Cuối tháng Chạp năm Chí Chính thứ mười ba đời Nguyên, Trương Hy Mạnh nhẩm đốt ngón tay tính toán, hắn đã đến thời đại này tròn một năm.
Nhìn lại chặng đường đã qua, trước hết hắn vẫn sống khỏe mạnh. Kế đến, dưới trướng Chu Nguyên Chương, hắn có địa vị nổi bật, được mọi người kính trọng. Nói chung, cuộc sống cũng xem như khá ổn.
Còn Chu Nguyên Chương thì tiến bộ vượt bậc. Trong năm qua, ông rốt cuộc đã thoát khỏi sự kìm kẹp của Quách Tử Hưng, bắt đầu mạnh tay gây dựng thế lực riêng.
Tính tổng binh mã dưới quyền lão Chu, con số đã gần bốn vạn, vượt xa Quách Tử Hưng. Ngay cả Bành Đại và Triệu Quân Dụng cũng thua kém nhiều.
Nếu lão Chu là kẻ chỉ ham thành công trước mắt, tầm nhìn thiển cận, thì cứ việc xưng vương tại đây, làm chư hầu một phương, sống ung dung tự tại.
Nhưng rõ ràng, ông không hề làm vậy.
Trái lại, ông còn canh cánh lo âu. Sau khi âm thầm tính toán, lão Chu nhận ra khoản thiếu hụt tiền bạc, lương thực của mình nghiêm trọng đến mức nào.
Bởi vậy, vào ngày tiểu niên, tức ngày hai mươi ba tháng Chạp, Chu Nguyên Chương đành gọi Lý Thiện Trường và Trương Hy Mạnh đến. Ba người ngồi lại bàn chuyện cấp bách về binh mã, thuế má và tài chính.
Chu Nguyên Chương nhìn sang Trương Hy Mạnh trước tiên.
- Tiên sinh, hiện giờ ta có bao nhiêu quân, bao nhiêu ngựa?
Trương Hy Mạnh lập tức đáp:
- Bẩm chủ công, kể từ Thiên hộ Thang Hòa trở xuống, ta có tổng cộng ba mươi sáu thiên hộ, trong đó ba thiên hộ kỵ binh. Ngoài ra, hai anh em họ Phùng dẫn quân ở trại Diệu Sơn đến quy thuận. Theo lẽ, cũng có thể lập thành một thiên hộ. Tính chung lại, quân sĩ của chủ công có hơn ba vạn bảy nghìn người, trong quân có một nghìn năm trăm kỵ binh, thêm ba trăm kỵ binh hộ vệ, ngựa hơn tám nghìn con.
Nghe Trương Hy Mạnh trình bày, lão Chu gật gù lia lịa.
- Quân số không ít. Thế tình hình binh mã ra sao? Có đánh được không?
Trương Hy Mạnh lắc đầu.
- Quân thiện chiến nhất đương nhiên là các đội cũ ở Lâm Hoài, phần lớn tập trung trong mười thiên hộ đầu tiên. Chỉ mười thiên hộ này mới có thể chuyên tâm luyện quân, không phải làm việc khác. Những thiên hộ còn lại thì còn kém xa.
Rõ ràng, dưới trướng lão Chu cũng đã hình thành hai hạng thiên hộ, giáp loại và ất loại. Thiên hộ giáp loại được trang bị tốt, sức chiến đấu mạnh, tỷ lệ binh sĩ mặc giáp vượt ba phần năm, có đội còn hơn một nửa.
Đó chính là mười thiên hộ mà Phùng Quốc Dụng đã thấy, những đội có thể luyện năm ngày, nghỉ một ngày.
Bởi thế, lão Chu mới để Phùng Quốc Dụng tùy ý tham quan. Đến lượt Trương Hy Mạnh sắp xếp, hắn chỉ dẫn người ta xem phần mạnh nhất. Có ai lại chủ động phơi bày chỗ yếu của mình đâu!
Nói cho cùng, đó là quyền xoay xở của Trương Hy Mạnh, vị thư ký thân cận của lão Chu, và cũng là việc được lão Chu cho phép.
Các binh sĩ ấy luyện tập rất khắc nghiệt, bữa ăn cũng khá tươm tất, cứ hai ba ngày lại được ăn một bữa có thịt. Để lo nguồn cung, Mã thị thậm chí còn tìm riêng một nhóm phụ nữ nuôi gà vịt.
Dẫu vậy, dinh dưỡng vẫn chưa đủ. Không thể ngày nào cũng bắt quân lính vũ trang chạy đường dài với cường độ cao, chỉ đành cách hai ba ngày mới tập một lần. Nhưng thế đã là đủ rồi. Đừng nói đến quân của Bành Đại, Triệu Quân Dụng, ngay cả tinh binh triều Nguyên chưa chắc đã luyện đến mức ấy.
Việc luyện năm ngày, nghỉ một ngày còn có dụng ý khác: giữ binh sĩ trong doanh trại, khỏi để đám trai trẻ sức lực dồi dào này ra ngoài gây chuyện.
Chu Nguyên Chương rất coi trọng quân quy, quân kỷ. Ban đêm ông thường đi tuần doanh trại. Hễ bắt gặp ai đánh bạc hoặc qua đêm bên ngoài, ông liền nghiêm trị.
Quất roi, phạt đi quét nhà xí, đều là chuyện thường ngày.
Nói đến mười thiên hộ đầu, còn những đội phía sau thì yếu hơn hẳn. Quân ở đó phần lớn đến từ trại Lư Bài và núi Hoành Giản. Nhiều người vốn là dân trai tráng bị triều Nguyên bắt đi lính, sức chiến đấu rất đáng lo.
Dù đã cố gắng chỉnh đốn, họ mới chỉ có chút quy củ ban đầu.
Dưới quyền lão Chu, những đội ấy chủ yếu làm nhiệm vụ hỗ trợ. Ngày thường họ luyện ba hôm, nghỉ một hôm. Cường độ thấp hơn nhiều, lại còn phải gánh vác một số việc xây dựng, như đắp đất, dựng doanh trại, chẳng khác nào quân phụ dịch.
Nhưng có một điều chắc chắn: bất kể thuộc thiên hộ nào, hễ ở dưới quyền lão Chu thì đều được ăn no.
Các thiên hộ chủ lực có thêm khẩu phần khi luyện quân, được ăn thịt; những binh sĩ khác thỉnh thoảng cũng có, độ mười ngày một lần. Chu Nguyên Chương còn nói rõ với mọi người, sau này địa bàn rộng hơn, điều kiện khá lên, hoặc ai lập được công lớn, đều có thể được nâng lên ngang hàng quân chủ lực.
Ngược lại, thiên hộ chủ lực mà không ra gì thì cũng có nguy cơ bị giáng xuống.
Không cần hỏi, kiểu cạnh tranh quyết liệt này nhất định là chủ ý của Trương Hy Mạnh.
Dù đãi ngộ phân hạng, mỗi binh sĩ vẫn phải có một cân lương thực mỗi ngày. Đặc biệt, thiên hộ ất loại ít thức ăn mặn, nên còn phải cấp thêm lương. Trong quân tuyệt đối đừng so sức ăn với người khác, có kẻ một bữa xơi hết cả chậu lớn cũng chẳng lạ.
Lý Thiện Trường lặng lẽ tính toán, rồi cau mày, vẻ mặt đầy khó xử.
- Bẩm chủ công, hiện giờ nguồn lương thực của ta còn ít, phần lớn là… cướp được.
Lý Thiện Trường chẳng giấu giếm gì. Quân ở Hào Châu tan rã, Chu Nguyên Chương lấy được không ít lương thực. Sau này tuy chia cho Quách Tử Hưng một phần, nhưng ông lại lấy được nhiều hơn từ Triệt Lý Bất Hoa.
Cộng thêm số lương thực tịch thu của nhà họ Lư, vốn liếng ban đầu của Chu Nguyên Chương vào khoảng sáu vạn thạch.
Sau đó, quân chiếm trại Lư Bài, hạ núi Hoành Giản, thu được ba vạn thạch. Diệt nhà họ Mộc xong, họ lại có thêm một ít lương thực.
Tính đi tính lại, tổng số cũng chỉ hơn mười vạn thạch.
Đến nay đã tiêu hao gần bảy vạn thạch. Số còn lại chỉ đủ ăn thêm mấy tháng, với điều kiện không có trận đánh lớn. Nếu không, lương thực thật sự sẽ cạn.
- Nếu trước đây đều nhờ cướp mà có, vậy quanh đây còn nơi nào cướp được để bổ sung quân lương không?
Lão Chu trầm giọng hỏi.
Lần này Trương Hy Mạnh lên tiếng:
- Chủ công, e là không được. Miếng mồi lớn nhất sắp tới chỉ còn Trừ Châu. Nhưng nơi ấy buôn bán tấp nập, trao đổi hàng hóa nhộn nhịp, dân cư cũng đông, tiêu dùng rất lớn. Nếu ta cướp lương thực khiến dân chúng lâm vào cảnh đói kém, thanh danh của chủ công ắt bị tổn hại.
Thấy Trương Hy Mạnh đã nói, Lý Thiện Trường cũng không giữ ý nữa, thẳng thắn thưa:
- Bẩm chủ công, thần tính khoản này cũng là để nhắc người. Hai anh em họ Phùng đề nghị đánh chiếm Tập Khánh, tầm nhìn không sai. Nhưng xét tình hình hiện giờ, quả thật chưa thể làm được. Ta đã chia ruộng cho dân, tốt nhất nên đợi họ thu hoạch, nộp thuế lương, kho lẫm đầy, lương thảo quân nhu dồi dào rồi mới xuất quân đánh lớn. Cứ từng bước củng cố, đánh chắc tiến chắc, ấy mới là phép dùng binh của bậc vương giả.
Hiếm khi Trương Hy Mạnh và Lý Thiện Trường đồng lòng đến thế, nhất là trong chuyện lương thực.
Nói cho cùng, lão Chu không đi theo con đường của đám giặc lưu động, đánh chiếm một nơi thì vét sạch nơi ấy, chia chác hết rồi lại kéo sang chỗ khác. Ông muốn chia ruộng cho dân, dựng căn cứ vững chắc, đặt nền móng từng bước, vững vàng tiến tới thắng lợi.
Vì thế, binh lực và tài lực đều phải tính thật kỹ. Có bao nhiêu quân thì chỉ nên làm việc tương xứng với sức mình.
Lão Chu ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi hỏi:
- Tiên sinh Lý, hiện giờ ta có bao nhiêu dân?
- Bẩm chủ công, dân chúng của ta hiện nay phần lớn đến từ vùng quanh Lâm Hoài, có hơn một vạn người. Sau khi chiếm núi Hoành Giản, ta có thêm khoảng bảy vạn. Cộng với Định Viễn và những nơi khác, số dân dưới quyền chủ công hiện chưa đến mười lăm vạn. Nếu chiếm được Trừ Châu cùng các vùng lân cận, dân số trong địa hạt sẽ lên tới ba mươi vạn.
Nghe đến đây, Chu Nguyên Chương hít sâu một hơi. Cứ tính ba mươi vạn dân thì bốn vạn quân đã thành chưa đến mười người nuôi một lính. Gánh nặng ấy quả thật quá lớn.
Dân có bấy nhiêu thôi sao? Có hợp lý không?
Trương Hy Mạnh cho rằng không những hợp lý, mà còn phải cảm tạ danh tiếng tốt của lão Chu. Dân chúng quanh vùng chủ động kéo đến nương nhờ, chứ không bỏ chạy tứ tán. Nếu không, số người còn chẳng được như thế này.
Theo sử sách ghi lại, đến năm Hồng Vũ thứ hai mươi sáu, triều đình kiểm tra dân số toàn quốc, phủ Phượng Dương có hơn bảy vạn chín nghìn hộ, tổng cộng hơn bốn mươi vạn người.
Dẫu tính cả những hộ bị giấu đi, toàn phủ Phượng Dương cũng chỉ khoảng năm mươi vạn dân. Nên nhớ, dưới quyền lão Chu, dân chúng không dễ che giấu hộ khẩu, bằng không đao phủ đã tới gõ cửa.
Sau khi nhà Minh dựng nước, phủ Phượng Dương đã được mở rộng thêm rất nhiều, cai quản năm châu, mười ba huyện, là một phủ lớn bậc nhất, có quy chế như trung đô.
Rõ ràng, vùng Hào Châu cuối đời Nguyên còn lâu mới đông dân đến thế.
Nói cho cùng, phải cảm ơn Trương Viện nhà họ Trương. Lão gom được mười vạn thân nhân binh sĩ, đưa đến đóng ở núi Hoành Giản, chẳng khác nào tặng lão Chu một viên thuốc bổ cực lớn.
Nếu không có công lao tiếp sức của lão, dân chúng dưới quyền Chu Nguyên Chương chỉ độ năm sáu vạn người. Dù sao, hiện giờ ông thật sự chỉ kiểm soát được một huyện Định Viễn mà thôi.
- Tính tới tính lui, vẫn là dân ít quân đông. Bà con khổ quá!
Chu Nguyên Chương thở dài, quay sang hỏi Lý Thiện Trường:
- Tiên sinh Lý, ở Định Viễn và những nơi khác còn ruộng nào bỏ hoang không?
- Có! Quanh sông Bảo Công, sông Hào Thủy đều có ruộng tốt, quanh đó còn nhiều đất bị bỏ không.
Chu Nguyên Chương nghĩ một lát rồi nói:
- Có ruộng là tốt. Truyền lệnh xuống, tướng sĩ cùng ra đồng khai khẩn. Ta cũng sẽ làm cùng mọi người!
Lý Thiện Trường ngẩn người.
- Bẩm chủ công, e là không ổn!
Chu Nguyên Chương cười đáp:
- Có gì mà không ổn? Ta vốn xuất thân làm ruộng. Trước kia muốn cày cấy mà còn chẳng có đất để cày kia mà!
Trương Hy Mạnh vỗ tay cười:
- Hay lắm! Thế mới gọi là tự mình làm lấy, no ấm đủ đầy!
- Đúng, cứ gọi là tự mình làm lấy, no ấm đủ đầy!
Lão Chu vui vẻ cười theo.
Chỉ có Lý Thiện Trường, đường đường là người đứng đầu một phương, lại chạy ra đồng cày ruộng, thì còn ra thể thống gì?
Lý Thiện Trường đang định khuyên thêm vài câu, nào ngờ Chu Nguyên Chương đã nói:
- Tiên sinh Trương còn trẻ quá, tiên sinh Lý, ông theo ta ra đồng làm lụng, làm gương cho mọi người đi!