Men theo lối mòn giữa ruộng không bao lâu, đoàn người rẽ vào một con đường rải sỏi, rộng hơn đôi chút.
Con đường lấy cọc gỗ làm nền, hàng rào gỗ làm bờ. Kẽ giữa các cọc được lấp đầy bằng sỏi vụn, nện phẳng phiu. Đầu cọc nhô khỏi mặt đất chừng vài phân. Người đi trên đường phải hết sức để ý, sơ sẩy một chút là vấp ngã ngay.
Có lẽ người trong vườn Bách Thảo làm con đường này chính là để nhắc mọi người cẩn thận. Trịnh Thanh nhìn những bạn học đang bước đi dè dặt quanh mình, thầm khâm phục người đã dựng đường.
Đường cọc gỗ rải sỏi vòng quanh một vườn thuốc riêng biệt.
So với những thửa ruộng thuốc có khí hậu biến đổi khôn lường lúc trước, trên khu vườn này không có luồng khí hậu đặc biệt do phép thuật tạo ra. Trái lại, nơi đây chẳng khác nào một khoảng sân nhỏ nhà nông, được quây hờ bằng hàng rào gỗ xiêu vẹo. Bao dây leo bám kín hàng rào, xanh um rậm rạp, khiến khu vườn thêm vẻ thanh nhã.
Ông Stendhal dẫn đám học trò đi dọc con đường cọc gỗ rải sỏi một quãng, rồi dừng trước cổng vườn thuốc.
Cổng cũng sơ sài chẳng kém hàng rào quanh vườn. Khung cổng ghép bằng những thanh gỗ đan thành ô vuông, buộc thêm cành liễu và cành táo gai. Qua những cành cây đan kín trên cánh cổng, mọi người vẫn nhìn rõ cảnh sắc xanh rờn bên trong.
- Để tay xuống!
Tiếng quát đột ngột của ông Stendhal khiến Trịnh Thanh giật nảy mình.
Cậu ngoảnh lại, thấy mấy học trò đang ngắt những chồi non còn sót trên cành liễu ở cổng. Bọn họ cũng giật mình, vội rụt tay rồi lùi vào đám đông.
Ông lão trợn mắt nhìn đám thanh niên trước mặt, lớn tiếng mắng:
- Cánh cổng này tuy chẳng treo thần giữ cửa, trông cũng cũ nát, nhưng đã được các phù thủy trong vườn yểm đủ thứ lời nguyền. Chẳng phải ta đã dặn các cháu đừng tùy tiện giật lá cây trong vườn rồi sao?
Đám học trò lí nhí không nói nên lời.
Học trò bị mắng, giáo sư cũng mất mặt. Giáo sư Lý Kỳ Hoàng sa sầm nét mặt, phụ họa lời ông Stendhal rồi quở trách:
- Từ lúc vào vườn đến giờ, ta đã nhắc bao nhiêu lần rồi! Ai còn tái phạm thì tự đến ban quản lý lao công nhận một tuần làm việc không công. Khi ấy cứ tha hồ mà sờ mó cây cỏ trong vườn!
Đám học trò im thin thít, nín thở chẳng ai dám lên tiếng.
Ông Stendhal lại trừng mắt nhìn mọi người một lúc, sau đó mới từ từ quay đi, giơ tay chỉ tấm bảng gỗ treo trên hàng rào.
Trịnh Thanh nhìn kỹ. Tấm bảng hẳn là bản đồ khu vườn thuốc. Trên đó chia các khu vực theo công dụng của cây cỏ, như khu dưỡng âm nhuận táo, khu hoạt huyết, khu bổ khí, khu giải biểu…
Ông lão chỉ vào khu cây cỏ giúp thư giãn thần kinh.
- Việc của các cháu là ở đây.
Ông chống chiếc cuốc chim, ngửa mặt nhìn đám học trò trước mặt, dường như chờ xem có ai phản đối không.
Chẳng ai có ý kiến.
Ông lão hài lòng gật đầu, mở cánh cổng đan bằng cành cây, ra hiệu cho mọi người đi theo.
- Ta nói cho các cháu biết! Trồng cỏ, trồng hoa là cả một môn học lớn. Chỉ riêng chuyện nắng nôi thôi đã lắm điều phải để tâm. Có loài thuốc cứ mười hai canh giờ phải đem phơi nắng một canh giờ. Có loài quanh năm phải tắm mình trong ánh chiều tà yếu ớt, mềm dịu. Lại có loài phải mọc dưới nắng sớm, hút lấy sức sống căng tràn của buổi ban mai.
Nói đến đây, ông lão làm vườn càng thêm đắc ý. Ông chống cuốc, lắc lư cái đầu, những nếp nhăn hằn sâu trên mặt.
- Có loài thuốc phải đón nắng xuyên qua màn sương. Có loài phải mọc dưới đáy nước để hút dương khí. Lại có loài phải núp dưới bóng cây khác, cảm nhận vùng tối của mặt trời. Khí của mỗi loài thuốc mỗi khác, lượng dương khí chúng cần cũng chẳng giống nhau.
Nói rồi, đoàn người dừng trước một thửa ruộng thuốc rộng rãi.
- Đây là việc các cháu phải làm!
Ông Stendhal giơ một cây cỏ nhỏ màu xanh sẫm trong tay lên cho mọi người chuyền nhau xem.
- Việc của các cháu là nhổ cỏ.
Nhổ cỏ ư?
Đám học trò thở phào nhẹ nhõm, rồi lập tức lại nhao nhao bàn tán.
Trịnh Thanh véo nhẹ thân cỏ mảnh mai trong tay, mặt đầy bất lực.
Như Lý Manh vừa nói, cậu cứ tưởng đi sâu vào vườn đến thế thì công việc giao cho họ phải oai phong hơn một chút. Dù không phải đại chiến với hoa ăn thịt người, bắt vài con địa long con đem về khoe với học trò lớp khác cũng được chứ!
Ai ngờ giờ lại là nhổ cỏ.
Chỉ nghe thôi đã thấy kém oai biết bao nhiêu bậc.
Giáo sư Lý lên tiếng giải thích:
- Loài cỏ này tên là gai vị. Lá xanh sẫm, trên mặt có những đường gợn sóng màu xanh nhạt, mép lá phía trong nhô ra những răng cưa. Nó cũng là một loại thuốc, dược tính rất mạnh, có thể kìm hãm một số triệu chứng kích động.
- Có hai cách nhận biết. Một là nhìn hình dáng như thầy Stendhal vừa nói. Cách thứ hai là ngửi mùi. Các cháu hãy vò nát lá, nước cỏ còn lại sẽ tỏa ra mùi hăng xộc lên mũi.
Giáo sư Lý vò nát cây cỏ trong tay, giơ lên trước mặt mấy học trò gần đó làm mẫu.
Mấy người lập tức nhăn nhó như thể sắp chết đến nơi.
Thế lại khơi dậy sự hiếu kỳ của nhiều người.
Trịnh Thanh cầm một cây gai vị, nhìn quanh rồi thử kẹp chút đầu lá giữa ngón trỏ và ngón cái mà vò nát. Cậu đưa mảng lá xanh sẫm dính trên đầu ngón tay đeo găng da hươu lên gần mũi.
Một mùi hăng nồng lập tức xộc thẳng vào óc, chẳng khác nào cậu vừa ăn một miếng mù tạt thật lớn.
Trịnh Thanh ngẩng đầu lên, thấy giáo sư Lý cũng đang nhìn mọi người với đôi mắt ngấn lệ.
- Mùi hăng này tan rất nhanh, chừng năm giây là hết. Các cháu phải nhớ, đừng mê cái cảm giác cay xộc ấy! Với phù thủy coi trọng sự an toàn tinh thần, không gì gây hại cho cơ thể bằng sự kích thích quá mạnh.
Lý Manh hít sụt sịt, nước mắt đọng thành một vệt trên mặt, lớn tiếng hỏi:
- Sao lại phải nhổ thứ cỏ này?
- Vì nó chẳng chịu yên thân!
Không biết từ lúc nào, chiếc cuốc chim chống trong tay ông Stendhal đã biến thành một cây cuốc chim khác. Ông tùy tiện bới một mảng đất bên ruộng lên, dùng sống cuốc đập vỡ cục đất.
Một con vật thân mềm lẫn trong đất bị sống cuốc nện bẹp, hóa thành một đám bùn nhão.
Ông lão dừng lại một thoáng rồi ngẩng đầu nhìn đám học trò, nói tiếp:
- Gai vị mọc nhanh quá.
Ông nhấn mạnh lần nữa:
- Nhanh lắm! Vừa thụ phấn lúc trước, một lát sau đã nở hoa. Đến nửa đêm yên tĩnh thì hạt lại bắn tung tóe. Hạt rơi xuống đất là bén rễ, chưa đầy một khắc đã nhú mầm. Đợi đến hôm sau quay lại, cả thửa ruộng thuốc đã đầy nhóc thứ cỏ này.
- Nó hút cạn chất đất, mà công dụng làm thuốc lại rất hạn chế. Ngoài vài loại thuốc ít người dùng như thuốc sói độc cần đến nó làm phụ liệu, chỉ những hôm thi cuối kỳ, các cháu mới dám dùng thử một chút.
Giáo sư Lý đứng bên cạnh vội lên tiếng cảnh cáo:
- Dĩ nhiên, ta không khuyên các cháu dùng loại thuốc này để trấn tĩnh hay làm tỉnh táo. Như ta vừa nói, cây thuốc có tính kích thích quá mạnh sẽ gây hại cho tinh thần phù thủy. Nếu cần thứ gì tương tự, bệnh viện trường có lựa chọn tốt hơn.