Đông đảo dân chúng ùn ùn kéo đến công đường, ai nấy đều muốn tận mắt xem vị quan thanh thiên kia rốt cuộc sẽ rửa nỗi oan cho họ ra sao!
Không còn nghi ngờ gì nữa, nếu làm nên chuyện, ít nhất cũng thu phục được bảy phần lòng dân. Còn nếu chỉ làm qua loa cho có, tìm cách bịp bợm mọi người thì dân chúng đâu phải kẻ ngốc. Trong bụng mỗi người đều có một cuốn sổ, chuyện gì cũng ghi rành rành.
Dẫu sao bao năm qua họ vẫn sống như thế, vốn chẳng nên ôm ấp mong đợi gì mới phải!
Dân chúng nghĩ vậy, mà Lý Thiện Trường và Trương Hy Mạnh, hai bậc nhân tài đứng đầu dưới trướng lão Chu, cũng hiểu rõ hơn ai hết.
Dọn sạch án oan, xét xử quan tham lại nhũng cùng đám cường hào là bước đầu vô cùng quan trọng. Chỉ khi phát súng đầu tiên nổ vang, những việc khác mới có thể tiến hành thuận lợi. Bằng không, khắp nơi sẽ bị ngăn trở, chẳng khác nào trèo lên trời.
Bởi thế, từ trước ngày mở cửa nhận đơn kêu oan, hai người đã bận rộn không ngơi tay.
- Tôi đã chọn ra mười lăm người. Án tích trên người chúng cộng lại không dưới vài trăm vụ. Kẻ nào cũng tội ác ngập đầu, có đem băm vằm thành trăm mảnh cũng chẳng oan uổng.
Lý Thiện Trường quả không hổ danh lão luyện, mọi việc đã sớm tính đâu vào đấy.
Sau khi vào thành, y lập tức cho niêm phong hồ sơ, lục tìm mười lăm tên tội phạm hung ác nhất.
Trương Hy Mạnh dĩ nhiên tin tưởng Lý Thiện Trường, bèn cười nói:
- Đây chính là quy củ xử án của công đường phải không?
- Quy củ gì?
Lý Thiện Trường buột miệng hỏi.
Trương Hy Mạnh cười:
- Đã không biết kết quả thì đừng mở cuộc điều tra!
Lý Thiện Trường ngẩn ra. Y chưa từng nghe ai nói như vậy, nhưng nghĩ kỹ thì cũng chẳng sai. Hơn nữa, câu ấy nghe khá có lý.
- Gánh việc lớn trên vai, đương nhiên phải thận trọng. Chẳng hạn lần mở cửa nhận đơn này, muốn dọn sạch những vụ án oan, nếu chẳng may chọn trúng một người quân tử trong sạch, khiến vụ án không thể xét tiếp, ắt sẽ ảnh hưởng đến đại sự của chúa công. Vì vậy, chọn những kẻ chắc chắn có tội cũng là lẽ thường tình.
Trương Hy Mạnh tỏ ý thấu hiểu.
- Có tiên sinh Lý đứng ra lo liệu, ắt việc gì cũng thuận buồm xuôi gió, thành công ngay trước mắt.
Lý Thiện Trường mỉm cười, rồi nói:
- Trương tiên sinh, muốn tra xét từng ấy vụ việc, ta chỉ nắm được đại khái. Vẫn cần thêm người giúp sức.
Trương Hy Mạnh lập tức hiểu ý.
- Đã đến lúc bổ sung nhân thủ rồi sao?
- Ừ. Ta đã sai người mời mấy vị đến đây… Chỉ có điều vẫn phải qua mắt Trương tiên sinh trước.
Lý Thiện Trường còn nhớ rõ lời hẹn giữa hai người. Y muốn dùng ai, nhất định phải được Trương Hy Mạnh gật đầu.
- Cũng được. Mau mời họ vào đây. Ta cũng muốn gặp những bậc hào kiệt đất Trừ Châu.
Trương Hy Mạnh vui vẻ đáp ứng.
Lý Thiện Trường vừa đi khỏi, chẳng bao lâu sau đã có năm văn sĩ bước vào. Tất cả đều là người Trừ Châu.
Người dẫn đầu mặc áo nhà nho, mày thanh mắt dài, dáng vẻ nho nhã. Hắn chủ động giới thiệu mình tên Dương Nguyên Cảo.
Bốn người còn lại lần lượt là Nguyễn Hoằng Đạo, Lý Mộng Canh, Hầu Nguyên Thiện và Phàn Cảnh Chiêu.
Trương Hy Mạnh nhìn họ, cười hỏi:
- Các vị từng làm việc cùng tiên sinh Lý ở Trừ Châu?
Dương Nguyên Cảo vội đáp:
- Đúng vậy. Huynh Bách Thất của chúng tôi quả là bậc tôi hiền biết chọn minh chủ, quyết đoán nhanh nhạy, hơn chúng tôi gấp vạn lần. Nay chúng tôi đã quy thuận minh chủ, nguyện dốc hết sức mình phò tá chúa công, dựng nên nghiệp lớn!
Hắn vừa dứt lời, bốn người kia cũng đồng thanh phụ họa, ra sức tâng bốc lão Chu. Họ khen Chu Nguyên Chương thành một đóa hoa hiếm có trên trời, khó tìm dưới đất.
Trương Hy Mạnh không nhịn được bật cười. Quả đúng là người bước ra từ chốn quan trường, tài nịnh hót trơn tru thật. Bọn họ chẳng những giống Lý Thiện Trường thuở trước, mà nói thẳng ra thì giống hệt nhau.
Trong đầu Trương Hy Mạnh chợt sáng tỏ một điều…
Vì sao Lý Thiện Trường, vị văn thần đứng đầu công cuộc dựng nên triều Đại Minh, sau khi rời khỏi triều đình, tuổi đã cao như vậy mà cuối cùng vẫn bị cuốn vào vòng họa sát thân, nhất định phải trừ bỏ?
Thật ra, chỉ nhìn việc tiến cử nhân tài lần này là đủ hiểu.
Không dùng những người này thì còn dùng ai?
Trừ Châu vốn chẳng lớn, người đọc sách cũng không nhiều. Người quen xử lý công văn lại càng ít. Vì vậy, lão Chu buộc phải chấp nhận những người do Lý Thiện Trường giới thiệu.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, nhờ công lao theo phò từ thuở đầu, sau này đám người ấy ít nhất cũng sẽ làm quan từ tri phủ trở lên. Thậm chí, trở thành quan đứng đầu một phương cũng chẳng phải chuyện viển vông.
Bọn họ đều do Lý Thiện Trường tiến cử, lại do chính tay lão Lý nâng đỡ. Sau này họ sẽ nghe theo ai, xem ra chẳng cần nói cũng biết!
Hơn nữa, những người như vậy sẽ không ngừng xuất hiện trong quá trình lão Chu dựng nghiệp và cai trị thiên hạ. Từ sáu bộ trong triều đến các nha môn địa phương, đâu đâu cũng có mặt họ, chẳng khác nào cỏ dại mọc khắp nơi.
Đám người này không chỉ đơn giản là mối đe dọa đối với quyền lực của hoàng đế. Lão Chu đối đãi tử tế với dân chúng, đặt ra rất nhiều chính sách thuận tiện cho họ, chẳng hạn như cho đánh trống kêu oan trước điện, thậm chí còn cho phép dân chúng áp giải thẳng quan tham lại nhũng vào kinh thành.
Thử hỏi đám người kia có thể ngoan ngoãn nghe theo Chu Nguyên Chương hay không?
Dù sao họ cũng đã nhiễm thói quen của triều Nguyên. Một khi không còn bị kiềm chế, chẳng ai biết chuyện gì sẽ xảy ra…
Ở đây không phải muốn tìm cách tô son cho Chu Nguyên Chương, mà chỉ nói đến một sự thật khách quan. Mỗi quyết sách đều do vô số nguyên nhân phức tạp hợp lại, chưa chắc chỉ vì muốn mở đường cho Hoàng thái tôn. Nhiều điều kiện chồng chất, quấn lấy nhau, cuối cùng dồn lão Chu đến chỗ buộc phải ra tay.
Trương Hy Mạnh trầm ngâm giây lát, rồi đột nhiên hỏi:
- Các vị từng làm việc nhiều năm dưới triều Nguyên, kinh nghiệm phong phú. Theo các vị, làm quan nên làm những gì?
Mấy người đưa mắt nhìn nhau. Vẫn là Dương Nguyên Cảo lên tiếng trước.
- Dĩ nhiên là không ngại gian nan, chẳng sợ khổ cực, một lòng phò tá chúa công.
Trương Hy Mạnh cười.
- Lời này dĩ nhiên không sai. Nhưng ta muốn hỏi các vị, các vị nhìn nhận bản thân mình thế nào?
- Việc này… Theo tôi, đã làm quan thì phải hết lòng vì chúa công, cai quản một phương, tận tụy với chức trách, dốc gan dốc ruột, dù chết trăm lần cũng không hối hận.
Trương Hy Mạnh bật cười, lắc đầu. Dương Nguyên Cảo cùng mấy người kia ngơ ngác. Chẳng lẽ lời ấy cũng sai sao?
Trương Hy Mạnh thở dài:
- Lời lẽ dĩ nhiên rất hay. Nhưng theo ta, dường như các vị đã đánh giá bản thân quá cao rồi.
Mấy người kia chẳng hiểu ra sao. Lão Chu đã có ý tranh giành thiên hạ, họ tìm đến nương tựa cũng là mong làm nên một phen sự nghiệp, để lại tên tuổi trong sử sách. Chẳng lẽ một người có lý tưởng, có hoài bão, cũng thành sai hay sao?
Họ nghi hoặc nhìn Trương Hy Mạnh. Chẳng lẽ người thanh niên này đầu óc có vấn đề, đứng đây nói năng hồ đồ?
Trương Hy Mạnh ra hiệu cho họ ngồi xuống, rồi nói:
- Người làm quan, trên thì phò tá chúa công, dưới thì cai quản trăm họ. Có người cho rằng phải giúp vua cha chấn chỉnh thiên hạ, đứng ra làm chủ cho dân. Nghĩ như vậy cũng đúng. Nếu ai làm được đến mức ấy, ta đương nhiên khâm phục sát đất. Chỉ có điều, không phải vị quan nào cũng làm nổi.
- Với một viên quan, điều căn bản nhất vẫn là đưa được nỗi lòng của dân chúng lên đến cấp trên, truyền đạt mệnh lệnh từ trên xuống cho đến nơi đến chốn. Nói trắng ra, các vị phải nối liền trên dưới, làm một cây cầu. Các vị thấy có đúng không?
Dương Nguyên Cảo vội nói:
- Lời tiên sinh thật cao sâu, chúng tôi khâm phục.
Trương Hy Mạnh lại lắc đầu:
- Ví von như vậy cũng chưa thật đúng. Người và cây cầu vốn khác nhau. Cầu đã bắc xong thì cứ nằm yên ở đó, người hai bên muốn qua lại thế nào cũng được, chẳng có chuyện ngăn trở. Nhưng miệng lưỡi con người khi truyền lời, nói nhiều hay nói ít, lại chỉ nằm trong một ý nghĩ. Chẳng phải có câu, trên thì lừa dối chủ nhân, dưới thì che giấu dân chúng đó sao?
Bốn chữ ấy vừa thốt ra, sắc mặt cả năm người lập tức thay đổi. Một kẻ nhát gan thậm chí còn run cả tay.
Lý Thiện Trường đâu có nói với họ rằng người thanh niên này khó đối phó đến thế?
Chẳng lẽ hắn đang nắm được nhược điểm của tất cả, định nhân dịp này tính sổ?
Trương Hy Mạnh nhìn vẻ mặt hoảng hốt của họ, bèn nói:
- Mọi người đừng sợ. Ta chỉ nói chuyện theo chuyện, tuyệt nhiên không có ý gì khác. Ta chỉ muốn nói cho các vị hiểu, người làm quan chẳng qua cũng chỉ là một công cụ hèn mọn của việc công mà thôi!
- Nói là hèn mọn, tức là phải luôn ghi nhớ trên đầu có chúa công, dưới chân có vô số dân chúng. Cả hai bên đều là người chúng ta không thể tùy tiện xúc phạm. Hãy thành thật làm tròn bổn phận, truyền đạt thông suốt trên dưới. Đừng tự cho mình là tài giỏi, tưởng rằng có thể giở trò với chúa công, chèn ép dân chúng… Các vị phải nhớ kỹ điều này. Đây không còn là triều Đại Nguyên nữa, những thói xấu ngày trước đều phải vứt lên chín tầng mây!
- Dĩ nhiên, dù địa vị có thấp hèn đến đâu, chúng ta vẫn là công cụ của việc công. Đã mang chữ “công” thì phải hiểu trong lòng mình cần có đại cục, phải biết phân biệt đúng sai lớn nhỏ, biết có những giới hạn tuyệt đối không được vượt qua. Không được lừa dối chúa thượng, không được làm nhục dân chúng. Phải giữ một tấm lòng ngay thẳng mà làm việc, bảo vệ những quy củ đã có, bảo vệ cơ nghiệp này. Sau này cơ nghiệp phát triển đến đâu cũng được, nhưng điều răn sắt đá ấy tuyệt đối không thể quên!
Dương Nguyên Cảo cùng bốn người kia chấn động sâu sắc, chẳng ai bảo ai đều chìm vào suy nghĩ.
Thật ra, với thực lực hiện tại của Chu Nguyên Chương, nói những lời ấy vẫn hơi sớm.
Nhưng Dương Nguyên Cảo và những người kia đâu phải kẻ ngốc. Vì sao Lý Thiện Trường chỉ cần sai người gọi một tiếng, họ đã lập tức kéo đến?
Nói cho cùng, chẳng phải họ cũng đã bị cảnh tượng trước mắt làm rung động hay sao?
Hãy nhìn những binh sĩ trong thành kia, họ không hề xông vào nhà dân.
Có chết rét cũng không dỡ nhà lấy củi, có chết đói cũng không cướp bóc.
So với quân Nhạc gia năm xưa, cũng chẳng kém là bao!
Chu Nguyên Chương nắm trong tay đội quân mạnh, lại có thủ đoạn hơn người. Tương lai của hắn quả thật đáng trông đợi!
Chưa cần nói đâu xa, Từ Thọ Huy vốn xuất thân từ kẻ bán vải, nay đã trở thành Đại đế Thiên Hoàn.
Trương Sĩ Thành xuất thân phu kéo muối, vừa mới xưng vương vào ngày mồng một tháng Giêng.
Chu Nguyên Chương có thể đi đến bước nào, thật khó mà đoán trước.
Đến khi hắn đi tới bước ấy, những lời Trương Hy Mạnh nói hôm nay sẽ trở thành đạo lý chí cao.
- Đa tạ tiên sinh chỉ dạy, chúng tôi xin ghi lòng tạc dạ!
Dương Nguyên Cảo dẫn đầu, cả năm người cùng cúi mình hành lễ cảm tạ.
Thấy họ đã nghe lọt tai, nụ cười trên mặt Trương Hy Mạnh trở nên ôn hòa hơn.
- Chúa công là bậc minh chủ có chí lớn. Nay lại gặp thời loạn lạc chưa từng có, các vị cứ mở rộng tầm mắt mà nhìn, tiền đồ sau này rộng lớn vô cùng. Lời ta nói có thể không dễ nghe, nhưng đều xuất phát từ tận đáy lòng. Chúng ta phải hiểu mình đang làm việc cho ai. Đừng bước vào ngôi miếu thật mà lại quỳ lạy tà thần!
Tim Dương Nguyên Cảo và bốn người kia đập thình thịch. Cả năm vội vàng lên tiếng đáp ứng.
Người thanh niên này quả nhiên không đơn giản. Trong lời răn dạy có sức lôi cuốn, trong lời khích lệ lại ẩn chứa cảnh cáo.
Trước đây họ còn tưởng Lý Thiện Trường có thể dỗ Chu Nguyên Chương xoay vòng vòng, trở thành văn thần đứng đầu. Giờ xem ra, lão Lý vẫn chưa đủ bản lĩnh ấy!
Trương Hy Mạnh nói xong, lấy công văn ra, hỏi kỹ tình hình của từng người rồi ghi vào hồ sơ. Hắn lại viết tên mình, bảo họ điểm chỉ, sau đó đóng dấu.
Dương Nguyên Cảo nhìn thấy tên Trương Hy Mạnh thì giật mình.
Trương Hy Mạnh vẫn bình thản như thường. Chuyện này hắn đã gặp quá nhiều lần rồi.
- Ta là người của họ Trương ở Tế Nam, chính là gia tộc họ Trương mà các vị biết đó!
Dương Nguyên Cảo trợn tròn mắt. Hắn không dám hỏi thêm, chỉ ngoan ngoãn lui ra ngoài.
Đợi cả năm người rời khỏi công đường, họ tụ lại với nhau, chỉ biết cười khổ.
- Thật không ngờ hậu nhân của tiên sinh Vân Trang lại đi theo quân Khăn Đỏ! Chúng ta quả thật chẳng thể sánh với người ta về thân phận.
Bốn người còn lại nhìn nhau, cũng hiểu ý. Đừng nghĩ ngợi lung tung nữa, cứ thành thật làm việc thôi!
Vì thế, cả năm đồng thanh nói:
- Đúng vậy, chúng ta đều là những công cụ hèn mọn của việc công!