“Giá mà trò Tân không bị con hạc giấy kia gọi đi thì hay biết mấy.”
Mèo đen ngồi chồm hỗm sau tai Đinh Đang, nhìn lão chuột mặc quần áo nhẹ nhàng khoét một cái lỗ trên thân cây thu, bất giác buông tiếng thở dài.
Tiêu Tiếu đứng bên cạnh, gật đầu tán thành.
Đúng lúc Trịnh Thanh và mọi người được Lâm Quả gọi tới rừng nhỏ để dàn xếp vụ “mèo cáo tranh chấp”, một con hạc giấy từ phòng biên tập báo trường tìm đến Tân béo, mời cậu ta tới văn phòng họp. Bởi vậy, Tân béo đã bỏ lỡ chuyện mà cậu ta mong ngóng bấy lâu.
Suốt mấy ngày nay, Tân béo cứ nhắc mãi chuyện phải tìm cho bằng được con chuột mặc quần áo kia, để làm một bài phỏng vấn riêng. Theo lời cậu ta, bài phỏng vấn này quyết định cậu ta có được tham gia tranh giải “Bút lông vàng” năm nay hay không. Nếu biết hôm nay Trịnh Thanh và Tiêu Tiếu gặp thêm một lão chuột mặc quần áo nữa trong lúc hòa giải, chẳng biết cậu ta sẽ đấm ngực giậm chân, tiếc đứt ruột đến mức nào.
Trong lúc mèo đen và vị bác sĩ thở dài, Đinh Đang đã dùng móng vuốt khắc những hoa văn kỳ lạ thành từng vòng quanh cái hang vừa “đục” trên cây. Nó còn lôi mấy cành khô từ bụi cây gần đó tới, dựng xiên tựa vào thân cây, che hờ miệng hang.
Như vậy, ai đi ngang qua cây thu này mà không để ý kỹ, hẳn sẽ chẳng nhận ra trên thân cây lớn vừa xuất hiện một cái hang đen sì.
- Đây là phù văn phải không? Trông hơi khác loại phù văn các phù thủy thường dùng đấy.
Mèo đen ghé sát miệng hang, lấy móng vuốt sờ những nét khắc trên lớp vỏ cây thô ráp, miệng lẩm bẩm.
Là một phù thủy trẻ nghiên cứu bùa khắc khá sâu, Trịnh Thanh thuộc lòng hơn một nghìn loại phù văn mà phù thủy sử dụng. Vậy mà khi nhìn những ký hiệu Đinh Đang khắc quanh hang cây, hắn vẫn thấy đầu óc mù mịt, chẳng hiểu mô tê gì. Từ nét bút, cách ghép chữ cho đến cấu trúc câu, không có điểm nào khớp với quy tắc dùng phù văn trong thế giới phù thủy ngày nay mà hắn từng biết.
- Đương nhiên rồi! Đây là “chữ chuột” do tổ tiên bọn ta nghĩ ra, chỉ loài chuột mới dùng được. Các phù thủy chẳng phải cũng có phù văn riêng sao? Ta không đọc được phù văn của các ngươi, các ngươi không hiểu chữ chuột cũng là chuyện bình thường, đạo lý có vậy thôi.
Đinh Đang giải thích đầy tự hào.
- Không, không phải ý ta như thế.
Mèo đen khẽ giũ tai, chăm chú nhìn những nét khắc của lão chuột, ánh mắt đắm say.
- Ta chỉ muốn nói cách các ngươi dùng phù văn rất mới lạ. Ta đâu có bảo mình hoàn toàn không hiểu. Bởi vì mối liên hệ giữa “cái biểu đạt” và “điều được biểu đạt” vốn có điểm chung trong các hệ thống ký hiệu khác nhau.
- Hả?!
Đinh Đang ngơ ngác nhìn mèo đen, rồi quay sang gã phù thủy thấp bé đang ôm quyển sổ bên cạnh. Nó vô thức giơ móng lên ngoáy tai.
Nó cảm thấy từng chữ mèo đen vừa nói đều nghe hiểu được, nhưng ghép lại thành câu thì chẳng hiểu gì cả.
Chẳng lẽ đây chính là “bức tường tri thức” trong truyền thuyết?
Khác với lão chuột đang ngẩn tò te, Tiêu Tiếu nghe mèo đen nói thì trầm ngâm suy nghĩ.
- Nếu ta nhớ không lầm, hình như có một bậc thầy phù văn từng nói điều tương tự. Ông ấy cho rằng ký hiệu ngôn ngữ có hai đặc điểm quan trọng bậc nhất. Thứ nhất, ký hiệu mang tính tùy ý. Thứ hai, cái biểu đạt có tính tuyến tính. Theo cách suy luận ấy, ý ngươi là tổ tiên loài chuột chỉ thay đổi hình dạng ký hiệu, chứ không động đến tầng ý nghĩa sâu xa hơn?
Mèo đen không đáp, chỉ lặng lẽ gật đầu.
- Phiền các vị giải thích cho ta nghe, “cái biểu đạt”, “điều được biểu đạt” với “tính tuyến tính” là gì vậy?!
Đinh Đang nghe hai phù thủy trò chuyện mà cứ như nghe sấm bên tai, không khỏi cáu kỉnh.
Tiêu Tiếu liếc nhìn lão chuột, ngập ngừng mấy giây rồi kiên nhẫn giải thích:
- Nói đến những khái niệm này thì phải nhắc tới Ferdinand de Saussure, bậc thầy nghiên cứu ký hiệu học nổi tiếng ở Thụy Sĩ vào nửa sau thế kỷ mười chín. Ông được giới phù thủy hiện đại công nhận là người đặt nền móng cho trường phái cấu trúc và một trong những người khai sáng lý thuyết phù văn ngày nay. Cuốn Giáo trình Ký hiệu học đại cương của ông đến giờ vẫn là giáo trình môn phù văn tự chọn dành cho sinh viên năm trên ở Đệ Nhất Đại học.
- Theo Saussure, mọi ký hiệu ngôn ngữ đều gồm “cái biểu đạt” và “điều được biểu đạt”. “Cái biểu đạt” là âm thanh, hình dáng của ngôn ngữ; còn “điều được biểu đạt” là khái niệm về sự vật mà ngôn ngữ gợi ra.
- Ký hiệu mang tính tùy ý, nghĩa là mối liên hệ giữa cái biểu đạt và điều được biểu đạt là tùy ý, giữa chúng không có quan hệ tự nhiên hay gắn bó nào từ bên trong…
Nói đến đây, Tiêu Tiếu dừng lại, lấy Đinh Đang làm ví dụ:
- Chẳng hạn, phù thủy dùng từ “chuột” để gọi loài vật có hình dáng giống ngươi. Nhưng nếu từ nay về sau, chúng ta quy ước dùng từ “người” để gọi loài vật có hình dáng giống ngươi, thì cái biểu đạt đã thay đổi, còn điều được biểu đạt vẫn nguyên vẹn.
- Chuyện đó thì ta hoàn toàn không có ý kiến.
Đinh Đang tranh thủ xen vào, bày tỏ quan điểm.
Tiêu Tiếu chẳng buồn để ý, tiếp tục giải thích:
- Dĩ nhiên, quan điểm của Saussure hoàn toàn trái ngược với cách nói truyền thống rằng phù văn có thuộc tính tự nhiên. Nhưng điều đó không cản trở lý thuyết của ông mở ra một con đường mới cho việc nghiên cứu ma văn và phù văn…
- Đừng nói mãi mấy chuyện trên trời dưới đất ấy nữa!
Cuối cùng Đinh Đang hết kiên nhẫn, the thé kêu lên:
- Các ngươi nói mình hiểu, vậy những ký hiệu ta khắc quanh hang cây có nghĩa gì?
- Những điều ấy chẳng hề viển vông. Đó mới là tinh túy của ma pháp.
Mèo đen ngoảnh lại nhìn lão chuột, bình thản nói:
- Cái hay của phù văn nằm ở tính tùy ý. Đặc điểm ấy đòi hỏi phù thủy phải có khả năng tư duy trừu tượng mạnh mẽ. Ví như những ký hiệu ngươi khắc quanh hang cây, tuy ta không đọc được, cũng không nhận ra những biến đổi tinh tế trong đó, nhưng dựa vào bố cục chung, ta đoán được đó là những phù văn có tác dụng xua đuổi.
Nghe vậy, Đinh Đang trợn tròn mắt, vẻ mặt không sao tin nổi.
Đúng lúc ấy, từ xa lại vọng tới tiếng Lâm Quả gọi ầm lên.
- Ồ ồ ồ, đúng rồi, đúng rồi, đúng rồi!
Cậu phù thủy trẻ một tay nắm lớp lông trên đỉnh đầu Poseidon, tay kia ôm ngang thân mèo bông nhỏ, tung tăng chạy từ bìa rừng trở lại.
Mèo đen đứng thẳng bằng hai chân sau, bất mãn nhìn cậu bé.
- Đừng có la hét om sòm, chạy nháo nhào như thế còn ra thể thống gì! Đúng cái gì? Có chuyện gì vậy?
Lâm Quả vội dừng chân, thả hai con vật xuống, phủi bụi trên người rồi hắng giọng. Cậu không vội không vàng giải thích:
- Ta vừa nhớ ra, chiều nay lúc trưởng lão gặp ta, ông ấy dặn rằng nếu gặp ngươi thì bảo ngươi biết hạt giống ngươi muốn tìm, ông ấy đã kiếm được rồi. Nếu ngươi không vội, ngày mai lên lớp ông ấy sẽ mang tới cho ngươi…
Lời còn chưa dứt, mèo đen đã hóa thành một luồng chớp đen, vút chạy khỏi rừng.
Giữa cơn gió lạnh, tiếng mèo kêu vọng lại, đứt quãng:
- Hôm nay đến đây thôi! Ta có việc gấp, đi trước nhé!
- Đàn mèo với bọn cáo giải tán yên ổn đi, đừng gây chuyện nữa!
- Còn đám chuột kia, nhớ dọn dẹp theo lệ cũ… coi chừng đừng để cái gã Đinh Đang nào đó tiện tay tha mất một hai con!
- Ta còn ở đây đấy! Ngươi nói gì ta nghe hết!
Đinh Đang tức tối nhảy chồm chồm, gào lớn về phía bóng mèo đen đã chạy xa.
- Thật ra hắn muốn ngươi nghe thấy đấy.
Lâm Quả dịu giọng dỗ dành một câu, rồi tự mình đi thu dọn đám “chiến lợi phẩm”.