày ấy, phần lớn thời gian hắn dùng để chuyện trò với Tống Lạc, tiện thể gặp gỡ các quan lại lớn nhỏ trong châu, để mọi người làm quen với vị đại soái mới. Đến ngày cuối cùng, hắn ra ngoài cửa quan Ngân Châu duyệt quân châu. Đội quân chỉ có một nghìn năm trăm người, nhưng là lực lượng bảo vệ địa phương, tầm quan trọng của họ chẳng cần nói cũng rõ.
Theo dự tính của Thiệu đại soái, quân châu, quân trấn ngoài và nha quân phải phân chia rành rọt, nhiệm vụ không được lẫn lộn.
Thời buổi loạn lạc này, rất nhiều tiết độ sứ của các trấn cứ kéo cả quân châu ra trận, hết nơi này đến nơi khác chinh chiến. Chưa nói việc ấy có khiến trong châu trống rỗng, tạo cơ hội cho giặc thừa lúc đánh úp hay không, chỉ riêng sức chiến đấu của quân châu cũng đã kém xa nha quân và quân trấn ngoài. Trang bị cùng đãi ngộ của họ vốn chẳng thể sánh bằng.
Yêu cầu của Thiệu Thụ Đức đối với quân châu chỉ có ba điều: giữ thành, dẹp cướp, trấn áp bạo loạn. Ngoài ra, không cần làm gì khác.
Nha quân cũng không phải lực lượng chuyên đóng giữ địa phương, mà là quân đoàn cơ động dùng cho những trận đánh ngoài đồng. Thiệu Thụ Đức tuyệt đối không muốn nha quân đảm nhiệm việc đồn trú, bởi một khi quanh năm chỉ lo giữ thành, sức chiến đấu và quân kỷ của đội quân ấy sẽ tụt dốc rất nhanh.
Một đội quân lâu ngày chỉ đánh những trận dẹp loạn giữ an ninh thì còn được bao nhiêu sức chiến đấu?
Nha quân là lực lượng chuẩn bị cho những trận đánh lớn, là thanh đao quyết định thắng bại, mũi nhọn đâm thẳng vào tim quân địch.
Còn quân trấn ngoài thì phiền phức hơn.
Với trình độ truyền tin của thời đại này, việc bố trí quân ở những cửa ải hiểm yếu hoặc thành trì trọng điểm là chuyện không thể tránh, mà cũng hết sức cần thiết. Những đội quân như vậy phải có cơ cấu đầy đủ, tướng lĩnh giàu kinh nghiệm, được trao quyền tùy thời quyết đoán. Ngoài việc không được nhúng tay vào chính sự địa phương, họ gần như có toàn quyền.
Quân trấn ngoài dĩ nhiên cũng là quân dã chiến, nhưng lại là loại quân dã chiến khiến chủ soái chẳng mấy yên tâm. Đội quân kinh lược ở thành Du Đa Lặc có năm nghìn bộ binh và kỵ binh, tự thành một thể. Bọn họ có nghe lệnh tiết độ sứ hay không, mọi việc đều do chủ tướng quyết định trong một câu. Chuyện ấy sau này còn phải từ từ tính toán.
Quân Vũ Uy hiện giờ được xếp vào nha quân. Trước khi phái đến Tuy Châu, triều đình bổ nhiệm quân sứ, phó sứ cùng các cấp quan lại. Sau khi hết hạn hai năm, đội quân trở về Hạ Châu. Quân sứ, phó sứ, đô ngu hầu, du dịch sứ và các tướng lĩnh cấp cao khác đều phải giao lại binh quyền, trở thành nha tướng, hằng ngày đến ty Đô ngu hầu trực ban. Việc huấn luyện thường nhật của quân đội sẽ do giáo luyện sứ và đô giáo luyện sứ phụ trách, nhưng giáo luyện sứ không có quyền chỉ huy.
Cách làm này là thứ hắn học được ở Hà Đông. Người ta đã thực hiện rất ổn thỏa. Các nha tướng trong ba thành Tấn Dương, nếu không lĩnh quân xuất chinh thì chẳng có binh quyền trong tay.
Thiệu Thụ Đức định bắt đầu thử nghiệm từ quân Vũ Uy và quân Thiết Lâm, xem phản ứng của các tướng ra sao rồi mới quyết định bước tiếp theo.
Dù uy vọng của hắn trong quân rất cao, khả năng thuộc hạ nổi loạn cũng chẳng lớn, nhưng chuyện liên quan đến tính mạng và gia sản, cẩn thận đến đâu vẫn chưa thừa. Hơn nữa, những cải cách mang tính chế độ như vậy, hiện giờ hắn đưa ra sẽ không gặp quá nhiều trở ngại, mọi người cũng dễ chấp nhận. Nếu để người kế thừa của hắn sau này mới bắt tay thực hiện, e rằng sẽ khó khăn hơn nhiều.
Có những việc nhất định phải làm từ sớm!
Chợ búa ở huyện Long Tuyền, Tuy Châu, đã phồn thịnh hơn trước. Phần lớn dân di cư từ Quan Trung được sắp xếp ở hai huyện Long Tuyền và Đại Bân. Sau đó mới đến lượt hai huyện Tuy Đức và Thành Bình. Hai nơi này cũng có vài vùng đất nằm trong thung lũng, nhưng núi non vẫn dày đặc, kém xa hai huyện đứng trước.
Còn huyện Diên Phúc thì đất đai thật sự quá ít. Suốt ba năm chỉ sắp xếp được hơn bốn trăm hộ, gần như bị mọi người bỏ quên.
Long Tuyền còn có không ít gia đình quân nhân, đều là những hộ được chuyển đến từ thuở đầu. Người có tiền thì mua nhà trong thành. Ban đầu giá rất rẻ, gần như chỉ cần hơn mười quan đến hai mươi quan tiền là mua được một căn có buồng phụ, nhà bếp và đại sảnh.
Nhưng giờ đây, giá những căn nhà như thế đã tăng lên hơn ba mươi quan. Có quân nhân tiếc tiền, hoặc chưa dành dụm đủ, đành ra ngoài thành dựng nhà hoặc mua nhà có sẵn. Giá cả bên ngoài cũng tăng theo, khoảng hơn mười quan, hoặc trả bằng hai, ba mươi hộc thóc cũng được.
Chỉ có điều, nay đại soái đã đến Hạ Châu. Về sau, phần lớn các gia đình quân nhân chuyển đến đây cũng sẽ theo sang đó định cư. Có thể đoán trước, giá nhà ở Hạ Châu lại sắp tăng thêm một đợt.
Thiệu Thụ Đức không có nhà riêng ở Tuy Châu. Thuở trước, hắn đưa vợ thiếp ở trong sân sau nha môn châu, dùng nhà công. Nay đến Hạ Châu, ngày thường hắn ở soái phủ, nhưng bản thân cũng có một tòa nhà riêng. Đó là căn nhà cưới do Chư Cát Sảng tặng, cũng là tòa nhà sang trọng nhất Hạ Châu, trị giá hơn một nghìn quan.
- Năm xưa ở Phong Châu, ta còn ở trong căn nhà rách, tuyết rơi nặng một chút là có thể sập mái. Nào ngờ mới qua vài năm, ta đã có được cơ nghiệp hôm nay.
Nhìn dòng người lác đác trên phố lớn trong thành, Thiệu Thụ Đức cảm khái nói:
- Từ nay phải biết lo cho dân chúng. Quân nhân có tiền mua nhà, dân chúng có ruộng đất, nhưng nhà cửa vẫn quá đơn sơ, cần phải sửa sang lại.
Bốn châu thuộc Hạ, Tuy đất rộng người thưa, dân chúng dựng nhà chưa bao giờ thiếu đất. Nhà nào có ruộng riêng, chẳng hạn năm mươi mẫu, thường cũng dành ra năm, sáu mẫu làm vườn nhà. Quy củ ấy đã được định từ thời Bắc Chu. Nông dân dựng nhà trong vườn, trồng dâu, trồng táo, lại chia luống trồng rau.
Đất đai không phải vấn đề. Mấu chốt là thuế khóa quá nặng, khiến mọi người chẳng còn tiền dư để sửa nhà cũ hay dựng nhà mới.
Nhưng nền chính trị lấy quân đội làm trước vốn là như vậy. Nuôi hơn hai vạn võ phu chuyên nghiệp không làm ruộng làm rẫy, nếu không bóc lột dân chúng thì chỉ còn cách đi bóc lột người ngoài, chẳng hạn đám giặc tạp nhạp trên thảo nguyên.
Qua ít ngày nữa, hắn định cho Trần Thành đến Tân Tần, bí mật bàn bạc với Chiết Tông Bản, dò xem thái độ của y ra sao.
Nhà họ Chiết hẳn cũng rất muốn giành được sự quy phục của những bộ lạc ấy, thậm chí sẵn lòng cùng nhau xuất binh. Mâu thuẫn giữa hai bên chỉ nằm ở chỗ ai sẽ giành được phần chiến lợi phẩm lớn nhất.
Thiệu Thụ Đức tiếp tục đi dạo trên phố lớn. Vì có cả đoàn thân binh vây quanh trước sau, dân chúng cứ thấy hắn là vội tránh sang hai bên. Hắn cảm thấy hơi ngượng, bèn rẽ vào một cửa hàng trông như mới mở chưa lâu rồi hỏi:
- Khách từ đâu đến?
Một người đàn ông trung niên có gương mặt gầy gò đáp:
- Từ Tấn Dương đến.
- Trong tiệm bán những gì?
- Đồ bạc, vải bông, lụa là, dược liệu, son phấn.
- Vải bông cũng có người mua sao?
Thiệu Thụ Đức hơi ngạc nhiên.
Thứ vải ấy chính là vải bông, giá đắt vô cùng. Lần đầu Khâu Duy Đạo ban thưởng cho hắn, còn tặng hai tấm vải bông mịn. Ở các cửa hàng tơ lụa, loại vải này thường được bán theo thước.
Đến thứ hàng xa xỉ ấy cũng có người mua, vậy thì rõ ràng Tuy Châu đã xuất hiện một nhóm nhà giàu có khả năng tiêu tiền. Phần lớn hẳn là gia quyến của các quân quan.
- Chẳng qua là nhờ đại vương cai trị có phương pháp. Tuy Châu được yên ổn, lại khai khẩn thêm mấy nghìn khoảnh ruộng. Bây giờ có lẽ chưa nhìn ra, nhưng vài năm nữa nhất định sẽ khác hẳn.
- Ngươi nhận ra ta sao?
Thiệu Thụ Đức mỉm cười hỏi.
- Áo tía, bên cạnh lại có hơn trăm giáp sĩ vây quanh, trong Tuy Châu này làm gì còn người thứ hai.
- Tình hình Hà Đông hiện giờ thế nào?
- Năm nay đỡ hơn được một chút. Hai năm trước, binh mã Sa Đà kéo đến cướp phá, dân chúng khổ sở chẳng sao kể xiết.
- Nếu ở đó không sống nổi nữa thì cứ vượt sông sang phía tây, đến Tuy Châu và Ngân Châu. Những chuyện khác ta không dám đảm bảo, nhưng giữ cho dân chúng được sống trong cảnh thái bình thì ta làm được.
Người trung niên nghe đến đó, trong lòng cũng rung động. Giữa thời thế hiện nay, thái bình chính là thứ đáng quý nhất. Chỉ cần thiên hạ yên ổn, không có đám loạn binh quân kỷ bê bối đi cướp phá, y tin mình có thể làm ăn ngày một lớn.
- Thương nhân Hà Đông thường đến Tuy Châu mua những thứ gì?
Thiệu Thụ Đức lại hỏi.
- Vải nâu, da trâu, da hươu, gia súc, lông chim, gân các loại, keo trắng, nỉ, dược liệu, sáp, mật ong và những thứ tương tự. Hàng mua với số lượng lớn chủ yếu là dược liệu, gia súc và da thuộc.
- Ba năm trước, thương nhân bên ngoài đến đây rất ít.
- Hộ khẩu Tuy Châu ngày một đông, nơi này lại yên ổn. Tự nhiên sẽ có người đến bán hàng.
Người khách buôn trung niên đáp:
- Đã đến bán hàng thì lúc trở về cũng phải mua ít thứ, chẳng ai muốn chuyến đi của mình thành công cốc.
Thiệu Thụ Đức gật đầu.
Hắn đã phái người đến các trấn quanh vùng mở những chợ ngựa. Ngoài việc bán ngựa, họ còn thu mua hàng hóa địa phương. Những thứ ấy cũng chính là hàng hóa mà vùng Hạ, Tuy hiện nay thiếu nhất, chỉ đứng sau lương thực.
- Trong thành cửa hàng mọc lên san sát, nhưng sắp xếp khá lộn xộn. Đó là lỗi của ta. Nếu mở một khu chợ ngoài thành, cử người chuyên trách quản lý, thống nhất thu thuế hàng hóa, thương nhân nghĩ thế nào?
Thiệu Thụ Đức hỏi.
- Dĩ nhiên là chúng tôi muốn vậy.
Người khách buôn cười khổ:
- Mở cửa hàng trong thành, hàng hóa ra vào đều phải nộp tiền. Chưa kể đám lại dịch…
Y không nói tiếp, nhưng Thiệu Thụ Đức đã hiểu.
Tập trung việc mua bán vào một khu chợ riêng không những giúp hàng hóa ra vào thuận tiện, mà việc quản lý cũng quy củ hơn. Còn buôn bán trong thành, hầu như ai cũng muốn đến kiếm chác một phen. Quan trong châu, quan trong huyện, đám quan lại tham nhũng lớn nhỏ nhiều như cỏ dại.
Chi bằng lập riêng một khu chợ!
Như vậy dân buôn sẽ bớt bị bóc lột, mà bản thân hắn thu thuế hàng hóa cũng thuận tiện hơn.
Tuy Châu hiện giờ không chỉ thiếu lương thực, mà còn thiếu cả tiền và vải vóc. Trong khi đó, thương mại từ trước đến nay luôn là nguồn thu tiền mặt quan trọng nhất của nha môn.
Xét vị trí Tuy Châu nằm ở nơi trọng yếu, phía nam là bốn châu Phu, Diên, phía đông cách sông nhìn sang Hà Đông và Hà Trung, nếu lập một khu chợ lớn ở đây rồi kinh doanh cho tử tế, nhất định có thể thu hút rất nhiều người đến giao dịch, thu được một khoản thuế hàng hóa khổng lồ.
Mấy hôm trước, Tống Lạc đã trò chuyện với hắn về chuyện này. Tống Lạc xuất thân từ họ Tống ở Tây Hà, Hà Đông. Trong nhà y có người làm nghề buôn bán, những chuyện nội tình kể ra khiến một võ phu quanh năm chém giết như Thiệu Thụ Đức được mở rộng tầm mắt.
Nói ngắn gọn, xã hội cuối đời Đường rối ren, thương nhân muốn bảo vệ lợi ích của mình nên thường tụ họp thành nhóm. Những người cùng kinh doanh một loại hàng hóa sẽ tập hợp lại với nhau, gọi là “hành”. Dưới một đại hành còn chia thành các tiểu hành, có hành thủ đứng đầu. Bọn họ cùng khống chế giá cả, chống lại việc quan phủ thu thuế, đối phó với sự đòi hỏi của các đầu lĩnh quân đội.
Thành viên trong hành hội còn định kỳ tụ họp tế lễ, tự mình tuyển mộ hộ vệ. Cung tên, đao kiếm, giáp ngựa đều sắm đủ, để đối phó với cướp đường và loạn binh dọc đường.
Đừng xem thường thế lực này.
Mấy năm trước, khi Đậu Hãn cầm tiết phù trấn giữ Tấn Dương, trong quân xảy ra bạo loạn. Y đã vay năm vạn quan tiền từ mấy đại hành để phát thưởng cho binh sĩ.
Tại sao y không cướp thẳng?
Một là những thương nhân trong hành đều có người chống lưng ở quan phủ. Hai là bản thân họ cũng có lực lượng vũ trang.
Quân loạn Chiêu Nghĩa từng kéo đến cướp phá ba thành Tấn Dương, bị dân chúng trong phường thị giết hơn một nghìn người. Nhưng đám “dân phường thị” ấy thật sự chỉ là dân thường sao?
“Thị” vốn là nơi các nhà buôn tập trung. Muốn giết hơn một nghìn quân Chiêu Nghĩa, trong tay nhất định phải có cung mạnh, nỏ cứng, đại đao và giáo dài mới được.
Những loại binh khí dùng trong quân đội vốn bị quan phủ quản lý rất nghiêm, nhưng thời buổi này việc quản lý lỏng lẻo. Các nhà buôn muốn moi được ít vũ khí từ kho quân khí của quan phủ cũng chẳng phải chuyện khó.
Thiệu Thụ Đức vẫn nhớ lúc trước, Lam Châu và Thạch Châu chuyển quân giới cho quân Thiên Đức đóng ở Chắn Lỗ. Số lượng đưa đến trước hết đã không đúng, chất lượng lại tốt xấu lẫn lộn. Chuyện này nhất định có điều mờ ám rất lớn, biết đâu số quân giới ấy đã bị tuồn lén ra ngoài bán cho các nhà buôn.
Thiệu Thụ Đức muốn đưa hàng hóa của bốn châu Hạ, Tuy ra ngoài, chẳng hạn số gia súc khổng lồ trong tay hắn. Muốn làm được việc ấy thì không thể vòng qua những thương hội thế lực mạnh mẽ kia.
Đã đến lúc phải tiếp xúc với họ rồi.
Thương nhân chỉ muốn kiếm tiền. Bọn họ cũng chẳng muốn nuôi cả đống hộ vệ có vũ trang, vừa tốn kém vừa phiền phức. Điều họ mong mỏi nhất chính là một môi trường xã hội yên ổn.
Nếu hắn có thể liên tục duy trì trật tự an định, lại gây dựng được danh tiếng, hắn tin mình có thể biến Tuy Châu thành nơi tập kết hàng hóa cho một loại, hoặc vài loại sản vật.
Bốn châu Hạ, Tuy có nhiều gia súc đến vậy, chẳng lẽ không thể dựng một chợ đầu mối chuyên buôn gia súc sao?
Đời sau, mỗi năm nhà Tống đều mua rất nhiều trâu ngựa từ Tây Hạ. Chỉ riêng chuyện ấy cũng đủ chứng minh dân chúng vùng nội địa rất hứng thú với những sản vật thảo nguyên. Giá rẻ, lại có sức cạnh tranh.
Cuộc sống vốn chẳng dễ dàng, tiền của ai cũng không phải do gió thổi đến. Ta bán một con bò giá hai, ba nghìn tiền, ngươi bán bốn, năm nghìn tiền, xét trên phương diện buôn bán, thắng bại đã rõ.
Dĩ nhiên, trước hết phải khống chế đám giặc tạp nhạp trên thảo nguyên ở Hạ Châu và Dụ Châu. Không nắm được chúng, lấy đâu ra trâu dê?
Xem ra trận này không thể không đánh.
Ừm, trước tiên cứ xem Thác Bạt Tư Cung có đến Hạ Châu hay không đã.