- Chẳng cần giao chiến mà đã lấy được cả vùng Lục Hợp, toàn cõi Túc Châu nay nằm gọn trong tay ta rồi!
Trương Hy Mạnh không giấu nổi nụ cười, giọng nói đầy phấn khởi.
Lý Thiện Trường thì điềm đạm hơn hắn nhiều. Dẫu sao tuổi tác cũng đã bày ra đó.
Hơn nữa, công việc chính sự trong tay Lý Thiện Trường quá bộn bề. Mở rộng địa bàn là chuyện đáng mừng, nhưng gánh nặng trên vai y cũng theo đó tăng lên mấy phần.
- Ban đầu chỉ có Túc Châu, giờ lại phải lo thêm ba huyện lân cận. Tất cả còn phải chia ruộng cho dân trước mùa cày cấy. Tự ngẫm lại, ta thật sự đã xoay xở không xuể rồi!
Trương Hy Mạnh vẫn tươi cười. Hắn hiểu quá rõ tài năng trị sự của Lý Thiện Trường. Chỉ bấy nhiêu đất đai, bấy nhiêu dân chúng mà đã khiến vị Tiêu Hà tương lai mệt lả, chẳng phải quá xem thường bản lĩnh của lão Lý hay sao?
Nhưng Lý Thiện Trường đã than thở, hắn cũng hiểu trong lời ấy còn có ý khác.
- Tiên sinh, quả thật nhân tài văn trị của chúng ta còn thiếu. Nay toàn cõi Túc Châu đã về tay, cũng đến lúc mở trường rồi, đào tạo một lớp người của chính mình. Chuyện này trước kia chúng ta đã bàn qua. Bây giờ đúng là thời cơ tốt nhất.
Lý Thiện Trường ngẫm nghĩ hồi lâu, hàng mày khẽ nhíu lại.
- Mở trường đâu phải chuyện dễ. Kẻ sĩ phải dùi mài kinh sử mười năm, ai chẳng phải khổ công học hành mới nên tài? Đợi đến khi bọn họ đủ sức gánh việc, e rằng còn lâu lắm!
- Ha ha ha!
Trương Hy Mạnh không nhịn được, bật cười lớn.
- Tiên sinh tưởng chúng ta định đào tạo trạng nguyên, tiến sĩ hay sao? Đâu cần bỏ ra ngần ấy công sức!
Lý Thiện Trường ngẩn người.
- Dẫu chỉ là lớp vỡ lòng, chẳng phải cũng phải học mấy năm ư?
Trương Hy Mạnh xoa trán. Lão Lý quả nhiên đã nghĩ quá xa.
- Chúng ta chỉ cần đào tạo người dùng được, mà thời gian lại gấp gáp. Dĩ nhiên phải làm sao cho nhanh nhất. Trước hết là dạy đọc chữ, yêu cầu nhận mặt được hai nghìn chữ thường dùng. Ai đạt thì chuyển sang học chuyên môn, ai chưa đạt thì tiếp tục học. Nhận mặt chữ không tốn bao lâu. Dẫu bắt đầu từ con số không, học đủ hai nghìn chữ, đọc được mặt chữ, ước chừng nửa năm là xong. Nếu phải viết thành thạo thì có lẽ sẽ lâu hơn.
Lý Thiện Trường cau mày.
- Chỉ biết đọc chữ thì làm được gì?
- Tác dụng lớn lắm chứ! Biết chữ thì đọc hiểu được công văn, luật lệ, có thể xuống nông thôn giảng giải cho dân, đôn đốc việc chia ruộng. Học thuộc điều luật thì có thể xuống làng thi hành phép nước, tuần tra các nơi, giữ gìn trật tự. Ngoài chữ nghĩa, học thêm ít toán pháp. Ai thông thạo được những thứ ấy thì đã là nhân tài hạng cao, có thể giúp chúng ta thu thuế, kiểm kê hộ khẩu và lương thực, điều chuyển lương thảo, lại còn phụ giúp chúa công dùng binh.
- À!
Lý Thiện Trường nghe đến đó, không khỏi kêu lên một tiếng.
Bấy lâu nay y vẫn luôn miệng nhắc chuyện mở trường, nhưng hôm nay mới hiểu rõ kế hoạch của Trương Hy Mạnh. Việc này chẳng hề rắc rối.
Trước hết dạy nhận mặt chữ và những phép tính đơn giản.
Ai vốn đã có nền tảng thì chẳng bao lâu sẽ vượt qua, sau đó học chuyên ngành. Người phụ trách giữ gìn yên ổn một vùng thì học luật lệ, học cách bắt tội phạm, hòa giải tranh chấp, dàn xếp xung đột.
Người chuyên thu thuế buôn bán thì tập trung học toán.
Người lo việc thủy lợi thì học đào mương, khơi giếng và những công việc tương tự.
Chia nhỏ mọi việc như vậy, độ khó của việc học lập tức hạ xuống rất nhiều. Đây chính là dạy học theo từng ngành.
Lý Thiện Trường nhẩm tính sơ qua. Nếu đã có sẵn căn bản, có lẽ nửa năm là đủ học xong, bắt tay vào giúp việc. Mà nửa năm sau cũng đúng lúc chia ruộng hoàn tất, đến vụ gặt đầu tiên và lần đầu tiên chính thức thu thuế ruộng.
Ánh mắt Lý Thiện Trường bừng sáng. Y mừng rỡ giơ ngón tay cái về phía Trương Hy Mạnh.
- Tiên sinh quả là bậc đại tài!
Trương Hy Mạnh cười khiêm nhường.
- Lão Lý quá lời rồi. Thật ra ta chỉ mới vạch ra ý tưởng. Khi bắt tay vào làm, vẫn phải nhờ tiên sinh vất vả nhiều. Những phần liên quan đến việc thực tế, còn phải để tiên sinh đích thân giảng dạy cho bọn họ.
- Để ta lên lớp ư?
Lý Thiện Trường sửng sốt.
- Như vậy có ổn không?
Trương Hy Mạnh xòe tay, vẻ bất đắc dĩ.
- Bây giờ đâu còn lúc bàn chuyện ổn hay không ổn. Ai nấy đều phải vừa làm vừa học, miễn cưỡng chống đỡ trước đã!
Lý Thiện Trường sững ra. Y ngẫm nghĩ một hồi, tinh thần bỗng khoan khoái hẳn lên, cảm giác khác thường.
Trước đó, y từng tìm cách lôi kéo mấy người Dương Nguyên Cảo, vốn định kết thành một phe. Nào ngờ Trương Hy Mạnh nhúng tay vào, khiến cả đám ngoan ngoãn trở thành công cụ chung của Chu Nguyên Chương.
Lão Lý y đường đường thế này mà lại chẳng có thân tín để dùng. Bảo sao không bực!
Nhưng nếu mở được trường học, lại do chính y đứng lớp, quan hệ thầy trò cộng thêm trên dưới cùng làm việc, chẳng bao lâu quanh Lý Thiện Trường sẽ hình thành một tấm lưới chằng chịt.
Dưới quyền lão Chu, y cũng sẽ có tiếng nói của mình.
Những ngày sau này càng lúc càng đáng trông mong.
Lý Thiện Trường mừng rỡ, song y hiểu rất rõ, muốn đạt được mục tiêu thì nhất định phải có Trương Hy Mạnh gật đầu. Gã hậu sinh này đầy bụng mưu mẹo, sau lưng lại còn có Giả Lỗ làm chỗ dựa, chẳng bên nào dễ đối phó.
Nghĩ ngợi một lát, Lý Thiện Trường dứt khoát nói:
- Trương tiên sinh, tiên sinh xem tình hình hiện nay thế nào? Thượng vị đang chinh chiến bên ngoài, chúng ta cùng nhau chủ trì việc trong này. Hai bên phối hợp ăn ý, chung sức chung lòng, vậy thì còn việc gì không làm được? Tiên sinh nói có phải không?
Trương Hy Mạnh nhìn thẳng vào mắt Lý Thiện Trường, rồi bật cười.
Nụ cười ấy khiến Lý Thiện Trường ngơ ngác. Chẳng lẽ mình nói sai điều gì?
- Tiên sinh, ta chỉ đang nghĩ một chuyện. Nếu người đáng nắm quyền lại không nắm quyền, vậy chẳng phải kẻ không nên nắm quyền sẽ nắm lấy quyền lực hay sao?
Lý Thiện Trường kinh hãi. Y sa sầm mặt.
- Ta không có ý gì khác, chỉ nói chuyện đồng liêu cùng chung tay mà thôi. Những lời của quan Chưởng thư, ta thật khó hiểu được!
Y gọi thẳng chức quan của Trương Hy Mạnh, rõ ràng đã nổi giận.
Trương Hy Mạnh vẫn thản nhiên như không.
- Người không nên nắm quyền mà ta nói đến, cũng bao gồm cả chúa công, đúng không?
- Ý ngươi là gì? Ngươi định gạt chúa công sang một bên sao?
Lý Thiện Trường trừng mắt nhìn hắn, suýt nữa đã đứng bật dậy.
Trương Hy Mạnh bình thản thừa nhận:
- Quả thật ta định làm như vậy. Để chúa công lĩnh quân ở bên ngoài, lúc rảnh thì tế lễ thần linh, cúng bái tổ tiên, triệu tập thuộc hạ, khao thưởng ba quân, đến phúng viếng người chết, thăm hỏi kẻ bệnh, hoặc vùi đầu trong đống công văn, bận đến mức không thể rời thân. Chỉ cần sắp xếp kín thời gian của chúa công, những việc chúa công không lo xuể sẽ đến lượt hai chúng ta quyết định, đúng chứ?
- Ngươi!
Lý Thiện Trường trợn mắt há miệng, ngây ra như phỗng.
Những lời như thế mà cũng dám nói thẳng ra sao?
Thế nhưng lúc còn ở nha môn phủ trị, bọn họ quả thật đã từng làm như vậy. Mấy người liên thủ, nhẹ nhàng nắm cả vị quan đứng đầu một phủ trong tay.
Chu Nguyên Chương sẽ là ngoại lệ ư?
Dẫu sau này hắn thật sự có phúc lên ngôi hoàng đế, suy cho cùng cũng chỉ có một mình. Một người làm sao đấu nổi cả một đám người?
Thật ra chẳng cần nhiều, chỉ cần Trương Hy Mạnh gật đầu, hai người họ đã có thể cùng nhau làm được chuyện ấy.
Nhưng Lý Thiện Trường không ngờ Trương Hy Mạnh lại vạch toạc mọi chuyện. Nếu chọc giận Chu Nguyên Chương, hậu quả sẽ khó mà lường được!
- Trương Hy Mạnh, đây là lời của ngươi. Ta tuyệt đối không có ý định ấy! Sau này nếu thượng vị tra hỏi, ngươi phải tự mình gánh tội!
Trương Hy Mạnh cười.
- Đúng vậy, dĩ nhiên ta sẽ gánh. Vua tôi chia nhau quyền hành, mỗi bên phụ trách một phần. Chia thế nào, quyền quyết định vẫn nằm trong tay chúa công, chứ không phải ở cấp dưới. Nếu chúa công có thể gánh hết mọi việc, ta cũng được nghỉ ngơi. Quả là một chuyện tốt!
Nói rồi, Trương Hy Mạnh đứng dậy, không nhịn được cất tiếng ngâm nga:
- Ta vốn người nhàn nhã chốn Ngọa Long…
Nghe giọng hát trong trẻo tựa tiếng trời ấy, Lý Thiện Trường đưa tay lau mồ hôi lạnh trong lòng bàn tay lên tay áo, rồi ngồi ngây trên ghế, im thin thít.
Y đâu phải kẻ hồ đồ nên mới tìm cách lôi kéo Trương Hy Mạnh. Thật ra, chuyện chia quyền xưa nay vẫn thế. Hoàng quyền và quyền của tể tướng, chẳng phải luôn giằng co với nhau hay sao?
Hoàng đế nắm nhiều thêm một phần, tể tướng sẽ bớt đi một phần.
Có người sẽ nghĩ, hoàng quyền cao tận trên trời, muốn giết ai thì giết, muốn lấy gì thì lấy. Tể tướng mà cũng đòi đấu với hoàng đế, chẳng phải tự tìm đường chết ư?
Nghĩ như vậy chỉ vì chưa hiểu quy luật vận hành của quyền lực.
Hoàng quyền tuy đứng trên tất cả, nhưng hoàn toàn có thể dùng những việc vụn vặt, vô bổ để lấp kín thời gian của hoàng đế. Những việc hắn không thể ngó ngàng tới, tự nhiên sẽ trở thành phần việc của tể tướng.
Cũng giống như chuyện hoàng đế thích huy chương, thích săn bắn, thích đua xe. Dẫu là bậc đứng đầu, quyền lực trong tay gần như vô hạn, điều đó vẫn chẳng cản được những kẻ quyền thế khác chia nhau nắm giữ từng mảng, biến cơ quan của mình thành những vương quốc riêng.
Bởi vậy, đã ở chốn quan trường thì phải biết phát huy sự chủ động.
Lý Thiện Trường quyết tâm phò tá Chu Nguyên Chương, quyết tâm thay lão Chu làm việc. Nhưng nếu vì thế mà cho rằng trong lòng y chỉ còn duy nhất Chu Nguyên Chương, vậy thì quá nực cười.
Nói một cách ngắn gọn, việc phế bỏ Trung Thư tỉnh, xóa bỏ chế độ tể tướng kéo dài nghìn năm, đâu phải mâu thuẫn phát sinh trong một sớm một chiều. Đó là kết quả của hàng chục năm tích tụ.
Trương Hy Mạnh vạch rõ chuyện này, chẳng khác nào nói với Lý Thiện Trường: Có ta ở đây, ngươi đừng hòng lén lút giở trò gì.
Hai chúng ta có thể hưởng một phần quyền lực, nhưng quyền lực ấy nhất định phải do chúa công trao xuống, chứ không phải do hai người tự chia nhau.
Chỉ là địa bàn càng lúc càng rộng, công việc càng ngày càng nhiều, thân phận những kẻ vốn chỉ là công cụ phục vụ xã hội như bọn họ cũng theo đó mà có thêm quyền hạn.
Thậm chí sẽ có một ngày, hoàng đế chỉ còn bận việc thiết triều buổi sớm, bận phê duyệt tấu chương chất cao như núi. Đến lúc ấy, hoàng đế chỉ còn là người đứng đầu đất nước trên danh nghĩa.
“Lý Thiện Trường ơi là Lý Thiện Trường, sao ngươi chẳng biết đủ thế? Cứ kiên nhẫn chờ đợi thì đã sao? Đến ngày ngươi gặp họa, ta nhất định mặc kệ ngươi, cứ để lão Chu chém đầu, tru di cả nhà ngươi!”
Trương Hy Mạnh khoái chí nghĩ thầm, chỉ chờ lão Chu khải hoàn trở về là bắt tay lo liệu chuyện mở trường.
Mở trường, đào tạo nhân tài, tập đoàn họ Chu sẽ ngày càng đi vào khuôn phép.
- Quách Anh, Ngô Trinh, Lục Trọng Hanh… cả mấy người các ngươi cũng nghe đây. Từ nay tất cả phải đến trường học. Trước hết học cho đủ mặt chữ, đừng làm kẻ mở mắt mà vẫn mù chữ!
Mấy người đưa mắt nhìn nhau. Người trẻ nhất là Quách Anh cũng đã gần hai mươi tuổi, vậy mà còn bị bắt đi học. Chuyện này quả thật làm khó bọn họ.
Một người dè dặt hỏi:
- Thưa thượng vị, học chữ… chắc không khó lắm đâu nhỉ?
Chu Nguyên Chương chần chừ trong giây lát. Trong đầu hắn hiện lên danh sách sách vở dài dằng dặc mà Trương Hy Mạnh đưa cho.
Lão Chu lập tức nghiêm giọng:
- Không khó, chẳng khó chút nào. Học chẳng bao lâu là biết ngay!
Dặn dò xong, lão Chu xoay người trở về trướng soái. Hắn với tay cầm lấy một cuốn văn tập của Âu Dương Tu, vội vàng đọc lên.
Nhỡ tiên sinh hỏi mình có chịu đọc sách hay không, hắn còn biết đường mà trả lời:
- Chung quanh đất Túc Châu, núi non san sát. Ở phía tây nam có mấy ngọn núi…
Các tướng nhìn nhau. Quách Anh ngó mấy người bên cạnh, thăm dò hỏi:
- Thượng vị bảo học chữ không khó, các ngươi tin thật sao?